Hayvanlar Üzerine, herkesi derinden etkileyecek notlar ve hikâyeler

“Körleşme” ve “Kitle ve İktidar” adlı iki dev eserin sahibi Elias Canetti, “Hayvanlar Üzerine” adlı deneme kitabıyla içeriği farklı ancak yazarın imzası niteliğindeki özgün anlatımı ile okurlarına sıra dışı bir düşünce evreninin kapılarını açıyor. Hayvanlar Üzerine Brigitte Kronauer’in önsözü ile son hali verilen ve Türkçesi Levent Konca tarafından okuyucuya sunulan hayvanlarla ilişkisi olan ya da olmayan herkesin okuması gereken bir kitap.

Elias Canetti’nin hayvanlar üzerine pek çok kısa öykü ve notları bir araya getirdiği bu kitabın her bir cümlesi farklı bakış açıları ve sade anlatım ile okuyucuyu derinden etkiliyor. Hayvanları insanlığından sıyrılarak yeniden tanıyan Elias Canetti; hayvanlar hakkındaki kısa notları ile okuyucunun zihnine farklı bakış açıları kazandırırken, insanların ve hayvanların kimi zaman yer değiştirdiği kimi zaman birbirine karıştığı kısa hikâyeler ile okuyucunun hayvanlara bakışını tümden değiştiriyor.

Elias Canetti’nin bir solukta okunacak kitabı “Hayvanlar Üzerine”, ilk cümlesi “Ne zaman bir hayvana dikkatlice baksanız, içinde bir insan olduğu ve sizinle dalga geçtiği hissine kapılırsınız” ile alışılmadık bir düşünce yaratıyor. Öyle ki Elias Canetti “Yılan, Tanrı’nın kendisi Âdem ve Havva’nın üzerine saldı ve her şey yılanın ona ihanet etmemesine bağlıydı” derken “bu zehirli hayvanın bugüne dek Tanrı’ya sadık kaldığını” öne sürüyor. Hayvanlar üzerine felsefi yaklaşımını bazen din, bazen bilim, bazen tarih, bazen mitoloji sıklıkla da günlük hayat içindeki gözlemleri ile süslüyor.

İnsanların iyiliğinin üstün görülüşünü acımasızca eleştirdiği bu kitapta Elias Canetti’ye göre “en güzel insan heykeli, onu üzerinden atmış olan bir at” ve insan da “matemin en yırtıcı hayvanı”. İnsanların hayvanlara olan bakış açısını eleştirdiği gibi, insanlar ve hayvan ilişkilerinin acınası noktalarına değinirken de “evde köpeğe eziyet edip, ardından onunla nazikçe yürüyüş yapmayı hoş bulan” ve “köpekler arasında kendini koklamayı reddeden tembel” insanlardan bahsediyor.

Elias Canetti’nin “Hayvanlar Üzerine” adlı deneme kitabında hayvanlarla ilişkisi olan ya da olmaya bütün okuyucuların fikirlerini etkileyecek hikâyeler ve kısa notlarla birlikte, Elias Canetti’nin insanları eleştirişini ve hayvanları yüceltişini göze çarpıyor. Hayvanlar, felsefe, din, mitoloji, tarih ve edebiyatın bir arada bulunduğu hem içerik hem de yazılış olarak benzersiz bir kitap olan “Hayvanlar Üzerine” herkesin dünyaya ve hayvanlara gereken takdiri göstermesi için bütün cümleleri zihninde hissedene dek okuması gereken bir kitap.