Ana Sayfa Blog Sayfa 3

Lilith’in kızı Âdem Bölüm 1: Bodrum

0

Uçak gökyüzünde süzülürken bembeyaz bulutların arasında hayal alemine dalan Âdem gururla viskisini yudumluyordu. Bir amacına daha ulaşıyor olmak ve bunu zirvede kendince kutlamak keyfini hayli yerine getirmişti. Az sonra otele yerleşecek ve hiç dinlenmeden gece için provalara başlayacaklardı. Bugün, geçmişin tüm yüklerinden arınıp hafifleyerek sahnede bir kuş kadar özgür olmalıydı.

Milas havaalanına indiklerinde onları bekleyen araç gelene kadar telefonunu kontrol etti. Beklediği telefon gelmemiş, annesi henüz aramamıştı. Diğer dansçıları bunaltan yakıcı sıcak Âdem’i memleketi Mardin’e götürdü. Alışıktı taştan yansıyan sıcağın hararetine. Otele vardıklarında çekinerek kimliğini resepsiyon görevlisine uzattı. Ailesinin peşinde olma ihtimaline karşı huzursuz olsa da babasının polis, kendisinin de aranan bir suçlu olmadığını tekrar tekrar düşünerek rahatladı. Odasına yerleştikten sonra hızlıca sert bir kahve içerek kendine gelmeye çalıştı zira viskiye alışık olmayan bünyesi ona kimliğini hatırlatmakta her zaman sabırsız davranırdı. Dinlenecek zamanı olsa yalnızca filmlerde gördüğü bu saraydan bozma otel odasının tadını çıkarmak isterdi. Yumuşacık yatakta huzurlu bir uyku çekmek o an için Âdem’i oldukça cezbetmişti.

Kapısıyla telefonu aynı anda çaldığında arayanın annesi olduğunu gördü. “Siz gidin, ben hemen geliyorum” diyerek dansçı arkadaşlarını gönderdikten sonra sesini değiştirerek telefonu cevapladı.

“Kaan Bey’in telefonu buyurun”

“Korkma oğlum, benim. Vardınız mı? Merak ettim. Nasılsın?”

“İyiyim annem. Geldik. Biraz heyecanlıyım sadece.”

“Güzel heyecanlar bunlar. Sen yine sağı solu kolaçan et emi oğlum, dikkatli ol.”

“Hiç merak etme annem. İçin rahat olsun.”

“Yarın tekrar aramaya çalışırım ben seni. Öpüyorum yavrum”

“Ne zaman arayabilirsen ara annem. Öpüyorum ellerinden.”

Prova salonuna girdiğinde annesinin de tembihlediği gibi hızlıca etrafa göz attı. Her gittiği yerde temkinli olmak canını sıksa da canını kurtarmanın tek yolu buydu. Provanın gerginliğini atmak için gözlerini kapatarak kim bilir kaçıncı kez tekrarladığı manifestini bir kez daha sundu evrene; “Artık bu profesyonel ekiple birlikte çalışacağım. Eşsiz performansımla baş dansçılığa terfi ederek hakkettiğim organizasyonlarda yerimi alacağım.”

Gözlerini açtığında menajer Arda’nın onu çalıştığı gece kulübünde izlediği geceyi minnetle andı. Hayatın, hayalini kurduğu fırsatı nihayetinde sunduğu geceyi…

Kuliste hazırlıklar devam ederken Âdem gördüklerini hafızasına detaylarıyla kazımak istedi lakin bu ortam ezberindekilerden hayli farklıydı. Her tarafta keyifle koşuşturan insanlar, ışıl ışıl makyaj aynaları ve parfüm kokuları kendini önemli hissettirdi. Sıra sıra asılmış rengarenk elbiseler, çeşit çeşit peruklar, yüzlerce makyaj malzemesi… İlk olarak askıda giyilmeyi bekleyen elbisesinin yanına gitti. Beyaz tüllerden, kupür kumaş ve dantellerle işlenmiş taşlı elbise tüm ihtişamıyla gelinliği andırıyordu. “Âdem Hancıoğlu makyaja lütfen”. İsmini duyduğunda makyözle göz göze geldi. Makyöz, gülen gözleriyle oturmasını işaret etti. İlk defa makyajını bir başkası yapacaktı. Ardından kuaför, taktığı pembe renkli peruğa şekil verirken seçmesi gereken takılar ve yüksek topuklu ayakkabılar yanına getirildi. Kirpik ve takma tırnakları da takıldıktan sonra artık hayran kaldığı elbisesiyle tek beden olmaya hazırdı. Saatler gece yarısını gösterdiğinde sahneden alkış ve çığlıklar arasında grup “Lilith’in Kızları” anons edildi. Menajerleri hepsine bol şans dileyerek seyircilerin arasında yerini aldı.

Âdem, müzik başladığında beyaz tüllerin içinde, yüksek topukların üzerinde, kimliğini gizleyen gösterişli makyajının ardında, kendisi olabilmenin olanca özgürlüğü ile sahnede koreografiye teslim oldu. Arkasındaki diğer dansçıları görmüyor olmasına rağmen kurulmuş bebek gibi senkronik olarak akışa mükemmel uyum sağlıyordu. Ruhunu besleyen her kıvrak kalça hareketi isyanı, her dönüşü sessiz bir çığlığı temsil ediyordu. Enerji fışkırarak izleyenleri kendine kilitleyen gözlerini zaman zaman kapatıyor ve açacağı anı çok iyi yakalıyordu. O, içindeki tutkuyla her hareketine ruh katarken, tüm bedeni esaretten kurtulmanın coşkusuyla bağımsızlığını kutlayarak dans ediyordu. Dünyadan soyutlanmış halde, müziğin ritmi ile kendinden geçiyor, izleyiciler hayranlık içinde çılgınca eğleniyordu.

Müzik durdu. Sahne karardı. Dansçılar nefes nefese kıpırtısız bir halde alkış beklerken kendinden geçen seyirciden gelen kıyamet gibi tezahüratla reverans yaparak izleyicileri selamladılar. Baş dansçı olarak böylesine kusursuz bir performans göstereceğini kendisi bile tahmin etmezdi. Kulise geçtiklerinde menajerleri aceleyle birkaç kişinin tebrik etmek istediğini duyurdu. Önden gelenler ekibe övgüler yağdırırken Âdem’in gözleri kapıya yaslanmış, uzun boylu, hayli bronzlaşmış, elinde bol buzlu viski kadehi bulunan kumral adamın gözleriyle selamlaştı. Davet olarak kabul edilen bu selamın ardından bu hoş adam hiç vakit kaybetmeden yanına geldi.

“Merhaba, Mert Polat ben. Sizi tebrik etmek istedim, resmen büyülediniz.”

“Teşekkür ederiz. Âdem bende. Memnun oldum.”

Âdem, Mert’in gözlerindeki samimiyete kilitlendi. Hemen ardından gelen heyecanla karışık korku ne kadar bilindik olsa da kontrolünün dışında gelişiyordu. Nitekim bir gecede bu kadar mutlu olmaya alışkın değildi.

“İstanbul’da da sahne alıyorsunuzdur umarım, sizi tekrar izlemek isterim.”

Âdem mümkün olsa dile gelecek olan kalbinin sesini bastırmaya çalışarak; “Bu grupla ilk performansım. Ben de ilerleyen zamanda söylediğiniz gibi olmasını umuyorum” dedi ve konuşmayı yarıda keserek Mert’i selamladı.

Hızla makyajını temizlemeye başladı. Odasına bu şekilde gitmek, daha fazla dikkat çekmek istemiyordu. Âşık olduğu elbisesine zarar vermekten çekinerek dikkatlice tüm fazlalıklarından kurtuldu. Peruk, tokalar, takma tırnaklar, kirpikler, takılar, topuklular, elbise… Arınmaya çalıştığı tüm bu fazlalıklar aslında onun kadınlığını temsil eden, hissettiği eksikliği tamamlayan parçalardı. Gösteri öncesi Lilith’in kızı olabilmek için harcanan zaman kadar sonrasında Âdem Hancıoğlu kimliğine geri dönmek de hayli vakit alıyordu. “İkisi de benim” dedi içinden. “Elbiseli Âdem, kravatlı Âdem hatta çıplak Âdem!”.

Sabaha doğru odasına çıktığında manzaraya karşı oturup bir viski daha hazırladı kendine. Mutlu bir yorgunluktu hissettiği. “Bazı insanlar hayatı böyle yaşıyorlar demek ki. VIP uçuşlar, pahalı viskiler, beş yıldızlı oteller, çılgın partiler… İnsanları eğlendiren tarafta olmakla eğlenen insanların tarafında olmak! İki ayrı uç. Konfor, insanı içine çeken reddedilemez bir kolaylık sunuyor bazı şanslı hayatlara” diye geçirdi içinden. Asıl manevi taraftı Âdem’i ezen. Halledemediği, asla halledemeyeceğini düşündüğü, ruhundan tükürüp atmak istediği meseleler…

Telefonunu aldı. Annesini aramak, başarısını paylaşmak, mutluluğuna ortak etmek istedi. Yaralarına iyi gelen tek kişiyi arayamamak ve dahi yazamamak yaktı canını. Mardin’deki hırçın babasından ve iki azgın abisinden gizlice arayabildiği her anda oğlunu arayan, onu olduğu gibi kabullenerek bağrına basmış biricik annesine olan özlemi yoruyordu Âdem’i. Ne zamana kadar ailesinden kaçarak yaşayacaktı? Babası ya da abileri onu bulduğunda ne yapacaktı? Gözleri doldu. Yatağa bıraktı yorgun bedenini. Gözlerini kapattığında buz mavisi gömleği, dalgalı bal köpüğü saçları ile Mert belirdi hafızasında. Bakışlarından yaşam enerjisi fışkıran Mert. Mutluydu Mert. Öyle görünüyordu en azından. İnsanı içine çeken bir ses tonu vardı. Kendinden emin duruşu, rahat tavırları. Keşke biraz daha zamanım olsaydı derken sızarak uykuya daldı.

