Ana Sayfa Blog Sayfa 2

Lilith’in Kızı Âdem Bölüm 7: Davet

0

İstiklalde metroya binmeden önce pastaneden güzel bir çikolata paketi hazırlattı. Bir de şarap alsa mıydı? Mert şarap sever miydi? Peki Mert, Âdem’in alacağı şarabı içer miydi? Vazgeçti şarap almaktan. Hızlı adımlarla girdi metroya. Trafik olmasa taksiye binmek istiyordu ama görüntüsü bozulmadan, kokusu uçup yok olmadan önce gitmeliydi. Tüm bunlar bahaneydi aslında. Gerçek olan Mardin’den sonra Mert’in davetinden başka hiçbir şeyin kafasını dağıtmasına yetmeyeceğiydi. Odağını değiştirmeli, günlük yaşamına aynı akışta devam etmeliydi çünkü yurt dışı turneleri birkaç hafta sonra Hollanda ile başlayacaktı. Konsantre olması gereken tek şey işiydi. Provası bittiğinde ekip arkadaşlarının akşam yemeği davetini yorgun olduğunu söyleyerek geri çevirdi. Akşam herhangi bir planı olmasa da katılmak istemezdi lakin dansçı arkadaşları ile kişisel bir problemi olmamasına rağmen dışarıdan direkt baş dansçılığa getirilmesi grupta hazımsızlık yaratmıştı. Arda’dan çekinmeleri sebebiyle sözlü olarak dile getiremeseler de Âdem’e karşı hal ve tavırlarından bunu anlamamak imkânsızdı.

Tüm gün devam eden provalardan sonra eve vardığında sokak kapısının önünde ağlayan yavru bir kedi gördü. Saate baktı. İlgilenecek zamanı olmasa da vicdanına emanet olan küçücük bir canlıyı yok sayarak hayatına devam etmesi mümkün değildi. Âdem’in bacaklarına dolanarak merhamet dilenen yavrunun etrafta annesi de görünmüyordu. Terk edildiği belliydi. Aç, susuz, korunmasız… Üstelik sokağındaki çocuklardan şiddet görme ihtimali yüksekti. Arabaların altında ezilme ihtimali de yüksekti. Vahşi insanlar tarafından tekmelenerek ya da zehirlenerek öldürülme ihtimali de yüksekti. Her türlü işkence, eziyet… Delirmemek işten değildi! Sevgisiz ve eğitimsiz toplumlarda diğer canlıların hayatta kalma ihtimalinin sıfıra yakın olduğu düşünülürse içinde merhamet zerresi taşıyan herkes muhakkak böylesi ufacık bir canlıya el uzatırdı. Zihninden hızla geçen ihtimaller silsilesinden sonra kediyi kucağına alarak hızlıca markete gitti. Marketteki bazı insanlar yardımseverliğine iltifat ederken bazıları da kucağında bok taşıyormuş gibi iğrenerek bakıyorlardı kirli kalplerini hesaba katmayarak. Bütün bunları görmezden gelerek kuru-yaş mama, süt, kum gibi lazım olan en acil malzemeleri alıp evine gitti. Kediyi odasına koyarak önce karnını doyurdu, ıslak mendille kirli tüylerini temizledi, kumunu küçük bir kaba koyarak odasında en köşe yere yerleştirdi. Kedi, nice insanda bulunmayan minnet duygusuyla teşekkür edercesine atladı Âdem’in kucağına. Âdem kedilerin uğurlu olduğunu hatırlayarak bu küçük kıza “Şans” ismini verdi.

Şimdi sıra kendisine gelmişti. Hevesle geceye hazırlanmaya başladı. İlk olarak tıraş oldu. Dişlerini iki kere fırçaladı. Tırnaklarını kökünden kesti. Köpük köpük yıkandı. Bütün vücuduna hanımeli kokulu bir krem sürdü. Sıkmaya kıyamadığı odunsu parfümünü muhtelif bölgelerine boca etti. Gül kurusu bir sweatshirt, kot pantolon geçirdi üzerine. Yeni aldığı pabuçlarını bugüne kısmetmiş diyerek ilk kez giydi. Saçlarını briyantin ile geriye doğru taradı. Artık hazırdı. Ev arkadaşları için odasının kapısına “İçerde Şans var, kapıyı açık bırakmayın” notu yazarak çıktı evden.

Yolda yürürken kralın huzuruna davet edilmiş bir soytarı gibi hissetti kendini. Bu ezikliğin mimarı Hamza’ydı. Çocukluğundan beri ince ince işlemişti bilinçaltına. Kendini telkin edecek cümleler kursa da ilk çatlakta gün yüzüne çıkıyordu hissettiği değersizlik. Oysa Mert düşmüştü Âdem’in peşine. Peşini bırakmamıştı üstelik. Âdem, Mert’in verdiği kartvizitteki numarasını kaydetmesine rağmen bir kere bile aramamıştı. Kendini ikna etmesi gereken bir durum yoktu. Mert gibi kırk yaşlarında yetişkin bir adam ne istediğini de ne istemediğini de gayet iyi bilirdi elbette. Sabahtan beri ilerlemeye üşenen zamanın, gece olduğunda tüm küstahlığıyla akıp gidecek olduğunu bildiği için kuruntularını bir kenara bırakarak akışa teslim olmaya karar verdi.

Metro çıkışında merdivenleri tırmanırken içinde aniden parlayan yıldızlar telaşla sönerek midesinde şiddetli kramplara dönüştü. Buna engel olmak imkânsızdı. Derin nefes alarak Mert’in tarif ettiği adrese doğru yürümeye başladı. Rezidansların arasında tarif edilen adresi bulamama endişesiyle gerildi. Karşısına çıkan ilk güvenlikten yardım istedi. Görevli güzelce anlattı gideceği yeri. Doğru adrese geldiğinde güvenlik, Mert’ten onay alarak yönlendirdi Âdem’i. On beşinci kat, daire yüz otuz iki. Kaybolmamak mümkün değildi. Asansörde numaralar arttıkça korkuyla, aşkla sıkışıyordu yüreği. Gece burada kalırsa yarın sabah tekrar bineceği bu asansörde neler hissedeceğini merak etti. Dokunaklı bir dua ile çıktı asansörden. Uzun koridorda yürürken açılan kapıdan başını uzatan Mert’i gördü. Mert her zamanki gibi neşeliydi.

“Hoş geldin. Buyursunlar”

Âdem ayakkabılarını çıkarıp çıkarmamakta tereddüt etti.

“Ayakkabılarınla gir lütfen. Keyfine bak.”

Âdem buyur edildiği gibi salona girdi. Çikolata paketini ortada duran uzun sehpanın üzerine bıraktı. Mert teşekkür ederek ne içmek istediğini sordu. Âdem açken içmek istemezdi ama uyum sağlamak için “Sen ne içersen aynısı olsun” diye geçiştirdi. Mert, Âdem’in gerginliğine anlam veremese de üstüne gitmiyor rahatlaması için zaman tanıyordu. Viskiler geldi. Âdem gevşemeyi umut ederek kocaman bir yudum içti.

Evinin tarzı dikkat çekiciydi. Ruhu olan evlerdendi. Siyah, beyaz ve kırmızının hâkim olduğu sade, şık ve huzurlu bir ev… Salonun bir duvarı iç içe geçmiş çıplak kadın, erkek tasvirleriyle bezenmişti. Büyük yemek masası en kalabalık grupları bile misafir edebilecek türdendi. Yumuşacık halılar, modern avizeler, pahalı tablolar… Salonda perde olmaması dikkatini çekti. Belli ki camlar içeriyi göstermiyordu. Ortamda uyumsuz ve gereksiz hiçbir şey yok gibiydi. Ve göze çarpan zengin alkol büfesi. Yüzden fazla şişe boy boy sıralanmış, keyifle veya kederle içileceği günü beklemekteydi.

“Evin çok güzelmiş.”

“Güvendiğim bir mimar arkadaşıma yaptırdım. Evde fazla vakit geçirmesem de keyifli bir ortam olmasını istedim. Bu arada aç mısın? Şahane yemekler hazırlattım sana”

Âdem “Yiyebiliriz artık” diyerek bir kısa cümle daha kurdu. Viskiden umudunu kesmek istemiyor lakin bir türlü rahatlayamıyordu. Büyük yemek masasına geçtiler. Âdem tam karşısına denk gelen tabloya odaklandı. Mert muhabbet olsun diye tablonun hikâyesini anlatmaya başladı.

“O tabloyu benim eski bir müvekkilim bana İtalya’dan hediye olarak getirdi. Neden biliyor musun? Kendisini aldatan kocasından yedi sülalesine yetecek rekor bir tazminat alarak boşanmasını sağladım. Devede kulak kalır.”

Âdem kafa sallamakla yetinerek yorum yapmadı. Ne tablo ne de kazanılan tazminat umurundaydı. O, masadaki çeşit çeşit yemeklerin hangisinden başlayacağına karar vermeye çalışıyordu.

“Bak bu karidesleri çok güzel yapar benim yardımcım. Soğutmadan tadına bakmalısın.”

Âdem tabağına biraz karides, somon balığı, bol kaşarlı püre, sebzeli kiş, zeytinyağlı enginar, otlu peynir ile roka aldı. Mert ağzının tadını biliyordu.

Âdem bir lokma yemek yiyor iki yudum viski içiyordu. Bir türlü rahatlayamamış, ortama uyum sağlayamamıştı. Mert ile biraz daha öz güveni yerine geldikten sonra tanışsalar çok daha iyi olacaktı. Babası her ne kadar varlıklı olsa da kültürsüzdü. Evlerindeki zenginliğin ölçütü istediklerini yiyebilme özgürlüğüydü. Bir vizyon yoktu, hayat standardı, bakış açısı yoktu. Dümdüz yaşayan ve köşeli bir aileden çıkmıştı. İstanbul’da okudu, çalıştı, ortam gördü görmesine ama Arda ile tanışana kadar parası yoktu. İstediği hayatın temellerini yeni atmaya başladığında çıkmıştı Mert karşısına. Mert de bunun farkındaydı, buna rağmen tanımak istedi Âdem’i.

Hayal ettiğinden daha sakin geçti yemek faslı. Fazla konuşmadan yediler yemeklerini. Âdem bir kadeh daha istedi masadan kalkarken. Ellerini yıkamak için banyoya gittiğinde aynada kendine baktı. İyi görünüyordu. “Sal artık kendini” dedi kendi kendine. “Âşık olmaktan korkuyorsan buraya gelmeyecektin. Buraya geldiysen âşık olmaktan korkmayacaksın.” Kontrollü giderse âşık olmayacağını sanıyordu. Âşık olmak bu kadar kolaydı Âdem için.

Salona döndüğünde viskiler tazelenmiş, müzik açılmış, mumlar yakılmıştı. Atmosfer tümüyle değiştiği için Âdem rahatladı. Mert’in yanına oturarak mesafeyi kapatmaya çalıştı. Gülümseyerek baktı Mert’in yüzüne. İlk uygun anda aklındaki soruyu soracaktı. Kocaman iki yudum içtikten sonra ağzına bir parça çikolata attı. Kafasını çevirdiğinde Mert dudaklarına yapışıp öptü Âdem’i. Zaman dondu, Âdem bıraktı kendini. Gözlerini kapatarak Mert’in dudaklarında kayboldu. İştahlı bir öpücükten sonra Mert bir sigara yaktı. Âdem sormak istediği soru için en uygun anı nihayet yakaladı.

“Senin cinsel yönelimin ne?”

Mert bir süre sessiz kalınca Âdem yanlış bir soru sorduğunu düşündü. Neyse ki fazla bekletmeden cevapladı Mert bu hassas soruyu.

“Biseksüelim ben”.

Bu yanıtın modunu düşürmesine izin vermemeliydi. Çünkü artık kadın, erkek herkesten kıskanacaktı. Mert peşi sıra gelecek sorulara engel olmak istercesine tekrar öptü Âdem’i. Küçük ısırıklarla tahrik ederek uzun uzun emdi dudaklarını. Âdem’ in tek yapabildiği akışa teslim olmaktı.

Mert, Âdem’i ellerinden tutarak yatak odasına doğru götürürken kısa aralıklarla öpüyor ve elleriyle vücudunu okşuyordu. Âdem heyecandan terleyerek duş almak istedi. Mert “Daha sonra” diyerek hoyratça yatağa itti. Âdem tavanda boydan boya asılı duran aynayı fark etti. Yanına uzanan Mert önce pantolonunu sonra gömleğini çıkardı. Emredercesine “Soyun” dedi. Mert, aktif pasif rolleri belirlemiş, efendi-köle oyununu başlatmıştı. Âdem bu maskülen tavırdan tahrik olsa da nezaketiyle tanıdığı adamın böyle davranmasına şaşırıyordu. Yavaş yavaş soyundu. Artık çırılçıplaklardı. Mert, Âdem’in elini tutarak “Dokun bana” dedi. Âdem söylenenlere harfiyen uyarak Mert’in üzerine oturdu. Bedeninin her milimini kıymetli bir hazineymiş gibi baştan aşağı tadarak keşfediyor, kokusunu içine hapsediyordu. Yokluğunda hayalini kuracağı geceyi an be an hafızasına kaydederek…

Mert hızla kalktı yataktan. Âdem’i bacaklarından kavrayarak yatağın ayak ucuna çekti.

“Korkuyor musun?”

“Hayır” dedi Âdem.

“Titriyorsun ama”.

“Heyecandandır”.

Âdem engel olamadığı bir isyanla çocukluk günlerinin Kudret abisini hatırladı. Her sevişmenin ilk anında, zihninin kilitli zindanlarından salına salına çıkıp sinsi bir silüet halinde belirirdi Kudret abisi. Ömürlük bir sözleşmeye imzasını silinmez mürekkeple mühürlemiş gibi kâbus olup çökerdi geceye.

Beklenen an geldiğinde kendini Mert’in ellerine bıraktı Âdem. Terleri birbirine karışmış iki sıcak beden… Mert, Âdem’in kalçalarını tutarak sertçe girdi içine. Omuzlarına abandığında Âdem’in acıyla karışık aldığı haz tarifsizdi. Bir süre sonra nefes nefese inleyerek boşalan Mert hızlıca banyoya gitti. Duş sesi geliyordu. Âdem nasıl bekleyeceğini bilemedi. Giyinse olmaz, çıplak kalsa hiç olmazdı. Hemen eşyalarını topladı. Yatağı düzeltti. Pencereyi açtı. Aynada kendine baktı.

