Sahra Çölleri ve Amazon Ormanları’na haritadan baksak, çok uzak olduklarını görürüz. Sahra’dan hafif bir tüy bıraksak bile Amazon’a ulaşabileceğini hayal edemeyiz ama Sahra Çölü’nün kumları Amazon Ormanları’nı besliyor, hem de belki de en başından beri.

Dünya küçük derlerdi de inanmazdım, meğer hakikaten de küçükmüş. Her yıl milyonlarca tonluk kum Sahra Çölü‘nden Amazon‘a seyahat edip, Amazonları besliyor. Seyahat eden kum taneleri, Amazonlar için gübre görevi görüyor. Yani belki de Sahra’nın besin açısından zengin kumları olmasa Amazon Ormanları’nın yemyeşil fışkıran ağaçları olmayacaktı.

Bu alanda inceleme yapan ve konu hakkında Geophysical Research Letters (Jeofizik Araştırma Bilgileri) dergisinde makalesi yayınlanan bilim insanlarından Hongbin Yu konuyla ilgili şöyle konuşuyor; “Kumun pek çok açıdan önemli olduğunu biliyoruz. Dünya sisteminin çok önemli bir parçasıdır toprak ve kumlar. Tozlar iklimi değiştirebilir, aynı şekilde iklim değişikliği de tozların akışını değiştirebilir.”

Amazon Ormanları'nı besleyen Sahara Çölü
Sahra Çölü’ndeki fırtınalarla yola çıkan kumların Atlantik Okyanusu’nu aşarak Amazon Ormanları’nı beslediğini betimleyen konsept görsel. (Görsel Kaynağı: blogs.agu.org)

Çad‘da yer alan Bodele Çukuru’nu ele alırsak çukur eskiden bir gölmüş ve içerisinde pek çok balık ve göl bitkisi yaşamaktaymış. Şimdi kurumuş olan gölün kumları, barındırdığı eski canlılar sayesinde oldukça fosforlu bir yapıya sahip. Amazon Ormanları ise sık sık fosfora ihtiyaç duyuyor. Bu durumda Sahra yönünden Amazonlar’a esen rüzgârların taşıdığı tozların ne kadar önemli olduğu ortada. Yapılan araştırmalara göre her sene 22 bin ton fosfor okyanusları aşıp Amazon’a ulaşıyor. Kaba hesap, bu miktar Amazon Ormanları’nın her sene yağışlarda ve sellerde kaybettiği fosfora eşit. Üstelik bu sadece Bodele Çukuru’ndan seyahat eden fosfor miktarı, Sahra’nın tamamından Amazon’a seyahat eden fosfor miktarı 27.7 milyon tonu bulabiliyor. Tabiİ ki bu miktarlar seneler içerisinde değişiklik gösterebiliyor.

Yu ve diğer bilim insanlarının ortak yürüttüğü bu çalışma Amazon Ormanları’nın dinamiklerine ışık tutarken, bizlere bir kez daha Dünya’da her şeyin nasıl da birbiriyle alakalı ve birbirine bağlı olduğunu göstermesi açısından güzel.

Kaynak: National Geographic
Başlık Görseli: Zme Science