Yaşam Suyu ve söylenmeyenin sihiri  üzerine

Brezilya edebiyatının en büyük yazarlarından biri olarak kabul edilen Clarice Lispector’ın eserleri yakın zaman önce monokl edebiyat sayesinde Türkçeye kazandırıldı. Yazarın “Agua Viva” bizdeki adıyla “Yaşam Suyu” adlı eseri alışılmadık kurgusuyla ve kullanılan deneysel noktalama, imla nedeniyle çıktığı dönemde çeşitli spekülasyonlara yol açmış bir eser. Hem biçim hem de içerik açısından ciddi bir kırılmaya neden olan Lispector’ın keşfi ise geniş edebiyat çevrelerince yaşamı son bulduktan yaklaşık kırk yıl sonra gerçekleştirildiğini söylemek mümkün. 2000’li yılların başında Amerikan edebiyat çevrelerinde yeniden keşfedilip çevrilmesi, büyük ilgi görmesi akabinde 2015 yılında tüm öykülerinin İngilizcede yayınlanmasının da verdiği rüzgarın etkisiyle 2017 Haziranında “Yaşam Suyu” birinci basımını Türkiye’de de gerçekleştirdi.   

Yaşam Suyu, bir çırpıda tanımlanmaya müsaade etmeyen bir kitap. İnsanın gizindeki yıkımı ve ihtişamı bulamamak üzerine aramaya niyetlenmiş bir yolculuk bu. Söylen-e-meyenin sihirine meftun ve esas sihirin de bu kör sükutta saklı olduğunu bilen bir zihnin ürünü. Yanılgıdan ve hayalden ibaret olan insanın en gizindeki öz zehriyle, kendi deyimiyle “yaşam suyu”yla suluyor sözcüklerinin karanlık ormanını Lispector. Bu kaotik, sıradışı öznel anlatım sayesinde tüm bu arama-bulamama sürecine bizzat tanık ediyor. Böylelikle ilk sayfadan son sayfaya kadar durmaksızın kendini yok eden bir amok koşucusu gibi yuvarlanıyor kurduğu evren. Her bakışın içeriye yönelen sert bir kuşatmaya dönüştüğü tamamlan-a-mayan bir tablo inadıyla durmaksızın kıvrılıp değişen bir metin bu.

Bu savruk, kuralsız anlatımın nedenini ise kitapta şöyle açıklıyor:

“Sana düzensizlik içinde yazıyorum, biliyorum bunu. Ama böyle yaşıyorum ben. Kayıpla ve bulunanla işliyorum ancak.”

Her şeyi bizden çok önce düşünen; bütün sözlerimizi yalanlayan, bakışımızı bulandıran, kavrayamadığız o yabancının ve yakalanamayan anların buğusunun peşinden umarsızca gidiyor Lispector. Kullandığı emsalsiz dil sayesinde evrende soluk alıp veren her şeyi taşımayı başaran ve her birini sonsuz saydam imgelere dönüştüren güçlü bir anlatı kuruyor.

Künye

Yaşam Suyu
Özgün Adı: Âgua Viva
Clarice Lispector
Çeviri: Başak Bingöl Yüce
MonoKL yayınları