22 Eylül olarak ilan edilen World Rhino Day (Dünya Gergedan Günü), dünyanın son birkaç erkek gergedanından biri olan Sudan ve üç dişi gergedanın Kenya’daki 243 hektarlık doğal yaşam alanında korunabilmesini ve soylarının devam ettirilmesini de amaçlıyor.

Çek Cumhuriyeti’ndeki bir hayvanat bahçesinden kurtarılan bu gergedanlar, betonların arasında tutulmuş ve yalnızca ekmek ve elmadan oluşan beslenme düzeniyle üreme şansları düşürülmüş. Şimdiyse silahlı bir ekip tarafından koruma altına alınmış durumdalar.

Güney’deki tek erkek gergedan Sudan’ın sperm değerleri ise neslini devam ettirebilmesi için yeterli değil. Bir beyaz gergedan ortalama 35 yıl yaşıyor, Sudan ise 42 yaşında.

Fakat bir gözü kör ve eklemlerinde kireçlenme var, bu da çiftleşme şansını oldukça düşürüyor:

“Gergedanlar çiftleşmek için kavga eder. Eğer erkek kazanırsa, çiftleşme gerçekleşecektir. Dişi kazanırsa, bu ihtimal ortadan kalkar. İnsanların sohbet etmesi gibi bu onlar için bir yakınlaşma yöntemi.”

SOUTH AFRICA - 2014/06/04: White rhinoceros or square-lipped rhinoceros (Ceratotherium simum) female with 6 months old baby grazing in the Sabi Sands Game Reserve adjacent to the Kruger National Park in South Africa. (Photo by Wolfgang Kaehler/LightRocket via Getty Images)
Güney Afrika, Fotoğraf: Wolfgang Kaehler/LightRocket, Getty Images. 4 Nisan 2014

Soylarının hızla tükenmesinin sebebi ise şüphesiz insanlar. Özellikle geleneksel Asya şifacılığında, gergedan boynuzuna olan “tutku” milattan önce 200 yılına kadar dayanıyor. 90’larda ise gergedan boynuzundan yapılan hançer saplarına olan talep Orta Asya’da, özellikle Yemen’de büyük bir artış gösterdi.

Geçtiğimiz yıllarda Vietnam ve Çin’deki bazı kuruluşlar, gergedan boynuzunu bir “zafer hatırası” ve kuvvet ilacı olarak pazarlamaya başladı. Güney Afrika’daki bazı mülk sahipleri ise gergedan boynuzlarına kilogram başına 65 bin dolar değer biçiyor. Bu kanlı pazarlama, Asya ve Afrika’daki gergedanları avcıların bir numaralı hedefi haline getiriyor.

A Kenya Wildlife Services (KWS) vet readies himself to shoot a tranquilizer dart from a helicopter at a wild female black rhino named Tupac at Lewa Wildlife conservancy on August 27, 2013. 11 of Lewa's total 73 endangered black rhinos are being moved to neighbouring Borana conservancy to afford them more space. Borana currently has no rhino population and is hoping to help increase their numbers. The horn of each rhino is cut and a tracking device is fitted to monitor its movements and to help combat poaching. Lewa has suffered severe poaching in the past. Illegally poached rhino horn is sold for large sums as an ingredient in some traditional Chinese medicine. AFP PHOTO/Carl de Souza (Photo credit should read CARL DE SOUZA/AFP/Getty Images)
Fotoğraf: Carl De Souza/AFP/Getty Images

Save the Rhino (Gergedanı Koru) topluluğunun başkanı Cathy Dean, bu sene yasadışı avlanmanın sebep olduğu ölümlerin doğum oranından fazla olduğunu belirtiyor.

pembient Kıtadaki gergedanların yüzde 80’ine ev sahipliği yapan Güney Afrika’da, yalnızca geçtiğimiz sene bin 215 gergedan avcılar tarafından katledildi. 1990-2007 yılları arasındaki ortalama ise 13’tü. Gergedanların üçte ikisi, “koruma alanı” olarak tanımlanan Kruger Ulusal Parkı’nda öldürüldü, avcıların bölgedeki görevlileri taciz ettiği ve üzerilerinde baskı oluşturduğu da biliniyor.

epa04295879 A picture made available on 02 July 2014 shows Southern White female rhinos Mojo (R) and Dauo (L) inside a sanctuary at the Ole-pejeta conservancy in Nanyuki, Laikipia county, Kenya, 01 July 2014. The conservancy is the home of four of the world’s last remaining seven northern white rhinos. All four rhinos were translocated from the Dvur Kralove Zoo in the Czech Republic in 2009 to give them good breeding conditions. EPA/DANIEL IRUNGU Mevcut durum devam ederse, 2026 yılında gergedan nesli tamamen tükenmiş olacak. Geçtiğimiz sene World Wildlife Fund (Dünya Vahşi Yaşam Fonu) gelişmiş ülkelerdeki tüketicilerin, 40 yılı aşkın süredir gelişmekte olan ülkelerde vahşi doğa katliamına neden olduğunu belirtmişti. 2013’te Vietnam’da yapılan tüketim araştırmasına göre, genellikle büyük şehirlerde yaşayan iş adamları bu kanlı ticaretin devam etmesine doğrudan katkı sağlıyor: “Gergedan boynuzuna sahip olmak, bir Ferrari’ye sahip olmak gibi. Aslında ihtiyacınız yok ama sizi iyi gösterdiğini düşünüyorsunuz.”

Dehorning of a rhinoceros by a field researcher Zimbabwe Project number: ZW0021

Gergedanları kurtarmak adına çeşitli girişimler mevcut. Bunlardan biri ise Pembient. Biyoteknoloji temelli bu projenin çıkış noktası, 3 boyutlu yazıcılarla üretilen gergedan boynuzları. Keratin kullanılarak üretilen bu boynuzlar için hiçbir hayvanın zarar görmesi gerekmiyor.

whiterhions1 MM8054
Kaynak: Aljazeera, Tech Crunch, The Plaid Zebra