Sabah alarmla uyandığında ertelemek yerine derhal fırladı yatağından. Bu afili hikâyenin son saatlerinin hakkını vermek istiyordu. Uyumaya bile kıyamıyordu bu ortamda. Bir daha kim bilir ne zaman böyle bir organizasyona dahil olacaktı. Duşunu aldıktan sonra hazırlanarak kahvaltı salonuna indi. Gergin, kaçamak bakışlarla ortamı kolaçan ettikten sonra tabağını doldurmak üzere krep, pişi, pancake gibi yoğun hamurların piştiği bölüme geçti. Sabahın yedisi olmasına rağmen kuyruğa girmesi gerekti.

“Hmmm. Pek sağlıklı beslenmiyoruz anlaşılan.”

Tam ensesinde hissettiği bu sesle irkilen Âdem korkarak arkasını dönerken elindeki tabağı telaşla yere düşürdü. Tabak gürültüyle un ufak olurken Âdem utançla önce Mert’e hemen ardından her yöne savrulan porselen parçacıklarına donmuş halde bakakaldı. Mert son derece pişman, özür dileyerek tabak kırıklarını toplamaya çalışan Âdem’i masasına buyur etti. 

“Ben. Ben çok özür dilerim, düşüncesizlik ettim, aklım sıra espri yapacaktım.”

“Sorun değil, bir anlık boşluğuma geldi.”

“Kendimi affettirmek için sana güzel bir tabak hazırlayacağım. Lütfen otur, burada bekle beni.”

Âdem bulunduğu yere ait hissetmemenin verdiği eziklikle rezil olduğunu düşündü. Akşam dans ederken büyüyüp sahneyi dolduran o adam şimdi yerdeki kırık porselen parçalarından farksız görüyordu kendini. Ufak, aşağılanmış, paramparça… Sabahın köründe Mert’ in burada ne işi vardı? Aynı otelde kalıyorlardı belli ki. Peki, onu nasıl tanımıştı? Tanırdı elbette, kendisi de onu tanımamış mıydı?

“Sana bolca hamur getirdim. Tatlı, tuzlu nasıl seversin bilemediğim için çikolata ve peynir çeşitlerini de unutmadım.”

Âdem, Mert’in ilgisiyle biraz toparlanarak teşekkür ettikten sonra;

“Nasıl tanıdın beni? Akşam makyajımı bile silememiştim tanıştığımızda.”

Mert hınzırca gülerek;

“Gözlerinin derinliğindeki kırılganlıktan tanıdım seni.”

“Pişilere bakarken mi?”

Kahkaha attılar. 

“Sahi hamur seviyorsun.”

Âdem iştahla yediği pişiyi tabağın kenarına bırakarak peçeteye uzanırken;

“Yağda pişen hamur kokusu annemi hatırlatır bana. Daha bir tazeler çocukluğumu. Hatıraların derinine inmek için ideal bir uyarıcı diyelim.”

“Annen hayatta değil sanırım?”

“Hayatta ama çok uzun mesele. Bu konulara girmek için uygun bir gün değil.”

Kahvaltı keyifli bir sohbetle bittiğinde havuzda buluşmak üzere sözleştiler. Âdem odasına çıktığında dansçı arkadaşlarına onlara katılamayacağını yazdı. Yine o lanet olası karşılık bulamama endişesi ve yine o minnettar olunası heyecanın çatışmasını hissetti yüreğinde. Neler olduğunu anlamasa da kalan birkaç saati korkularına teslim etmemeye karar verdi. Keşke yeni bir şort alsaydı gelmeden önce, hele şu modası geçmiş terlikleri. Rengi atmış havlusunu götürmek gelmedi içinden.

Havuza gittiğinde Mert’in yanında kahkahalarla gülen kadınları gördü. Kur yapmak için abartılı kahkahalar atan bu yapay kadıncıklardan oldum olası nefret ederdi. En iyi müşteri kitlesi olmalarına rağmen nefret ederdi. Sanki drag queenleri kabullenmek üstün bir yetenekmiş gibi peşini bırakmaz, onlarca fotoğraf çekerlerdi çalıştığı gece kulübünde. Tanımadığı bu şımarık insanların sosyal medya hikayelerinde paylaştığı onlarca fotoğrafta kendisini her gördüğünde; diğerlerine karşı verilmeye çalışılan bir mesajın baş rolünde hissederdi. Kabul edilmesi gereken bir suç işlemiş gibi. Kullanılmış, aşağılanmış, ötekileştirilmiş… Kabul etmeyenler apayrı bir…

“Âdem gelsene.”

Mert’in sesiyle koptu nerede olduğunu unutturan düşüncelerinden. Sallanan ipliklerini kestiği şortu, çakma derisi çatlamış terlikleri ve soluk havlusu ile kur yapan kadıncıklarla tanıştırılmak üzere yüzüne eğreti bir gülümseme sabitleyerek attı adımını. Mert hiç bahsetmedi gecenin yıldızı olduğundan, kadıncıklar hiç merak etmedi kim olduğunu. Hayal ettiği gibi gitmiyordu havuz başı buluşması. Konuşmaları dinliyor, sohbete katılması gerekirse kısa cevaplarla geçiştiriyordu. Naneli limonatasını hızlıca bitirdikten sonra uçağa yetişmesi gerektiğini söyleyerek izin istedi Âdem. Daha fazla katlanmak istemiyordu bu sahte ortama. Üstelik hem son saatlerini ziyan etmişler hem de Mert’i daha yakından tanımasına engel olmuşlardı. 

“Sizlere iyi tatiller dilerim, memnun oldum tanıştığımıza.”

Mert el sıkışırlarken beklenmedik bir hareketle kendine çekerek yanaklarından öptü Âdem’i. Öpücüğün samimiyeti başarılar dilemesiyle yerini derhal resmiyete bıraktı. Kim bilir belki bir daha hiç görmeyeceği bu adamla vedalaşırken içi sızladı Âdem’in. Keşkelerle döndü odasına. Hemen balkona çıkarak Mert’i aramaya koyuldu. Mert kitabına gömülmüş, etrafında kimse kalmamıştı. “Benim gitmemi beklemiş sahtekârlar” diyerek hayıflandı. “Acaba tekrar gitsem mi?”. Mert kitabı kenara bırakarak havuza doğru yürümeye başladığında arzu dolu gözlerle izlendiğinden habersizdi. Geniş omuzları, sütun bacakları, sıkı kalçaları, uzun boyu, esmerleşmiş teni… Arzuyla iç geçiren Âdem, Mert havuzdan çıktıktan sonra ıslanmış saçlarından vücuduna akan suyu kıskandı. Bir telefon numarası bile alamadığına kahretti. Hazırlıklarını tamamladıktan sonra şahane odası ve doyamadığı Bodrum ile vedalaşarak gitti havaalanına. Uçak tekrar bembeyaz bulutların arasında süzülürken Âdem tekrar daldı hayal alemine; Mert’ten etkilendiğini kabullenerek ve bir daha karşılaşmayı umut ederek…

“Ne alırdınız?”

“Viski! Bol buzlu lütfen.”

Devamı haftaya…

Cephede enerji hasadı: Mimariyi canlı bir organizmaya dönüştürme manifestosu

Modern mimaride “akıllı bina” denince aklımıza genellikle ne gelir? Sensörler, kilometrelerce kablo, otomasyon sistemleri ve dijital altyapılar… Peki, bir binanın zekası yazılımdan değil de biyolojiden gelseydi? Almanya’nın Hamburg kentindeki bu proje, mimari literatüre “yaşayan cephe” kavramını somut, nefes alan bir kanıt olarak sunuyor

Bina kabuğunu yalnızca bizi dış dünyadan ayıran o statik, sağır ve pasif bir sınır olarak gören anlayış artık geçmişte kalıyor. Bu eski paradigmanın yerini; çevreye tepki veren, enerji üreten ve adeta bir deri gibi nefes alan canlı bir organizma alıyor. İşte dünyanın ilk biyoreaktif cepheli binası: BIQ House.

