Ana Sayfa Blog Sayfa 372

Dans Yazım ve Köm-L1 Derneği, Türkiye-Macaristan Dans Yazarları ortaklığını kutluyor

Macaristan, Budapeşte merkezli, L1 Derneği tarafından desteklenen KÖM (Eleştirmenlerin Kendi Kendine Öğrenme Atölyesi) ile Türkiye’nin çağdaş dans ve performans alanındaki ilk “İzleyici Yazar” akademi ve yayın alanı Dans Yazım ortaklığını sunmak ve gelecek dönem planları üzerine konuşmak üzere 17-18 Aralık 2016’da İstanbul’da buluşuyor.

“Var mısın?”

Dans Yazım, Türkiye’nin çağdaş dans ve performans alanında ilk “izleyici yazar” platformu olarak, farklı geçmiş ve deneyime sahip dans yazarlarından oluşan bir komünite oluşturarak, Türkiye çağdaş dans ve performans alanında, sanatçı, sanat merkezi ve izleyici arasında bir diyalog başlatmayı amaçlıyor.

Dans Yazım, herkesin kendi farkını ortaya koyması ve kendi tarzını bulması için farklı yaklaşımları paylaşan ve dans yazılarına görünürlük sağlayacağı web sitesi www.dansyazim.com ile izleyici, eleştirmen ve sanatçılar arasında iletişim sağlayan güncel ve interaktif bir platform olmayı hedefliyor. Bu doğrultuda, Türkiye’de dans yazarlığını geliştirmek üzere bu alanda kişisel veya kurumsal deneyime sahip alanında öncü kişilerle Dans Yazım Akademi kapsamında, atölyeler ve yazılı kaynaklardan faydalanarak beraber öğrenmeyi destekleyici buluşmalar düzenliyor.

Macaristan, Budapeşte merkezli, uluslararası çalışmalar yürüten, Dans Yazarlığı üzerine çalışan öncü gruplardan KÖM-L1 Derneği, Dans Yazım’ın stratejik ortaklarından biri. Bu ortaklığın kapsamı, hedefleri ve dans yazarlığı üzerine konuşmak ve paylaşmak üzere KÖM başkanı ve 13 yıllık eleştirmenlik tecrübesiyle Orsolya Balint, 17-18 Aralık tarihlerinde İstanbul’da olacak.

orsolya-balintOrsolya Balint KÖM ve dans yazarlığı hakkında şöyle diyor;

“KÖM, performansların belgelenmesi, fikirlerin formüle edilmesi ve sanatçıya geri bildirim yapılmasının öneminin farkında olarak bir eleştirmen platformunun kişisel bakış açılarından daha fazlasını iletebilmesi anlamında önemli olduğunu savunuyor. Bir diyalog başlatmak ve izlenimleri paylaşmak, kolektif bir yöntemler farklı açılarla düşünme kalitesinin artmasına olanak sağlıyor.

Çağdaş dans alanının böyle platformlara acil olarak ihtiyacı var. İzleyici bir açıklama arıyor ve bekliyor. Aslında bunun bir sebebi de tek yönlü bir eleştirmenliğin getirdiği eksik eğitime maruz kalıyor olmak. Her şey bir yana, uzun zaman önce çoğu çağdaş dans yaratımında terkedilen hikayeleştirmeye duyulan ihtiyaç, algılamaya olanak vermeden bir kabulü belirliyor. Böylece, yeni, gelişen ve olumlu bir dans eleştirmenliği yöntemi yaratmak önemli bir ihtiyaç. Kanıtlamaktan öte sorgulayan, dansın bugünkü durumunu, ‘dans, bugün hangi soruları kendine soruyor?’ sorusunu yönelterek değerlendiren bir yöntem.”

Program:

17 Aralık’ta, Dans Yazım’ın kurucu koordinatörleri Edit Bapcanyova ve Müge Olacak, KÖM Başkanı Orsolya Balint ile beraber dans yazarlığına neden inandıklarını, iş birliklerinin temelini ve ortak hayallerini paylaşmak üzere Mixer’in ev sahipliğinde bir buluşma düzenliyorlar. Dans Yazım’ı birlikte var etmeye ve büyütmeye devam ettikleri mentorleri ve dans yazarlarının tecrübelerini de paylaşacağı bu buluşmaya dans sanatçıları, sanat merkezleri, izleyiciler ve yazmayı seven herkes davet ederek “Var mısın?” diye soruyorlar.

kom-dernegi18 Aralık’ta, Macar Kültür Merkezi ev sahipliğinde gerçekleşecek olan “Dans Yazım ııı – KÖM ile”, KÖM başkanı ve 13 yıllık eleştirmenlik deneyimiyle birlikte Orsolya Balint tarafından yürütülecek. Atölye çalışmasının amacı, dans yazarlığı yolunda fayda sağlayacak pratik ipuçları ve tavsiyeler vermek. Özellikle bireysel güçlü yönler ve yetenekler ile kendi öz dilimizi bulmaya ve buna güvenme üzerine odaklanılacak. Katılımcılar önceden belirlenmiş bir performansı izleyerek kolektif olarak bu performans üzerine izlenimlerini yansıtma ve kendi yazısı üzerine, mentor Orsolya Balint tarafından, bire bir geri bildirim alma şansı bulacaklar.

Dans Yazım ve KÖM ortaklığı, İstanbul buluşmaları, modern sanat mekânı algısına farklı bir yorum getiren, çağdaş sanatın yükselen yeteneklerini keşfeden, özgün sanat eserlerine herkesin ulaşabilmesi amacına hizmet eden Mixer ve İstanbul’un coşkun kültür ortamında ve bütün Türkiye sathında sanat, bilim ve innovasyonun yeni bir mekânı olarak hizmet veren Macar Kültür Merkezi’nin mekân ve değişim programı desteğiyle gerçekleşiyor.

“Dans Yazım ııı – KÖM ile” atölyesine çağdaş dans, performans veya bu alanda yazmaya ilgili kişilerin katılımına açık ve bunun için projenin Facebook sayfası “Dans Yazım” üzerinden bir açık çağrı yapıldı. 12 kişinin katılacağı atölyeye başvurunun son tarihi 10 Aralık 2016. Başvurular [email protected] adresi üzerinden kabul ediliyor.

Seksin toplumsal politikası 4: Çıplaklık ve pornografi (III)

Serinin 4. kısmında, bundan önce 2 başlık altında, “çıplaklık ve pornografi” konusuna değinmiştim. Bu yazıları yazmadan önce de düşüncemi destekleyen kanıtlar bulmuştum, ama yazdıktan sonra yaptığım gözlemler, benden önce de bu konuda kalem oynatanların, ne kadar haklı olduklarını gösterdi. Örneğin, facebook hesabım üzerinden yaptığım ufak bir “deney” (sadece tepki ölçme amacıyla yaptığım için, tam olarak “deney” diyemiyorum), şu an yazmak istediğim düşünceleri doğruladı.

Daha önce anlattığım, çıplaklığın aleni teşhiri ve cinsel tahrik arasındaki bağlantı, içinde yaşadığımız yığının (bir sosyal veya politik bilinç edinememiş kalabalık) içinde boğulduğu tabu okyanusunun debisinden kaynaklanıyor.

Yukarıda bahsettiğim “deney”, daha önce de mizah amaçlı olarak defalarca yapılan bir şeydi. Daha önce yazılan şiirleri ve şarkıları, seksüel göndermeler içerecek şekilde (bazıları zaten içeriyordu ama o göndermeleri daha açık hale getirdim) değiştirmekti. Beni birazcık tanıyan herhangi birisi, o yazdıklarımın mizahi olduğunu anlayabilirdi. Ama bilgisizlik ve art niyet çok yakın akrabalar oldukları için, lincin determinist döngüsü içinde, aynı yerlerde ve aynı şekillerde tezahür ediyorlar, hemen her zaman. Sonuç olarak, verilen tepkiler, şakaya katılmak ile linç etmek arasında gidip gelen bir döngü içinde seyretti. Gözlemlediğim bu ufacık sosyolojik kesit, yığın içinde farklı bir renk olarak yaşamını sürdürmek isteyenlerin, ne kadar zor bir sınav içinde olduklarını gösterdi.

Duygusal ve cinsel ihtiyaçlar, herkes için ortak mefhumlardır. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi de bunu gösterir, Freud’un “id“ kavramı da. Bu ihtiyaçların karşılanması ve doyurulması, herkes için eşit dağılmaz. Tıpkı diğer ihtiyaçlarda olduğu gibi. Zaten sorun da buradan çıkar. Bu ihtiyaçların karşılanma olanağı herkese eşit dağılmaz, çünkü bu ihtiyaçlar birer üretim aracı haline getirilmiş, cinsellik dışındaki konularda da “arzu nesneleri” yaratılarak, tüketim pornografisi canlı tutulmuştur. Çünkü bu ihtiyaçları karşılayan nesneler, birer mülkiyettir.

Mülkiyet “biricik” bir mevcudiyet alametidir ve hem kişinin benliğini kendisinde toplar hem de yaşantının var olması gerektiği düşünülen tüm anlamlarını, kendisi üzerinden tanımlar. Görünmez Komite’nin söylediği gibi, “bu savaş, toplumu yönetmenin farklı biçimleri arasında değil, indirgenemez, bağdaşmaz mutluluk tanımları ve bunlar üzerine kurulu bir dünya için veriliyor” ve mutluluğun, tatminin yarattığı his, içinde yaşamaya terk edildiğimiz sosyolojik beyin işlemcisinde, farklı noktalardaki hormonları salgılatıyor. Daha açık bir ifade ile, mülkiyet hissi bütün ilişkilerimizi ve eylemlerimizi yönetiyor, üstellik bu ilişkilere teoride karşı çıksak dahi, içimizde bıraktığı posa, gerçek uzaklaşma ve karşı koyma eylemlerini imkânsız kılıyor.

Geçenlerde bir haber yapıldı. Bir havayolu şirketinin hostesinin (kişi adı ve benzeri detaylar önemsiz, çünkü zaten binlerce öznesi var bu eylemin) sosyal bir mahalleye dönüşen sitelerde aldığı taciz içerikli mesajlardı konu. Ama haberciliğin diğer kısmını, sadece tüketimin ve ticaretin pornografik yönü üzerinden okuyabilen (çıplaklık ve pornografi ile alakalı ilk yazıda da değindiğim, Baudrillard’ın “Baştan Çıkarma Üzerine” adlı kitabı) yüce medyamız, adı geçen kadının “tahrik edici” görülen fotoğraflarıyla beraber, açıkça fotoğraflar üzerinden haberi okutmak ve para kazanmak amacıyla yayımladığı için, konu sadece bir kadının (aslında diğer örneklere bakarsak, bir insan, bir kedi, bir damacana da olabilir bu) “tahrik edici görüldüğü takdirde”, taciz ve tecavüze maruz kalabileceği yorumları ile karşılandı.

tecavuz-4Bazen bu tabular din kaynaklı oldu (buraya yeterince değinmedim henüz), bazen de çıplaklığın direkt olarak tahrik edici bir eylem olduğuna yönelik. İkisi de aşağı yukarı aynı kaynaktan besleniyor ve aynı nehre dökülüyordu; yığın, tabuları aracılığıyla, kendine benzemeyeni yok etmeye, sindirmeye çalışıyordu.

Cinsel göndermeleri mizahi amaçlı paylaşmak ile vücudun “tahrik edici” görülen yerlerini, uyuşturucu paketi taşıyormuşçasına gizlemeyi tercih etmemek, hemen hemen aynı sonuca ulaşıyor, yığının gözünde; gözlerinde cinsel istek soluyan birer ejderha taşımak. Bugüne kadar bu konuda yapılan yorumlar, çoğunlukla, bu eylemlerin, yapan kişinin seks düşkünü olduğunu göstermeyeceği üzerineydi. Aslında bu doğrudur, bunu yapan kişler, illa seks manyağı olmak zorunda değiller, seksten hoşlanmıyor da olabilirler. Ama hiç sekse yönelik isteğin neden bu kadar ötekileştirildiği ve lanetlendiği üzerine düşündük mü hiç?

Seks ve üreme, bugüne kadar kurulan tüm toplulukların üzerinde en çok düşündüğü birkaç konudan biriyken, neden sekse karşı olan istek veya düşkünlük (aynı kelimenin, bir takım yetilerden mahrum olanlara da verilmesi, yapısalcı bakış için çok yaratıcı bir fenomen olabilir) bu kadar iğrenç görünüyor?

Aslında cevap basit. İsteklerin ve tatmin hissinin aleni temsili, bu isteklere sahip olan kişilerin kişiliğine ve yargılarına göre belirlenir. Örneğin, topluluk içinde herhangi bir özelliğinden dolayı sevilmeyen birinin her davranışı göze batar, alay konusu olur ve iğneleyici bakışların hedefine oturur. Öte yandan, ikinci örnekteki iki yüzlülüğün sebebi, hem bir önceki cümledeki konuyla bağlantılı, hem de tatminsizliğin direkt kendisiyle.

Yığının tatminsizliği, hayal kırıklığı ile birleşir. Bu yığının içindeki erkeklerin çoğu, arzu nesnesi haline getirdikleri (aslında hiç de pornografik bir amacı olmayabilir, herhangi bir şekilde fotoğraf çekilen insanın) kişiye ulaşamayacak olmaları, onlarda tarifsiz bir öfke yaratır. “Türkiye tarihi, hayal kırıklıkları tarihidir” diyen, gözlem gücünü çok beğendiğim kişinin cümlesi, bu durumu da özetliyor aslında.

Tatmin edilemeyen istek, inanılmaz bir öfke ve bunun içinde paket olarak sunulan şiddet ile servis edilir. Bu yığının içinde kadınların da olması, yine kıskançlık ve aynı hayal kırıklığı ile açıklanabilir. Bu hayal kırıklığı, kültür endüstrisinin ve bu endüstrinin etkisindeki yığının onlara dayattığı kalıplara sığmamalarından ve sığmamalarının sebebini, endüstride değil, içinde bulundukları mevcut şartlarda aramalarından kaynaklanır. Kendi amaçları için pornografiyi sürekli kullanan endüstri, tanık bırakmamak için çıplaklığı da suçlar ve kimseyi uyandırmadan, linç mantığının sürmesini sağlayarak, var olan sistemin devamı ve kendi araçlarının aklanması amaçlarının ikisine de ulaşır.

Saldırganlığın en büyük sebebi, hayal kırıklığıdır. Bu yüzden, gelir eşitsizliğinin yüksek olduğu ülkelerde, psikolojik hastalıklar ve suç oranları bu kadar yüksektir. Bu korelasyon, Türkiye’deki gibi, din ve kültürel tabularla birleştiği zaman, önüne geçmenin her gün daha da zorlaştığı bir linç kültürü ve bu şiddet pornografisine bağımlı insanlar yaratır. Bu insanların mantığı iktidarda (çoğunluğun seçimi olarak kalması) olduğu sürece, o ülkelerdeki politik mücadeleler, liderlik değiş tokuşundan ileri asla gidemez.

Doğu kültürlerinde sosyal değişimlerin bu kadar güç olmasının sebebi, var olan karasal ve şiddetin tanrılaştığı kültürün kurumsallaşmasıdır. Kadınların da, eşcinsellerin de, transların da, hatta bazı hetero erkeklerin de maruz kaldığı linç, yığının düşünce yapısına uymayan eylemleridir.

Çünkü yığın hazımsızdır, çünkü yığın güce ve güçlüye tapar, çünkü yığın, kendisinden olmayan her nefesi ezmeye ant içmiştir.

Seksin toplumsal politikası yazı dizisi:

Gaia’nın yazarları Gaia gönüllülüklerini anlattı: Nasıl da buluşmuşuz böyle güzel!

0

Gönüllülük. Türkiye gibi toplumsal baskının yaygın olduğu coğrafyalarda bir nevi direniş yöntemidir gönüllülük. Hiçbir otoritenin baskısı, isteği, zorlaması ve yaptırımı olmadan kendi iradenle, kendin veya kendine yakın bulduğun insanlarla birlikte hayata geçirdiğin, bir yandan fayda ve katma değer sağlarken bir yandan da dayanışmanın da tadına vardığın bir eylemdir. Bu yüzden Gaia Dergi’de gönüllü yazarlar olması hem bu yayının yayın politikasına birebir uyuyor hem de Gaia’yı bir nevi dayanışma platformu haline getiriyor. Ben de 1 yıldan uzun bir süredir Gaia Dergi’de gönüllü olarak yazıyorum, katkı vermeye, el verip bu güzel birlikteliği, sözlerle görsellerle oluşturulan bu dayanışma, direniş ve farkındalık hattını büyütmeye destek vermeye çalışıyorum. Bundan dolayı çok mutluyum ve umarım bu güzel gönüllülük ilişkisi yıllarca devam eder. – Mete Gürkan

Benim için Gaia’da gönüllük, hayata dair oluşturulmuş kozmik bir evrenin içinde yer almak gibi. Ancak yazarak ve paylaşarak evrenin içindesin… Çok yoğun ve stresli iş günlerimde, kafamı “bir şeyler yazmam lazım” diyerek sürekli dinç tuttuğum, yazmadığımda da sorumluluk duygusuyla panik ve suçluluk duygusuyla debelendiğim, gönüllü bir mazoşizm platformu. – Ezgi Kurt

Hayatta var olmamızın ilk öznesi yazı yazmak, fikirlerimizi beyan etmektir. Gaia’daki gönüllülük: “Özgürlüktür, var olmanın karşılığı, dostluk ve hatta aşktır!” – Vahap Halat

Gönülden yapılan herşey dürüsttür. Karşılıksız yapılanlar elbet bi gün gelir seni bulur dedikleri gönülden yapılan her şey sanırım. Yaşama, doğaya, kadına, çocuğa, hayvanlara değer veren ve bunu herkesle temas ettiren Gaia’da gönüllü yazmak,insanlara bunları aktarmak iki yıldır yaptığım en değerli şeylerden birisi. – Dilîn Döğer

Bir yıldır gönüllüsü olduğum Gaia, çeşitli içerik ve sunumlarıyla keyif verici bir oluşum. – Mehmet Semih

Gönüllük başvurusu yaparken umduğunuzdan çok daha geniş bir dünya Gaia. Burada çok şey öğrendim. Hep takip ettiğim bir dergide yazmayı başarıp başaramama konusunda kararsızdım ilk başta. Fakat sonra bu bana çok şey katan dergi, yolu kat etmeme de yardım etti. Gaia, ruhuma da kalemime de iyi geldi vesselam. – Zozan Çetin

Hayatımın en tatlı heyecanlarından biri: Gaia için içerik hazırlamak! Ve düşünsenize, tek sebebi; okuduğum yazıları Türkçeye çevireyim ve tanımadığım bir sürü insan da benim okuduklarımı öğrensin; dünyayı, canlıları, doğayı daha iyi ve daha güzel anlasın diye. Üstelik karşılıksız ve beklentisiz… Gaia Dergi gönüllüğü hayatımdaki “iyi ki”lerden biri ve bu oluşumun bir parçası olduğum için çok mutluyum. Gaia Dergi’yi, arka platformda çalışan tüm gönüllüleri ve dergimizi okuyan herkesi çok seviyorum, hepiniz çok güzelsiniz…– Gülten Şanlıgençler

Gaia, benim için çok güzel bir tecrübe oldu ve bana bir şeyler katmaya devam ediyor. “İnsan ne için yaşar?” sorusuna bir cevap niteliğinde bana kalırsa gönüllülük. Yani gönülden yapılan her iş size büyük bir zevk veriyorsa şayet o yoldan ayrılmak da pek mümkün olmuyor. Gaia’da iyi ki gönüllü yazarlık yapıyorum; bu sayede birçok şey öğrendim. Çok güzel insanlarla tanıştım. Düşünün ki matbu olarak ya da internet ortamında takip ettiğin bir derginin içeriğinde yer alıyorsunuz, bu o kadar güzel bir duygu ki! Çok klişe gelecek ama anlatılmaz, yaşanır. Sözün kısası, Gaia’da olmaktan çok ama çok mutluyum ve iyi ki bu ekibin bir parçasıyım. – Pelin Güloğlu

Aslında Gaia için neden gönüllü olduğum hakkında en ufak fikrim yok, ama neden devam ettiğim hakkında birazcık da olsa var. Hiç tanımadığınız onlarca insanın ortak hassasiyetler çevresinde kolektif olarak ürettiği ürünler, fikirler yaşadığımız bu dünyanın daha iyi bir yer olabilmesi adına inanılmaz umutlar var edebiliyor. İnsanların başka bir dünya adına daha fazla bir araya gelebileceği ve birlikte üretmenin bilincine varabileceği daha fazla imkân olması dileklerimle… – Gökhan Yıldırım

Tam olarak, 20 ay 5 gündür Gaia ailesine dahilim. Aile diyorum, çünkü bu oluşumu daha iyi tarifleyecek kelime bulamıyorum. Günbegün büyüyor üstelik ve aramıza katılan her canımızın bu denli samimi ve güzel olması, bu denli duyarlı insanların birarada üretiyor olması gerçekten inanılmaz. Düşünsenize bir işin gönüllü bir yerinden tutuyorsunuz ve karşılığında kocaman bir aileniz oluyor. Umutsuz olmaya dair ne varsa yakıyoruz birlikte. İyi ki…  – Sevcan Karadağ 

Gaia’nın fikirlerimi paylaşabileceğim ve ifade edebileceğim bir alan olduğunu okuyucuyken de hissediyordum, burda yazmaya başladığımdan bu yana da hissediyorum. Önerilerimi açık fikirlilikle destekleyen bir iletişim içinde yaşadığım için şanslı değilim de neyim acaba? Gaia ile beraber hayatımda güzelleşenler, gönüllü olarak yazdığım zamanlardan daha fazla. Bu güzelliği paylaşmak, hepimize daha da güzel zamanlar getiriyorken tabii ki bu etkinin bir parçası olduğum için şükrediyorum! – Müge Olacak

Değişim ve dönüşüm, öncelikle entelektüel mücadele alanlarında yaratılır. Gerekli enerji, düşünceleri, dünyayı mutluluk tanımları üzerine kurmak için oluşturulan kolektiflerde birikir. Gaia, bu çerçeveye en güzel uyan kolektiflerden birisi. Buradayım, çünkü dostluğun ve dayanışmanın, duygusal ve entelektüel gücünü seviyorum ve burada hissediyorum. – Yusufcan Artural

Bir yavrumuz gibi adeta Gaia. Gönüllü bir oluşumdan beklenmeyecek performansı gösteriyor ve her geçen gün birbirinden çok farklı binlerce insanın buluşma noktası haline gelerek daha da büyüyor. Yaklaşık 300 gönüllüsüyle Gaia, sağlam odaklar çevresinde genişliyor. Herkesin farklı hayalleri olabilir ama dostluğumuz, hak odaklılığımız ve bir şeyleri değiştirebileceğimize olan inancımız ve umudumuz ortak. Siyasetler, büyüme şekilleri, yaşam yerleri farklı olabilir, ama eğer Gaia’da gönüllüyseniz dostsunuzdur. Bana çok büyük dostluklar kazandıran, yaşama bakış açımı netleştiren ve hatta bu zamanlarda yaşamamı sağlayan Gaia’ya ve canım Gaialılara teşekkürler!  – Gamzegül Kızılcık

Toplumdan tiksindiğim için yazıyorum. – Olcay Gazabi

Popüler kültür, pembe dizilerliye, yarışma programlarıyla, sözde “reality” showlarıyla ve uyku hapı filmleriyle algımızı boşaltmak için uğraşırken bizlere bir şeyler katabilecek, farkındalığımızı arttırabilecek kaliteli yapıtları sizlere tanıtma fırsatı yakalamak adına gönüllü olarak Gaia’da yazmaya başladım. Gerek bağımsız sinema örnekleri gerekse belgesel türünde paylaşımlarla sizlere farklı bir izleyici bakış açısı sunmak istedim. Yanı sıra farklı yaşamlarımız olabileceğine olan inancım içinde yazdım Gaia’da; Sistemin dışına kaçmayı başarmış yolteperleri anlatmaya çalıştım. Ara ara da okuduğum kitaplardan birini önerdim sizlere. Şikayet etmektense bir şeyler yapabilmekti gönüllü yazarlık. Bugün baktığımda iyiki Gaialıyım diyebiliyorum.  – Nuh Mehmet Topaloğlu

Gaia Dergi ekibinde yer almak, topluma yönelik çok keyif aldığım bir hitap şekli; 1 yazdığımın 10 olarak okunduğu birlik hâli. Nitekim ben de toplumun içindeyim ve okumak istediklerimi yazıyorum. Teşekkürler Gaia. – Gözde İyibozkurt

Sıradan bakılan olayları sıradışılığa yüceltmiş bir dergi. – Şerivan Tutuş

Gaia Dergi’de yaklaşık dört aydır çalışmaktayım. Son bir ay içersinde kimi sıkıntılar dolayısıyla dergi adına pek bir şey yapabilmiş değilim. Dergiyle nadiren ilgilenebiliyor olmamla beraber, içimde kocaman bir boşluk oluştu. Bunun sebebi yalnızca yazılacak, çevrilecek, düzeltilecek onlarca güzel yazının varlığı değil; aynı zamanda aile olarak gördüğüm bu ekibi boşlamışçasına bir hisse bürünmemdi. Bir insan gönüllü çalıştığı bir yerde bunları hissedebiliyorsa kendisi adına doğru olanı bulmuş demektir. Umuda en çok ihtiyaç duyduğumuz şu günlerde Gaia ekibi, insana bol miktarda umut aşılıyor. – Alisa Candan Karsu

Yazmak zorunlu bir görev olarak değil de severek yapıldığında ortaya güzel işler çıkıyor. Bir nebze bile olsa yazdıklarımızla farkındalık yaratmak ise işin en güzel karşılığı! Gönüllü Gaia ailesi de bu işin en güzel örneklerinden.  – Bedia Ayanoğlu

Tüm özgürlük alanlarının sınırlandığı bir ülkede, düşüncelerimi sınırlamadan ifade edilebildiğim, Gaia Dergi’ye gönülden bağlı olmanın mutluluğunu her gün yaşıyorum. –Yusuf Sinan Sezer

Üzerinde bizlere yaşama imkânı sunan bu biricik gezegene varlığımızın artık tehdit haline geldiği şu günlerde değişime bir yerlerden aslında öncelikli olarak kendinden başlayanların oluşturduğu bu platformun adıdır Gaia. Herhangi bir kazanç elde etme gayesi olmayan tek temennisi daha yaşanabilir bir gezegen ve daha katlanılabilir koşullar olan bu oluşuma gönül veren herkesin akıllarından öpüyorum. Tabiat ananın çocukları olduğunun farkında olanların birlikteliğine hoş geldiniz.  – Kadir M. Ersoy

21. Yüzyıl dünya için birçok kırılıma tanıklık ediyor. Küresel savaşlar hızla devam ederken, sınıfsal mücadele, paranın, merminin ve mezalimin her türlü gücü eli tuttuğu bir devirde hiç olmadığı kadar önemli bir noktada yerini sağlamlaştırıyor.

Bu zalimce sürecin ezip geçtiği toplumlar ayakta kalmayı direnişle mümkün kılabiliyor. Amerika’dan Türkiye’ye, Güney Amerika’dan Ortaoğu’ya ezilen halklar mücadelesini farklı alanlarda süratle sürdürüyor.

Tüm bu zulmün altında, göçmen, LGBTİ, ekoloji, insan, hayvan, kadın ve çocuk problemlerinin daha güçlü seslerle konuşulduğu bir medyaya hakların duyurulmasında ve alternatif bir hayatın, başka bir dünyanın mümkün olabileceğini söylemek için her zamankinden daha çok ihtiyacımız var.

Gaia Dergi de tüm bu konuları görev edinmiş, bağımsız bir şekilde ayakta kalan, dünyayı takip eden, dünyayı bütünlüğü ile gören bir kaynak olarak yanı başımızda duruyor. Sınırlı, hatta neredeyse hiç olmayan maddi kaynaklarıyla, binlerce insana anlık olarak ulaşıp üzerine düşeni fazlasıyla yapıyor.

Böyle bir ekibin parçası olmak, hele ki en önemlisi olarak bunu gönüllülük esasıyla yapmak, bir göçmen hikâyesini görmek, bir çocuğun elini tutmak, bir hayvanın sesi olmak demek. Sesimizi büyütmek ve geleceği daha umutlu görmek adına Gaia’ya dört elle sarılıyorum.

İyi ki var! – Burak Abatay

Çeşitli sebeplerden dolayı Gaia Dergi’de eskisi kadar yazamasam da Gaia ailesinde gönüllü olarak bulunmak beni mutlu hissettiriyor. Yüzümüz hep doğanın eşsiz güzelliklerine baksın ki önemini hiç unutmayalım. – Bahadır Cebeci

Öncelikle Gaia’ya teşekkür etmek istiyorum, bana kendimi ifade etme, ilgilendiğim konularda paylaşımlar yapabilmeme alan açtığı için. Hepimiz bu platformda bir karşılık beklemeden yer alıyoruz. Ve bu sebeple de bizimle olan herkese çok minnettarım, vakitlerini ayırdıkları için. 1 sene önce yaklaşık olarak bu günlerde ben de bu güzel hareketin parça oldum. İlk günümde heyecanlı bir şekilde ne yapacağımı nasıl yazacağımı anlamaya çalışıyordum. İlk yazımda, cevizle ilgili bir şeyler yazacaktım. Yazımdaki şimdi bana saçma gelen bir sürü hatamda o kadar güzel geri bildirimler aldım ki, işte o an kendimi geliştirmek için ne kadar çeşitli olanaklara sahip olduğumu da anladım. Sonrasında ise daha fazla anlamaya, anlatmaya başladım.

Ve yine hepimizin gönüllü olarak bu çabayı sarf etmesinin iki motivasyon kaynağı olduğunu düşünüyorum. İlki yazar kadrosunda herkesin her konuda birbirine karşı anlayışlı ve yardımsever olması. İkincisi ise, kendimizce üzerinde emek vererek meydana getirdiğimiz ürünlerin birilerin ulaşabileceğini bilmek. Bu platformda elimden geldiğince var olmaya devam edeceğim, etmeliyiz. Çünkü biz bütün dünyayı çok seviyoruz. Sizi seviyoruz. Büşra Tenik

Sağlıklı ve ekolojik bir yaşam ve kültürel sanatsal değerler için emek veren bir dergide gönüllü yazarlık yaptığım için çok mutluyum. Rojda Bakan

Doğayı ve insanı koruyacak bilinci oluşturan bu topluluğun bir parçası olmaktan çok mutluyum! Heval Deniz Önal

Gaia’da gönüllü olarak yazmaya başladığımdan beri çok fazla insanla tanıştım ve çok güzel yorumlar aldım. Dergi bünyesinde bulunmak ve dergideki diğer güzel yazarlarla birlikte olmak geleceğe dair umudumu arttırıyor. Kendim olarak hissettiğim için ve kendimi ifade edebildiğim bir dergide yazdığım icin çok mutluyum. Ticari bir amaçtan uzak olan bu yeşil dergiye, yazdıklarımızla insanlara ulaşabilme imkânı tanıdığı için teşekkür ediyorum. Emine Tanır

Yeni bir dünya yaratma yerine, sahip olduğumuz dünyayı güzelleştirmemizi sağlayan bir dergide yer almanın güzelliğini her daim hissettim. Gaia dergi, bu karanlık dünyada bir ışık olmamı sağladı. Umut, hepimizin ellerinde tekrar tekrar tomurcuklanarak yeni doğuşlar gerçekleştirmeye devam ediyor. Doğanın içinde yeniden doğan çocuklar gibiyiz. Önümüzde yeşillerle dolu çayırlar var. Hem koşuyoruz hem de etrafımızı renklendiriyoruz. Gaia’da bir renk olabilmek bir dansa eşlik etmek kadar keyif verici. Bu dans hiç bitmesin. Renkler bizim geleceğimiz olsun. Selma Cengiz

Gaia’da hayalini kurduğum evrenin oluşması için yazıyorum, böyle kendimi çok iyi hissediyorum. Kevser Başkara

Her şeye sıfırdan başladığım noktada Gaia ile tanıştım. Benim en güzel başlangıcım oldu. Bu nedenle yaşasın Gaia! Funda Diken 

Gaia’da gönüllülükle yazmaya başladığım günden beri hayatımdaki bir çok şey değişti. Daha önce yakın olmadığım konulara daha yakın hissetmeye başladım kendimi. Bir sürü insan tanıdım. Hem de çok güzel insanlar. Ülkedeki bir sürü kısıtlamaya rağmen bir görüşün arkasında tırsmadan duran ve sonuna kadar bunu savunabilecek birçok kişi girdi hayatıma. Gaia çok güzel. Sen de gelsene. Kadir Demiray

***Başlık görseli, gönüllü çizerlerimizden Oğuzhan Kodalak’ın Gaia Dergi’yi betimlediği çizimidir.

Periyodik tablonun 7’nci sırası tamamlandı: Dört yeni element daha !

1

Periyodik tablo artık biraz daha büyük. Uluslararası Kimya Kuruluşu periyodik tablonun değiştiğini duyurdu.

Kimyasal elementlerin sınıflandırılması için geliştirilen “Periyodik Tablo”ya dört yeni element eklendi, bu ekleme sonucunda güncellenmiş tablo pek çok eğitim kurumuna gönderilmeye başlandı. Yakın zamanda bulunan bazı elementlerin isimleri de kesinleşti.

Geçtiğimiz Aralık ayında 113, 115, 117 ve 118 atom numaralı dört yeni element periyodik tabloya eklenmişti. Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği Haziran ayında “resmi” isimleri ortaya koyana kadar bu dört elementi geçici olarak ununtrium, ununpentium, ununseptium ve ununoctium olarak isimlendirmişti.

Japon bilim insanları tarafından keşfedilen nihonium adını Japoncadaki Güneşin doğduğu toprak isimli kelimeden, moscovium adını Rusya’nın başkenti Moskova’dan, tennessine ABD’deki Tennessee eyaletinden, oganesson ise Rus nükleer fizikçi Yuri Oganessian’dan aldı.

Elementi bulan ekibin başında bulunan Kosuke Morita, “Japonya ve Asya’nın ilk kez bulduğu element, periyodik cetvelde kendine bir yer bulacak ve insanlığın entelektüel bir varlığı olacak” dedi.

Dünyadaki fen bilgisi öğrencileri tarafından sıklıkla kullanılan periyodik tablo, atom numaralarına göre kimyasal elementleri düzenlemekte kullanılıyor.

Bilim biliminin evrenselliği

Kuzey Carolina merkezli IUPAC, isimlerin resmi olarak 5 aylık gözden geçirme sürecinden sonra kabul edildiğini söyledi. IUPAC cumhurbaşkanı Natalia Tarasova web sitesinde “yeni unsurların isimleri günümüzdeki gerçeklerini yansıtıyor” dedi. Oganessian’ın “kilit rolü” ve “bilim biliminin evrenselliğine” atıfta bulundu.

Bulguların önemini vurgulayan dört yeni elementin ardındaki bilim insanları, bu yılki Nobel Kimya Ödülü için güçlü adaylar olarak görülüyor.

Kaynak: Web Tekno, Independent 

Gaia Dergi Android uygulaması güncellendi

İlk olarak Eylül 2015’te yayınlanan Gaia’nın Android uygulaması, yeni gelen v4.0 güncellemesi ile artık çok daha hızlı, pratik ve kullanışlı.

Yeni görünümü ve hızlı arayüzü ile dünyadan ve Türkiye’den ekoloji, kültür-sanat, yaşam, bilim ve teknoloji haberleri artık bir tık uzağınızda. En son Ağustos ayında gelen güncelleme sonrasında okuyucularımızdan gelen talepler doğrultusunda güncellediğimiz uygulama aynı zamanda ücretsiz. Gün içerisinde, kullandığınız Android cihazınıza gelecek bir bildirim ile yeni haberleri hızlıca inceleyebilir, sevdiklerinizle çok kolay bir şekilde paylaşabilirsiniz.

Favoriler özelliği sayesinde sevdiğiniz haberleri tek tuş ile favorilerinize ekleyebilir, çıkarabilirsiniz.

v4.0 sürümüyle birlikte Aramalar özelliğini hayata geçirdik. Siz okurlarımızdan gelen isteklerden biri olan aramalar özelliği sayesinde kolayca site içinde arama yapabilirsiniz.

Buna ek olarak v4.0’da uygulamamıza Sanal Mağazayı entegre ettik. Artık Gaia Dergi’nin dijital versiyonlarını cep telefonunuzdan kolaylıkla okuyup, indirebileceksiniz.

Uygulamayı Google Play’den edinebilir ya da APK dosyası olarak indirebilirsiniz.

Keyifle kullanmanız dileğiyle!

Google Play: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.gaiadergi

APK: https://gaiadergi.com/files/GaiaDergi.apk

İnsanı, doğa ananın kucağına atan mis proje: Tatuta

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği’nin bir projesi olarak ortaya atılan Tatuta, gönüllü olmak isteyen her yaştan insanı, şehrin stresli ve kasvetli havasından kurtarıp çiftliklere, yani doğanın o eşsiz dinginliğine davet ediyor.

Tatuta, Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği’ndeki, 12 öncü isim tarafından kurulmuş. Başlıca amaçları; Türkiye’de ekolojik tarımla ilgilenen çiftçi ailelere her türlü desteği sağlamak, ekolojik tarımı desteklemek ve tarımın sürdürülebilirliğine yardımcı olmaktır. Diğer bir amaçları ise, ekolojik bütünlüğü bozmamak ve bu bütünlüğe saygı gösteren bireyler yetiştirmek. Tatuta’nın açılımını merak edenler için hemen söylüyoruz; Tatuta, “Tarım, Turizm ve Takas” kelimelerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuş. Daha da detaya inilirse şayet; “Ekolojik çiftliklerde Tarım Turizmi ve Gönüllü Bilgi, Tecrübe Takası” projesinin kısaltmış adıdır, denilebilir.

tatuta-1Tatuta, tamamen gönüllülük çatısı altında kurulmuş bir platformdur. Gönüllü olan insanlar, burada zamanlarını, ekolojik yaşama ayak uydurarak geçirir. Kendi meyvenizi, yemek malzemesi olarak kullanacağınız sebzenizi kendi ellerinizle topluyorsunuz ve birinci elden onları tüketme zevkine erişiyorsunuz. Burada, klasik gönüllü oluşumlardan farklı olarak şöyle bir uygulama söz konusu; siz ne kadar emek harcarsanız onlar da size o kadar çok eğitim veriyorlar. Eğitimin iki ana konusu ise, sürdürülebilir yaşam ve ekolojik tarım.

tatuta-3Bu uygulama, aslında sadece ülkemizde değil, Dünya’da da çok yaygın bir konsept. Hatta Tatuta için WWOOF’un Türkiye ayağı denilebilir. Size çiftliklerde, mutfağından tarlasına kadar bazı görevler veriliyor. Siz onlara sebze ve meyve sağlıyorsunuz, onlar da size tamamen organik, leziz yemeklerinden sunuyorlar; hatta bazılarında köy evlerinde konaklayabilmeniz de mümkün ve eğer şanslıysanız bu konaklayacağınız evler de tamamen ekolojik olabilir. Tatuta’daki tüm çiftlikler, tamamen doğa dostu olmakla kalmayıp ekolojik bilinci, insanlara bu yolla aşılamayı amaçlamaktadır. 

Çiftlikte çalışanların oranları araştırıldığında, bu projenin en çok yurt dışından ve kadın gönüllüler tarafından tercih edildiği söyleniyor. Her meslek grubundan insanlar, hem birarada çalışıyor hem de beraber tatil yapma imkanına sahip oluyorlar. Gönüllüler; en az 15, en fazla 30 gün süreyle bu çiftliklerde konaklayabiliyorlar.

tatuta-2Çiftliğe gelenler, sadece ekolojik tarım yapmakla kalmıyor; doğanın kendi döngüsüne ve doğadaki yaşam mücadelesine de bi’nevi tanık oluyorlar. Çiftlikte, doğadaki hiçbir canlıya zarar verilmiyor, böcekler öldürülmüyor. Rahatsızlık durumunda böceklerin uzaklaştırılması, onları kaçırma tekniği ile yapılıyor. 

Tatuta çiftliklerinde; “Doğal nefes atölyesi”, “Masal gecesi”, “Kuş ve bitki okulu” gibi farklı atölye ve etkinlikler de düzenlenmektedir.

Türkiye’de, Tatuta çiftlikleri, Doğu Anadolu’dan Marmara’ya kadar çeşitli yerlerde mevcut ve kendinize, şartlarınıza uygun seçeneklere göre yer seçimi yapabiliyorsunuz. Bu çiftliklerin sayısı da gün geçtikçe artmakta ve böylece daha çok insana ekolojik bilinç, bu yolla aşılanmaktadır.

Kaynak: Tatuta, Bugday, Biz evde yokuz, Hürriyet, Yeşil Gazete

Kadınların kazandıkları, kaybettikleri: 1979 İran Devrimi

1979 İran Devrimi‘nden sonra İran hükümeti; kadınlardan bol giysiler giymelerini ve başlarını örtmelerini zorunlu kıldı.

Pers tarihi boyunca, İranlı kadınlar; makyaj yapıyor, mücevherler takıyor ve saçlarını boyuyorlardı. Üstelik kıyafetleri hem detaylarla süslü hem de renklilerdi. İranlı kadınlar hem moda hem de devlet düzenlemesinde, kendilerini çeşitli şekillerde ifade etmeye karar verdiler.

iran-devriminden-once-kadinlar-1Bir “İranlı kadın”, geleneksel olarak, toplumsal normlara göre belirlenmiş ve toplumdaki her kadın için geçerli, önceden tanımlanmış kıyafetleri ve dış görünüşü takip ediyordu.

Örneğin; bir Kaçar dönemi oryantalistinin gözlemleri şöyle:

“İranlı kadınların saçları çok süslüydü ve asla kesilmezdi. Neredeyse hepsinin saçı kızıl veya mavi-siyah renge boyalıydı. Saçlarının doğal hali de parlak siyahtı fakat sade saça önem vermezlerdi. Mavi gözlü kadınlar da vardı fakat kahverengi göze sahip olmak neredeyse bir kural gibiydi. Yuvarlak yüz ve koyu ten rengi (namak olarak anılıyor) çok beğeniliyor ve mükemmel güzelliğin koşulları olarak görülüyordu. Kaşlar kalınlaştırılır, birbirine yaklaşana kadar boyanırdı ve geri kalan makyaj tamamen özgür renkler kullanılarak tamamlanırdı.”

iran-devriminden-once-kadinlar-2Kullandıkları baş örtüsü, Farsça “rusari”, olarak anılıyordu. Hükümet çalışanları ve üniversite öğrencileri yaygın olarak “maghnae” denilen bir baş örtme tarzı uyguluyorlardı. Maghnae; “başını sarmaşık tarzında örtmek” anlamına geliyor; İran’da genellikle üniversite kampüslerinde ve diğer kamu kurumlarında zorunlu olarak kullanılıyordu.

iran-devriminden-once-kadinlar-3Kadınlar sürekli olarak toplumsal gereksinimlerin sınırlarını zorluyor ve İran Devrimi’ne kadar, daha fazla siyasi ve ekonomik haklar elde ediyorlardı. Kadınlar, devrimin her aşamasına ciddi anlamda katıldılar. Ancak, Ruhollah Khomeini‘nin İslam Cumhuriyeti kurduğu aylar içerisinde birçok önemli hak, kadınların elinden alındı. Khomeini’nin iktidara geçmesiyle kadınlar, hükümet politikalarını protesto etmeye başladılar.

iran-devriminden-once-kadinlar-42003 yılında Pahlavi döneminde Shirin Ebadi, İran’ın ilk kadın avukatı, insan haklarının geliştirilmesine yönelik çabaları ile Nobel Barış Ödülü‘nü kazandı. Sonraki yıllarda İranlı kadınlar, bilim, sanat, edebiyat alanlarında ve İran Sineması’nda önemli bir yere sahip oldular. İran Araştırma Bakanlığı‘na göre 1998-99 öğretim yılında profesörlerin yaklaşık yüzde 6’sı, doçentlerin yüzde 8’i, doçent profesörlerin yüzde 14’ü ve yardımcı doçentlerin yüzde 14’ü kadındı. Bununla birlikte, doğa bilimlerindeki tüm öğrencilerin yüzde 56’sını kadınlar oluşturuyordu; ayrıca her 5 tıp öğrencisinden 1’i kadındı.

İran’daki üniversite öğrencilerinin toplamının, yüzde 49,8’i kadındı. 2005 yılında Mahmud Ahmedinejad‘in Cumhurbaşkanı seçilmesiyle, Batı medyası kadın haklarının reddedildiğini iddia etti. Fakat, 2009‘da yapılan yeni seçimde Ahmadinejad‘ın seçilmesinden sonra, ilk kadın bakan atandı.

iran-devriminden-once-kadinlar-51979 İran Devrimi’nden sonra İran, İslam Cumhuriyeti oldu. Devrim sonrası gelen kurallar ile İranlı kadınlar bazı alanlarda daha fazla fırsata sahip olurken, bazı alanlarda da daha fazla kısıtlamalara maruz kaldılar. Devrimin çarpıcı özelliklerinden biri, monarşinin yıkılmasına yol açan gösterilerde büyük ölçüde rol oynayan kadın katılımıydı. Kadınlar için eğitim kültürü, devrim zamanlarında kuruldu. Böylece, devrimden sonra da çok sayıda kadın, sivil hizmete ve yüksek öğretime girdi; ayrıca 1996’da 14 kadın, İslami Şûra Meclisi‘ne seçildi.

iran-devriminden-once-kadinlar-62016‘da yapılan son seçimde ise 1979’daki İslam Devrimi’nden bu yana en fazla sayıda kadın aday meclise girmeye hak kazandı. Seçim sonuçlarına göre parlamentodaki 290 milletvekilinin 17’si kadın oldu.

iran-devriminden-once-kadinlar-7iran-devriminden-once-kadinlar-10iran-devriminden-once-kadinlar-9iran-devriminden-once-kadinlar-8Kaynak: The Vintage News

Kadınsız devrim giyotine benzer: Olympe De Gouges

8
“Adam, sen, adil olabilir misin? Sana bu soruyu bir kadın soruyor. En azından bu hakkı ondan alamazsın. Söyle bana, benim cinsimi baskı altına alan, kendinden menkul iktidarı kim verdi sana? Gücün mü? Yeteneklerin mi?”

Zalimlere, ataerkil topluluklara, dinlere göre her şeyi kontrol altında tutmanın tek bir yolu vardı; kadını kontrolde tutmak. İşte bu yüzden işe kadınla başladılar. Önce dilini, sonra rengini yasakladılar, ardından kadının sihirli gücü olan aşkını…

Kadın 5 bin yılı aşkın bir süredir tahakküm altında ve işin en kötü yanıda bunun kendisi tarafından kabul edilmiş olması ve kader adı altında bu duruma boyun eğmesidir. Bu duruma tarih boyunca birçok kadın başkaldırmıştır. Kimi zaman işkenceyle susturulmaya kimi zamanda öldürülüp sindirilmeye çalışılan kadınlardan yalnızca birisidir Olympe De Gouges.

Olympe, 1748 – 1793 yılları arasında yaşamış Fransız kadın filozof ve yazardır. Fransa da küçük burjuva bir aileden geliyor. İnandığı herşeyin uğrunda sonuna kadar mücadele eden direnen tutkulu ve heyecanlı bir kişiliği vardı. Daha küçük yaşlarda sorgulamaya ailesinden başlıyor. Annesinin düşümeden, sorgulamadan ataerkil topluluğun gücüne sarılması onda kadınla ilgili düşüncelerin şekillenmesini sağladı. Olympe, dini evliliğe karşı idi; cinsel özgürlüğü savunuyordu.

Cinsiyetsiz aklın öncüsü Olypme, 1784’te kendi yazarlık kariyerine başladı. Kariyerinde siyasi yazılarıyla ünlendi. 1789 Fransız Devrimi’nin “eşitlik, kardeşlik, özgürlük” ilkeleri, devrim sürecinde zengin ya da yoksul, kadın yada erkek herkesi kapsadığı dile getirilmiş. O dönemde Marie Antoniette, “Ekmekleri yoksa pasta yesinler” sözlerinin tarihe mâl olacağını düşünmüş müydü bilinmez. Fakat bu sözün bardağı taşıran son damla olduğu ve Büyük Fransız Devrimi’nde önemli rol oynayacak kadınları sokağa dökmüştür.

Binlerce pazarcı zanaatçı ve çamaşırcı kadın, Kraliçe’nin sözlerini “Ne zaman ekmeğimiz olacak?” haykırışlarıyla yanıtladılar. Sokaktaki insanların da katılımıyla Ulusal Meclisi bastılar. Kral, İnsan ve Yurttaş Haklar Bildirisi’ni kabul etmek zorunda kalır. Fakat devrimin şekillemesiyle evrensel olduğu iddia edilen hakların belli bir cinsle sınırlanmış olduğunu gözler önüne seriyor. Kadınlar adeta görmezden geliniyor, insan ve Yurttaş kategorisinde görülmüyordu. Fransız devrimine olan inancını kaybeden Olympe, 1791’de kadınlar için eşit politik hakları talep eden Cercle Social derneğine katıldı. Orada yapılan toplantıda söylediği “Kadına darağacına çıkma hakkı tanınıyor; öyleyse kürsüye çıkma hakkı da olmalıdır” sözü ünlenmesini sağlıyor. Birkaç gün sonra Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesini yayınlıyor.

Bu bildirgeden bir kesit:

“Yaratıcıyı hikmetinde tanı. Yakınlaşmayı ister göründüğün doğanın ihtişamı içinde şöyle bir yürü ve eğer cesaret edebilirsen, senin baskıcı egemenliğine kaynak oluşturabilecek bir örnek bul. Hayvanlara git, elementleri araştır, bitkileri incele, evet, doğanın işleyişine bak ve eğer sana bunun için gerekli araçları gösterirsem, kanıtlarımı kabul et. Eğer yapabilirsen, doğanın düzeni içinde cinsleri ara, araştır ve karar ver. Onları her yerde, herhangi bir ayrım olmadan birlikte görebilirsin; onlar her yerde uyumlu bir topluluk olarak bu ölümsüz şaheseri yaratmak için çalışıyor.“

Olympe aynı yıl Rousseau’nun Toplum Sözleşmesi’ne karşılık kendi Toplum Sözleşmesini kaleme aldı. Toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı evliliği savundu. Ona göre geleneksel evlilik, “güven ve sevginin mezarıdır. Bu nedenle, evli partnerlerin mülkü ortak olmalıdır.“

olympe-de-gouges-11789 Fransız Devrimi’nin öncü gücü Jakobenler iktidara geldikten hemen sonra monarşi yanlılarını sindirmek için yirmi bini aşkın insanı katletmiştir. Tarihe ” Terör Hükümdarlığı ” olarak geçen bu dönemde devrimiyle tiranlığın yer değiştirdiğini söylemekten sakınmayan Olypme de payını alacaktı. Ülkesini ve halkını taparcasına sevmenin kurbanı Olypme yakalanarak giyotine mahkum edildi. Giyotine giderken şu sözleri dile getirir:

“…Titreyin, çağdaş Tiranlar! Mezarımın derinliklerinden duyulacak sesim. Cesaretim, sizin daha barbar davranmanıza neden oluyor…”

18’inci yüzyılda Kadın Özgürlük Mücadelesi, kadınların kendileri için var olma çabalarının öncüsüdür. Devrimi kadın mayasıyla büyütmeye, devrim içinde devrim yapmaya çalıştıkları için baskıcı güçler tarafından yok edilmeye çalışılmıştır. Şu an günümüzde bile onca kadın katline karşı, kadınlar dimdik ayakta şu sözler hep dillerde: “Susmadık, susmayacağız . Sonuna kadar direnişe devam!”

Kaynak: dergiler.ankara.edu, Wikipedia, BirGün, Sosyalist Kadın

Peynir altı suyu neden bu kadar sık kullanılıyor?

Bir veganın etiketlerde en sık gördüğü içeriklerden biri de peynir altı suyudur. Bu son zamanlarda benim de dikkatimi çeken bir konuydu ancak, geçen aldığım ekmeğin içinde de görünce bu konuda bir yazı hazırlamak istedim.

Peynir altı suyu nedir nasıl yapılır?

İnek sütü, çeşitli asidik uygulamalarla pıhtılaştırılır, bu pıhtının süzülmesiyle elde edilen kısım peynirdir, peynirin süzülmesiyle yeşil bir su elde edilir, buna da peynir altı suyu denir. 

Peynir altı suyu nerelerde kullanılır?

Peynir altı suyu, gıda, kozmetik ve ilaç sanayinde sıklıkla kullanılır.

Peynir altı suyunun içeriği nedir?

Kullanılan sütün yüzde 70-80’i peynir altı suyunu oluşturur. İçeriğinde laktoalbümin ve laktoglobülin bulunur. Bunlardan beta laktoglobülin alerjen ögeler içermektedir.

Gıda sanayinde peynir altı suyu kullanımı:

İçeriğindeki yüksek laktoz nedeniyle çikolata, bisküvi yapımında, pastacılıkta, bebek mamalarında, çeşitli katkı maddelerinin içeriğinin oluşturulmasında, krema, mayonez, sürülebilir krem peynirlerde, et sosları ve salata soslarında, salam, sosis yapımında sıklıkla kullanılmaktadır.

Neden bu kadar sık kullanılıyor?

Asitlik durumundan dolayı, üründeki  nem kontrolünü sağlar. Köpüklenmeyi sağladığından emülsifiye olma özelliğini arttırır. Bu nedenle kullanım alanı oldukça geniştir. Kıvam artırıcıdır. Jelleşme özelliğine sahiptir.

Quark, Cottage ve eritme peynirlerinde yapıyı geliştirmek, Cheddar peynirinde randımanı artırmak, yoğurt yapımında su bağlama özelliği sayesinde daha kıvamlı ürün elde etmek amacıyla kullanılmaktadır.

İçeriğindeki antimikrobiyal laktoperoksidazdan dolayı diş macunu, ağız çalkalama ajanı gibi ağız sağlığı ile ilgili ürünlerde ve diş çürüklerinin gelişimini engellemek için kullanılmaktadır.

Peynir altı suyunun kullanılmasına gerek var mı?

Peynir altı suyu kullanmadan pastacılık ürünleri, mayonez yapılabilir. Özellikle buğday ununda bulunan gluten,  gıda sanayinde yapışkanlık verici, su tutucu, esneklik verici, kıvam arttırıcı, bağlayıcı olarak kullanılır. Peynir altı suyu kullanmak yerine glutenin bu özelliklerinden sıklıkla faydalanabiliriz.

Unutulmamalıdır ki, doymuş yağlar ve kolesterol içeren hayvansalları vücuda almak birçok hastalığın oluşum riskini arttırır. Kilo vermeyi zorlaştırır. Yağ depolamayı arttırır. Başta dünyada ölümlere en çok neden olan dolaşım sistemi hastalıkları, örneğin kalp damar hastalıkları, bununla beraber hayvansal tüketimi diyabet (şeker hastalığı), yüksek tansiyon, obezite, alzaymır gibi pek çok hastalığın oluşum riskini arttırır.

Vegan peynir yapımı:

badem-peyniriBadem peyniri:

Aksamdan ıslattığınız 1 su bardağı bademin kabuklarını çıkarın. Blendır yardımıyla bir bardak su ile beraber homojenliği yakalayana kadar karıştırın. Elde edilen karışımı ince bir tülbent yardımıyla süzün, altında kalan badem sütüdür.

Bu sütü pastalara, kahvelere ilave edebilirsiniz. Üstte kalan tortulu kısmı ise bir yemek kaşığı zeytinyağı, kekik, toz biber, kuru nane ile karıştırın. Vegan peyniriniz hazır.

Afiyet olsun!

Buğday Derneği Türkiye’nin çöpten kompost üretme potansiyelini raporladı

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, “Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!” projesi kapsamında düzenlediği anket sonucunda, Türkiye’nin çöp haritasını çıkarttı. Anketi 61 belediye ve toplam 30 belediyeyi temsil eden katı atık birlikleri doldurdu.

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından desteklenen, Sivil Toplum Diyaloğu IV Programı dahilinde yürütülen “Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!” projesi, bakanlıkların, belediyelerin ve diğer kamu kuruluşlarının ortak çalışmalarını gözeterek büyük ölçekli kompost üretimi hakkında bilgi ve deneyim aktarmayı hedefliyor. Proje, Buğday Derneği’nin öncülüğünde, Sürdürülebilir Kaynak Yönetimi ve Geri Dönüşüm için Kentler ve Bölgeler Birliği (ACR+) ortaklığında yürütülüyor.

Hem 5491 sayılı Çevre Kanunu’nda hem de 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nda ilgili maddeler, “Büyükşehir Belediyeleri ve Belediyeler’in evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak ve işletmekle yükümlü” olduklarının belirtilmesine rağmen, belediyelerin bu kanunlara uymayışının ya da kurulan tesislerin işletilemeyiş nedenleri ve çözüm için gereken sonuçlar ile yüzde 34 gibi oldukça yüksek bir orana ulaşan vahşi depolama gibi, Türkiye’nin çöp işleme sistemindeki veriler de açıklanıyor. Anket sonucu yayınlanan rapor ise, aynı zamanda Türkiye’de çöpe bakışı, kullanım alışkanlıklarını ve Belediyeler’in atıklara yönelik çalışmalarının da ne durumda olduğunu gösteriyor. Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

İnorganik (kompostlanamayan) atıklar yüzde 20’yi geçmiyor

61’i doğrudan belediyeler tarafından, 3’ü de toplam 30 belediyeyi temsilen belediye katı atık yönetim birlikleri tarafından doldurulan ankete göre; ayrı toplanan veya tesislerde ayrılarak geri dönüşüm tesislerine gönderilen inorganik atıkların toplanan tüm katı atıklara oranı yüzde 20’yi geçmiyor. Ortalama olarak, tüm katı atıkların yüzde 5-10’u geri dönüştürülüyor. Kompostlaştırma ise belediyelerin yalnızca yüzde 11’inde ve çöpün düşük bir kısmını komposta dönüştüren pilot projelerle uygulanıyor.

Proje faaliyetleri:

*Yürütülen projede Belediyelerin organik katı atık yönetimi hakkında güncel bir tablo oluşturmak amacıyla ulusal ölçekte bir ihtiyaç analiz anketi hazırlanarak, Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesindeki belediyeler ile paylaşıldı ve çöp toplama/işleme/bertaraf sistemleri ile mali koşullara odaklanarak, Türkiye’nin genel kompost potansiyelini ortaya çıkarması amaçlandı. Anketi dolduran belediyeler arasından, kompost tesisi kurmaya en yatkın olan 21 belediye seçilerek, Avrupa Birliği’ndeki en etkin kompost işleme tesislerini ziyaret etmek üzere Avrupa şehirlerine götürülecek. Kırsalda kompost, Turizmde kompost ve Şehirde kompost olarak üç gruba ayrılan ekiplerden, Kırsalda kompost ekibi; 15-18 Kasım arasında, Şanlıurfa Büyükşehir, Kayseri Büyükşehir, Burdur, Mersin-Mezitli, Nevşehir-Derinkuyu, Giresun-Görele Belediyeleri ile Tunceli (DERKAB) Katı Atık Yönetim Birliği temsilcilerinden oluştu ve İtalya’daki kırsal kompost örneklerini incelemek üzere Buğday Derneği ekibiyle birlikte Torino’da bulundu.

*Proje kapsamında belediyelere yönelik bir kompost rehberi hazırlanacak.

*12 Ocak 2017 tarihinde, Kadir Has Üniversitesi’nde ücretsiz, halka açık bir konferans düzenlenecektir.

Türkiye’deki faal, kapalı veya planlama aşamasındaki kompost tesisleri.
Türkiye’deki faal, kapalı veya planlama aşamasındaki kompost tesisleri.

Anket toplam 100 bin kişiye ulaştırıldı

Anket, Buğday’ın geniş iletişim ağı sayesinde, sosyal medya üzerinden 100 bin kişiye ulaştırıldı. Dahası, tüm büyükşehir belediyelerine ve daha önce kompost tesisi kurmuş, kompost tesisi kapanmış ve halen çalışmakta olan belediyelere telefon yoluyla ulaşılarak anket hakkında bilgilendirme yapıldı. Sonuç olarak anket toplam 61 belediye ve 3’ü de toplam 30 belediyeyi temsilen belediye katı atık yönetim birlikleri tarafından dolduruldu.

En önemli hedef; kaynağında ayrıştırma!

Sanayileşmiş ülkelerle kıyaslandığından son derece büyük olan bu rakam, Türkiye’deki kompost potansiyelinin büyüklüğünü ortaya koyuyor. Rapor aynı zamanda, düzenlenen anket sayesinde; Türkiye’de, çoğunluğun geleneksel hayat biçimlerini, şehirleşme ve modern tüketim alışkanlıkları nedeniyle büyük bir hızla kaybetmekte olsa da evde yemek yapma alışkanlıklarının hâlâ devam ettiğini ve paketlenmiş ürünlere talebin daha az olduğunun da göstergesi. Evlerden çıkan katı atıklardaki organik madde miktarı %50-60. Dolayısıyla rapor, Türkiye’de çöp içeriği, kullanım alışkanlıkları ve yaşam biçimine dair verileri de gözler önüne seriyor.

Anketten çıkan istatistik sonuçları:

*Belediyenin bir katı atık eylem planı var mı?
%59.4’ü Hayır, %40.6 Evet

*Çöpler nasıl toplanıyor?
%43.8 ”Taşeron tarafından toplanıyor.”
%28.1 ”Taşeron da Belediye de topluyor”
%28.1 ”Belediye’nin çöp toplama olanakları var.”

*Geri dönüştürülebilir atıklar ayrı toplanıyor mu?
%18.8 Hayır, %81.3 Evet

*Kağıt, cam, plastik, metal gibi geri dönüştürülebilir atıklar için ayrı toplama noktaları ve kutuları var mı?
%17.2 Hayır, %82.8 Evet

*Bu atıklar geri dönüştürülüyor mu?
%21.9 Hayır, %78.1 Evet

*Organik atıklar ayrı toplanıyor mu?
%89.1 Hayır, %10.9 Evet

*Park ve bahçelerin atıkları ayrı toplanıyor mu?
%53.1 Hayır, %46.9 Evet

*Büyük ticari işletmeler, AVMler ve oteller için ayrı bir çöp toplama sistemi var mı?
%35.9 Evet, %64.1 Hayır

Anket sonuçları kompostun yaygınlaşmamasının sebebleri olarak,

*Belediyelerin sorumluluk alanları ve yükümlülüklerinin dağılımındaki karışıklık: Çöp toplama/işleme/bertaraf yükümlülüğünü yürüten çok fazla kurum olması ve bunların sorumluluk sahalarının net bir şekilde çizilmemesi, Türkiye’de kurulacak kompost tesislerinin önünde bürokratik bir engel oluşturmaktadır.

*Mali engeller: Belediyelerin yaklaşımı, öncelikli olarak mali koşullara göre şekillenmektedir. Önerilen bir kompost tesisinin ekonomik faydası veya baskısı, genelde ekolojik ve çevre boyutunun önüne geçmektedir.

*Siyasi nedenler: Türkiye’de belediyeler siyasi partilerden seçilmektedir ve seçimler dört yılda bir yapılmaktadır. Kompost tesisleri orta-uzun dönemde etkisi görülen yatırımlar olduğundan, belediyeler kısa vadeli yatırımlara yönelebiliyorlar.

*Tecrübe, bilgi, uzman eksikliği ve işletilmeyen tesislerin kötü şöhreti: İnşa edilen tesislerin büyük bir kısmı kısa ömürlü olmuştur. Bunun nedeni, uzmanlık gerektiren konularda bilgi ve deneyim eksikliğinin yanı sıra, yeterli fizibilite çalışmalarının zamanında yapılmamasıdır.

*Bilgili ve farkındalığı yüksek kitle oluşturmak: Bu konuda eğitim faaliyetleri yürütülüyor olsa bile, vurdumduymazlık ve önyargılar, olumlu sonuçlar alınmasını büyük ölçüde engellediği görülmüştür.

*Küçük ölçekli kompost girişimlerinin teşvik edilmesi: Büyük ölçekli tesislerin inşası mali nedenlerden ötürü mümkün değilse, yerel yönetimler bu konuyu destekleyebilir, kompost kovaları dağıtarak eğitimler düzenleyebilir, bahçelerde ve balkonlarda kompost yapmayı teşvik edebilir.

*Türkiye’deki enerji kaynaklarının yetersizliği: Bazı bölgelerde, enerji üretmek kompost üretmekten daha avantajlıdır. Bu nedenle belediyeler, ürettiği metan gazını elektriğe dönüştürebilen anaerob fermentasyon tesislerini tercih etmeleri gibi konu başlıkları, anket sonucuna göre kompostun yaygınlaşmamasının sebepleri olarak gözükmektedir.

Türkiye’de büyük ölçekli kompost üretim potansiyelini ortaya çıkarmak için atılması gereken adımlar ise şöyle sıralanmıştır;

*Bilgi/farkındalık: Hem genel halk hem de kamu çalışanları, atıkları kaynağında ayırmanın faydaları ile kompost yapmanın ekolojik ve ekonomik getirileri hakkında bilgilendirilmelidir. Örneğin, organik atıkları geri dönüştürülebilir ve zehirli atıklardan evde ayırmak, var olan entegre katı atık tesislerinin kompost üretim verimini ciddi oranda arttıracak, atığın zirai amaçlarla kullanılabilecek ekonomik bir ürüne dönüşmesini sağlayacaktır.

*Fonlama: belediyeler, mali kaynakların nasıl yaratılabileceği hakkında bilgilendirilmeli ve yönlendirilmelidir.

*Eğitim/kapasite geliştirme: teknik uzmanlık, ekipman ve personel açığı kapatılmalıdır.

*Ağ oluşturmak/yasal düzenlemeler: bürokratik engel ve gecikmelerin nasıl ortadan kaldırılacağı tartışılmalıdır. Örneğin, bu alanda başarılı belediyeler ve belediye birliklerinin tecrübelerini aktarabileceği platformlar oluşturulabilir.

Buğday Derneği anket sonucunda, her belediyenin ihtiyacının birbirinden farklı olduğundan yola çıkarak; katılımcı belediyeler, atık toplama sistemleri, atığın içindeki organik madde muhteviyatı, atık işleme seçenekleri ve genel kompost potansiyeline göre “kentsel”, “kırsal” ve “turizm” olarak sınıflandırmış ve belediyeleri bu sınıflandırmaya göre projeye dahil etmiştir.