“Duşa girebilirsin” diye seslendi Mert. Âdem eşyalarını yanına alarak duşa girdi. Çıktığında korkunç bir ayıbı örtmek ister gibi yüzünü sakladı. Mert eski haline dönmüş, son derece keyifliydi.

“Film izleyelim mi? Ne dersin?”

Âdem affedilmez bir günah işlemiş gibi utanç duyuyor, gitmekle kalmak arasında tereddüt ediyordu.

“Sen film seçerken ben tatlıları hazırlayıp hemen geliyorum.”

Âdem hızlıca eskiden izlemiş olduğu bir film seçti. Telefonunu kontrol etti. Arayan soran yoktu. Sehpadaki dergilerden birini karıştırır gibi yaparken Mert elinde iki tabak brownie ile geldi.

“Üstüne rahat bir şeyler vereyim. Kalacaksın değil mi?”

Mert’in kalmasını istediği belliydi. Âdem hem yabani gibi kaçmak hem de meraklı gibi kalmak istemiyordu. Açık açık konuşmanın işleri her zaman kolaylaştırdığını çok kez tecrübe etmişti.

“Kalmak isterim ancak seni de rahatsız etmek istemem” dedi.

Mert her zamanki en nazik haliyle;

“Sen beni rahatsız edeceğini mi düşünüyorsun?” diyerek bir öpücük kondurdu Âdem’in dudaklarına.

Keyifle geçen gecenin ardından sabah usulca çıktı yataktan. Mert ile tekrar görüşmeyi garantilemek için unutulmuş kayıp eşya süsü vererek banyoda bir köşeye bıraktı kol saatini. Asansöre binen Âdem artık aynı kişi değildi. Âşık olduğunu sanıyordu. Belki de aşıktı. Oysa aşk sandığı şey baba yerine koyacağı, her daim eksikliğini hissettiği güven ihtiyacıydı. Sırtını yaslayabileceği, kabul göreceği, koşulsuzca sevgisini hissedeceği bir sığınaktı.

Ne baba ne de kendi evinde hissedebildiği konfor ve güveni yıllar sonra bu evde hissetti Âdem. Engel olamadığı gülümsemesi ile çıkıp gitti güvenli bölgesinden.

Lilith’in Kızı Âdem 1. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-1-bodrum/

Lilith’in Kızı Âdem 2. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-2-surpriz/

Lilith’in Kızı Âdem 3. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-3-izmir/

Lilith’in Kızı Âdem 4. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-4-kiraz-agacinin-altinda/

Lilith’in Kızı Âdem 5. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-5-adem-on-uc-yasinda/

Lilith’in Kızı Âdem 6. Bölüm https://gaiadergi.com/lilithin-kizi-adem-bolum-6-mardin/

Lilith’in Kızı Âdem Bölüm 6: Mardin

0

Sabah gözlerini açtığında ilk iş saate bakmak oldu. Saat sabahın beşiydi. Uyumak imkânsızdı. Bugün heyecanı çok başkaydı. Muazzam bir sevinçti hissettiği. Yedi kayıp senenin ardından nihayet kıymetlisine, annesine kavuşacaktı. Ölmüş birini tekrar görme şansı bahşedilmiş gibi mutluydu. Heyecan ve stresten aklını toparlayamıyor, mantıklı davranamıyordu. Yurt dışı turneleri başlamadan önce hayata geçirmek istediği bu plan eğer sorunsuz işlerse bundan sonra uygun oldukça görecekti annesini. Bunu daha önce de düşünmüştü elbette ama hem cesareti hem bütçesi el vermemişti.

Önce soğuk bir duş aldı. Sert bir kahve içti. Zaman geçmek bilmiyordu. Çantasını tekrar kontrol etti. Annesine aldığı mavi taşlı gümüş yüzüğü, biletini ve kimliğini yanına aldığına emin oldu. Ev arkadaşlarına gruptan yazarak gidiyor olduğunu hatırlattı.

Telefon çaldığında arayanın annesi olduğuna emindi. Son kez teyit etmek için muhakkak arayacaktı Zümrüt Sultan.

“Kaan Bey’in telefonu buyurun.”

“Oğlum, geliyor musun? Var mı bir değişiklik?”

“Evet annem. Saat 13.00’da eski sinemada bekle beni. Geldiğimde ben seni bulurum.”

“Çok korkuyorum oğlum. Ya bir gören, tanıyan olursa diye yüreğim pır pır. Değer mi be yavrum?”

“Değer annem. Dayanamıyorum artık. Unutma. 13.00, eski sinema.”

“Tamam yavrum. Hadi dikkatli ol. Öpüyorum.”

Artık kavuşmalarına saatler kalmıştı. Âdem uçakta tanıdık birini görme ihtimaline karşın en arka koltuktan yerini almış, şapka ve gözlük ile yolculuk ediyordu. Zaten cam kenarına oturmuş, koltuğa gömülü halde kafasını koridor tarafına hiç çevirmeden uyuyormuş gibi duruyordu. Uçak Mardin’e inmeden önce yapacaklarını tekrar planladı. Uçaktan en son inecek ve derhal tenha bir yere geçecekti.

İnişten sonra Mardin havalimanında kafasını öne eğerek kuytuda kameralardan uzak bir alan buldu. Lakin tuvalete erkek olarak girip kadın olarak çıkmak çok riskliydi. Hızlıca çantasından daha önce hazır ettiği kara çarşafı çıkararak üzerine geçirdi. Ellerine eldiven taktı. Gözlüğünü zaten hiç çıkarmamıştı. Telefonun ön kamerasından nasıl göründüğünü gelişigüzel kontrol etti. Eğer dikkatini çeken bir polis kimlik sormazsa gerisi çorap söküğüydü.

Havaalanından bir kadın gibi yürüyerek çıktı dışarı. Gördüğü ilk taksiye atlayıp sesini incelterek eski sinemaya gideceklerini söyledi. Yol boyunca özlemle izledi doğup büyüdüğü şehri. Yasak bölgeye, Eski Mardin’e vardıklarında dar sokakları ve tarihi taş evleriyle hiç nazlanmadan selamladı şehir Âdem’i. Mardin Kalesi ilk sigarasını içtiği, Zinciriye Medresesi ilk okul gezisi ve Ulu Camii ilk namazını kıldığı yer olarak gün yüzüne çıktı yok saydığı hafızasından. Şehrin ortasından geçen caddeye girdiklerinde telkâri gümüş takılar, el dokuması halılar, renkli şallar… Görsel şöleni andıran bu sokakta her şey yerli yerindeydi. Camı araladı. Dükkanlardan gelecek olan kokularla hatıralarını tazeleyecekti. Çeşit çeşit baharatlar, taze kavrulmuş yerel kahveler, gelen geçen herkese mutlaka ikram edilen meşhur badem şekerleri… Ev yapımı, mis kokulu rengarenk sabunlar, kurutulmuş meyveler, iştahla yediği pestiller… Âdem nemli gözleriyle okşadı şehrin her bir köşesini.

Taksiciye anlamış olma ihtimali olmasa da sus payı sağlam bir bahşiş bırakıp indi. Çantası elinde, çarşafı bacaklarına dolanır halde annesini aramaya başladı. Ortalıkta kimse görünmüyordu. Saat 13.15 olmuştu. Metruk sinemanın iç tarafına girdiğinde annesini duvar tarafına dönük halde otururken buldu. Elinden çantasını fırlatıp sessizce koşarak sarıldı arkasından.

“Oy benim kuzum gelmiş. Şükürler olsun kavuşturan Rabbime. Güzel gözlü yavrum benim. Geldin mi sen?”

“Geldim annem geldim.”

Hıçkırıklarla sarsılarak ağladı Âdem. Zümrüt, öpe koklaya kucakladı oğlunu. Kokusunu içine hapsetti. Bu kadar bildik ve bir o kadar uzak olmanın tezatlığı ile…

“Dur annem. Hemen giy şunu üstüne. Seni de bir tanıyan olmasın.”

Âdem çantasından annesi için de hazır ettiği kara çarşafı çıkardı. Her ne kadar artık kullanılmayan, harabeye dönmüş eski sinemada olsalar da davetsiz misafirlere karşın Zümrüt’ün de tanınmaması daha rahat olmalarını sağlayacaktı. 

“Çok özledim annem seni. Çok, çok…”

“Kurban olurum sana güzel evladım benim. Ne kadar zamanımız var? Kaçta geri döneceksin?”

“Üç saatimiz var annem. Babam sana laf etmez değil mi?”

“Yok oğlum yok. Onu hallettim ben. Sen düşünme bunları.”

Âdem sürekli annesine sarılıyor, ellerini öpüyor, gözyaşlarını siliyordu.

“Oğlum aç da güzel yüzünü göreyim.”

Âdem etrafı kolaçan ettikten sonra açtı yüzünü. Gözleri çocukken de her ağladığında yaprak gibi titreyerek yeşile döner, içli içli bakardı. Çaresizlikti hissettikleri. Zümrüt güçlü olmaya çalışıyor, Âdem’i üzmemek için durumu kabullenmiş gibi dik durmaya çabalıyordu.

“Ağlama oğlum. Yaşıyorsun, hayattasın ya bu yetiyor bana. Okulunu okudun, işini buldun, sağlığın sıhhatin de yerinde. Tek derdimiz özlem olsun”.

Son cümlesi şiar olmuştu annesinin dilinde. Bu şekilde avunuyordu kendince.

“Bak sana ne getirdim. Geceden sakladım bahçeye.”

Büyük el çantasından çıkardığı sembusek, zingil tatlısı ve kıliçeleri yığdı oğlunun önüne. Yıllardır yediremediği hamur işlerinin hepsini tek seferde yiyebilecekmiş gibi… Âdem ilk lokmayı ısırdığında hızla çocukluk yıllarına döndü. Pişmanlıkla döküldü cümleler ağzından.

“Bazen keşke hiç kaçmasaydım diye düşünüyorum annem. Seni bu kadar üzmeye hakkım yoktu. Hem o zaman hiç ayrı kalmazdık.”

Duygusal davranmanın faydası yoktu. “Âdem beni mutlu görürse daha az üzülür” diye düşündü Zümrüt.

“Yok oğlum. Sen en iyisini yaptın. Evlendirirlerdi seni. Abinler liseden sonra evlenip baba oldular biliyorsun. Ele güne karışınca daha iyi olmazdı halimiz.”

Âdem çantasından aldığı hediyeyi çıkarıp taktı annesinin parmağına.

“Bu yüzüğü hiç çıkarma annem.”

Kısa bir sessizlikte göz göze bakıştılar.

Âdem içinden “Sana yaşattıklarımın cezasını, sana duyduğum hasretle çekiyorum” derken, Zümrüt içinden “Allah benim ömrümden alsın, senin ömrüne katsın. Yokluğunla sınamasın kurban olduğum Rabbim” dedi.

“Babam beni hiç mi affetmez anne? Çıksam karşısına, öpsem elini?”

“O seni evden kaçtı diye yok saydı. Bir de okuduğun okulu, yaptığın işi duysa. Hele askerlik raporunu! Allah muhafaza”.

Zümrüt, şeytan kulağına kurşun diyerek taşlara vururken Âdem cevaplarını bildiği sorulara devam etti.

“Söylemesem ona. Mühendislik okudum desem, özel bir şirkette çalışıyorum desem.”

“Bilmez misin o hinoğlu hini? Diploma görmek ister, iş yerini ziyaret etmek ister. Geri dön memleketine der bilmez misin? Dönebilecek misin? Buralarda mutlu olabilecek misin?”

“O zaman sen gel yanıma, ikimiz yaşayalım İstanbul’ da. Kaçırayım seni?”

Âdem gülerek kurdu son cümlesini.

“Şimdilik adını anmıyor evde. Uyuyan yılanı uyandırmaya gerek yok oğlum. Hem senin bir düzenin var. Ben yapamam İstanbullarda.”

“Hiç beni merak edip soran oluyor mu peki?”

“Merak ediyorlardır elbet ama sormaya cesaret edemez hiç kimse.”

Âdem herkesi tek tek sordu; büyümelerine şahit olamadığı yeğenlerini, büyükannesinin cenazesini, komşu Gülbahar ablanın düğününü, babasının ev hallerini, abilerini, gelinleri… Çocukluğunun en büyük düş yıkımı olan Kudret abisini sordu. Yeni hayatını üstü kapalı anlattı annesine. Zümrüt onu bağrına bastı basmasına ama yine de detayları bilmek istemezdi.

Artık vakit gelmiş, gitmesi gerekiyordu. Bundan sonra bu şekilde görüşebileceklerine karar vererek birbirlerini öpe koklaya vedalaştılar. Önce Zümrüt kurtuldu kara çarşafından. Çevreyi kontrol ederek çıkıp gitti sinemadan, arkasına dönüp son bir kez el sallayamadan… Âdem, annesinin arkasından uzun uzun baktıktan sonra kalan hamur işlerini ve döndüğünde uzun uzun koklayacağı annesinin çarşafını özenle yerleştirdi çantasına. Kısa bir süre sonra o da çıkarak taksi bulmak üzere merkeze doğru yürümeye başladı. Özlediği çocukluk masumiyeti ve kaygısızlığı ile bakındı etrafa. Ezbere bildiği sokaklara. Ana rahminden dışlanmış bir piç gibi hissetti kendini. Rahme koyan da fırlatıp atan da aynı kişiydi üstelik. “Ne ironi!” diye geçirdi içinden. İlk müsait taksiye atlayıp incelttiği sesiyle “Havaalanına” dedi. Yine aynı kuytuda kurtuldu onu annesine kavuşturan çarşafından “Seninle daha çok işimiz var” diyerek. Gözlerden uzak bir yerde gözlük ve çantasıyla bekledi uçağın saatini. Buruk, mahzun ama mutluydu…

Lilith’in Kızı Âdem Bölüm 5: Âdem on üç yaşında

0

Hastanenin dar koridorunda ilerlerken mavi renkli duvarlar ile yer yer çatlamış mermer zemin, ortamın buz gibi soğukluğunu yüzüne vuruyordu. Eskimiş binanın kocaman ahşap kapısından içeri girdiği andan itibaren babasının önünde, suç işlemiş gibi yüzü yere eğik yürürken kendini hapishanede hücresine götürülen bir mahkûm gibi hissetti. Buraya neden getirildiği ile ilgili henüz en ufak bir fikri bile yoktu üstelik. Hasta değildi. Kontrol edilmesi gereken bir rahatsızlığı, alması gereken bir rapor, yazdırması gereken bir ilaç da yoktu. Aklından geçenlerle yüzleşmeye cesareti olmadığı için hiçbir şey sormadan, sorgulamadan öylece çıkıp gelmişti babasıyla. Yol boyunca çıt çıkarmadan…

Sıra Âdem’e geldiğinde Hamza önden, Âdem arkasından girdi Doktorun odasına.

“Âdem Hancıoğlu hanginiz?”

Âdem elini kaldırdı sınıftan gelen alışkanlıkla. Hamza gözüne kestirdiği sandalyeye oturup güzelce yerleşirken Doktor girdi araya.

“Sizi dışarı alalım lütfen.”

Hamza, bu sözü odada kendisinden başka birine söylenmişçesine üzerine almayarak devam etti oturmaya.

“Beyefendi, size söylüyorum.”

Olacak iş değil der gibi bakışlarla savunmaya geçti Hamza;

“O benim oğlum. Benden gizlisi saklısı mı var ki beni istemiyorsun Doktor Hanım kızım?”

Doktor, anlayış dileyen gözlerle sakinliğini koruyarak;

“Görüşme esnasında yalnız olmamız gerekiyor Beyefendi” dese de Hamza direnmeye niyetliydi.

“Onun iyiliğini benim kadar kim isteyebilir? Hem belki aklına gelmeyen önemli konular olur, ben anlatırım sana.”

“Lütfen, rica ediyorum uzatmayın. Seans bitene kadar kapının önünde bekleyebilirsiniz.”

“Çekinir şimdi o, ben yanında olursam daha rahat eder oğlan.’’

“Olmaz diyorum Beyefendi! Anlamıyor musunuz siz beni? Zamanımız daralıyor, lütfen çıkın dışarı!”

Seansa dâhil olmak isteyen babayı ikna edebilmek için dakikalarca konuşmak zorunda kalan Psikiyatrist, nihayet kapıyı kapatıp da Âdem ile baş başa kaldığında hala hasta mahremiyetine saygı duymayan bu ilkellerin varoluşuna söverek kendini sakinleştirdi. İlla her şeyin içinde olup ne kadar bilgi varsa hepsini muhakkak sentezlemek zorunluluğu hisseden, özel alan bırakmayacak kadar hâkim olmaya kararlı ailelerden bir tanesi daha! Bunu kendinde hak görmesinin tek bir açıklaması vardı; Âdem onun testislerinden çıkmış, komple ona ait bir varlıktı. Bunlar böyleydi işte ve sayıları azımsanamayacak kadar fazlaydı.

Âdem’in yüzü utançla kıpkırmızı oldu. Gözlerini kaçırarak “Babam adına özür dilerim” dedi. Doktor, son derece nazik bir tavırla oturacağı yeri göstererek bir bardak su koydu Âdem’in yanına. Seansa başlamadan önce bilmesi gereken ilk soruyla samimi bir girizgâh yaparak başladı;

“Buraya gelmeyi sen mi istedin ailen mi talep etti Âdem?”

“Sabah babam Doktora gidiyoruz dedi. Ne için olduğunu sorsam bana bağırırdı, annem üzülür diye hiç sesimi çıkarmadım. Bende kapınızda beklerken anladım nereye geldiğimizi”.

“Geçmiş zamanda böyle bir talebin ya da yarım kalmış bir tedavin oldu mu?”

“Hayır, hiç olmadı.”

“Peki Âdem. Şimdi ben sana bazı sorular soracağım. Burada konuştuğumuz hiçbir şeyi babana ya da bir başkasına anlatmayacağım. İkimizin arasında sır olarak kalacak. Bu konuda bana güvenebilirsin. Anlaştık mı?”

Babasının korkusu o kadar çevrelemiş, öylesine sindirilmişti ki, Doktor ne kadar samimi de olsa asla güvenemezdi Âdem.

“Tamam, siz nasıl isterseniz.” diyerek anlaştıklarına ikna etmek istedi.

“Okula gidiyor musun? Hangi derslerde başarılısın?”

“Yedinci sınıfa gidiyorum. Sözel derslerde daha iyiyim. Bir de müzik dersini seviyorum.”

“Okulda günlerin nasıl geçiyor? Öğretmenlerinle ve arkadaşlarınla aran nasıl?”

“Sorun yok. Derslerimi dinleyip eve dönüyorum.”

“Okulda seni üzen biri var mı?”

“Yok!”

“Evde kaç kişi yaşıyorsunuz? Biraz anlatmak ister misin?”

“Konağın bize ait olan tarafında annem, babam, iki abim, bir de büyükannem var. Diğer tarafta amcalarım, eşleri, çocukları.”

“Ailenle vakit geçirmekten hoşlanıyor musun? Ailenle beraberken nasıl hissediyorsun?”

“Genelde odamda yalnız olmayı seviyorum, müzik dinlemeyi bir de anneme yemek yaparken yardım etmeyi.”

“Evde seni üzen ya da rahatsız eden bir şey var mı?”

“Yok!”

“Arkadaşların var mı peki okuldan sonra veya hafta sonları görüşüp güzel vakit geçirdiğin?”

“Pek arkadaşım yok. Onlar maç yapıyor genelde. Sevmiyorum ben futbol oynamayı.”

“Peki sen neler yapıyorsun boş zamanlarında? Günlük aktivitelerin, hobilerin, ilgi alanların neler?”

“Dans etmeyi seviyorum ben” dedi ve sustu Âdem. Ağzından kaçırmanın pişmanlığı ile zamanı geri almak istedi. Kıpkırmızı halde yüzünü yere eğdi, yumruğunu sıkarak dondu kaldı oturduğu sandalyede.

Doktor üstüne gitmemek için derhal değiştirdi konuyu.

“İştahın nasıl Âdem? Yemek yeme alışkanlıkların neler?”

Âdem biraz gevşedi. Sıktığı yumruğunu serbest bırakıp pencereden dışarı bakarak cevapladı Doktoru. Hala kendini ifşa etmenin utancıyla göz teması kuramıyordu.

“İştahım iyi. Annem çok güzel yemekler yapar.”

“Uykun nasıl? Geceleri rahat uyuyabiliyor musun?”

“Uyuyorum.”

“Evde ailenle neler paylaşıyorsun? En çok kiminle aran iyi mesela?

“En çok annemi seviyorum. Abilerim benimle pek ilgilenmezler. Babam da üstüme o kadar çok düşüyor ki bunalıyorum.”

“En çok ne yaptığında bunaltıyor baban seni?”

“Tek başıma bir şey yapmam çok rahatsız ediyor babamı. Kırk yılda bir dışarı çıksam kız çocuğuymuşum gibi kiminle gidiyorsun, nereye gideceksin, kaçta geleceksin diye sorar her zaman. Sadece onun yanında olduğum zamanlarda huzurlu oluyor. Annemde olmasa eve hapsedecek beni.’’

“Peki romantik bir ilişkin var mı ya da hiç oldu mu?”

Âdem, sınıf arkadaşı Yusuf’a karşı beslediği duygularından bahsedemezdi Doktora. Yusuf’un hayran olduğu kıvırcık saçlarını, dolgun dudaklarını, hocalara kafa tutan asi karakterine olan hayranlığını paylaşamazdı. Onunla aynı sırada oturmalarına rağmen temas etmemek için kendini nasıl zapt ettiğini, Yusuf’un okula gelmediği günlerde yaşadığı endişeyi anlatamazdı. Yusuf da zaten Havin’in peşindeydi. Doktorun bütün bunları bilmesi ne işine yarayacaktı ki?

“Yok!”

Âdem her “Yok” dediğinde bacaklarını sallıyor, suyundan bir yudum içiyor ve asla göz teması kurmuyordu. Tüm bu “Yok” cevapları “Var” şeklinde not edildi Doktorun defterine.

“Kendini genelde nasıl hissediyorsun? Mutsuz, kaygılı, endişeli hissettiğin oluyor mu?”

“Babam ve abilerim yanımda olmadığında iyiyim”.

“Peki Âdem. Son soru geliyor o zaman. Gelecek için planın var mı?”

“Özgür olmak istiyorum” dedi Âdem. Doktor özgürlükten kastını çok iyi anladığı için daha fazla üstüne gitmeden bitirdi seansı. Âdem’e çıkabileceğini söyledi. Âdem odadan çıktığı an çağırılmayı beklemeden içeri dalan babası;

“Allah rızası için söyle Doktor Hanım kızım. İbne mi benim oğlan?” dedi.

Âdem, bu sebeple getirildiğini az çok tahmin etse de babasının Doktora bu soruyu açıktan sorduğunu duymaması lehine oldu. Aksi, az önce Doktora bu şüphenin konusunu açmadığı için kendini suçlu hissedecek kadar hassas bir çocuktu. Ama “Babam eşcinsel olduğumdan şüpheleniyor” demek bile ifşa olabilirdi.

“Söylesene Hanım kızım. Var mı öyle bir durum bizim oğlanda?”

“Beyefendi isminiz ne sizin?”

“Hamza benim adım. Hamza Hancıoğlu. Âdem’in babasıyım.”

“Onu anladık!”

Doktor alışıktı kırsal kesimdeki bazı insanların hadsiz sorularına. Ancak böylesiyle ilk kez karşılaşıyordu.

“Önce şu üslubunuza dikkat edin lütfen!”

“Kurbanın olayım söyle Hanım kızım. Ona göre bir hal çare düşüneyim. Ele güne rezil etmesin bizi.”

Doktor, Hamza’nın sakinleşmesi için Âdem’in formuna göz gezdirerek zaman kazanmaya çalışıyordu. Hamza, Doktoru hiç duymamışçasına sorusuna odaklanmıştı. Yinelemekten çekinmiyor üstüne üstlük agresifleşiyordu. Zira çok alışıktı girdiği her ortamda insanların önünde el pençe divan durmasına. Artık sabrı kalmamış, pervasızca kontrolden çıkmıştı.

“Yahu ne uzattın be Doktor. Bir ibnelik var mı yok mu? Hele söyle de gidelim. İşimiz gücümüz var zahir!”

Doktor, Âdem’in böyle bir babası olduğu için derin bir üzüntü duydu. Oysaki çocuğun cinsel kimliğini keşfettiği bu doğal süreçte ona destek olmayı amaçlayan bir ebeveyn modeli görmeyi ne kadar çok isterdi.

“Gidebilirsiniz Hamza Bey. Oğlunuzun ruhsal durumunda hiçbir sorun yok. Gayet sağlıklı bir çocuğunuz var”.

Hamza kesin bir yanıt alamamanın kafa karışıklığı ile söylene söylene çıktı odadan. Odanın kapısını o kadar sert çekti ki çarpma sesi tüm koridorda yankılandı. Âdem korkudan kafasını kaldıramıyor, babasının hemen arkasından adımlarını takip ederek yürüyordu. Bedenleri arasında bir, ruhları arasında binlerce adım ile… Babasından da düşürüldüğü durumdan da nefret ediyordu.

Mert, dalıp giden Âdem’e kahve yapmış, içmesi için ısrar ederken Âdem, geçmişine savrulmuş, geçmişle bugünün arafında kaybolmuştu. Gün ağarmaya yakın kalktılar masadan. Artık sadece uyumak ve unutmak istiyordu.

“Otele bırakayım seni.”

Âdem cevap vermedi. Yol boyunca hiç konuşmadı. Dinlemedi. Vedalaşmadı. Arabadan inerken Mert’in verdiği kartviziti arka cebine sokup babasının hırçın adımlarını takip ederek girdi odasına. Tek isteği babası yüzünden mahrum kaldığı annesine kavuşarak her dem yoksunluğunu hissettiği şefkati ruhunun yaralarına bir merhem gibi doyum tokum yedirmekti.

Sanatçıların Komedisi: İki Delilik / Pierrot & Harlequin

Paul Cézanne, 1888, Mardi gras (Pierrot et Arlequin)
Çoğumuzun genelde soytarı olarak nitelendirdiğimiz tiplemelerin özellikle 18. ve 19. yüzyıldaki eserlerde, sıkça karşımıza çıkmasının anlamını ve nedenini hiç merak etmiş miydiniz? Bu, zamanın bir modası mıydı, yoksa sanatçıların içerisinde bulundukları toplumsal düzene isyanlarının birer simgesi miydi? Belki de sanatçıların yalnızlığının ve melankolisinin bir dışavurumuydu.

Paul Cezanne’dan tutun Picasso’ya veya Gustave Flaubert’ten tutun Charles Baudelaire’ye kadar çok sayıdaki sanatçının eserlerine konu olan, aslında doğrusu “Pierrot ve Harlequin” olan bu tiplemelerin nereden ve nasıl şekillendiğine, gelin beraber bakalım. Bunun için önce 16. yüzyılın İtalya’sına, ardından Fransa’ya gideceğiz ve Commedia dell’Arte ile tanışacağız.

Sanatçıların Komedisi

Commedia dell’Arte, yaklaşık iki yüzyıl kadar Avrupa tiyatrosunu etkisi altına almış, çeşitli ülkelerin tiyatro yaşantılarını derinden etkilemiş İtalyan halk tiyatrosu geleneğinin adıdır. Söz konusu geleneğe adını veren deyimin anlamına bakmak, geleneğin kökenini saptamak için de ipuçları verir.

Gerald Kahan, Commedia dell’Arte deyiminin çevirisinin güçlüğünden söz açar ve yaklaşık olarak “sanatçıların komedisi” anlamına geldiğini, bir yandan da amatörlerin gösterilerini dışarıda bırakarak profesyonellerin gösterilerini ifade ettiğini söyler. Kahan, biçime verilen başka adlardan da söz eder: Commedia alla maschera (maskeli komedi), commedia improvviso (doğaçlama komedisi) ve commedia dell’Arte all’improvviso (doğaçlamaya dayalı komedi) gibi.