Mimari ve biyolojinin füzyonu: SolarLeaf

Arup Mühendislik, SSC Strategic Science Consult ve Splitterwerk Mimarlık iş birliğiyle tasarlanan bu yapı, dış cephesinde standart cam paneller yerine içi su dolu şeffaf hazneler barındırıyor. Bu sisteme “SolarLeaf” adı veriliyor. Ancak bu suyun içinde çok özel misafirler var: Mikro-algler. Sistem, doğanın en eski, en ilkel ama en verimli enerji üretim yöntemini, yani fotosentezi modern mimariye entegre ediyor. Artık cephe sadece bir duvar değil, dikey bir laboratuvar.

Dinamik gölgeleme: Bina kendi güneş gözlüğünü takıyor

Bu binaya dışarıdan baktığınızda, cephenin yaşayan bir tablo gibi sürekli değiştiğini görürsünüz. Güneş ışığı yoğunlaştığında, panellerin içindeki mikro-algler bu enerjiyle beslenerek hızla çoğalmaya başlar ve fotosentez yapar. Bu biyolojik çoğalma, suyun rengini şeffaftan koyu yeşile döndürür.

İşte bu biyolojik tepki, binaya muazzam bir “dinamik gölgeleme” sağlıyor. Perde çekmeye veya metalik panjurları indirmeye gerek kalmadan aslında bina kendi “güneş gözlüğünü” takmış oluyor. Siz içeride serinliğin keyfini sürerken, yaşam alanınız doğal ışıktan da mahrum kalmaz. Doğa, teknolojinin yapamadığı o hassas dengeyi kendi kendine kurar.

Arup Mühendislik tarafından hazırlanan; BIQ House’un yaşayan cephesini, yosunların gerçek zamanlı hareketini ve sistemin işleyişini gösteren proje incelemesi.

Sürdürülebilirlik yetmez: Rejeneratif (onarıcı) mimari

Bu cepheyi sadece “gölge yapan bir mekanizma” veya basit bir enerji santrali olarak tanımlamak yetersiz kalır; BIQ House’u soluk alıp veren, beslenen ve dönüştüren bir metabolizma olarak hayal etmelisiniz.

  • Isı Enerjisi: Panellerin içindeki su, güneş ışığıyla ısınır. Bu sıcak su, binanın ısıtma sistemine entegre edilerek (bir güneş kolektörü gibi) kullanılır.
  • Biyokütle Enerjisi: Hızla büyüyen mikro-algler belirli aralıklarla sistemden hasat edilir. Bu “biyo-kütle”, binanın biyogaz tesisine gönderilerek fermantasyonla yakıta dönüştürülür.

Ayrıca mikro-algler yarattığı doğal yalıtım katmanı sayesinde, binanın soğutma yükü düşerken, su dolu paneller dışarıdaki trafik gürültüsüne karşı mükemmel bir ses yalıtımı sağlar.

Peki, yazın üretilen o muazzam ısı enerjisi ne olur? Sistem burada mühendislikten ziyade biyolojik bir refleks gösterir: İhtiyaç fazlası termal enerji, yerin derinliklerine açılan tuzlu su dolu kuyulara pompalanır. Yani bina, enerjisini tıpkı kış uykusuna yatan bir canlı gibi yeraltında depolar ve soğuk günler geldiğinde bu rezervi uykusundan uyandırarak sisteme geri kazandırır.

Rakamların diliyle konuşursak

Arup’un verilerine göre; güney cepheye yerleştirilen 129 adet panel, binadaki 15 dairenin ısı ihtiyacının üçte birini tek başına karşılıyor. Ancak asıl çarpıcı olan verimlilik oranıdır. Bugün çatılarımızda gördüğümüz standart güneş panelleri (PV) ışığı %12-15 verimle enerjiye dönüştürürken, SolarLeaf sistemi ısı (%38) ve biyokütle (%10) dönüşümüyle toplamda %48’lik bir verimliliğe ulaşıyor. Ayrıca sistemin içinde sürekli dolaşan minik “temizleyici parçacıklar”, camların iç yüzeyini bir fırça gibi temizleyerek yosunların cama yapışmasını engelliyor. Böylece cephe, her daim berrak ve izlenebilir kalıyor.

Dışarısı kadar içerisi de radikal. “Duvarsız” Yaşam BIQ House’un devrimci yanı sadece cephesinde değil, iç mekan kurgusunda da gizli. Binadaki dairelerin bir kısmı, geleneksel ayrımı reddediyor. Sabit duvarlar yerine, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre şekillendirebileceği “isteğe bağlı” açık planlar sunuluyor. Dış cephedeki “uyarlanabilir” yapı, iç mekandaki “esnek” yaşamla birleşerek mimariyi bir bütün olarak geleceğe taşıyor.

BIQ House projesini sadece bir “yeşil bina” olmaktan çıkarıp devrimsel niteliğe taşıyan şey, kurduğu kapalı karbon döngüsüdür. Geleneksel binalar karbon salınımı yaparken, bu cephe karbonla beslenir. Binanın ısıtma sisteminden çıkan karbondioksit (baca gazı), atmosfere salınmak yerine cephedeki mikro-alglere “besin” olarak verilir. Mikro-algler bu CO2’yi emerek büyür ve biyokütleye dönüşür. Hasat edilen bu biyokütle, binanın biyogaz tesisinde yakılarak tekrar enerjiye (ısı ve elektriğe) çevrilir. Yani bina, kendi atığını kaynağa dönüştüren, doğadaki “atık yoktur” prensibini birebir uygulayan yapay bir ekosistem gibi çalışır. Ayrıca mikro-algler yarattığı doğal yalıtım katmanı sayesinde, binanın soğutma yükü ve dolayısıyla klima kaynaklı enerji sarfiyatı radikal oranda düşürülmüştür.

Tüketen değil, üreten mimari anlayışı.

BIQ House, bize teknolojinin her zaman metalik ve soğuk bir yüzü olmak zorunda olmadığını kanıtlıyor. Bu cephe tasarımı; binaların artık doğadan kopuk beton yığınları değil, ekosistemin döngüsüne katılan, yaşayan ve nefes alan birer organizma olabileceğinin en güçlü manifestosudur.

Bir sonraki yazımda, güneş battığında devreye giren bambaşka bir teknolojiyi; “karanlıkta ışıldayan betonları” inceleyeceğim.

Önceki Yazılarım:

Doğa kendi evini inşa ediyor: Karbon negatif bir yapı bloğu olarak “Kenevir Betonu”


Bir sandalyeyi yetiştirmek: Nucleo’nun Terra projesi üzerinden ekolojik tasarımın yeni dili

Kabul görmek lütuf değil haktır: Lilith’in kızı Âdem

2020’de ilk kitabı Sancı’yı okurla buluşturan Mine Soycan, 2025’te kanayan yaralarımızdan birine dokundu ve bu dokunuştan kabul görmenin bir lütuf değil apaçık, dümdüz bir hak olduğunu anlatmak isteyen Âdem doğdu; Lilith’in kızı Âdem!

Mine ile tesadüfen tanıştık. Yaklaşık 1 sene önce yayımlanan kitabını hediye etti bana ve Gaia’nın internet sitesinde bu kitabı yayımlamanın uygun olup olmayacağını sordu. Satacağı kitabı neden internette yayımlamak istediğini sordum. Derdim para değil, kitlelere ulaşmak dedi. Sanki yıllardır tanıdığım bir arkadaşımmış gibi hissettirdi bana, hâlâ hak odaklı kalan, parayı bağrına yavrusu gibi basmayan, gözünde sevginin ışığı sönmemiş biri var diye sevindim, ağlamaklı oldum hatta.

Mine Can

Kitabın kapağı şahane, ismi zaten nefes kesiyor. Peki, dedim Mine Can; neden yazdın bu kitabı, neydi seni harekete geçiren? Mine Can açıkladı: “Kimliğini, yönelimini, varoluş biçimini açıklamak zorunda bırakılan insanların yükünü yakından tanıyorum. Toplumun ‘normal’ diye kutsadığı kalıplara sığmayanların, sürekli kendini ispat etmeye zorlananların, var olmak için savaşmak zorunda kalanların hikâyesini Âdem ile sunmak istedim.” Ötekileştirilenlerin hikayesini bulacaksınız bu kitapta dedi, var olma mücadelesini… Ve sonra beni etkileyen basit görünen, ay biliyoruz diyebileceğiniz ama aslında bilemediğimiz bir türlü idrak edilemeyen o enfes cümlesini kurdu: “Çünkü kabul görmek bir lütuf değil, haktır. Kimse kendisi olduğu için yalnız bırakılmamalıdır.“

Sözün özü sevgili okur, Lilith’in Kızı Âdem, yalnızca bir roman değil; topluma tutulmuş bir ayna. Ve Mine Can “gerçek değişimin, o aynaya bakma cesareti gösteren herkesle başlayacağına” olan kuvvetli inancıyla bu kitabı sizlere her hafta bölüm bölüm sunacak.

Peki, bir sürü çok okunan, en popüler, milyon tık alan dergi-gazete-yayın varken neden Gaia, diye sordum, Mine Can cevabıyla hepimizi onure etti: “Gaia, ayrımcılığa karşı net bir duruşu olan, dışlayıcı dili reddeden bir platform olarak içime sinen tek adres oldu. Sözlerimi, toplumun ötekileştirdiklerine kucak açan ve bu savaşı sorgulayan bir alanda paylaşmak benim ilk önceliğimdi. Sessiz kalmayarak tarafını eşitlikten yana koyan Gaia’ya teşekkür ediyorum.”

Spoiler almayı da vermeyi de her zaman çok severim, bu sebeple eş dosttan az azar işitmedim. Ama çenemi tutacağım. Her Çarşamba Adem’in yaşamına tanıklık edeceğiz, sona geldiğimizde üzerine konuşup yazacağız. İlk bölüm 18 Şubat 2026’da, gelecek Çarşamba görüşmek üzere!

—

Yazar Hakkında

Mine Can, 1981 yılında Zonguldak’ın Ereğli ilçesinde doğmuştur. İstanbul Bilgi Üniversitesi MBA mezunu olup beş kedisiyle birlikte İstanbul’da yaşamaktadır. İlk kitabı “SANCI” 2020 yılında yayımlanmıştır. Müjdat Gezen Sanat Merkezinde Yaratıcı Yazarlık eğitimi alan yazar toplumsal sorunlara değinebilmek adına “Lilith’ in Kızı Âdem” kitabıyla ikinci kez okurlarıyla buluşmaktadır.

Alevi Yol İrfanında Hızır

1

Alevilikte Hızır, masallarda kalan gizemli bir kişi değildir. Sadece geçmişte yaşamış bir kahraman ya da olağanüstü güçleri olan biri de değildir. Hızır, hayatın içinde karşımıza çıkan bir bilinçtir.

Hızır; insanın egosunu, bencilliğini, “ben” demesini aşmayı öğrenmesidir. Nefsini tanıyıp onu terbiye edebilmektir. Kalp gözünü açmak; sadece bakmak değil, görebilmek demektir.

Zor bir an yaşadığında, kimsenin sana yardım etmeyeceğini düşündüğün bir anda; hiç beklemediğin birinden gelen destek varsa… İşte orada Hızır vardır.

Bir kapıda, bir yolda, bir durakta…
Bazen tanımadığın bir insanın uzattığı eldir Hızır.

Kâinattaki, doğadaki bilgeliği insana dair şifaya dönüştüren bir hekimdir. Canlı–cansız tüm varlığı birbirine bağlayan bir aşktır Hızır.

Alevi yolunda Hızır, paylaşmayı bilir. “Ben” değil, “biz” der. Eşitliği savunur, kimseyi ötekileştirmez. Herkesin doymasını, herkesin yaşamasını ister.

Hızır, bulunduğu yeri yeşertir. Emeğe saygı duyar, üretimi kutsal görür. Hazıra konmayı değil, alın teri dökmeyi öğretir.

Ama Hızır sadece iyi olmak değildir. Mazlumun yanında durmaktır. Haksızlığa “bana dokunmuyor” deyip susmamaktır. Zorbaya karşı cesaretle durabilmektir.

Alevi öğretisi der ki:
Hızır’ı dışarıda arama.
O bir yerden gelip seni kurtarmaz.
Hızır, senin içinde doğar.
Paylaştığında, yardım ettiğinde,
haksızlığa karşı ses çıkardığında,
bir canı incitmemeye çalıştığında
Hızır olursun.

Yani Hızır;
bir gün senin dara düşene uzattığın eldir,
bir gün bir başkasının sana uzattığı el…

Eskiler boşuna dememiş: “Her insan yılda bir kez Hızır ile karşılaşır.” Ama çoğumuz onu fark etmeyiz.

Çünkü Hızır; bazen yaşlı bir amca, bazen bir çocuk, bazen yolda karşılaştığın bir yabancı, bazen de sen olursun.

Alevi yolunun özü şudur: İyilik yap ama gösteriş için değil. Doğruyu savun ama çıkar için değil. İnsanı sev; çünkü insan Hak’kın aynasıdır.

Pir’in dediği gibi:
“Her gördüğünü Hızır bil ki, Ali’ye Selman olasın.”
Yani her insana, her cana bu bilinçle bak.
Belki de aradığın Hızır, çoktan sensindir.

Aşk ile… 🌿

Gökmen Savak
İzmir Alevi Kültür Dernekleri – Aliağa Şubesi

Bu yazı da ilginizi çekebilir: Bir Alevi dedesinden kurban bayramı mesajı

Doğa kendi evini inşa ediyor: Karbon negatif bir yapı bloğu olarak “Kenevir Betonu”

Gastronomi dünyasındaki “tarladan sofraya” (farm-to-table) konseptine hepimiz aşinayız. Peki, bu felsefeyi mimariye uyarlarsak nasıl olur? Geleneksel yapı endüstrisi, malzemeyi yerin metrelerce altından çıkaran, işleyen ve şantiyeye taşıyan sömürücü bir modele dayanır. Oysa İngiltere’nin Cambridgeshire bölgesindeki Flat House, bize malzemeyi aramak için uzağa gitmemize gerek olmadığını, onu “yetiştirebileceğimizi” kanıtlıyor.

Endüstriyel inşaat pratiklerinin ezberini bozan, bulunduğu tarlanın toprağından gökyüzüne uzanan bu proje, sadece bir konut değil; biyo-bazlı malzemelerin ölçeklenebilirliğine dair radikal bir manifestodur.

Sıfır Mil Mimarisi: Margent Farm

Projenin kalbi, 20 dönümlük bir kenevir tarlası olan Margent Farm. Çiftliğin sahibi Steve Barron ve vizyoner mimarlık ofisi Practice Architecture, radikal bir karar alıyor: “Bu evin taşıyıcı olmayan tüm dolgu duvarlarını, penceresinden baktığımızda gördüğümüz bitkilerden inşa edeceğiz.”

Sıfır mil tabiri aslında lojistik ve nakliye kaynaklı karbon ayak izini sıfırlamayı hedefleyen bir kavramdır. Buradaki temel motivasyon romantik bir doğa sevgisinin ötesinde, “Gömülü Karbon” sorununa teknik bir çözümdür. Kenevir, hızlı büyüme döngüsü (yaklaşık 4 ay) sırasında atmosferden muazzam miktarda CO2 hapseder. Araştırmalar, 1 metreküp kenevir betonunun yaklaşık 300-500 kg CO2’yi bünyesinde tutabildiğini gösteriyor. Bu bitkiyi bir yapı bloğuna dönüştürdüğünüzde, karbonu duvarlara kilitlemiş ve yapıyı daha inşası bitmeden “karbon negatif” statüsüne taşımış olursunuz. Evin sahibi Steve Barron’un hesaplamalarına göre; Flat House’un inşasında kullanılan kenevirler, büyüme sürecinde atmosferden tam 24 ton karbonu emmiştir.

Bu projeyi daha iyi hissetmek ve atmosferi görmek isterseniz, evin sahibi Steve Barron’un anlatımıyla şu videoya göz atabilirsiniz:

Kenevir Betonunun (Hempcrete) Anatomisi

Teknik bir parantez açalım: Kenevir betonu, literatürde bilinen betonarme ile karıştırılmamalıdır. Bu malzeme, kenevir sapının odunsu iç kısmı olan kıtık (shiv) ile kireç bazlı bir bağlayıcının (lime binder) ve suyun karışımından oluşan bir biyo-kompozittir.

Çimento yerine kireç kullanılmasının mimari açıdan kritik bir sebebi vardır: Karbonatlaşma. Çimento hidratasyon (suyla reaksiyon) ile sertleşirken, kireç havadaki CO2’yi emerek zamanla kireç taşına dönüşür. Yani duvarlar, inşaat bittikten sonra bile atmosferden karbon emmeye ve sertleşmeye devam eder. Ancak bu malzemenin en büyük dezavantajı, yerinde döküm yapıldığında kuruma süresinin hava koşullarına bağlı olarak 6-8 haftayı bulabilmesidir.

Konstrüksiyon İnovasyonu: Kaset Tipi Prefabrikasyon

Flat House, yıllardır süregelen malzeme teknolojilerinden beslenen ancak bunları çağdaş yapım teknikleri için yeniden rasyonelize eden bir vizyonun ürünüdür. Mimarlar, kenevir betonunun yavaş kuruma dezavantajını prefabrikasyon teknolojisiyle aştılar.

Margent Farm arazisinde kurulan geçici bir üretim sahasında, ahşap karkaslar içine hazırlanan kenevir-kireç karışımı preslendi. Bu “Kaset Sistem” paneller, kontrollü ortamda kurutularak neme ve dış etkenlere karşı dirençli hale getirildi. Sonuç muazzam; Lego parçaları gibi sahaya getirilen bu paneller sayesinde, evin ana kabuğu sadece iki gün içinde ayağa kaldırıldı. Bu yöntem, biyo-malzemelerin sadece “eko-köylerde” değil, endüstriyel ve hızlı konut üretiminde de kullanılabileceğini kanıtlıyor.

Doğa ile Barışık Döngü: Atıksız Bir Gelecek

Flat House, sadece inşa edilen bir ‘bina’ değil, aynı zamanda ekolojik bir onarım projesidir. Geleneksel mimari genellikle doğadan alarak var olurken; bu proje doğaya geri vererek yükseliyor. Kenevirin büyüme sürecinde toprağı temizlemesi (fitoremediasyon), havadaki karbonu emmesi ve ömrünü tamamladığında binanın tamamen doğada çözünebilir olması, bizi ‘beşikten beşiğe’ (cradle-to-cradle) tasarım anlayışına götürüyor. Artık binaları doğanın üzerine dikilmiş birer beton blok olarak değil, o ekosistemin nefes alan, canlı ve döngüsel bir parçası olarak görmeliyiz.

Bu, doğaya hükmetmek yerine onunla iş birliği yapmanın en zarif yoludur…

Yapı Fiziği: Termal Kütle ve Higroskopik Kabuk

Bir mimar olarak Flat House’un kesitine baktığımızda, geleneksel “sandviç duvar” detayını görmeyiz. Modern duvarlar genellikle katmanlıdır: Tuğla, yalıtım (XPS/EPS), buhar bariyeri, alçıpan vb. Flat House’da ise duvar monolitik bir yapıdadır. Bu yapının üç süper gücü vardır:

  1. Termal Kütle ve Faz Kayması (Phase Shift): Malzeme ısıyı depolar ve yavaşça salar. Bu, iç mekanın yazın serin, kışın sıcak kalmasını sağlayan doğal bir iklimlendirme yaratır.
  2. Higroskopik Davranış (Nefes Alan Duvarlar): Yapı, “difüzyona açık” olarak tasarlanmıştır. Sentetik buhar bariyerleri kullanılmamıştır. Kenevir selülozu, ortamdaki nem arttığında nemi emer, hava kuruduğunda geri salar. Bu pasif nem kontrolü, küf riskini minimize ederken iç mekan hava kalitesini maksimize eder. Doğal malzemelerin bu özenli orkestrasyonu sayesinde bina; herhangi bir havalandırma kanalına veya mekanik ekipmana ihtiyaç duymadan nemi ve sıcaklığı kendi kendine regüle eder.
  3. Tam Bağımsız (Off-Grid) Yaşam: Pasif iklimlendirme stratejilerine ek olarak, ev enerjisini şebekeden değil, doğadan alır. Elektrik ihtiyacı çatındaki güneş panellerinden, ısınma ihtiyacı ise çiftlik atıklarını kullanan bir biyokütle kazanından karşılanır.

Vernaküler Bir Modernizm

Tasarım dili açısından Flat House, bölgenin tarımsal geçmişine saygı duruşunda bulunur. Dış cephede görülen oluklu levhalar metal değil, kenevir lifleri ve şeker bazlı doğal reçine ile üretilmiş özel biyo-kompozit panellerdir. Margent Farm’ın kendi geliştirdiği bu ‘Margell’ adlı malzeme, petrol türevi plastiklere veya yüksek enerjili metallere muazzam bir alternatiftir.

İçeride ise mimarlar “malzeme dürüstlüğü” ilkesini benimseyerek duvarları sıvasız bırakmıştır. Kenevirin saman sarısı, gözenekli ve sıcak dokusu, mekanın atmosferini belirler. Yüksek tavanlı, açık planlı yaşam alanı, bu doğal dokuyla birleştiğinde, modernizmin soğukluğundan uzak, sarmalayıcı bir “yuva” hissi yaratır.

Bir Prototip Olarak Gelecek

Flat House, bize sürdürülebilirliğin sadece güneş paneli takmak veya musluktan tasarruf etmek olmadığını; yapısal bir paradigma değişimi gerektirdiğini gösteriyor.

Tarımsal atıkların yapı elemanına dönüştüğü bu model, inşaat sektörünün karbon ayak izini silmekle kalmıyor; aynı zamanda tarım ekonomisine de yeni bir katma değer sunuyor. Toprağın üstünde yetiştirip, içinde yaşayabileceğimiz bir gelecek, Flat House ile artık bir ütopya değil, uygulanabilir bir mimari gerçeklik.

Önceki Yazılarım:


Bir sandalyeyi yetiştirmek: Nucleo’nun Terra projesi üzerinden ekolojik tasarımın yeni dili


Doğadan mimariye: Cam, deri ve çeliğin ötesinde ahşap atıklardan yeni nesil kompozitler

Bir sandalyeyi yetiştirmek: Nucleo’nun Terra projesi üzerinden ekolojik tasarımın yeni dili

Endüstriyel üretimin hakim olduğu bir çağda, tasarımın doğayla ilişkisi çoğu zaman “malzeme seçimi” düzeyinde kalır. Oysa bazı projeler, bu ilişkinin yalnızca yüzeysel bir tercih değil, bir yaşam biçimi olduğunu hatırlatır. İtalyan tasarım stüdyosu Nucleo’nun “Terra Grass Armchair” projesi, bu hatırlatmayı en yalın biçimde yapıyor:

Bir sandalye düşünün; üretilmiyor, yetiştiriliyor...

Nucleo, Piergiorgio Robino ve Andrea Sanna öncülüğünde, 2000 yılında SaloneSatellite’te ilk kez tanıttığı Terra projesiyle, tasarımı üretimden çok oluş süreci olarak ele aldı. 2016’da güncellenen versiyonu Terra v2.0, karton iskeletin lazer kesim teknolojisiyle düz paket halinde üretildiği ve kullanıcı tarafından monte edildiği bir yapıya dönüştü. Ancak Terra’yı mimari açıdan asıl ilginç kılan, malzeme ontolojisi üzerine kurulu yaklaşımıdır. Karton iskelet, üzerine doldurulan toprak katmanıyla birlikte “birim mobilya” olmaktan çıkar; yaşayan bir topografyaya dönüşür. Bu noktada proje, mobilya tasarımı ile peyzaj mimarlığı arasında bir ara form oluşturur, adeta bir mikro ekosistem gibi davranır.

Belki de Terra’nın asıl önerisi şudur: İnsan, doğayı şekillendiren değil, onunla birlikte şekillenen bir varlıktır.

Terra Grass Armchair yalnızca geri dönüştürülebilir malzemeleriyle değil, sürdürülebilirlik paradigmasını yeniden tanımlama biçimiyle öne çıkar. Burada sürdürülebilirlik, “enerji verimliliği” veya “malzeme döngüsü”nden çok, zaman kavramı üzerinden okunur. Çünkü Terra, tamamlanmış bir ürün değildir; sürekli değişir, büyür, biçimlenir ve sonunda çözülür. Bu yönüyle ephemeral architecture kavramının doğayla bütünleşmiş bir örneğini oluşturur. Karton çerçevenin biyobozunur yapısı sayesinde ürün, yaşam döngüsünü tamamladığında çevreye atık bırakmadan doğaya karışır. Böylece Terra, sadece formel olarak değil, ekolojik metabolizmasıyla da döngüsel bir sistemin parçası haline gelir. Bu, mimaride son yıllarda öne çıkan circular design yaklaşımının mikro ölçekteki bir karşılığıdır.

Terra, aslında üretimi kullanıcıya devrederek katılımcı tasarım ilkesini pratiğe dönüştürmüş oluyor. Her kullanıcı, kendi toprağının verimliliğine, bulunduğu iklime, uyguladığı bakıma göre farklı bir sonuç elde eder. Hiçbir Terra birbirinin aynı değildir, tıpkı hiçbir doğa parçasının birebir kopyalanamaması gibi. Bu durum, tasarım nesnesinin tekillik ve kontrol ilkelerine meydan okur. Kullanıcı burada yalnızca tüketici değil, sürecin bir parçası, bir tür “bahçıvan-tasarımcı”dır. Ve bu rol değişimi, tasarım etiğini sessizce yeniden tanımlar.

Terra’yı yetiştiren kişi, farkında olmadan tasarımın en eski sorusuna yaklaşır; belki de hepimizin zihninde yankılanması gereken o soruya:
Bir formu gerçekten tasarlamak mı, yoksa onun oluşmasına izin vermek mi daha değerlidir?

Terra’nın en çarpıcı yönlerinden biri, malzeme kavramını dinamik bir varlık olarak ele almasıdır.
Karton, bir süre taşıyıcı bir sistemdir; ardından yerini toprağa, sonrasında köklere bırakır. Malzeme burada bir araç değil, adeta bir evrim sürecidir. Bu “slow architecture” akımının ruhuna doğrudan temas ediyor. Tasarım, hızdan ziyade büyüme temposuna göre şekillenir. Yüzeyde beliren çim tabakası ise, yapının son aşamasıdır; fakat bu “bitmişlik” değil, “süreklilik” halidir.


Çim her mevsim yeniden doğar, solar, tekrar yeşerir...

Terra’yı yalnızca çevreci bir jest olarak değerlendirmenin yetersiz kaldığını düşünüyorum. O, insan–doğa–malzeme arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan düşünsel bir sistem gibi. Belki de beni asıl etkileyen, estetik kaygılardan çok bu ideolojik netliktir; çünkü Terra, ürünü nesne olmaktan çıkarır ve insanı sürecin öznesine dönüştürür. Burada doğa, edilgen bir kaynak değil; tasarım ortağıdır. Terra da bulunduğu bağlama göre farklılaşır; her biri kendi mikro-ikliminde benzersizdir.

Belki de geleceğin mimarisi, artık yükselen değil; büyüyen mimaridir.
Ve belki de en kalıcı yapılar, doğanın kendisiyle geçici bir anlaşma yapanlardır.

Yapmak, bazen sadece izin vermektir…

İlginizi çekebilir:

Doğadan mimariye: Cam, deri ve çeliğin ötesinde ahşap atıklardan yeni nesil kompozitler

Günümüzde karşı karşıya olduğumuz çevresel zorluklar, yenilikçi çözümler ve sürdürülebilir malzemeleri her zamankinden daha önemli hale getirdi. Doğal kaynaklarımız hızla tükenirken, iklim değişikliğinin yıkıcı etkileri ve çevre kirliliği büyük sorunlar olarak karşımıza çıkıyor.

Bu karmaşık dünyada, çevreye duyarlı ne gibi adımlar atabiliriz?

İşte bu noktada, biyoteknoloji alanında devrim yaratan Woodoo’nun ilham verici projeleri devreye giriyor. Gelin, bu yenilikçi girişimin doğa dostu çözümlerini birlikte keşfedelim!

Woodoo: Doğanın Gücünü Yeniden Keşfetmek

Woodoo, biyoteknoloji ve malzeme bilimi alanlarında uzmanlaşmış, Fransız kökenli bir girişim.

Peki, Woodoo’nun yaptığı bu kompozit malzemeler tam olarak nedir? Ağaç ve ahşap atıklarını, cam, deri ve çelik gibi malzemelere rakip olabilecek özelliklere sahip yeni malzemelere dönüştürüyorlar. Şirket, sürdürülebilirlik ve yenilikçiliği bir araya getirerek, ahşabın yanma, çürüme ve sertlik gibi dezavantajlarını gidererek yenilikçi bir çözüm geliştirdi.

Birlikte hayal edelim, ormanlardan gelen doğal bir malzemeyi alıp, modern dünyanın ihtiyaçlarına cevap veren harika ürünlere dönüştürmek, mükemmel bir yenilik. Hem de sadece çevreye duyarlı olmakla kalmayıp, estetik ve işlevsellikten de ödün vermiyorlar. ‘Solid’ adını verdikleri malzeme, inşaat sektöründe çeliğin yerine geçebilecek dayanıklılıkta. Ayrıca, Woodoo Slim adlı ürünleri, camdan daha hafif ve yarı saydam ahşap paneller sunarken, Woodoo Flexible Leather ise hayvan derisine kıyasla daha düşük karbon ayak izine sahip ve daha az su kullanılarak üretilen sürdürülebilir bir deri alternatifi olarak çeşitli alanlarda kullanılıyor.

Bu girişim, ağaç liflerini bağlayan ve doğal bir yapıştırıcı olarak işlev gören lignini kullanarak ahşabın moleküler yapısını güçlendirmeyi başardı. Lignin çıkarıldıktan sonra, yerine daha etkili bir bağlayıcı madde eklenmesiyle ahşap çok daha sağlam ve dayanıklı bir hale gelebiliyor. Aslında, ahşabın malzeme olarak kullanımındaki tüm dezavantajlar ligninin varlığından kaynaklanıyor; bu nedenle ligninin yerine daha güçlü bağlar oluşturan bir bağlayıcı madde eklendiğinde ahşap tamamen farklı ve geliştirilmiş bir özellik kazanıyor.

Şirket, yüksek CO2 depolama kapasitesine sahip kavak ağaçlarından elde edilen ahşap atıkları kullanmayı tercih ediyor. Bu tercih, genel merkezi Paris’te bulunmasına rağmen şirketin üretim tesisini Avrupa’nın en büyük kavak plantasyonlarından biri olan Troyes bölgesine kurmasını sağladı.

Lüks, otomotiv ve inşaat sektörlerine odaklanarak bu malzemeleri üretmek amacıyla iki sanayi tesisi işletmektedir. Beş yıl süren Ar-Ge çalışmalarının ardından elde edilen bu keşif, çeşitli uygulama alanlarına uygun yeni malzemeler geliştirilmesinin yolunu açtı. Şirketin yaklaşık 50 patent başvurusu bulunmaktadır ve lignin yerine kullanılan bağlayıcı madde hakkında henüz detaylı bilgi verilmemiştir. 2017 yılında mimar Timothée Boitouzet tarafından kurulmuştur. Boitouzet, projelerinde büyük oranda cam ve çelik kullandığından, bu malzemelerin yerini alabilecek düşük karbonlu ve yüksek performanslı alternatiflerin araştırılmasına karar verdi. Şirket, aslında alternatif dekarbonize kompozit malzemeler üretmektedir. Bu yenilikçi yaklaşım, özellikle inşaat sektörü olmak üzere birçok endüstride dönüşüm sürecini hızlandırdı. Woodoo, bugüne kadar LVMH, Volkswagen, Mercedes ve inşaat şirketi Garnica gibi firmalarla malzeme tedariki konusunda anlaşmalar imzaladı.

Modern dünyada çevre dostu ve sürdürülebilir malzemelere olan ihtiyaç hızla artarken, Woodoo bu ihtiyaca yenilikçi çözümler sunuyor. Şirket karbon negatif, güçlü ve yenilenebilir malzemeler geliştirmeyi amaçlıyor. İşte Woodoo’nun detaylı hedefi ve misyonu için benimsediği stratejiler:

Neden Ahşap?

Ahşap, yenilenebilir bir kaynak olarak çevresel sürdürülebilirliğin anahtarıdır. Her yıl 233 milyon hektar yeni orman alanı eklenmekte ve ahşap işlenmesi, diğer malzemelere göre dört kat daha az enerji gerektirmektedir. Ayrıca; 1 metreküp ahşap, 1 ton karbondioksiti atmosferden çekerek karbon negatif bir malzeme olma özelliği taşır.

Woodoo’nun Yaklaşımı: Ekosistemik Ormancılık

Woodoo, orman ürünlerini değerlendirirken çevresel sorumluluğu ön planda tutar. Şirketin benimsediği ekosistemik ormancılık, düşük değerli, hastalıklı ve atıl durumda olan ahşapları kullanarak bu kaynakları yeniden değerlendirir. Bu süreç, aynı zamanda biyolojik çeşitliliği korur ve ormanların uzun vadede karbon tutma kapasitesini artırır.

Geri Dönüşüm ve Yenilikçilik

Woodoo, geri dönüştürülebilir veya biyolojik bazlı bileşenler kullanarak malzemelerinin yeniden kullanımını, kompostlanmasını ve geri dönüşümünü sağlar. Ürünlerinin ömrü sona erdiğinde, hiçbir malzemenin boşa gitmemesi için döngüsel bir üretim modelini benimser.

Geleceğin Malzemeleri

Woodoo’nun misyonu, daha dayanıklı, daha çevre dostu ve yenilikçi malzemeler geliştirmek. Ahşap bazlı bu çözümler, sadece doğa dostu olmakla kalmaz, aynı zamanda modern dünyanın ihtiyaçlarına da cevap verir.

Hafif, form verilebilir ve UV dirençli bir kaplama ile yüksek performans sunar. Camdan yedi kat daha az karbon emisyonu üretir, yenilenebilir ve geri dönüştürülebilir. Bu malzemelerin öne çıkan bazı özelliklerine bir göz atalım:

  1. Yüksek Dayanıklılık: Ahşap liflerinin güçlendirilmesiyle elde edilen bu kompozitler, inanılmaz derecede dayanıklı. Öyle ki, çelik kadar güçlü olabilirler. Bu, özellikle inşaat ve otomotiv gibi sektörlerde büyük bir avantaj sağlıyor.
  2. Esneklik ve Hafiflik: Doğal ahşabın esnekliğini koruyan bu malzemeler, aynı zamanda hafif. Bu özellik, özellikle mobilya ve tasarım alanlarında büyük avantaj sağlıyor.
  3. Çevre Dostu: Ahşap atıklarını değerlendirerek düşük karbon ayak izi ile üretilen bu malzemeler, çevre dostu projeler için ideal. Gezegenimizi korumak için harika bir adım!
  4. Estetik ve Çok Yönlülük: Ahşabın doğal güzelliği ile modern teknolojinin olanaklarını birleştiren bu malzemeler, hem estetik açıdan çekici hem de çok yönlü. Her türlü tasarım ve dekorasyonda kullanılabilir.

Hayatın Her Alanında Woodoo

Woodoo’nun geliştirdiği bu yenilikçi kompozit malzemeler, pek çok alanda kullanılabilir. Düşünsenize, günlük hayatta karşımıza çıkabilecek birçok çok yerde bu malzemelere rastlayabiliriz:

  • İnşaat ve Mimarlık: Dayanıklılığı ve estetiği sayesinde, hem iç hem de dış cephelerde kullanılabilir. Modern mimaride yeni bir dönemi başlatabilir.
  • Mobilya ve Tasarım: Hafifliği ve esnekliği ile yenilikçi mobilya tasarımlarında ideal bir malzeme. Evinizi daha çevre dostu ve şık hale getirebilirsiniz.
  • Otomotiv: SLIM, otomotiv sektöründe ahşap esaslı akıllı yüzeyler yaratır. Yüksek dayanıklılığı ve düşük ağırlığı sayesinde, enerji verimliliği sağlar ve bu sektörlerde önemli bir avantaj sunar. Optik yetenekleri ve hafif yapısı sayesinde araçlarda yeni ve beklenmedik deneyimler sunar.
  • Moda ve Aksesuar: Deri benzeri özellikleri ile sürdürülebilir moda ürünlerinde kullanılabilir. Hem şık hem de çevre dostu aksesuarlar hayal edin!

Geleceğe Doğru: Sürdürülebilir Yenilikler

Woodoo’nun çalışmaları, biyoteknolojinin ve malzeme biliminin sunduğu olanakların sadece başlangıcını temsil ediyor. Ağaç ve ahşap atıklarının, geleceğin sürdürülebilir ve yüksek performanslı malzemelerine dönüştürülmesi, çevreye duyarlı inovasyonların kapılarını aralıyor.

Bu tür projeler, doğal kaynakların korunması ve yenilenebilir malzemelerin kullanımı açısından büyük önem taşıyor. Woodoo, doğanın sunduğu kaynakları yeniden keşfederek, modern dünyanın ihtiyaçlarına uygun çözümler sunmayı hedefliyor.

Woodoo’nun ağaç ve ahşap atıklarını kullanarak geliştirdiği kompozit malzemelerin etkileyici dünyasına bir yolculuk yaptık. Sürdürülebilirlik ve yenilikçiliğe dayalı bu süreç, gezegenimizi koruyarak ve geleceğe daha iyi bir dünya sunmak için hangi adımları atmamız gerektiğini gözler önüne serdi.

Birlikte daha yeşil ve sürdürülebilir bir geleceğe!

Bu da ilginizi çekebilir:

Yalnız Çoraplar Çekmecesi

Yalnız Çoraplar Çekmecesi, ironik anlatımı, sahici karakterleri ve incelikli diliyle; gülümsetiyor, düşündürüyor ve içe işliyor.

Yazarımız Derya Gül’ün üçüncü kitabı “Yalnız Çoraplar Çekmecesi” Kadınca Yayınları tarafından yayımlandı.

Tanıtım Bülteni

“Gülmek, kadınların tarihin ciddiyetine attığı en hafif ama en keskin cevaptır,” der Virginia Woolf. Tıpkı Derya Gül’ün “Yalnız Çoraplar Çekmecesi” romanında olduğu gibi…

Yalnız Çoraplar Çekmecesi, hayatın tam da içinden seslenen, birbirinden farklı sekiz kadının hikâyesini anlatıyor. Hikâyenin odak noktasında ise Susam, Meltem ve Hayat var. Susam, ölmüş kocasıyla hâlâ sohbet eden, iç dünyası hayal kırıklıkları ve kahkahalarla örülü bir kadın. Meltem, her şeyi doğru yapmasına rağmen bir türlü şansı yaver gitmeyen, talihsizlikle inatlaşan bir ressam. Hayat ise birbirinden farklı mizaçtaki bu yedi kadına da umut, cesaret ve destek veren, ismi gibi hayat dolu bir kadın.

Hayatın kadınlara biçtiği rolleri sorgulayan, toplumsal beklentileri mizahla yerle bir eden bu roman; zorluklarla baş etmeyi, dostluğun iyileştirici gücünü ve yalnızlıktan kendine bir dünya kurmayı anlatıyor. Gündelik hayatın trajikomik hikâyeleriyle örülen roman, ironik anlatımı, sahici karakterleri ve incelikli diliyle; gülümsetiyor, düşündürüyor ve içe işliyor.

Çünkü Kafka’nın da dediği gibi “En derin acıların içinden bazen öyle bir kahkaha yükselir ki, insanın içine işler.”

Hatırlamak devrimci bir eylemdir

Hatırlamak, ruhun kendine tuttuğu aynadır. Ve unutmamak insanın kendine sadık kalma biçimlerinin belki de en incelikli, en yaratıcı olanıdır.

Bazen bir davranışla, bir dokunuşla, bir sessizlikle gelir hatırlamak ve o an, geçmiş yalnızca bir anı değil, bütünlüğümüzü korumamıza yardım eden bir bağ, bir yankı olur. Çünkü devrim, yalnızca ileriye doğru yürümek değil, geriye bakabilme cesaretidir.

Zaman çoğu kez doğrusal anlatılır: Bir başlangıç, bir yön, bir son. Oysa belki de en radikal yürüyüş, geçmişe doğru yapılanıdır. Hatırlamak unutturulmak isteneni yeniden dile getirmek, yok sayılanı yeniden kurmak, sahip olunmayanı yeniden sahiplenmektir.

Umutsuzlukla bakan gözler için belki de çare, Anadolu’nun kadim hafızasında saklıdır. Bazen geriye bakmak, ileri gitmenin tek yoludur.

Burdur’un yüksek ve taşlı tepelerinde yükselen Kibyra, yalnızca mermerlerin değil, halk iradesinin de şekil bulduğu bir kentti. Burada kararlar, saray duvarlarında değil, agora meydanında yankılanan halk sözleriyle alınırdı. Aristokrasinin ya da Roma’nın yazmadığı yasalarla yönetilirdi bu şehir.
Bir kentin kendi adaletini kurması, halkın kendi kaderine söz söylemesi — bugün düş gibi gelen bu düşünce, Kibyra’da bir vakit yaşamıştı. Kibyra, halkın kendi sesine, kendi aklına ve kendi geleceğine olan inancının taşla örülmüş bir anıtıydı.

Efes, zenginliğin ve sömürünün aynı anda kol gezdiği bir liman şehriydi. Roma’nın doymaz eli kutsal alanlara bile uzanmış, tapınaklar bile ticaretin birer aracı olmuştu. Ama halk yalnızca baş eğmedi. 2’nci yüzyılda yükselen direniş, dini ve ekonomik tahakküme karşı bir uyanışa dönüştü.
Kutsal olanı geri alma arzusu, mistik bir arayıştan politik bir eyleme evrildi. Ve Efes halkı, tapınak gölgelerinde adaleti aradı; bulduklarında, bir anlığına da olsa kendi düzenlerini kurdular.

Attalos Hanedanı sona erdiğinde Roma’nın gözleri Bergama’ya çevrildi. Ama halk, topraklarının sadece bir ganimet olmadığını göstermek için ayağa kalktı. Zanaatkârlar, çiftçiler, köleler — birlikte yeni bir yönetim hayal ettiler. Kısa sürdü belki bu düş, ama güçlüydü. Bergama, yalnızca kültürün değil, halkın örgütlü cesaretinin de hafızasında yaşamaya devam etti.

Ve şimdi unuttuysan ya da hiç bilmiyor isen hatırlatmak isterim… Çünkü bir Yunan Tanrıça sözü der ki “Mnēmoneuein estin zēn!“

“Hatırlamak, yaşamaktır!”

Ve yaşam, hatırlayanlar için daha derin, daha dirençli bir yoldur.

Kaynak

  • Walter Benjamin – “Tarih Kavramı Üzerine”
  • “Türkiye’nin Antik Kentleri” – Hasan Malay
  • “The Hellenistic World and the Coming of Rome” – Erich Gruen

Barbarları Beklerken’in Siyah Gözlüklerini Çıkarmak

0

John Maxwell Coetzee, “Güney Afrikalı – Avustralyalı romancı, deneme yazarı, dilbilimci, çevirmen ve 2003 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir.” Barbarları Beklerken (Waiting for the Barbarians) romanı, “sömürgecilik ve vicdan” meseleleri üstüne yazılmıştır. Romanla ilgili dilimizde epey kalem oynatılmış olmasına karşın söylenmesi gereken bir şeyler hâlâ var görünüyor. Romana bu eksende gelin birlikte bakalım.

Barbarları Beklerken’in Belirsizlikleri

1980 yılında yazılmış olan Barbarları Beklerken, “yersiz” bir romandır. Başka bir ifadeyle Coetzee, romandaki olayların geçtiği yerlere ad vermemiştir. Bu nedenle belki de romanda geçen mekânlar bir bilgisayar oyunu evrenini çağrıştırır. Sıcakla kavrulan çöl, soğukla ve fırtınayla mücadele edilen yollar… Diğer yandan yazarın hayatını referans alarak roman mekânının Güney Afrika olduğunu iddia edenler de vardır.

Coetzee, roman evreniyle yarattığı belirsizliği kahramanlarıyla da sürdürür. Kahramanlarının çoğu adsızdır.  Beklenen barbarlarla ilgili de çekik gözlü olmaları dışında çok fazla bilgiye yer verilmez.

Romanın Seyri

Romanın anlatıcısı ve kahramanı olan yargıç, hâlinden memnun hayatını sürdürmekte ve emekliliği beklemektedir. Entelektüel anlamda sıkıcı bulduğu bu hayatı aşmak için tarihi eserler toplar. Günlük yazar. Canı her istediğinde yanına gittiği ve gönlünü okşayan bir hayat kadınını ziyaret eder. Kararlarına ihtiyaç duyulan meseleler bile önemli meseleler değildir.

Derken, Albay Joll, sınırdaki bu yerleşim yerine gelir. Albay Joll’ün ayırt edici ilk niteliği siyah camlı gözlük kullanıyor olması olarak verilir. Albay, bu çöl ikliminde gözleri koruduğu için bu gözlükleri kullandığını söyler. Onun geldiği yerde herkes bu gözlüklerden kullanıyordur. Dilerseniz biz bu gözlüklere karanlık yanın görünür olmasının metaforudur diyelim. Yargıç da bir süre sonra bu tip gözlük kullanmaya başlayan insanların çoğaldığından bahseder.

Albay Joll’ün bu sınır yerleşkesine gelme nedeni, imparatorluğa karşı girişileceği söylenen bir barbar saldırısını araştırmaktır. Diğer yandan hırsızlık suçuyla orada bulunan bir baba ve oğlu da bu konuyla ilgili sorgulamaya karar verir. Bu sorguların sonucunda baba işkenceyle öldürülür. Yargıcın bu olaya karşı tavrı, ölü babanın hemen ortadan kaldırılmasını istemek olur. Olanları onaylamıyordur ama bu konuda bir şeyler yapacak hali de yoktur.

Albay Joll, yanına oğulu alarak barbarlara doğru sınır yerleşkesinden ayrıldığında, yargıç olacaklardan habersiz kendi hayatına çekilir. Çok geçmeden Albay Joll döner. Dönüşünde esir olarak yanında getirdiği barbarlar (bu kimseler aslında göçebe çiftçi ve balıkçı halkların insanlarıdır) vardır.

Sınır yerleşkesinin olmayan hapishanesi yerine barbarlar bir avluya koyulur. Günümüzde yakalanan mülteciler de benzer yerlere koyulmuyor mu?

Saldırı yapacakları şüphesi kisvesine büründürülerek toplanan bu insanlarla sınır yerleşkesi insanları arasında, imparatorluk emelleri olmasa, her şey süt liman kalacaktır. Getirilen insanlarla, sınır insanları arasında hiçbir sorun yoktur. Sınır insanları, bu insanlara yemek ve su vermekte, barbar olduğu söylenen insanlar da sakince beklemektedir.

Çok geçmeden Albay Joll, sadist doğası ve düşmanlık bilincinin yansıması olan sorgularına başlar. Bu işkenceler sonucunda, getirilenlerin bazıları ölür. Albay raporunu sunma gerekçesiyle oradan ayrılır. Yargıcın tavrı yine değişmez. Olanları görmezden gelmeyi seçer. Adamlarına, kalan insanların gönderilmesi ve tüm izlerin yok edilmesi, avlunun tekrar eski haline getirilmesi emrini verir.

Kalan

Günler sonra sınır yerleşkesinin sokaklarında bir dilenci kızla karşılaşır. 

Başak Çeliktemel şöyle aktarır sonrasında olanları, “Ayakları kırılmış, kör bir kıza iş verir ve kendini onun bakımına adar. Bununla da yetinmeyecektir; gölü, çölü, bataklıkları ve dağları aşarak onu insanlarına teslim edecektir.” Bu aktarım, olanları bağlamından çıkaran bir bakış içeriyor. Çünkü Yargıç, Albay Joll ya da daha sonra gelen birliklerin kumandanı gibi işkenceyi içselleştirmiş bir cani olmasa da yaptıkları kızın yaralarını onarmaya adanmış davranışlar olarak da okunamaz. Buyurun, kızla karşılaşmasından sonra olanlara beraber bakalım.

Yargıç, kızla karşılaşmasının ardından onu evine götürecek ve onun ayaklarını yıkamaya başlayacaktır. Bu ilk zamanlar, kızın ayaklarını yıkarken yerde uyuyakalır. Daha sonraki günlerde onu yıkamaya ve onunla uyumaya başlar. Sınır yerleşkesinin yargıcı, hakkında söylentiler çıktığına emindir. Kızın kim olduğu, aralarındaki yaş farkı ve ilişkileriyle ilgili konuşulduğunu tahmin etmektedir. Kızın onun yanında ne işi vardır? Bu nedenle ona bir iş ayarlar. Ritüellerine devam etmekte ve bir yandan da kızı anlamaya çalışmaktadır. Kızı üzen sorular sorar. Kendisi beklediği cevapları alamamaktan üzülür. Genç bir adam olmamasına kafayı takar. Yaşananlar ve yaşamak istedikleri onu sıkmaktadır. Bir süre sonra da hayat kadınını ziyaretlerine geri döner. Kendi soru ve sorgulamalarından yorularak kış başında başlayan bu süreci, kışın bitimine dek sürdürür.

Yolculuk

Havalar uzun bir yolculuğa çıkmaya imkân tanıyınca bir grup adamıyla kızı barbarlara götürmek üzere yolculuğa çıkar. Aslında bu yeni kararı da, görmezden gelme ve yüzleşmek istemediği şeylerden kaçma tavrının bir yansımasıdır. Albayın gelişiyle ve yaptıklarıyla suya bir taş atılmıştır ve o suyun durulmasını beklemiştir. Kızla karşılaşması da suya atılan ikinci taştır. Suyun yeniden durulması için ondan kurtulmalıdır.

Kitap içinde ayrı bir bölüm olarak okunabilecek ve ustalıkla yazılmış yolculuk bölümü etkileyicidir. Çıkılan bu zorlu yolculuk bir grup barbarla karşılaşılana kadar sürer. Kızı kabilesine götürmesini barbarlardan istemeden önce kıza kendisiyle geri dönmesini söyler. Dileği, kızın kendisiyle kalmasıdır. Böylece, kendi davranışları meşrulaşacak ve onun gizli sömürüsü de onaylanacaktır. Kız geri dönmeyi istemez. O, yargıcın yanındaki “rahat!” hayatındansa kendi kabilesinin yanına dönmeyi istemektedir. Yargıç, bu karardan hoşlanmasa da karşı çıkmaz. Belki karşılaşılan barbarların yanındaki güçsüzlüğündendir bu kabulleniş belki de kızın kararına duyduğu saygıdan.

Dönüş

Yargıç ve adamları geri döndüğündeyse onları tatsız bir sürpriz beklemektedir. Sınır yerleşkesindeki imparatorluk askerleri değişmiş; yeni gelenler, barbarlara kızı götürmesini bir işbirliği olarak algılamış ve uygunsuz davranışlarından dolayı onu sorgulamaya karar vermiştir. Gücü ve yetkileri elinden alınır. Buna karşı çıksa da başarılı olamaz.

Karşı Çıkış

Albay Joll yeniden barbar avından döndüğünde, halkın önünde barbarlara kötü davranır. Onları dövdürür. Halk eğleniyor görünmektedir. Adamlarının ardından halktan bir kızdan da barbarları dövmesini ister. Yargıç bu duruma öfkelenir ve artık dayanamaz. Onların ahlaklarını bozduklarını haykırır. O, albay ve adamları gittiğinde ahlakı bozulan ve insanlığını kaybeden bu halkla kalacaktır. Yargıç düşmanlaşan bir toplumda kimsenin eskisi gibi ve rahat olamayacağının farkındadır. Karşı çıkışı o kadar haklıdır ki insanın içini titretir.

“Baskıya başkaldırmayan kişi kendine karşı adaletsizdir.” der Cibran. Barbarları Beklerken’in yargıcı da kendine karşı daha fazla adaletsiz olamayacak noktaya geldiğinde başkaldırmayı seçer. Şimdiye kadar sürdürdüğü hayatın sakinliğiyle, Albay Joll ve adamlarının gidici, kendilerinin kalıcı olduğunun bilinciyle sessizliğini korumuştur ama artık ortada ne bu rolün nimetleri ne de böyle devam ederse rahat yaşanan bir hayat kalacaktır.

Sorgu için Albay Joll’ün karşısına çıkarıldığında da ona, asıl düşmanın onlar olduğunu ve  iğrenç işkenceciler olduklarını haykırır. Bu okurun içini rahatlatmak dışında bir şeyi değiştirir mi? Hayır. Kendisi bir tutuklunun haklarından bile mahrum bırakılmış bir ötekidir artık.

İşkencecilere işkenceden sonra nasıl yemek yiyebildiklerini sorduğunda da suçlanan kendisi olur. Maalesef ki insanlık tarihi de böyle olaylarla doludur. Belirsiz bir kıtlık ortamı ve korkuya dayalı şiddet yeryüzünde kol gezer ve düşmanlık da öyle. Savaşlar böyle doğar. Küresel sömürü çarklarını böyle işletir.

Sonuçta

En sonunda barbarlar, albay ve adamlarını korkutarak kaçırır. Ortada mağdur olmayan kimse kalmamış gibidir.

Coetzee’nin büyük başarısı tüm bunları görünür kılmasında yatar.

Roman deyip geçmeyin dostlar, varsa fark etmeden taktığınız kara gözlükleriniz, çıkarın derim. Rengarenk ve dostça bakın dünyaya. Başkalarının çıkarları uğruna birbirine düşman olmaktansa dünyayı daha yaşanılır bir dünya kılmaya çalışmak da mümkün. Bir aradalığın iyiliğine olan güvenle sağlıcakla kalmanızı dilerim.

Alıntılar ve yararlanılan kaynaklar: