Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, 2017 yılı Ekim ayında, Sabancı Vakfı Hibe Programı desteği ile başladığı Ne Var Ne Yok?! Eğitici Eğitimi Projesi kapanış toplantısını geçen hafta düzenledi. Projeye katılan psikolojik danışmanların paylaşımlarına ve “Eğitimde Flört Şiddeti: Sorunlar ve Çözüm Önerileri Araştırması”nın sonuçlarına yer verilen toplantının sonunda, “Gençlerle Güvenli İlişkiler Üzerine Çalışmak: Eğitimciler ve Danışmanlar için Uygulama El Kitabı” genişletilmiş ve güncellenmiş baskısıyla katılımcılara tanıtıldı.
Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği (CŞMD), 2 yıl önce gençlik alanında çarpıcı bir konu olan flört şiddetini ele alarak Ne Var Ne Yok?! Projesi’ni hazırlamış ve lise gençleriyle buluşturmuştu. Proje, pilot uygulamanın ardından bu yıl eğitici eğitimi ile okul psikolojik danışmanlarına aktarılarak, sürdürülebilir bir program olma yolunda ilk önemli adımını attı.
Sabancı Vakfı Hibe Programı desteği ile yürütülen Ne Var Ne Yok?! Eğitici Eğitimi Projesi; toplumsal cinsiyet kalıplarına ya da ayrımcılığa dayanan, dijital yolla da gerçekleştirilen, sosyal ya da duygusal ilişkilerde yaşanan zarar verici davranışları ve bu davranışların gençler üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek amacıyla danışmanlara bilgi ve materyal sunuyor.
17 lisede 5 bin 518 gence ulaştık
Aralık ayında 6 gün süren; Gençlerle Çalışma İlkeleri, Toplumsal Algı ve Dili Dönüştürmek, Toplumsal Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Şiddet, Akran Şiddeti, Dijital Şiddet, Flört Şiddeti, Şiddet Döngüsü ve Şiddet İçeren Bir İlişkiyi Sonlandırmak, Güvenli ve Sağlıklı İlişkilerin Özellikleri, Şiddeti Fark Etme ve Şiddete Müdahale Etme, Şiddete Maruz Bırakılan Gençlere Destek ve Danışmanlık, Şiddet Uygulayan Gençlerle Çalışmak, Akran Şiddetinin Hukuki Boyutları, Akran Şiddetine Koruyucu-Önleyici Yaklaşım, Sınıflarda Yapılacak Uygulama Örnekleri başlıklarını içeren eğitici eğitimine katılan danışmanlar; Şubat ayından itibaren kendi okullarında gençlerle uygulamalar yürütmeye başladılar. Sabancı Vakfı Hibe programı desteğiyle yürütülen proje kapsamında, İstanbul’da görev yapan 20 lise okul psikolojik danışmanı, katıldıkları 6 günlük eğitici eğitiminin ardından 4 ay boyunca, 17 farklı lisede, 500’ün üzerinde sınıf çalışması yaparak 5 bin 518 gence ulaştı.
Proje Eğitimcisi ve Danışmanı Efsun Sertoğlu, projeyi “Eğitici eğitimine; denizcilik lisesi, meslek lisesi, kız lisesi, erkek lisesi, güzel sanatlar lisesi gibi pek çok farklı okuldan psikolojik danışmanlar katıldı. Bu çeşitlilik bizim için çok öğreticiydi, çünkü her okulun dinamiği birbirinden oldukça farklıydı. Danışmanlar, kendi okullarında gençlerle çalışmalar yürütmeye başladığında süreci gözlemlemek ve danışmanlara geri bildirim vermek için okulları ziyaret ettik. Proje ekibi olarak aylarca ve titizlikle üzerinde çalıştığımız uygulamaların gençlerle buluştuğunu görmek ve kamu okullarında şiddeti önleyici çalışmalar yürütülmesine vesile olmak bizim için heyecan ve gurur verici bir deneyimdi” sözleriyle anlatıyor.
CŞMD soruyor: Örgün eğitimde flört şiddeti neden yok sayılıyor?
Derneğin bu proje ile birlikte sormak ve gündeme getirmek istediği konulardan biri; örgün eğitim sisteminin neden yakın ilişkilerde yaşanan şiddeti yok saydığı ya da okul dışı bir mesele olarak gördüğü. Proje ekibi, gençler arası yakın ilişkilerde yaşanan şiddet davranışlarının ancak seviyesi arttığında, bireysel danışmanlık vermesi üzere psikolojik danışmanlara ulaştığını belirtiyor. Oysa şiddet ortaya çıkmadan önce uygulanacak bu gibi koruyucu-önleyici çalışmalar aracılığı ile hem okul içinde hem de gençler arasında güvenli ilişkilere dair bir farkındalık yaratılabileceği düşünülüyor. Dernek; kapsayıcı, kapsamlı ve sürekliliği olan çalışmaların sadece özel okullarla sınırlı kalmaması gerektiğini; kamu okullarındaki gençlerin de cinsel ve ruhsal sağlık alanında desteklenme hakkına sahip olduğunu hatırlatıyor.
Proje Koordinatörü Nurgül Öztürk, bu konu hakkına şöyle diyor: “Gençlik alanında cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyet rolleri ve insan hakları konularını ele alan, eğlenceli, etkileşimli ve gençlerin katılımını gözeten uygulama örneklerine ulaşmak mümkün. Fakat söz konusu duygusal ilişkiler, onay kavramı, kişisel sınırlar ve güvenli ilişkiler olduğunda; gençler bu konulardan muafmış gibi bir algı var. Flört kavramı, duygusal partnerlik, sevgililik sadece yetişkin dünyasına ait olgular olarak görüldükçe, gençleri güvenli ilişkiler konusunda desteklemekte yetersiz kalıyoruz. Dünyadaki örneklere baktığınızda gençlerle bu konuların çalışılması için en uygun ortamın örgün eğitim sistemi olarak belirlendiğini ve koruyucu-önleyici çalışmaların düzenli olarak müfredat kapsamında uygulandığını görüyorsunuz. Dolayısıyla önce bu konuların eğitim ortamlarının da meselesi olduğunu fark etmek, ardından da eğitimciler olarak bu kavramları gençlerden önce kendimizle çalışmak gerekiyor.”
Proje ekibi; önleyici çalışmaların yok denecek kadar sınırlı olduğu ve şiddet üzerine ancak yaşandıktan sonra konuşulabildiği bir eğitim sistemi içerisinde, geliştirdikleri bu koruyucu ve güçlendirici içeriklerin alanda büyük bir ihtiyaca cevap vereceğini belirtiyor. Ekibin altını çizdiği bir diğer önemli konu ise, duygusal ilişkilerdeki sınır ihlalleri ve şiddet davranışlarına yönelik bu içeriklerin; cinsiyet ikiliği değil, cinsiyet çeşitliliği perspektifiyle, feminist/queer bir pedagojik yaklaşımla hazırlanmış olması.
Toplumsal cinsiyet hakkında fikir üretmek gençlere iyi geliyor
Nurgül, “Eğitim sisteminin genelinde ya da var olan materyallerin büyük bölümünde yöntemsel olarak gençlerin katılımı değil öğreten-öğrenen hiyerarşisi karşımıza çıkıyor. Duygusal ilişkiler, dijital güvenlik, cinsel davranışlar; okul psikolojik danışmanlarının öğreten konumunda olmaktan kaygı duyduğu, zaman zaman gençler karşısında çaresiz hissettiği ve tabii ki kültürel ve sosyal yapının hassaslaştırdığı konular. Haliyle eğitimcilerin bu alanda en çok ihtiyaç duydukları destek yapılandırılmış içerikler, bilgi ve materyal oluyor. Projenin bir diğer amacı da eğitimcilere ihtiyaçları olan bilgi ve materyali sunarak gençlerle çalışmaları için onları cesaretlendirmekti” diyor.
Efsun’un değerlendirmesi ise şöyle: “Sınıf gözlemlerinde gördük ki; gençler kendi hayatlarını doğrudan ilgilendiren toplumsal cinsiyet, ayrımcılık, sosyal ve duygusal ilişkilerde kişisel sınırlar, onay kavramı, güvenli ilişkiler, akranlar arası şiddet, flört şiddeti gibi konuları konuşmaya oldukça açıklar ve buna çokça ihtiyaç duyuyorlar. Bir eğitimci/kolaylaştırıcı rehberliğinde interaktif çalışmalar yapmak, bu konular üzerine düşünmek ve fikir üretmek kadar, birbirlerinin görüşlerini duymak da onlara iyi geldi. Gençlerden, ‘Bu konuları kendi aramızda topluca hiç konuşmamıştık, çok iyi oldu’ paylaşımını sıkça duyduk.”
Eğitimciler için uygulama kitabı güncellendi
Geçen yaz yayımlanan “Gençlerle Güvenli İlişkiler Üzerine Çalışmak” adlı uygulama kitabı genişletilerek ve güncellenerek proje kapsamında ikinci kez baskıya hazırlandı. Genişletilmiş baskının içerisinde Ne Var Ne Yok?! Eğitici Eğitimi Projesi’nin uygulama süreci, projeye katılan danışmanların paylaşımları, kitabın kullanımına dair kolaylaştırıcı bilgiler, daha etkili çalışmalar yürütmek için öneriler, grup içinde yaşanabilecek açılmalarla ilgili bilinmesi gerekenler ve soru-cevap bölümü yer alıyor. Ayrıca kitabın sonunda bulunan uygulamalar bölümü de projeye katılan danışmanların süpervizyon toplantıları süresince paylaştığı öneriler doğrultusunda güncellendi.
Uygulama kitabı materyale ihtiyaç duyan eğitimcilerin olduğu kadar, gençlik çalışanlarının, sosyal çalışmacıların ve ruh sağlığı çalışanlarının da dikkatini çekiyor. Kitaba PDF olarak ulaşmak için derneğin web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
“Eğitimde Flört Şiddeti: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” araştırması
Akademisyen Ezgi Toplu Demirtaş; projeye katılan psikolojik danışmanların toplumsal cinsiyet temelli şiddet, akranlar arası şiddet, sanal şiddet ve flört şiddetine ilişkin yaşantılar, sorunlar, ihtiyaçlar ve çözüm önerileri belirlemeye yönelik bir izleme ve araştırma süreci yürüttü. Projeye katılan danışmanlarla yaptığı ihtiyaç analizi ve odak grup çalışmalarının sonuçlarını bir araya getireceği “Eğitimde Flört Şiddeti: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” Araştırmasına da yakında derneğin sitesinden ulaşılabilecek.
Proje ile ilgili daha detaylı bilgi için http://cinselsiddetlemucadele.org/ne-var-ne-yok-egitici-egitimi/ adresi ziyaret edilebilir, tasarımını Büşra Erinkurt’un yaptığı kitaba ulaşmak için [email protected] adresine mesleğinizi, iletişim bilgilerinizi içeren bir mail atabilirsiniz.