Commedia dell’Arte toplulukları genelde iki çift aşık, bir kadın uşak, bir capitano, iki zanni ve iki yaşlı karakterden oluşur.

Piyero ve Harlequin’in Kökeni

Piyero (Fransızca Pierrot) ve Arlecchino (İngilizcede Harlequin) karakterine gelirsek… Onlar birer “zanni” idi.

Zanni, Commedia dell’Arte’nin ilk dönemlerinde uşaklara verilen genel addır. Zanniler içerisinde Pedrolino, Arlechino, Brighella ve Pulcinella gibi karakterler ilk akla gelenlerdir. Birçok yazar Pedrolino’nun 17. yüzyıl Fransız Pierrot’unun doğrudan atası olduğu sonucuna varmaktadır.

Piyero (ya da Fransızca Pierrot), 16. yüzyılda İtalya’da Commedia dell’Arte’nin karakterlerinden biri olarak aslen ‘Pedrolino’ ismiyle İtalya’da ortaya çıkmış, daha sonra Fransız pandomimlerinde naif ve çekici Pierrot olarak muazzam popüler olmuştur. Sessiz, melankolik, romantik ve iyi niyetli bir soytarıdır. Yüzü beyaza boyalı, bol beyaz kostümlü ve büyük düğmelidir.

İlk dönemlerde dikkat çekecek biçimde var olmasa da Arlecchino (İngilizcede Harlequin), 17. yüzyılın ortalarından sonra zannilerin içinde en popüler olan tip haline gelmiştir. “Arlecchino” adı için pek çok teori öne sürülmüştür. Örneğin; bunlardan biri, Arlecchino’nun ismini “harle” ya da “herle” olarak bilinen renkli bir su kuşundan almış olduğudur.

Kurnazlık ve aptallığın bir karışımı olan Arlecchino, aynı zamanda becerikli bir dansçı ve akrobattır. Dönen her türlü entrikanın merkezinde yer alırken, çevik bir vücutta yavaş işleyen bir zekanın yansıması gibidir. Kostümü zaman içinde pek çok değişime uğramıştır; ilk dönemlerde düzensiz olarak serpiştirilmiş yamalardan oluşan bir kostüm giyerken, zamanla baklava biçiminde birbirine dikilen yamalardan oluşan bir kostüme ulaşılmıştır.

Peki, buraya kadar iyi hoş ama nasıl oldu da İtalyan komedi tiyatro topluluğu olan Commedia dell’Arte’den bu karakterler Balzac’ın kalemine veya Picasso’nun fırçasına kadar gelebildi diyorsanız, hikâyeyi bir de Serol Teber’den dinleyelim.

Sanatçıların Komedisinde Perde Arkası

“Medici Ailesi, 26 Şubat 1541 tarihinde, Floransa’da, karnaval eğlencesi kapsamında büyük bir balo düzenlemiş. Bu ünlü baloya gelenler, gerçek kimlikleri ile dış görünüşleri (Dianizos / Apollon) arasındaki farklılığı vurgulu biçimlerde göstermek için, yüzlerinin bir kısmını kapatan küçük maskeler takmışlardır. İzleyen yıllarda, Kuzey İtalya’nın, Padua kentinde bazı tiyatro gruplarının oyuncuları da yüzlerine maske takarak sahneye çıkmaya başlamışlardır.

Gino Severini, Pierrot With Guitar, 1923

Piyero tipi (Pierrot), olasılıkla böyle bir gelişmenin sonucunda, 1545 yılında Padua komedi tiyatrolarında ortaya çıkmıştır. 1570 yıllarından sonra, İtalyan komedi tiyatro grubu, Rönesans dönemi toplumsal çarpıklıklarını, moral sapmalarını, ikiyüzlülüklerini anlatabilmek için ağızlarını ve burunlarını açıkta bırakan, buna karşın yüzlerinin üst yarısını kapatan deri maskeler kullanarak Piyero tipini geliştirmiştir.

Artan toplumsal karmaşalar içinde, bazı sanatkârlar, kendilerinin kültürel, moral, ekonomik dışlanmışlıklarını anlatabilmek, çaresizliklerini vurgulayabilmek için, beyaz giysiler içinde, gene yüzlerinin üst yarısını kapsayan küçük maskelerle, kent sokaklarında gitar çalarak konumlarını anlatan hüzünlü şarkılar söylemeye başlamışlardır. Sonraki yıllarda Gino Severini, 1924 yılında bir seri Pierrot çalışmasıyla, bu müzisyen tiplerini resimlemiştir.

Piyero tipinin, Medici Ailesi’nden, Katharina del Medici (1519-1589) üzerinden ilk kez Lyon dolaylarına, sonra da Maria de Medici (1573-1642) üzerinden Paris’e davet edilen, İtalyan komedi tiyatro gruplarının Paris’te oynamaya başlamalarından sonra Piyero tipi dünya ölçeğinde ünlenmiştir.

Bu arada Antonie Watteau (1684-1721), piyero tipinin en güzel ve anlamlı anlatımını yaparak bu tipi ölümsüzleştirmiştir. Piyero, burada, toplumsallaşamayan, toplumun kenarından toplumu seyreden, istese de -artık- bu kalabalığın içine giremeyen, görevi -rolü- bitmiş, kenara itilmiş/atılmış bir sanatkâr, aydın, insan durumundadır… Hüzünle, güvensiz, ikircimli, güçsüz, tükenmiş ama her şeye karşın gene de ayakta durmaya çalışan, “garip bir insan” tipidir.

Piyero, dünyaya fırlatıp atılmışlığın saçmalığını gören, toplumsallaşamayışın, bu trajikomik durumun bilincinde olan, ancak yüzüne taktığı maske ile insanlar arasına katılabilen bir insandır.

Tek tümcede: Varoluşun saçmalığını sergilemektedir.

Nietzsche’nin Antik Grek trajedisi üzerine yazdıklarını anımsarsak, kültürün anahtarı, Dionizos değişimine, sevincine, coşkusuna değin uzanır. İnsan her şeyden önce bu varoluşun coşkusunu yaşamak istemektedir. Ancak bu yaşam, aklı simgeleyen Apollon tarafından dengelenmek istenmektedir. İnsan trajedisi Dionizos/Apollon çatışmasından başlamakta ve sürmektedir. Piyero, bu çatışmanın ve birliğin sanatkârlar katındaki ifadesini simgelemiştir. Piyero, içindeki tüm çocuksu duyguları, heyecanları, coşkuları yüzündeki Apollon maskesiyle bastırmaya çalışmakta, ancak başkalarından başka oluşu, gene de açık seçik görülebilmektedir.

Andre Derain, Harlequin and Pierrot,1924

Fransız Devriminin ve Napolyon savaşlarının etkisinde kendisini yenik düşmüş gibi duyumsayan 19. yüzyılın Fransız aydınları kendilerini bu onurlu, melankolik, genç bohem Piyero tipinde canlandırmıştır.

Dönemin hemen hemen tüm hüzünlü melankolik sanatçıları, artık insan içine maskesiz çıkılamayan, bu trajikomik koşullarda, modern toplumun giderek karikatürleşen durumunu sergilemeye çalışmışlardır.”*

*Serol Teber, Melankoli Normal Bir Anomali, OKUYAN US YAYIN, Sayfa 307-312

Gerçek şu ki Commedia dell’arte’nin mizahı sahneden hiç ayrılmadı. Aslında bu klişe karakterler ve abartılı hikâyeler yüzyıllardır izleyicileri eğlendirmeye devam etti (Shakespeare’in komedilerinden klasik Charlie Chaplin filmlerine ve hatta Monty Python and the Holy Grail, Dumb and Dumber gibi modern filmlerin komedi temeline kadar).

James Whiteside in Harlequinade. Photo: Marty Sohl. (Ratmansky’nin Harlequinade balesinde James Whiteside Harlequin rolünde)

Peki, edebiyattan sinemaya, sinemadan plastik sanatlara ve hatta baleye kadar önümüze sıklıkla çıkan Piyero ve Harlequin neden sanatçılar tarafından bu kadar fazla önemsenmiştir?

Serol Teber’in dediği gibi sanatçının toplumsal yapıya bir tepkisi midir? Nietzsche’nin de belirttiği üzere Dionizos ve Apollon ikiciliğinde, insanın içinde sürekli var olan o keskin çatışmanın bir yansıması mıdır?

Belki de bunların hepsidir.

İki Delilik

Charles Baudelaire’e göre Pierrot; ay kadar soluk, sessizlik kadar gizemli, yılan kadar esnek ve dilsiz, halk tarafından aşağılanmış, sanki unutkan dünyanın artık girmek istemediği bir kulübeyi andırmaktadır.

Pierrot’ya sempati duyan ilk sanatçılardan biri Antoine Watteau‘ydu. Onu üzgün, savunmasız ve yıpranmış bir figür olarak resmetti. Bu resimde Pierrot yapayalnız görülmektedir; her zaman dışlanmış, her zaman reddedilmiş bir ruh haliyle bize bakmaktadır. Kalabalığın içinde bile, gözyaşlarından yapılmış gibi beyaz ve kırılgan, bol saten bir giysi giymiştir. Yüzü derin bir üzüntü, huzursuzluk ve masumiyet yaymaktadır.

Dekadanlar Pierrot’yu, kendileri gibi, Schopenhauer’ın bir müridi, toy bir idealist olarak ele aldı. Sembolistler onu ruhsal duyarlılığın çatısı üzerinde çarmıha gerilmiş, acılar içerisinde bir dost olarak gördüler.

Yüzyıllar boyunca birçok sanatçı bu figürleri resmetti ve bunların arasında 20. yüzyıl modernistleri de vardı: Pablo Picasso, Juan Gris, Henri Matisse, Marc Chagall, Amedeo Modigliani, Gino Severini ve diğerleri… Pierrot sanat eserlerinde genellikle dünyanın trajik algısını sembolize etti, ancak iki dünya savaşı arasındaki dönemde imgesi, “kayıp neslin” karamsarlığını alegorik olarak somutlaştıran yeni ruh hallerini temsil etmeye başladı.

Pierrot nazik ve melankolik, Harlequin ise zeki ve bilgeydi. Görüntülerin bu çelişkili sembolizmi, iki dünya savaşı arasındaki bir dönemde sanatın ikircikli doğasıyla da uyuşmaktaydı.

Özellikle ekspresyonizmden sonra Pierrot karakteri gibi Harlequin karakteri de karşımıza sıklıkla çıkmaya başladı.

Tarot kartlarındaki fool figüründen iskambildeki joker kartına, Victor Hugo’nun Gülen Adam eserindeki Gwynplaine karakterinden Todd Phillips’in yönetmenliğini yaptığı Joker:İki Delilik filmine kadar birçok yerde Harlequin figürü karşımıza evrilerek çıkmaya devam etti.

Edward Hopper, Soir Bleu (Mavi Akşam), 1914

Pierrot, üzgün yüz ifadesiyle neşeli ve renkli Harlequin’e çarpıcı bir tezat oluşturmaktadır. Pierrot beyaz giysileri ile saflığı yani sanatçının masumiyetini, Harlequin ise yaratıcılığını ve zekasını temsil etmektedir.

Çağlar içerisinde eklemlenen birçok kavramla zenginleşen bu iki figür, her dönemde toplum tarafından dışlanmış bir halde tasvir edilmiştir. Sanki her ikisi de akıl ile kutsanmış bir toplumun ciddiyetinin altında yatan büyük komediyi gözler önüne sermek istemektedir.

İşte, belki de sanatçıların komedisi gerçek anlamda bunu simgelemektedir. Toplumla, otoriteyle, önyargılarla, yozlaşan kültürle, duyarsızlaşan bilinçle, körleşmiş sistemle ve en çok da kendisiyle sürekli bir mücadele halinde olan sanatçıların iç dünyasını yansıtmak ister gibidir.

Peki, ya sizce?

Kaynakça:

Lilith’in kızı Âdem Bölüm 4: Kiraz ağacının altında

0

Mert’in ukala tavırları Âdem’i baştan çıkarıyordu. Nereye gittiklerini hiç sormadı. Kısa bir süre sonra bahçesinde heybeti dillere destan kiraz ağacı olan salaş bir meyhaneye girdiler. Yalnızca birkaç eskimiş ahşap masasıyla, ağaç dallarının fener ve renkli loş ışıklarla süslendiği, denizin hemen dibinde, ıssız sayılabilecek köhne bir meyhaneydi. Gelişigüzel ortalığa saçılmış balıkçı ağlarının üstüne basmamaya özen göstererek masalarına oturdular. Âdem oturduğu an düşecek gibi olup toparlandı zira sandalyenin bir ayağı kırıktı. Mert hemen yeni bir sandalye bularak Âdem’i rahat ettirdi.

“Aç mısın?”

“Performansı etkilememesi için gösteriden önce yemek yemeyiz.”

“İçersiniz ama.” Mert büyük bir kahkaha attı. Sanki Âdem’i yıllardır tanıyormuş gibi garip bir samimiyet çabası vardı ya da bu onun doğal haliydi.

“İçkiyle çok aram yok. Bazen bira içeriz arkadaşlarla, nadiren de viski içerim.”

“O zaman bu gece ezberi bozalım. Ne dersin? Hemen halledip geliyorum.”

Mert siparişleri vermeye gittiğinde Âdem etraftaki diğer masalara baktı. Kendilerinden başka iki masa daha doluydu. Sanki şahsına münhasır ya da yakın dostlar için hazırlanmış bir mekandı burası. Oldukça şirin, sıcacık bir ortamdı. İçi huzurla doldu. Bu sıralar istediği her şey hiç bekletmeden peş peşe gerçekleşiyordu. “Güzel şeylerin bir anda olması klişe değil demek ki” diye düşündü. “Annemi istiyorum. Eğer hala hakkım kaldıysa anneme kavuşmayı diliyorum.”

Mert, peşinden koca bir tepsi ile gelen mekân sahibi Halil ile Âdem’i tanıştırdı. Memnun oldular. Halil orta yaşlarda, bezgin, münzevi bir adamdı. Üstü başı en az bu mekân kadar viraneydi. Adeta hayata kahredenlerdendi.

“Siz mezelerle başlayın, balıkları atarım şimdi. Buz biterse seslenirsiniz”.

Halil gittiğinde Mert rakısını Âdem’ in sahne başarısına kaldırarak kadeh tokuşturdu. Âdem ilk yudumunu suratını ekşiterek içse de alkolle gelen gevşeme her zaman hoşuna giderdi.

“Halil abiyi de bu mekânı da ayrı severim. İzmir’e her geldiğimde muhakkak uğrarım. Sen de beğendin mi?”

“Mekân çok huzurlu ama aklım Halil abide kaldı. Çok perişan bir hali var. Etkilendim.”

“Karısı öldü geçen sene. Bir tane çocukları olsaydı onunla avuturdu kendini. Olaydan sonra saldı her şeyi.”

“Hasta mıydı? Neden öldü? Kaza falan mı?”

“Boş ver şimdi onları. Ben seni tanımak istiyorum.”

Âdem, öldüğünü paylaşıp da sebebini saklamasına içerledi. Ketum biriydi Mert demek ki. Böyle bir konuyu kim olsa elbette merak ederdi.

“Hadi bitir de tazeleyim. Buzlar erimeden kadehler tükenmeli”.

Âdem ilk kadehi bitirdiğinde içten içe hakkında hiçbir şey bilmediği bu adamdan nasıl böylesine yoğun hoşlanabildiğini, sadece fiziksel çekimden dolayı bu ukala herifi neden bu denli arzuladığını kendisine kızarak sorguladı. “Belki de evlidir” diye düşündü. “Hakkında hiçbir şey bilmiyorum üstelik!” İçsel çatışma ve alkolün de etkisiyle ansızın ağzından çıkan soruya engel olamadı.

“Neden tanımak istiyorsun beni? Bu ilginin nedenini merak ediyorum açıkçası” dedi hırsla.

Mert öylesine geniş bir adamdı ki hiç bozulmadı Âdem’in bu ani tepkisine.

“Çünkü seni daha iyi anlamak ve sana daha yakın olmak istiyorum. Başarılı insanların hayat hikayelerini dinlemeyi de severim ayrıca”.

Âdem haksızlık ettiğini düşünerek yavaşladı. Yeni kadehinden iki yudum aldıktan sonra;

“Nerden başlayım bilemedim. Ne bilmek istiyorsun benimle ilgili?”

“Seni annene götüren hamur kokusundan başlayabiliriz mesela”.

Bu yanıtla affedildiğinden habersiz olan Mert, ilgiyle dinliyordu Âdem’i. Âdem hassas olduğu bu konuyu unutmadığı için hayli memnun bir halde başladı hikayesini anlatmaya.

“İstanbul’a on dokuz yaşımda geldim. Konservatuvar sınavlarını kazanınca gece kulübünde çalışmaya başladım. Gündüz okul, gece çalışma hayatı, hafta sonları yetişkinlere özel dans dersleri… Yoğun bir döngü, oldukça zorlayıcı bir süreçti. Mezun olduktan sonra biraz daha rahatladım tabii. Ailem Mardin’ de yaşıyor. Annem, babam ve iki abim. Muhafazakâr ve oldukça kalabalık, ataerkil bir aileyiz. Mardin’ in köklü, varlıklı ailelerinden. Aşiret gibi düşünebilirsin. Ayıp, günah, yasak üçlemesiyle büyütüldüm ben. Babam asla dans ile ilgilenmemi istemedi. İstemedi demek çok hafif kaldı, duyduğunda bildiğin dövdü beni. Erkek adam dans eder miymiş? Sen bizi rezil mi edeceksin diye öfkeyle saldırdı bana. Benim hayalim onların yani babam ve abilerimin kabusuydu. Kaçtım evden. Başka çarem yoktu. Çünkü dans etmemi bile istemeyen ailem cinsel kimliğimi öğrendiğinde dövmekle kalmaz öldürürdü beni. Çevrenin ne düşündüğü, benim ne istediğimden tartışmasız çok daha önemliydi. Yedi yıldır sadece annemle iletişimim var. Babamlar hala bilmez ne okuduğumu ne iş yaptığımı.”

“Hiç merak etmiyorlar mı seni?”

“İlk zamanlar gidebileceğim her yere, herkese sormuşlar. Bulamayınca bıraktılar peşimi. “Benim öyle bir oğlum yok, bize laf getirmediği sürece ne bok yiyorsa yesin” diyormuş babam. Abilerimde babamın yaveri. Onun lafı kanundur, el mahkûm itaat edecekler. Ben yine de tetikteyim, temkinli davranıyorum. Ne yapacağı hiç belli olmaz babamın. Gizlice iz sürüyor olabilir. Bunu annemle paylaşmaz çünkü annemin bir şekilde benimle iletişimde olduğunu ve bana haber uçuracağını düşünüyor olabilir. Tehlikeli ve sinsidir. Hiç güvenmem.”

Halil, ızgara balıkları ve buz dolu kovayı getirip hiç konuşmadan geri döndü mutfağına. Âdem kadehine buz koyduktan sonra balığını kılçıklarından ayırırken devam etti anlatmaya.

“Buraya ilk geldiğimde annemi okuldan samimi olduğum bir kız arkadaşımın telefonundan aradık. Hızlıca benim yeni numaramı verip kapattık. Yeni hattımı da yine bu arkadaşımın üzerine almıştım zaten. Sonra annem dökümlerden anlaşılmasın diye Diyarbakır’ a gittiği bir gün gizlice kendine yeni bir hat ve telefon almış. Mardin’ den alsa anında haberi giderdi babama. O aradıkça konuşuyoruz işte. Kaçtığım günden beri göremedim annemi. Ben arayamıyorum onu hatta yazamıyorum bile.”

“Yani annenin de senden haberi yok sanıyorlar.”

“Babam çok sıkıştırmış annemi. Şiddet bile uygulamıştır da annem söylemez bana. Her sorduğunda haberim yok deyip geçiştiriyormuş. Bir bilseler iletişimde olduğumuzu! Annemin hayatımla ilgili her detayı bildiğini bir duysalar…”

Mert, Âdem’in anlattığı her cümle için onlarca soru sorabilirdi ama onu incitmemek adına en merak ettiklerinden başladı.

“Peki İstanbul’a ilk geldiğinde zorlanmadın mı? Manevi kısmını bir şekilde halletsen maddi taraf affetmez, yutar insanı.”

“Ailem çok zengindir. Mardin’in her ilçesinde marangoz atölyelerimiz var bizim. Öyle bir varlıktan böyle bir yoksulluğa düşmek ilk başlarda epeyce zorladı beni. Annem para göndermek istedi fakat beni ifşa edebilecek her hareketten kaçındık. İstanbul’a giderken yirmi tane altın bilezik verdi bana. Bende liseden sonra sürekli babamın atölyesinde çalışıyordum zaten. Kaçmaya karar verdikten sonra bütün paramı biriktirdim.”

“Annen biliyordu yani terk edeceğini. Engellemedi mi seni?”

“Annem mantıklı kadındır. Zümrüt Sultan. Babamın çocukluğumdan beri üzerimde kurduğu baskı annemi benden daha çok yaraladı. “Git oğlum” dedi. “Git kurtar kendini. Burada gün yüzü yok sana.”

Âdem ıslak mendille ellerini silerken Mert üçüncü kadehleri artık sormadan dolduruyordu. Diğer iki masa boşalmış, hava serinlemişti. Halil evine giderken “Siz keyfinize bakın, ben sabah hallederim buraları” diyerek vedalaştı.

Âdem devam etti anlatmaya.

“Eşcinselim ben. Babam her zaman bendeki farklılığı çözmeye çalıştı. Yüzleşmekten ya da emin olmaktan korksa da bu belirsizlik yoruyordu onu. Fena halde sinirli olduğu bir gün açıktan “İbne misin oğlum sen? Yaşıtlarının çocuğu oluyor sen ne peşindesin?” diye sordu bana. Küçükken düğün, dernek ya da aile toplantılarına asla sokmazdı beni, dışarı çıktıklarında eve kilitlerdi, yaz tatillerinde Kuran kursuna gönderir, kalan zamanlarda da yanında, marangozhanede çalıştırırdı. Liseyi bitirdikten sonra ben konservatuar hayalleri kurarken babam “Adam ol” diyerek aklınca beni falanca ailenin kızıyla evlendirme planları yapıyordu. Orda kalmaya devam etseydim çok daha büyük sorunlar yaşayacağımıza emin olan annem kaçış planımı destekledi. Şimdi babamla ilgili korkularım ve anneme olan özlemimi saymazsak rahatım yerinde. Özgürüm en azından. Bir de toplum baskısı olmasa…”

“Toplum baskısı?”

Âdem, bu soruyu gerçekten soruyor musun dercesine baktı Mert’in yüzüne.

“Nerede yaşadığımızı unutmuş gibisin. Sence iki erkek el ele sokakta yürüse neler olur?”

“Tabii onu biliyorum ama belli etmediğin sürece sorun yaşamazsın ki.”

“Asıl sorun da bu değil mi zaten? Asıl sorun belli etmemek zorunda kaldığım bir hayatı yaşıyor olmam. Benim kime âşık olduğum, kiminle seviştiğim toplumu neden bu kadar çok ilgilendiriyor? Neden bu bir hastalık ya da sapkınlık gibi algılanıyor? Bu gerçeği yok saymak, ahlaksızlık olarak değerlendirmek ve dahi aşağılamak! Hiçbir zaman anlamayacağım.”

Mert, Âdem’i sakinleştirmek için konuyu değiştirerek farklı bir soruyla devam etti konuşmasına;

“Nasıl keşfettin bu yeteneğini? Ne zaman ne şekilde merak ettim doğrusu. Bu kadar baskıcı bir ailede dans etmek istemek devrimci bir hayal olmuş.”

“Kendimi bildim bileli dans etmek bana hep özgür hissettirdi. Çocukken ailem evde yokken perdeleri çekip aynanın karşısında dans ederdim. Annemin renkli başörtülerini kalçama ve bileklerime bağlardım. Makrome ipinden yeni örmeye başladığı el işlerini kafama geçirip saç yapardım. Annemin eteklerinden elbise yapardım kendime. Eğer evdelerse banyoya her girdiğimde dans ederdim. Onlar duş aldığımı sanırken ben suyun sesiyle dans ederek hayattan soyutlanırdım. Hiçbir şey yapamasam uyumadan önce sahnede dans ettiğimi hayal ederdim. Hayal de olsa gerçek kimliğime bürünebilmek mutlu ederdi beni. Bu kısa süreli masum danslar ile tatmin ederdim kendimi.”

“Peki şimdi duysalar ne olur? Yani ömrün boyunca kaçarak, saklanarak, tetikte mi yaşayacaksın? Mesela anneni hiç görmeyecek misin? Böyle bir hayat hayal bile edemeyeceğim kadar zorlayıcı olmalı.”

Mert hızlı gittiğini düşünerek aniden sustu.

“Özür dilerim. Seni zorlayacak sorular sordum sanırım. Anlatmak zorunda değilsin. Merakıma yenik düştüm.”

“Sorun yok. Cevapların hepsi ezberimde. Zaman alsa da hazmettiğim konular bunlar. Kaçabildiğim kadar kaçacağım. Aslında tanıdık biriyle karşılaşmadığım sürece zaten sorun yok. Annemi de günü birlik gidip görmeyi planlıyorum. Benim için tek sorun bir gün kimliğim, kimlikten kastım Âdem Hancıoğlu olarak okuduğum okul, yaptığım iş ya da eşcinsel olmamla alakalı herhangi bir şey duyulursa, babam ya da abilerim benim yüzümden o yüce ailemize ya da pek kıymetli eşine dostuna rezil olursa işte o zaman peşime düşer yaşatmazlar beni. Çünkü bu kara leke namus meselesi olur ve bu şekilde devam etmeleri çok zordur. Duyulduktan sonra insan içine çıkabilmeleri için bunu yapmak zorunda kalırlar. Bunun için şu an yapabileceğim hiçbir şey yok. Olmamasını sağlamaktan başka çözüm yolu yok diyelim.”

Mert, bugüne kadar lgbt bireylerin sorunlarına hem mesleki hem de özel ilişkilerinde fazlaca şahit olmuştu. Ancak Âdem’ in anlattıkları uç noktadaydı. Ölmekten bahsediyordu Âdem. Öldürülmekten!

“Peki son bir soru sorabilir miyim? Eğer özel olmayacaksa elbette. Bireysel sınırlarını işgal etmek istemem.”

Âdem, bu gece Mert hakkında hiçbir bilgiye ulaşamayacağını anladı. Çünkü Mert, Âdem’i duruşmada savunacakmışçasına hâkim olması gereken tüm detaylara odaklanmış, yırtıcı bir kuş gibiydi. Mesleki deformasyonun etkileri diye düşünürken “İstediğin her şeyi sorabilirsin” dedi gülümseyerek.

“Hiç destek aldın mı bir uzmandan? İhtiyacın olsa da olmasa da her zaman iyi hissettirir.”

“Ben bireysel olarak böyle bir destek almadım. Ama bir uzmanla olan ilk tecrübem ergenlik dönemlerimde, on üç yaşımdayken babamın zorlamasıyla gerçekleşti.”

Ada’nın Anısına… Bozcaada’da “Memet Ada Çocuk Kitaplığı” Kuruluyor

Çanakkale’nin Bozcaada ilçesinde yaşayan Azize Karabıyık, 2022 yılında hayatını kaybeden oğlu Mehmet Ada’nın anısını, eğitim gördüğü okulda yaşatmak için bir kampanya başlattı. Bozcaada İstiklal İlköğretim Okulu’nda kurulacak olan “Memet Ada Çocuk Kitaplığı” için kitap bağışı çağrısı yaptı.

Bozcaada’da yaşayan ve 2022 yılında henüz 18 yaşındayken hayata gözlerini yuman Memet Ada’nın ismi, kitapların sayfalarında yaşamaya devam edecek. 24 Haziran 2004 doğumlu olan ve Bozcaada İstiklal İlkokulu’nda birinci sınıfa başladığı yıl SSPE (Subakut Sklerozan Panensefalit) hastalığına yakalanan Memet Ada, uzun yıllar sürdürdüğü mücadelesini 5 Ocak 2022’de kaybetmişti.

Okul sıralarından kütüphane raflarına

Oğlunun yarım kalan okul heyecanını diğer çocukların eğitimine destek olarak tamamlamak isteyen anne Azize Karabıyık, Memet Ada’nın bir dönem öğrencisi olduğu Bozcaada İstiklal İlköğretim Okulu bünyesinde bir çocuk kitaplığı kurmak için kolları sıvadı. Karabıyık, “Memet Ada Çocuk Kitaplığı” ile adalı çocukların ufuklarını genişletmeyi ve onlara okuma alışkanlığı kazandırmayı hedefliyor.

“Birlikte Olabilir Miyiz?”

Bağışçılara ve dostlarına duygusal bir çağrıda bulunan Azize Karabıyık, projeyi şu sözlerle duyurdu:

“Merhaba dostlar, desteğinize ihtiyacım var. Bozcaada İstiklal İlköğretim Okuluna oğlum adına ‘Memet Ada Çocuk Kitaplığı’ yapabilmemiz için birlikte olabilir miyiz? 7-14 yaş arası ilk ve orta öğrenim çocuklarının hayatı öğrenmeleri ve eğitim hayatlarına destek olabilecek kitaplar yollayabilecek dostlara ihtiyacım var. Bu konuda destek olabilecek herkese şimdiden teşekkür ediyorum.”

Nasıl Destek Olabilirsiniz?

Kitaplık için özellikle 7-14 yaş grubuna hitap eden, çocukların kişisel gelişimine, hayal güçlerine ve akademik eğitimlerine katkı sağlayacak yeni veya temiz durumda olan kitaplar kabul ediliyor. Bağışta bulunmak isteyen hayırseverler, kitaplarını doğrudan aşağıdaki adrese gönderebilirler:

Kitap Gönderim Adresi: Alıcı: Azize Karabıyık Adres: Alaybey Mahallesi, Kemerbaşı Mevkii No: 5, Bozcaada / Çanakkale

Bu anlamlı kampanya, sadece bir kütüphane kurmayı değil, aynı zamanda zorlu bir hastalıkla mücadele eden bir gencin adını eğitimin ışığıyla ölümsüzleştirmeyi amaçlıyor.

Memet Ada Kitaplığı’nın açılışının 23 Nisan 2026’da gerçekleşmesi planlanıyor.

Lilith’in kızı Âdem Bölüm 3: İzmir

0

Bütün hengâme sona erdiğinde Âdem resmi baş dansçı olarak ilk gösterisine çıkacak olmanın gururuyla sıralarının gelmesini bekliyordu. Heyecanla perdenin arkasından izleyiciyi kontrol etti. İzmir seyircisi her zamanki gibi coşkuluydu. Ön sıralarda oturan torpillilere göz gezdirirken aşina olduğu bir simaya odaklandı. Çok iyi göremiyor olmasına rağmen hemen tanıdı bu yüzü. Mert gelmişti. En önde kalabalık bir grupla gözlerini sahneden ayırmadan sohbet ediyordu. “Benim için gelmiş olabilir mi? Ne alakası var diğer gösteriye gelirken beni tanımıyordu bile. Ama artık tanıyor. Ya bu defa tanımazsa.” Âdem gösteri öncesi kontrolsüz sorularla boğuşup modunu düşürmek yerine diğer dansçıların yanına giderek aynadaki suretine beğeniyle son kez baktı.

Bu defa morun tüm tonlarının büründüğü, tarlatanı olan uzun bir elbise giymişti. Sıklamen, pembe, eflatun… Siyah küt kâküllü peruk ile elbisenin şatafatı dengelenmişti. Mert’in de gösteriyi izleyecek olması Âdem’in üzerinde güçlü bir motivasyon kaynağı oldu. Yine büyülemeli yine hayran bırakmalıydı.

Gösteri sırasında sabit kalması gereken her anda gözlerini kapatan tülün ardından Mert’i gözetledi. Her kısa anda Mert’in kendisine odaklandığını görebiliyordu. Artık diğer seyircileri görmüyor, duymuyordu. Olanca neşesiyle dans ediyor, işi almış olmanın mutluluğuyla içten içe kendince başarısını kutluyordu. İzleyici ile selamlaştıktan sonra kulise giderken Mert’in tekrar gelmesi için içten içe yalvardı. Gözü kapıda hızlıca makyajını temizledi, peruğunu çıkardı. Gelen giden yoktu. Elbisesini çıkarıp astı, takılarından kurtuldu. Mert gelmiyordu. Âdem Hancıoğlu kimliğine geri dönerek ümitsizce dışarı çıktığında Mert’i kapıda onu beklerken buldu. Bu defa üstten üç düğmesi açılmış beyaz gömlek giymiş, saçları daha da uzamış ve sararmıştı.

Mert bembeyaz dişleriyle gülümserken ne kadar etkileyici olduğunun farkındalığıyla;

“Bu defa rahatsız etmeden tebrik etmek istedim” dedi.

Âdem kurtulamadığı mahcup ifadesiyle “Çok naziksin, teşekkür ederim” diyebildi.

“Dışarıda bir şeyler yapmak ister misin farklı bir planın yoksa? Bu güzel İzmir gecesini uyuyarak yazık etmek istemezsin sanırım.”

“Evet olabilir. Pek uykum yok zaten. Gidebiliriz elbette”.

Âdem hevesli olduğunu gizleyerek kabul etmeyi başardı. Bu geceyi iyi değerlendirip Mert’in maksadını netleştirmeliydi lakin Âdem son derece etkilenirken, Mert yalnızca eğlenceli bir dost edinmek istiyor olabilirdi. Arabaya bindiklerinde Mert’in yanındaki arkadaşlarının onlara katılıp katılmayacağını merak ederek;

“Sen yalnız mı geldin gösteriye?”

“Hayır, arkadaşlar vardı ama hepsi evli barklı olduğu için dağıldık.”

“Dansla baya ilgilisin anlaşılan.”

“Arda benim çok eski müvekkilim. Paylaşımlarını takip ediyorum, yakınlardaysam da kaçırmıyorum diyelim. Ama bu akşam senin çıkacağını bildiğim için geldim.”

Âdem şaşkınlığını bastırmak için hızlıca konuyu değiştirdi.

“Avukat mısın? Bilmiyordum.”

“Bilmen için iyi bir avukata ihtiyacın olması gerekirdi. Bilmemen daha iyi. Şanslısın.” Mert, bu kısacık cümlesiyle kendini överken Âdem’e de ne kadar şanslı olduğunu hatırlatmıştı. Şans konusuna içten içe gülen Âdem hiç renk vermeden yalnızca geceye odaklandı.

Hayvan Hukuk Özgürlük!

“Şiddet ve ahlak arasındaki ilişkinin çerçevesi, hukuk ve adalet kavramları tarafından çizilir.”
Şiddetin Eleştirisi Üzerine, Walter Benjamin[1]

Franz Kafka Ceza Kolonisinde[2] adlı öyküsünde mahkumun sırtına henüz kendisinin bile bilmediği bir suçu kazıyan ve bu yazılı suçun üzerinden kurbanını öldürünceye dek geçen bir işkence/ölüm makinesi tasvir eder. Bu tasvirdeki detaylar pek çok okuyucuda işkencenin ve cinayetin seyirlik bir etkinliğe dönüştürülmesi açısından dehşet, kurbanın yaşadığı çaresizlik açısından ise acıma duygusu uyandırır. Zira bu öyküde kurban neyle suçlandığını bilmeden, aklının alamayacağı bir acıya mahkum bırakılır. Okuyucuyu rahatsız eden bir diğer konu ise iktidarın yetkisinin sınırsızlığıdır. İktidar her an her şeyi suç addedebilirken uygulayacağı ceza için yeni yöntemler ve araçlar belirleyebilir. Bu sınırsızlık yalnızca kurmaca bir evrene değil, modern iktidar biçimlerine de aittir.

Kafka’nın öyküsünde mahkumun suçunun muğlaklığı ile iktidarın mutlaklığı bu işkence ve cinayet makinesinin yarattığı vahşetin ölçüsünü artırır. Pek çok öyküsünde olduğu gibi Kafka bu öyküsünde de bir dış gözlemcinin bakış açısından, kurulan bu işkence düzeneği ile insan türünün bürokratik aklıyla yaratabileceği şiddetin düzeyinin ne ölçüde absürtleşebileceğini tasvir eder. Bugün yalnızca Türkiye’ye değil, küresel ölçekte siyasi gelişmelere baktığımızda yaşananları kavramakta zorlanmamızın nedenlerinden biri de bu absürtlükten doğan o derin uçurumdur. Şiddet toplumun geneline yayılacak biçimde olağanlaştırıldıkça bireysel yaşamlarımızda etik referanslar bulmakta zorlanırız. Bugün bu etik uçurum Türkiye’de en çıplak haliyle insan-dışı hayvanlarla ilişkilerimizde mevcuttur.

Bu uçurum 2004’te kabul edilen Hayvanları Koruma Kanununda 2024 yılında gerçekleştirilen değişikliklerle insan-hayvan ilişkisinde derinleşti. İnsan yaşamı öncelenerek sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı bağlamında sokakta yaşayan hayvanlar insan yaşamı için bir tehdit unsuru olarak tanımlandı. Kanunun 2004’te kurulan hayvan refahını gözeten ekseni 2024’te antroposentrik bir alana kaydırıldı. Ve ardından sıradan vatandaşların da belediyelerin de fail olduğu, hayvanlara yönelik pek çok hak ihlali gerçekleşti, gerçekleşmeye devam ediyor. Ana akım ve sosyal medya platformları eliyle ise bu olaylar insanların güvenliğinin tesis edilebilmesi için gerekli, sıradan müdahaleler olarak yansıtılarak olağanlaştırıldı.

Yasa değişikliği henüz bir kulis haberi niteliğindeyken pek çok hayvan hakkı savunucusu; bu yasanın sokakta yaşayan hayvanların yok edilmesi için yaratılacak bir şiddet mekanizmasının bürokratik zeminini hazırlayacağını, bir katliama yol açacağını ve adeta bir ceza kolonisi kuracağını öngörerek yetkililere hayvanları da gözeten sağduyulu kararlar alma çağrısında bulunmuş olsa da, yasanın meclise gitmesi ve kabul edilmesi önlenemedi. Yasanın meclise taşınması süreci, bazı grupların sosyal medya aracılığıyla köpek popülasyonunun artışı ve özellikle çocukların güvenliği hakkında yanlış algı yaratması, zoonoz hastalıklar başta olmak üzere hayvanları düşmanlaştıran gerçek dışı haberlerle toplumu endişeye sürüklemesiyle hızlandı. Bu manipülatif sürece karşılık sokaklarda, barınaklarda, mecliste, pek çok şehirde aylarca eylemler gerçekleştirildi, gece-gündüz devam eden yaşam nöbetleri tutuldu. Yasaların öldürmek için değil yaşatmak için çıkarılması konusunda çağrılar yapıldı.

Meselenin yalnızca etik değil, aynı zamanda bilimsel ve ekolojik etkileri de gündem edildi. Asıl kabahatlinin doğaları gereği varlığını sürdürmek isteyen köpekler değil; insan, hayvan ve çevre sağlığını gözetmeyen belediye yetkilileri olduğu; bu yetkililerin, yirmi yıl boyunca kısırlaştırma ve aşılama yapmadıkları, hayvanlarla insanların ortak yaşamı için üzerlerine düşen görevi yerine getirmedikleri belirtildi. Bilim insanlarının ‘kısırlaştır-aşılat-yerinde yaşat‘ formülü ile bu artışın kısa zamanda kontrol altına alınabileceği, öldürmenin ise sorunu yalnızca kısa vadede çözülmüş gibi göstereceği çağrılarına ise kulak asılmadı. Hayvanların insan yaşamına doğrudan bir fayda sağlamasalar bile yaşam hakkına sahip oldukları tartışmasız olsa da; sokaklardan tecrit edilecek hayvanların yerini yaban hayvanlarının alacağı ve bunun insan yaşamı için öngörülemeyen sonuçları olabileceği meclise bilimsel referanslarla iletildi. Zira mahallelerde insanlarla birlikte yaşamaya alışmış bu hayvanlar, aynı zamanda yaban hayatı ile insan yaşam alanları arasında bir bariyer görevi görmektedir. Ve doğa boşluk kabul etmemekte, yok edilen köpeklerin yerini başka canlılar hızla almaktadır. Ve yine insan türü bu canlılara da yaşam hakkı tanımadan, ekolojik tahribatına hız kesmeden devam etmektedir.

Tüm çağrılara kulak tıkayan iktidar faturayı gerçek sorumlulara ödetmek yerine sokakta yaşayan hayvanların canıyla ödetmeye karar vererek asıl görevleri hayvanların tedavisi ve rehabilitasyonu iken; görevlerini suistimal edip, mesleki etik ilkelerine ihanet eden veteriner hekimleri ve belediye görevlilerini 7527 ile ödüllendirdi. Katliam yasasıyla birlikte, belediye barınakları sokakta yaşayan hayvanlar için birer ceza kolonisine dönüştü. Dayanılmaz tecrit koşullarına maruz bırakılan hayvanlar, akla hayale gelmeyecek zalimliklerle buz gibi ölümlere mahkum edildi. Hayvanlar sokaklardan adeta silindi, bakım veren insanlarsa marjinalleştirildi.

Bugün sokakta kuyruğunu bacakları arasına saklayarak, fark edilmemeyi umarak kaçan bir köpek, bir insanı tarih öncesi mitolojik bir varlıkla karşılaşmışçasına şaşırtabilir. Ve ilk şaşkınlığından kurtulan, vicdan sahibi herkes bu zavallı yaratığın başına gelebilecekleri düşünerek kahrolur.

Çünkü hayvanlar için kurulan ceza kolonisinde kurbanlara uygulanan şiddetin bir ölçüsü yok. Bu kolonide eski/yeni pek çok işkence ve öldürme tekniği uygulanmakta. Kafasını kürekle ezerek öldürme, vücuda yüksek doz anestezik madde ve/veya deterjan enjekte ederek öldürme, dirgenle öldürme, soğuk hava deposuna yarı baygın bırakarak öldürme, aç bırakarak öldürme, birbirlerini öldürmelerini/yemelerini sağlayacak ortamlar tasarlayarak öldürme, besleme yasağı koyarak öldürme, ateşli silahlar kullanarak öldürme, cinsel istismar ve tecavüzle öldürme, toplu mezarlara canlı canlı gömerek öldürme bugünkü iktidarın hayvanlar için belirlediği yok etme yöntemlerinden yalnızca bazıları. Keza barınaklardan gelen görüntüler de bu yöntemleri en çarpıcı biçimde ifşa etmektedir.

Bu ölçüsüz şiddet, yalnızca iktidarın değil, toplumun da failleştiği bir zeminde mümkün oldu. Halbuki yirmi yıldır yürürlükte olan Hayvanları Koruma Kanununun 6. maddesi kısırlaştırmayı, aşılamayı ve yerinde yaşatmayı belediyelerin görevleri arasında sayıyordu. Yirmi yıl boyunca kendi sınırlarındaki hayvanların sağlığını ve üreme faaliyetlerini kontrol etmek için aldıkları ödenekleri amacına uygun kullanmayan belediyeler katliam yasası yürürlüğe girdiğinde diğer belediyelerle öldürme yarışına girdiler. Sıradan insanlar belediyeleri arayarak sadece havlamasından rahatsız oldukları için sokaklarındaki köpeklerin toplatılması ve öldürülmesi için ihbarlar yağdırdılar. Belediyelerin yetişemediği yerlerde vatandaşlar kendilerine görev edinerek köpek avına çıktılar. Hayvan katilleri eylemlerini meşru göstermek için “devlet hayvanları öldürmemiz için yasa çıkardı” dediler. Hayvanlara tecavüz edenler, istismar edenler, seri hayvan katilleri mahkemede Türkiye’nin bir hukuk devleti olduğunu belirterek ceza indirimi aldılar.

Fakat biliyoruz ki; hayvanlara yönelen bu şiddet istisnai değil, iktidarın genel yönetim anlayışının bir parçasıdır. Türkiye’nin bir hukuk devleti olduğu doğru olsa da günümüzde iktidar, hukuku uygulama biçimi ile şiddet üretmektedir. İktidar şiddeti yalnızca fiziksel olarak değil; dışlama, tecrit, hak gaspı ve kamusal alandan silme biçimlerinde de üretir. Kendi makbulü dışında kalan herkes bundan payını alır. Bu bağlamda sokakta yaşayan bir hayvanın başına gelenle muhalif bir siyasetçiye uygulanan tecrit ve yok etme politikası aynıdır. Refahı yalnızca patronlara sağlayan iktidar hayvanları da, emekçileri de aynı yoksul koşullara hapseder. Kadınların, LGBTİ+ların eril failler tarafından yok edilmesini hayvanların tüketilebilir nesneler olarak algılanmasından ayrı düşünemeyiz. İstismar karşısında çocukların sıkıştığı sessizlik ile hayvanların sıkıştığı sessizlik ise birbirine çok benzer.

İnsanların güvenliği bahane edilerek kurulan bu kolonide yalnızca hayvanlar değil onlar için mücadele eden insanlar da cezalandırılır. Poşetlere konularak çöp konteynerlerine atılan kedi ve köpeklerle ilgili ortaya çıkan görüntüler sonucu protesto hakkını kullanan insanlara bedel ödetilmeye çalışılması; yeni yasanın zorunlu kıldığı şekilde belediye barınaklarından sahiplenerek kurtardıkları hayvanlar üzerinden maddi ve manevi yıpratılmaya çalışılan insanların yaşadıkları; soğuk hava deposunda can çekişen köpeği görüp barınağa girmek isterken şiddete uğrayan, gözaltına alınan insanların başına gelenler bu sürecin bir parçasıdır. Köpeklere bakım verdiği için sosyal medyada hedef gösterilerek, barakasında yakılarak öldürülen Necla Teyze’nin başına gelen de bu sistematik cezalandırmanın en uç sonuçlarından biridir.

Nihayetinde katliam yasasına karşı yürütülen mücadele kazanılamamış olsa da bugün yürürlükteki yasanın da ötesine geçen hak ihlallerinin önlenebilmesi için yeni mücadele yollarının bulunması gerekmektedir. Bu noktada Anayasa Mahkemesi’ne yapılan iptal başvurusu gerekçeli kararı önemli bir yer tutmaktadır. Başvurunun 9’a 6 oy çokluğuyla reddedilmiş olması, her ne kadar kısa vadede hayvanlar lehine bir sonuç doğurmamış olsa da, oybirliğine varılamaması ve açıklanan kapsamlı karşı oy gerekçeleri, hayvan hakları açısından yeni mücadele yollarına işaret etmektedir.

Karşı oy gerekçelerinde; yasa değişikliğiyle somut bir sağlık tehlikesi bulunmaksızın hayvanların öldürülmesine izin verilmesinin hayvanların yaşam hakkına ve çevre hakkına aykırı olduğu; ölçütsüz ve belirsiz ifadelerle idareye geniş bir öldürme yetkisi tanımlandığı; istisna niteliğindeki uygulamaların olağan bir idari pratiğe dönüştürüldüğü vurgulanmıştır.

Ayrıca insan güvenliği ile hayvan yaşamı arasında adil bir denge kurulması gerektiği, daha hafif ve etkili önlemler mevcutken öldürmenin ölçülülük ilkesini ihlal ettiği ve bu müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı sayılamayacağı belirtilmiştir.

İnsan–hayvan–çevre dengesinin hayvanlar aleyhine bozulduğu belirtilen karşı oy metinlerinde; hayvanların yaşam hakkının sahiplendirmeye bağlanamayacağı; devletin, hayvanların yaşamını üçüncü kişilerin inisiyatifine bırakmaksızın korumakla yükümlü olduğu; sahipsiz hayvanların hak öznesi olmaktan fiilen çıkarılmasının Anayasa’ya aykırı olduğu ifade edilmiştir. Bununla birlikte “bakım” yerine “sahiplik” anlayışının benimsenmesinin, hayvanların mülk olarak görülmesine yol açtığı; bu yaklaşımın hem etik hem de anayasal açıdan ciddi sorunlar barındırdığı ifade edilmiştir.

Ayrıca yaşam hakkının çevresel bütünlüğü ve hayvanları da kapsadığı, kitlesel öldürmelerin çevre hakkını ve yaşam hakkını ihlal ettiği; düzenlemelerin belirsiz, orantısız ve demokratik toplum düzeniyle bağdaşmadığı; veteriner hekimlere yönelik olarak getirilen yükümlülüklerin meslek etiği ve vicdan özgürlüğüyle çatıştığı hususları da açıkça ortaya konulmuştur.

Pek çok karara karşı oy veren iki hakimi özellikle anmak gerekir.

Engin Yıldırım hayvanların içkin değerine işaret ederek hak özneleri yerine üzerinde hak iddia edilebilen mülkiyet nesneleri olarak değerlendirilmelerini sorunsallaştırmıştır. Hayvanların yalnızca insan faydası çerçevesinde değerlendirilmesini problematize ederek hayvan haklarını güvence altına almak için yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir. Hayvanların duyarlılık ve menfaat sahibi varlıklar olarak anayasal korunmaya değer özneler olarak kabul edilmesi için hukuki sistem yapısı içerisinde yeni bir kişilik biçiminin tanımlanması gerektiğini belirtmiştir.

Aynı şekilde Kenan Yaşar, hayvanları duyarlı varlıklar olarak tanımlayarak hukuki koruma altına alan Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği gibi kuruluşların kararlarına Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerinin gereği olarak uyması gerektiğini belirtmiştir. Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmelerin ve genel kabul görmüş etik ilkelerin de hayvanların öldürülmelerini değil kısırlaştır-aşılat-yerinde yaşat yöntemini öngördüğünü ifade etmiştir. 7527’nin belediyelere sahipsiz köpekleri toplama yükümlüğünü yüklerken, bakımevi kurma ve mevcut tesisleri iyileştirme ödevini 31 Aralık 2028’e ertelediğine işaret ederek; mevcut barınak kapasitesinin belirtilen tarihe kadar iyileştirilemeyeceğini, önce toplama-sonra altyapı mantığının hukuk devleti ilkesinin belirlilik ve öngörülebilirlik gerekleriyle bağdaşmadığını belirtmiştir. Normun, uygulanması imkansız bir yükümlülük öngörerek sokak hayvanlarını yıllarca belirsiz ve sağlıksız koşullara mahkum ettiğine işaret etmiş ve karşı oy gerekçesinde barınak yetersizliği sebebiyle hayvanların kontrolsüz biçimde öldürüldüğü, toplu olarak gömüldüğü veya çöp konteynerlerinde ölü köpeklerin bulunduğu vakalara yer vermiştir. Aynı zamanda yasada “insan ve hayvan sağlığı için tehlike teşkil eden” köpeklerin veteriner hekim tarafından veya gözetiminde öldürülmesine izin verildiğine ve fakat Veteriner Hekimler Yemini ile evrensel meslek ilkelerinin hekimlere tedavi edilebilir bir hayvanı öldürme yetkisi tanımadığına işaret etmiştir.

Engin Yıldırım ve Kenan Yaşar başta olmak üzere karşı oy kullanan AYM hakimlerinin katliam yasasının hayvan hakları ve insan hakları ile bağdaşmayan yapısı hakkındaki yorumlarından yola çıkılarak yeni bir mücadele hattının örülmesi şarttır. Bu mücadele hattı, hayvanların yaşam haklarını savunmanın etik yükümlülüğü dışında toplumsal çürümenin önüne geçilebilmesi için de bir zorunluluktur. Hayvanlarla kurduğumuz ilişkinin biçimi siyasi görüş, dini inanç gibi toplumu farklılaştıran önemli kategorilerden biridir. Hayvanlara davranış biçimimiz kendimizden daha zayıf olana nasıl davrandığımız hakkında da fikir verir. Bu sebeple hayvanlar dövüldükçe, tecavüze uğradıkça, öldürüldükçe insanların güvenliğinden, toplumsal değerlerin sağlamlığından şüphe duyulmalıdır.

Bugün hayvanlar için kurulan ceza kolonisi yalnızca hayvanları değil, hukuku, etiği ve birlikte yaşama fikrini de geri dönüşsüz biçimde tahrip etmektedir. Kafka’nın öyküsünde işkence/ölüm makinesinin de sonunda yaratıcısını yok ettiğini belirtmek lazım. Şiddet yüz değiştirse de tarihin hiçbir noktasında umut kadar ısrarlı ve örgütlü olamamıştır. Ve iktidarın kurduğu bu şiddet mekaniğinin kırılması için umudu büyütmekten, umudu örgütlemekten başka şansımız yoktur. Hayatlarımızı kuşatan iktidarın müdahalelerine umudumuzu örgütleyerek karşı koyalım. Hayvanlara verdiğimiz sözü unutmayalım: sokaktayım yanındayım!


[1]Kafka, F. (2007). Ceza kolonisinde : anlatılar I = Sämtliche Erzählungen / Franz Kafka ; çev. Tevfik Turan. Can.

[2]Çelebi, A. (Haz.). (2014). Şiddetin eleştirisi üzerine (2. bs.). Metis Yayınları.
(Eser içinde: Walter Benjamin, Jacques Derrida, Werner Hamacher, Giorgio Agamben, Robert M. Cover, Zeynep Direk)


Devrim Partisi’nden Ankara ABD Büyükelçiliği önünde protesto: “İran’ın haklı direnişinin yanındayız”

ANKARA – Devrim Partisi, 1 Mart 2026’da Ankara’da ABD Büyükelçiliği önünde bir protesto düzenleyerek ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını hedef aldı. Eylemde yapılan açıklamada, saldırıların bölgesel savaşı derinleştirdiği savunuldu; kalabalık ise sık sık “Kahrolsun Amerikan emperyalizmi!” ve “Emperyalizm yenilecek, direnen halklar kazanacak!” sloganları attı.

Büyükelçilik önündeki protestoda anti-emperyalist söylem öne çıktı. Devrim Partisi sözcüsü, “İran iddia edilen sorunların çözümü için müzakere halindeyken vurulmuştur” diyerek saldırının diplomatik süreç sürerken gerçekleştiğini savundu. Aynı konuşmada, “Emperyalist yalanların aksine bölgeyi ve dünyayı tehdit eden saldırganlık İran’dan değil ABD ve İsrail’den gelmektedir” ifadesi kullanıldı.

Eylem sırasında kalabalığın sık sık sloganlarla açıklamaya eşlik ettiği görüldü. “Kahrolsun Amerikan emperyalizmi”, “Katil ABD Ortadoğu’dan defol” ve “AKP’nin ipleri ABD’nin elinde” sloganları protestonun en dikkat çekici mesajları arasında yer aldı. Bu sloganlar, eylemin yalnızca dış politikaya değil, Türkiye’nin bölgedeki pozisyonuna ilişkin eleştirileri de içerdiğini gösterdi.

Konuşmalarda İran’a yönelik saldırının daha geniş bir bölgesel stratejinin parçası olduğu görüşü dile getirildi. Devrim Partisi sözcüsü, Gazze, Lübnan ve Suriye’deki gelişmeleri de anarak İran’a dönük hamlenin “aynı stratejinin bir parçası” olduğunu öne sürdü. Aynı çerçevede, Türkiye’deki ABD askeri varlığı da hedef alındı. Kürsüden yapılan açıklamada, “Kürecik başta olmak üzere tüm ABD üslerine derhal el konulmalı, ülkemizdeki Amerikan askerleri sınır dışı edilmelidir” denildi.

Eylemde öne çıkan bir diğer mesaj, İran’la dayanışma vurgusu oldu. Sözcü, “İran’ın emperyalizme karşı haklı direnişinin yanındayız. ABD ve taşeronları mutlaka yenilecektir” sözleriyle protestonun siyasal çerçevesini özetledi. Kalabalık da bu çağrıya “Emperyalizm yenilecek, direnen halklar kazanacak” sloganıyla karşılık verdi.

Basın açıklamasında, Devrim Partisi’nin benzer başlıklarda daha önce de elçilik önündeki protestoları hatırlatıldı. Sözcü, “Yakın zamanda yine buradaydık. ABD’nin Venezuela’ya yönelik saldırılarına karşı ses çıkartmak için buradaydık” diyerek partinin eylemi daha geniş bir uluslararası siyasal çizginin devamı olarak sundu.

Atmosfer açısından bakıldığında, protestonun sert sloganların ve yüksek sesli çağrıların öne çıktığı, doğrudan siyasi mesaj vermeyi amaçlayan bir çizgide ilerlediği anlaşıldı. Eylem boyunca ABD, İsrail ve Türkiye’deki iktidara yönelik eleştiriler iç içe geçti; konuşmalar savaş karşıtlığı, anti-emperyalizm ve bölgesel dayanışma ekseninde şekillendi.

Ankara’da ABD Büyükelçiliği önünde düzenlenen Devrim Partisi protestosu, İran’a yönelik saldırılar üzerinden bölgedeki gerilime karşı sert bir siyasi itiraz niteliği taşıdı. Eylemde yapılan konuşmalar, saldırının yalnızca İran’ı değil tüm Ortadoğu’yu etkileyecek sonuçlar doğurabileceği tezine yaslandı. Sloganlar ve kürsü konuşmaları birlikte değerlendirildiğinde, protestonun temel mesajı ABD ve İsrail’in bölgedeki rolüne karşı çıkmak, Türkiye’nin bu denklemdeki pozisyonunu sorgulamak ve İran’la dayanışma çağrısı yapmak oldu.

(Sibel Tekin – Onur Metin)

Lilith’in kızı Âdem Bölüm 2: Sürpriz

0

Yoğun bir hafta sonunun ardından evine girdiğinde ev arkadaşları Selim ve Emre’nin gazeteden kestiği haberi bularak koltuğa oturdu. “Lilith’in Kızları Bodrum’u salladı”. Haberin hemen altında Âdem’in kocaman gülümsediği fotoğraf bulunuyordu. Haberciler elbette bilmezlerdi yalnızca bu haber yüzünden Âdem’in cinayete kurban gidip üçüncü sayfada manşet olabileceğini! Neyse ki bu tip magazin gazetelerini babası katiyen eve sokmazdı. Ancak rastgele internette veya gazetede gören birinin babasına hiç zaman kaybetmeden fısıldayacağı da muhakkaktı. Âdem fotoğrafına odaklandı. Hiç de ona benzemiyordu. “Bu kadar makyaja rağmen yine de beni tanıyan biri çıkarsa helal olsun ona” diyerek dansçıların isimlerini kontrol etti. Grup isminden fazlası yoktu. İlk önemli başarısını belgeleyen kesik gazete kağıdını çekmecesine saklayarak üniversiteden hocası ile buluşmak üzere hazırlanmaya başladı. Aslında bugünü dinlenerek geçirmek istese de Ege Hoca ile gösteri sonrası için sözleşmişlerdi.

Âdem’in hayatına dokunan bu adam İstanbul’daki tek kişilik ailesi olmuştu. Konservatuvarın sahne sanatları bölümünde modern dans için girdiği yetenek sınavından mezuniyetine kadar eli hep üstündeydi Ege Hocanın. Bu konuda onu keşfetmiş, ona inanmış, yol göstermiş ve koruyup kollayarak dar zamanlarında elinden geleni esirgememiş tek kişiydi.

Bütün şatafattan sonra bindiği belediye otobüsünü yadırgayarak ayakta duracak en uygun yere geçti. Sarsılan otobüste ayakta duracak yer bulduğu için bile şanslı olduğunu düşünürken “Bu şehirde araba sahibi olmak kesinlikle ihtiyaç” diye geçirdi içinden. Sözleştikleri mekâna vardığında Ege Hocanın karşısında planda olmayan birinin oturduğunu görerek bozuldu. Sevdiği insanlarla baş başa olmayı, ikili muhabbetleri seviyordu. Böylesi daha derin, daha tatmin ediciydi. Yüzeysel sohbetlerin gereği de faydası da yoktu. Masaya yaklaştığında bu kişinin menajer Arda olduğunu gördü. Sektörden tanıştıklarını bilmesine rağmen buluşmaya dahil edilmesine anlam veremedi. Beklentilerinden dolayı bu sürpriz kişinin Arda olması keyfini tekrar yerine getirdi. Sevindiği, utandığı, heyecanlandığı zamanlarda onu ifşa eden mahcup çocuksu ifade yeniden yerleşti yüzüne.

“Hoş geldin Âdem. Bizde senden bahsediyorduk.”

Âdem sımsıkı sarıldı Ege Hocasına, Arda ile el sıkışarak yerine oturdu.

“Arda Bey yeni gösterilerin koreografi çalışmaları için bugün buluşmak istedi. Hep birlikte olmakta sakınca görmedim.”

Âdem “İyi düşünmüşsünüz Hocam” demekle yetindi. Aslında Arda ile konuşmak için can atıyordu ancak bu işi ona Ege Hocası ayarlamıştı. Âdem’i çalıştığı yerde izlemesi için ısrarla yönlendirmişti Arda’yı. Âdem içindeki heyecanı ortaya dökerek hocasını mahcup etmemek adına sessizce oturuyor, sadece çalışmalarla ilgili fikrinin sorulduğu konulara yanıt veriyordu. 

“Bu arada tebrik ederim Âdem. Lilith’in kızları gazetede yerini aldı. Senin büyük katkın sayesinde elbette. Eski baş dansçımız da çok başarılıydı ancak artık farklı bir sektörde çalışmak istediği için aramızdan ayrıldı.”

Âdem bunu bilmiyordu. Eski dansçının geçici bir süre için katılamayacağını düşünmüştü. Demek ki grupta doldurulması gereken bir boşluk vardı. Hatta son gösteride kendisinin doldurduğu bir boşluk!

“Şimdi yaz sezonundayız. Malum yabancı turistlerin eğlence kültürüne ayak uydurmamız gerekiyor. Otellerde yaptığımız gösterilere yerli turistlerin yarısı gelmezken yabancıların büyük çoğunluğu katılıyor. Sahnede yaptıklarımız ise zaten biletli olduğu için kimin geldiğiyle pek ilgilenmiyoruz açıkçası. Kimse zorla bilet alıp gelmez bizi izlemeye.”

Âdem kafasını sallayarak Arda’yı cevaplıyor, limonatasını içiyor ve Ege Hocasının gözlerinden bir mesaj almaya çalışıyordu.

“Amacımız yurt dışına açılmak. Bunun için farklı koreografi, kostüm, müzik, yeni dansçılar ve en önemlisi de…” Arda kahvesinden bir yudum içerek sigarasını yaktı. “Evet en önemlisi de yeni bir baş dansçıya ihtiyacımız var. Anlayacağın grup olarak ciddi bir değişim sürecine girmiş bulunuyoruz.”

Kısa bir sessizliğin ardından,

“Aslında ekipte uzun zamandır çalışan dansçı arkadaşlarımız var ancak baş dansçı olmak farklı bir olay. O ışığı göremiyorum onlarda. Eğitimden mi yaradılıştan mı kaynaklanıyor bilemem ama bu enerji çok farklı. Sahneyi dolduran, dansa hayat veren, seyirciyi gerçeklikten koparan bir enerji bu. Ve Âdem bu enerji net bir şekilde hatta gözle görülecek derecede mevcut sende.”

İltifatı mütevazılıkla kabul eden Âdem kafa karışıklığıyla savunmasız bir çocuk gibi ısınmış limonatasının son yudumunu içerken hocasıyla göz göze geldi. Ege Hoca, Âdem’in kıvranışlarını anlayarak bıyık altından gülüyor ve hiçbir yorumda bulunmuyordu.

“Ege çok bahsetti senden. Bir de sen anlat bakalım sevgili Âdem Hancıoğlu.”

Hocasından gözleriyle onay aldıktan sonra söze başlayan Âdem;

“Yirmi altı yaşındayım. Mardin doğumluyum.”

Arda gülmeye direnerek derhal araya girdi;

“Bu detaylardan haberim var yahu. Ev arkadaşlarınla İstiklal’de yaşadığına kadar hakimim konuya.”

Arda bunları Ege Hocadan zaten öğrenmişti. Onun merak ettikleri geçmiş değil gelecekti. “Hayallerin neler Âdem? Nedir hayattan beklentin?” diyerek babacan bir tavırla dile getirdi asıl merakını. Âdem her daim hayalleriyle iç içe yaşadığı için soru kolay yerden gelmişti.

“Profesyonel bir ekibe dahil olup büyük etkinliklerde yer almak istiyorum. Ben bu işin eğitimini aldım. Uzun zamandır beni izlediğiniz gece kulübünde çalışıyorum. Hala amatörlerle çalışıyor olmak yerimde sayıyormuşum gibi hissettiriyor. Elbette bu işler zaman alır ama ben çok emek verdim. Dürüst olmak gerekirse artık maddi, manevi tatmin olmayı hakkettiğimi düşünüyorum.”

Arda üç şişe en soğuğundan bira siparişi verdi. Âdem’in böylesi çekingen, mahcup duruşu ile sahnede fevkalade başarılı oluşunun yarattığı tezatlıktan etkilenmişti. Gerçi Ege boş yere kefil olmazdı kimseye. Biralar geldi. Arda, Ege Hocaya göz kırparak birasını havaya kaldırdı.

“Hadi bakalım Âdem. Amatörlükten profesyonelliğe geçişini kutlayalım o vakit. Eğer kabul edersen aramıza hoş geldin demek isterim”.

Masada Arda’yı gördüğü andan itibaren beklenti içinde olmasına rağmen yine de sersemleşmişti Âdem. Hayretler içerisinde dili tutularak birasını havaya kaldırdı. Bir şeyler söylemesi gerektiğinin farkındaydı. Önce Arda’ya sonra Ege Hocasına dönerek afallamış halde sakince teşekkür edebildi. Mahcup haline bir de mutluluğundan ağlayacakmış gibi duruşu eklenince Ege Hoca ayağa kalkarak sarıldı Âdem’e.

“Tamam oğlum. Hayallerinin ilk adımını attık. Rahat ol biraz.” dedi kahkaha atarak.

Âdem nihayet “Kusura bakmayın. Ben aşırı mutluyum, çok şaşkınım” diyebildi.

“Asıl mesele ne biliyor musun Âdem? Eğitimine, emeğine elbette çok saygı duyuyorum. Fakat herkes halihazırda bir şeyler uğruna savaş vermiyor mu zaten? Sen de iyi bilirsin ki bizim sektörde bu saydıkların olmazsa olmaz hususlar değildir. Peki, olmazsa olmaz olan en önemli mesele nedir? Tabii ki yetenek! Demin de bahsettiğim gibi yetenekle gelen sahne enerjisi… Eğitim ve emek bu yeteneği besler beslemesine ama yeteneğin yoksa bu acımasız sektör ne eğitimini görür ne de emeklerine kıymet verir. Senin asıl ziyan etmemen, üstüne eğilmen gereken konu yeteneğindir. Maalesef bu böyle.”

Arda, söyledikleri konusunda Ege’den onay aldıktan sonra devam etti;

“Ben bu yetenekleri keşfederek izleyicisiyle buluşturuyorum. Aşıkları kavuşturmak gibi diyelim.”

Âdem onore oldu, güçlü hissetti kendini. Yıllardır eğitim ve tecrübe ile beslemiş olduğu yeteneği sonunda keşfedilmişti. Biraları tokuşturup küçük bir kutlama yaptıktan sonra detayları görüştüler. Sözleşme tarihi, yeni maaşı, sıradaki gösteri, mevcut işinden istifası… Âdem işi almanın şerefine Bodrum’da kazandığı paranın bir kısmıyla hesabı ödedi. Artık eve taksiyle dönmenin maddi olarak bir mahsuru olmadığına karar verdi ve yoldan geçen ilk boş taksiye atladı. Takside giderken çalan telefonunun annesi olması için yalvardı. Evet, arayan annesiydi.

“Kaan Bey’in telefonu buyurun”

“Oğlum. Babanlar evden çıkmadılar hiç ancak arayabildim. Nasıl geçti gösteriniz hızlıca anlatıver.”

“Annem çok başarılıydım. Hatta az önce bu grupla çalışmak için teklif aldım ve tabii ki hiç düşünmeden kabul ettim. Çok mutluyum annem içim içime sığmıyor. Keşke sana sarılabilsem şu anda.”

“Ah benim güzel yürekli evladım. Desene artık şehir şehir gezeceksin. Tam istediğin gibi.”

“Seni çok özledim be annem. Ne zaman kavuşacağız biz? Hep böyle gizli saklı kısa konuşmalarla mı geçecek ömrümüz?”

“Sen hayatta ol mutlu ol da bunlar teferruat be yavrum. Tek derdimiz özlem olsun. Bakalım elbet bir gün kavuşuruz. Sen önüne bak, beni düşünüp üzülme.”

Âdem, kavuşmanın hayalini teyit etmek istedi;

“Kavuşuruz değil mi annem?”

“Tabii yavrum. Muhakkak. Sen şimdi yeni işine odaklan. Öpüyorum güzel gözlerinden.”

Konuşmadan sonra çekinerek aynadan taksi şoförünü kontrol etti zira bu duygusal konuşmaya şoförün şahitlik etmesini istemezdi. Besbelli adamın hiç umurunda değildi. Az sonra inerek yürümeye başladı. O kadar mutluydu ki bunu tek başına hazmedemeyeceğini anlayıp ev arkadaşları Selim ve Emre’yi aradı. Akşam kutlama yapmaya karar verildikten sonra sağlam bir alışveriş yaparak evin yolunu tuttu. Birbirlerini pek göremeseler de gayet iyi anlaşıyorlardı. Hepsi aynı okulda, farklı bölümlerde okumuşlardı. İş, okul, özel hayat koşturmacasında birbirlerine ayıracak fazla zaman kalmıyordu. Buna rağmen iyi ve kötü günlerde güvenebileceği kişilerle aynı evi paylaşıyor olmak güç veriyordu Âdem’e. Yalnız değildi. Ege Hoca vardı. Selim ve Emre vardı. “İyi ki varlar” diye düşündü.

Birinci bölüm: