Ana Sayfa Blog Sayfa 392

Fransız fotoğrafçının objektifinden hippilerin ve göçebelerin özgürlükleri

0

Fransız fotoğrafçı Valentin Duciel günümüzdeki hippilerin ve göçebelerin özgürlüklerini fotoğraflıyor.

23 yaşındaki Fransız Valentin Duciel, kendi kendini yetiştirmiş olan bir fotoğrafçı. Kamerası ve filmleriyle şehirden uzak, güzel yerleri ve insanları keşfetmeyi seviyor. Fotoğrafları; özgürlük kavramından, 60’lı ve 70’li yılların kültüründen ilham aldığının göstergesi niteliğindeler.

Her şeyin dijitale dönmüş olduğu günümüz dünyasında Duciel, hâlâ analog kamerayla çekim yapıyor. Bunu tercih etmesinin sebeplerini şöyle sıralıyor: Eski aile fotoğraflarındaki o doğallık hissini, grenleri ve renkleri hâlâ seviyor oluşu, 60’lı ve 70’li dönemlerin görsel dünyasını tekrardan yaratmak istemesi ve iyi bir dijital fotoğraf makinesini karşılayacak bütçesinin olmayışı…

Valentin, bir analog kamera alıp, çevresindeki dünyayı keşfetmeye başlıyor. Şehrin ve kalabalığın kargaşasından kurtulmayı amaçlayan sanatçı, çalışmalarında da doğanın getirdiği sakinliği yansıtıyor. Sürekli değişen doğaya karşı duymakta olduğu ilgi ve içindeki yolculuk tutkusu, Duciel’in yeni seriler ortaya çıkarmasına ön ayak oluyor. Sanatçı, analog kamerasının yardımıyla gezginleri, göçebeleri ve modern çağ hippilerini ve onların doğayla olan ilişkilerini belgeliyor. Onları yolda, gölde, ormanda ve kamplarında fotoğraflıyor. Gerçek yaşamda insanlar dünyayı mahvederlerken, Duciel’in doğaya ve birbirlerine saygı duyan insanları yakalayabiliyor olması muhteşem.

valentin1valentin2valentin3valentin4valentin5valentin6valentin7valentin8valentin9Valentin Duciel’i web sitesi ve Instagram hesabından takip edebilirsiniz.

Kaynak: The Plaid Zebra 

53. Uluslararası Antalya Film Festivali bu yıl dopdolu

1

53. Uluslararası Antalya Film Festivali sinemanın her dalında dopdolu bir Ulusal program hazırladı. Program, “Rengahenk” seçkisi ile Türkiye sinemasının bütün renklerini yansıtıyor.

1963 yılından bu yana her yıl düzenlenen ve Türkiye’deki en önemli uluslararası film festivali olan Uluslararası Antalya Film Festivali’nin Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından 16-23 Ekim tarihleri arasında 53’üncüsü gerçekleştirilecek. Festivalde bu yıl yarışma programlarıyla birlikte Türkiye sinemasının en yeni filmleri yarışma dışı seçkide bir araya geliyor.

Bu seçkiler artık her yıl Rengahenk başlığı altında izleyiciyle buluşacak. Rengahenk; sinemamızın bütün renklerinden ve seslerinden oluşan armoniyi yansıtmayı amaçlarken yarışmalı bölümler kadar fazla sayıda izleyiciyi salonlara çekmesi hedefleniyor. Seçkiden bir film de halk oylamasıyla Rengahenk İzleyici Ödülü’nün sahibi olacak. Rengahenk seçkide yer alan 10 film arasında usta yönetmen Reha Erdem’in, 73. Venedik Film Festivali-Ufuklar bölümünde Jüri Özel Ödülü ve 23. Adana Uluslararası Film Festivali’nde En İyi Film Ödülü alan son başyapıtı “Koca Dünya” özel bir gösterimle seyirci karşısında olacak.

İşte Rengahenk seçkideki filmler

Bana git de

İstanbul’un kalburüstü gitaristlerinden Ali, piyasa ilişkilerinden bunalıp çocukluğunun geçtiği Doğu Anadolu yollarına düşer. Otomobiliyle çıktığı yolculukta sesi de kendisi kadar güzel Leyal ile karşılaşır, fakat Leyal ortadan kaybolunca ailesini bulmaya çalışır. “Harem Suare”de Ferzan Özpetek ile çalışan romancı Handan Öztürk, “Benim ve Roz’un Sonbaharı” adlı filmiyle tanındı. Handan Öztürk’ün yönetmen koltuğuna oturduğu “Bana Git de”nin başrollerini Altın Portakal ödüllü “Pazar: Bir Ticaret Masalı”nın başrolünde parlayan Tayanç Ayaydın ile ünlü şarkıcı Atiye paylaşıyor.

antalya-film-fest-bana-git-deBeginner

Güven Kıraç’ın emekli olmuş ama geçimini sağlamak için çalışmaya devam eden, tekdüze bir hayat süren taksi şoförünü canlandırdığı “Beginner” yalnızlık ve dostluk üzerine bir film. Yıllar önce eşini kaybeden Faruk’un taksi durağındaki arkadaşları ve şen şakrak komşusu dışındaki tek yakını, İngiltere’deki torunudur. Onun velayetini alabilmek için umutsuzca İngilizce öğrenmeye çabalar. Adını bu çabadan alan filmin yönetmeni Burçak Üzen ve filmin kadrosunda ise deneyimli oyuncular Birsen Dürülü, Ali Uyandıran ve Bülent Çolak yer alıyor.

antalya-film-fest-beginnerDefne’nin bir mevsimi

“Defne’nin Bir Mevsimi” Antakya’nın coğrafi konumunu, Türkiye-Suriye sınırında bulunması dolayısıyla çalkantılı tarihini ve kozmopolit kültürünü; 12 Eylül darbesi öncesinde geçen ve dönemin siyasi yapısını anlatan olayların fonunda beyazperdeye taşıyor. Bir grup gencin idealleri, hayalleri, aralarındaki gönül ilişkileri ve aile bağlarından oluşan öyküye adını veren Defne; hem Hande Subaşı’nın canlandırdığı genç kadın hem de kentin simgesi olan defne ağacı. Mehmet Öztürk’ün yönettiği filmde Subaşı ile birlikte Gökhan Alkan, Mert Öcal, Macit Sonkan ve Murat Karasu gibi oyuncular rol alıyor.

antalya-film-fest-defnenin-bir-mevsimiEnkaz

Depremde betonların altında kalan Nisa enkazdan kendi çabasıyla kurtulmaya çabalar. Tek başına doğaya adapte olmaya çalışan Barış ise her gün kameraya bakarak yaptıklarını video günlüklerine anlatır. Enkaz altında kalan da, enkaz altından çıkan da telafisi giderilemeyecek hasarlara uğramıştır. Yazıp yönettiği ilk uzun metrajı “Uvertür”le, 50. Uluslararası Antalya Film Festivali’nde yarışan Alpgiray M. Uğurlu’nun yeni filminde, Akasya Asıltürkmen ve Berke Üzrek rol alıyor.

antalya-film-fest-enkazKoca dünya

Her filminde “insan”ı bir kez daha masaya yatıran, “kosmos”taki yerini sorgulayan, Altın Portakal sahibi Reha Erdem, yeni filmi “Koca Dünya” ile 53. Uluslararası Antalya Film Festivali’nde. Dünya prömiyerini yaptığı Venedik Film Festivali Ufuklar bölümünden Jüri Özel Ödülü ile dönen Erdem, bu kez yetimhanede büyüyen Ali ve Zuhal’in gerçek dünyanın şiddetinden kaçarak sığındıkları ormandaki hayatlarına ve hayallerine odaklanıyor. “Koca Dünya”, 23. Adana Uluslararası Film Festivali’nde En İyi Film, En İyi Görüntü Yönetmeni / Florent Herry, Film-Yön En İyi Yönetmen ve Türkan Şoray Umut Veren Genç Kadın Oyuncu / Ecem Uzun ödüllerini kazandı.

antalya-film-fest-koca-dunyaKıyıdakiler

İnsan Hakları Kurullarının Desteklenmesi ve Kadın Hakları Projesi – İNKAP koordinasyonunda, AB desteğiyle gerçekleştirilen bir omnibus film “Kıyıdakiler”. Türkiye sinemasının beş başarılı yönetmeni Erdem Tepegöz, Barış Pirhasan, Alphan Eşeli, Melisa Önel ve Ramin Matin’i bir araya getiriyor. Proje, öykülerini Ceyda Aşar’ın senaryolaştırdığı, insan hakları konulu beş kısa kurmaca film, aracılığıyla mülteciler, savaş, engelliler, şiddet ve kadın hakları temalarını işliyor.

antalya-film-fest-kiyidakilerMezarcı

Almanya’da cenaze levazımatçısı olarak başarı kazanan Ejder, babasının ölümü üzerine memleketi Dalyan’a döner. Kendisine miras kalan zeytinliği lüks bir mezarlık olarak kullanma fırsatını değerlendirmeye karar verir. Köy mezarlığına alternatif ebedi bir istirahat yeri yaratma fikri umulmadık biçimde ilgi görür ama para hırsı Ejder’in hemşerileriyle ve aşık olduğu yoga hocasıyla ilişkilerini zedeleyecektir. Trajikomik bir kapitalizm eleştirisi yapan “Mezarcı” Talip Karamahmutoğlu’nun dördüncü uzun metrajlı filmi. Filmde Emre Altuğ, Nilay Erdönmez, Turan Özdemir, Mustafa Uzunyılmaz, Hikmet Karagöz ve Orhan Aydın’ı göreceğiz.

antalya-film-fest-mezarciMüthiş bir film

Hayallerini gerçekleştirmeye çalışan iki çocukluk arkadaşı; Ali Kemal ve Vahi’nin amacı bir Yeşilçam filmi yapabilmektir. Yeşilçam’ın en hareketli ve gözde olduğu dönemde işe gönül veren kafadarlar, işlerinin kolay olacağını düşünse de sektörü yakından tanıdıkça çok daha karmaşık ve büyük bir sistemin işlemekte olduğunun farkına varır. Yönetmen koltuğunda başarılı reklam yönetmeni Emir Khalilzadeh’in oturduğu filmin kadrosunda Gürgen Öz, Murat Eken, Cemal Hünal, Rıza Akın, Hikmet Karagöz ve Füsun Demirel yer alıyor.

antalya-film-fest-muthis-bir-filmTarla

İşleri ters giden tekstilci Tarık, evine ve iş yerine gelen hacizden, ailesini dağılmaktan kurtarabilmek için ebeveynlerine ait olan tarlayı satmak ister. Otomobiline atlayıp uzun süredir görmediği ailesinin köyüne gider. Anne ve babası; kasabada düzgün bir iş bulamayan kardeşini de yanına alıp meslek edinmesini sağlayarak bu erken miras dağılımının adaletsizliğini gidermesi şartıyla razı olur. İki kardeş çıktıkları yolculukta ilk kez birbirlerini yetişkin birer birey olarak tanıyacaktır. Ödüllü yönetmen Cemil Ağacıkoğlu’nun üçüncü filmi 23. Adana Uluslararası Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü aldı. Ilgaz Kocatürk’e Umut Veren Erkek Oyuncu ödülü kazandırdı. Serkan Ercan, Kenan Bal, Hale Akınlı ve İlyas Özçakır filmin diğer oyuncuları olarak karşımıza çıkıyor.

antalya-film-fest-tarlaYağmurlarda yıkansam

Annesi, babası tarafından öldürülen Gamze’nin hikâyesi, alışılageldiği gibi cinayetle biten bir hayatı değil cinayetle başlayan yeni bir hayatı anlatıyor. Orta yaşlarındaki Hale, sevgilisi Engin’in yaptığı sürpriz evlenme teklifiyle, sıkı sıkıya kapattığı geçmişinin kapılarını aralamaya başlar. Hale’nin sadece Engin’e değil her şeye karşı bir sevme problemi vardır. Hayat onu, ruhsuz ve soğuk bir kadın haline getirmiştir. Ne yağmurlar ne Engin silebilir geçmişi. Hale geçmişini, çocukluğu Gamze ile yüzleşerek atlatacaktır. Gülten Taranç’ın ilk uzun metrajı, Balkan Film Food Festival’den En İyi Film; Barcelona Uluslararası Film Festivali’nden de Altın Aslan ödülüyle döndü. Filmde Yeliz Tozan, Derin İnce, Murat Ergür, Engin Benli ve Müge Ulusoy rol alıyor.

antalya-film-fest-yagmurlarda-yikansamFilm gösterimlerinin etkinlik çizelgesi için buraya, 53’üncü Antalya Film Festivali’nin sosyal medya hesabı için de buraya ve buraya tıklayabilirsiniz.

Kimsesiz fillerin koruyucusu ve arkadaşı Daphne Sheldrick ile tanışın

1934 Kenya doğumlu Daphne Sheldrick, eşi David Sheldrick ölmeden önce de yapmış olduğu gibi, günümüzde de size “dünyada kimi güzellikler de mevcutmuş” dedirtecek türden bir şeyler yapıyor. Bir yandan öksüz yavru filleri rehabilite etmeye çalışırken diğer yandan hayatını onlarla geçiriyor.

Daphne’nin vahşi hayata ilgisinin, doğduğundan beri var olduğunu söylemek mümkün. O, öksüz kalmış yavru hayvanları sahiplenen ve süte bağlı yavru fil ve gergedanlar için gerekli olan özel süt formülü tedarik etmeyi sağlayan ilk insan!

Daphne Sheldrick, ilkokulu Kenya’daki Nakuru Okulu’nda tamamladıktan sonra, yine Kenya’da burs olanağıyla üniversiteye kaydolmaya çabalamış. Fakat bu süre zarfında David Sheldrick ile evlenmeyi, bir yuva kurmayı tercih etmişti. 1955’ten 1976’ya kadar eşi David Sheldrick ile birlikte Tsavo National Park’ta bekçilik yapmışlardı. Eşini kaybettikten sonra, Daphne ve ailesi Nairobi National Park’ta yaşamaya ve çalışmaya devam ettiler. Nairobi National Park, Orphans (yetimler) projesini inşa eden ve vahşi hayvanların güven içinde barınmasını sağlayan bir park. Orphans Projesi’nin en başarılı örneklerinden bir tanesi ise, yetim kalmış 180 filden 90’ının rehabilitasyon yöntemi eşliğinde hayata yeniden bağlanmış olması.

Daphne eşinin ölümünden sonra, Kenya Nairobi’de vahşi hayatı korumak adına, David Sheldrick Wildlife Trust‘ı (1977) kurdu. The DSWT bugün dünya çapında öksüz filleri rehabilite eden ve onların güvende olmalarına ön ayak olan en başarılı program.

Daphne’nin başarısının sırrı vahşi hayatla küçüklüğünden beri iç içe olması; bundan dolayı da hayvan psikolojisi alanında derin bir bilgiye sahip olmasıydı. Davranışsal karakter farklılıklarından ve derin empati yöntemlerinden oldukça iyi anlıyordu.

Hayatı boyunca hayvanlara manevi destek sağlayan bu güzel kadın elbetteki bazı ödüllere de layık görüldü. Bunlardan ikisi, Honorary Doctorate in Veterinary Medicine and Surgery ve U.N.E.P’S Elite Global 500 Roll of Honour idi.

Daphne Sheldrick bir de 2011’de, özel bir doküman içersinde, Born to Be Wild adında bir film çıkardı. Sheldrick’in bu konuya dair vermiş olduğu bilgilerin özeti ve kendi anlatımıyla otobiyografisi: 

Behice Boran: Sosyalist doğulmaz, sosyalist yaşanır

2

“Herkesin aşk acıları vardır benimse arkadaşlık acılarım”

Geçenlerde “Bir Dönem İki Kadın Birbirimizin Aynasında” adlı kitabı okuyorum. Oya Baydar ve Melek Ulagay’ın birlikte yazdıkları, çocukluk yıllarından başlayarak, gençliklerinden, siyasi geçmişlerinden, anılarından samimiyetle bahsettikleri şahane bir kitap. Behice Boran’ın adı ise gerek dönemin en etkili siyasetçilerinden biri olması gerekse de Oya Baydar’la benzer siyasi fraksiyonlardan gelmeleri sebebiyle kitabın içinde yer yer karşımıza geliyor. Tam da bu noktada Oya Baydar sol siyasi örgütlerin Türkiye’de ve Rusya’da kadına yaklaşımlarını eleştirirken belki de hiç duraksamadan bunun tek istisnası Behice Boran’dı diyebiliyor.

Behice Boran’ın babası Sadık bey ticaretle uğraşıyordu. Annesi Mahire hanım ise babasıyla evlenmek için İstanbul’dan Bursaya gelmişti. Behice Boran 1910 yılında Bursa’da doğdu. Hem annesi hem babası okur yazardı. Balkan Savaşı sonrası tüm dengeler alt üst olunca Boran ailesi de İstanbul’a göç etmek zorunda kaldılar. Bu sayede Behice Boran, hayatının belki de en önemli dönüm noktalarından biri olan Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’ne başladı ve Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’ni birincilikle bitiren ilk türk kadın öğrenci oldu. (1931)

Kızıl hedef

O dönemin siyasi havasından mütevellit büyük bir yurtseverlikle Manisa’da İngilizce öğretmenliği yapmaya başladı (1933). Sonrasında ise Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nen bir öğretmenin ayarladığı bursla soluğu Amerika’da aldı. Yaşadığı toplumu daha iyi anlamak, sorunlarını daha iyi tespit edebilmek ve ülkesini aydınlatabilmek gayesiyle Amerika’da sosyoloji eğitimine başladı ve Marksizimle bu yıllarda tanıştı.

“Şu işe bak ben kürsümde kalıp okuyup yazmak ders vermek öğrencilerimle uğraşmak, sadece küçük bir dost çevresiyle ilişki kurmak istedim öteden beri. Oysa şimdi siyasi savaşın tam ortasına atılmak zorunda kaldım”

Sonrasında Türkiye’ye dönerek 1939-1948 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya (DTCF) bölümünde doçent olarak ders vermeye başladı ve bu dönemde akademik çalışmalarına ağırlık verdi. Behice Boran Türkiye’ye yeni döndüğü zamanlarda Atatürk yeni ölmüş ve 2. Dünya Savaşının da etkisiyle toplumda ırkçı söylemler yükselişe geçmişti.

Behice Boran bu dönemde hem DTCF’de akademisyen, hem dönemin sol yayınlarında kurucu-yazar, hem de TKP üyeliği nedeniyle tüm bu nefretin odağı haline geldi. DTCF’den arkadaşları Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Adnan Cemgil’le birlikte önce “Yurt ve Dünya” (1941), sonrasında ise onlardan ayrılarak “Adımlar” (1942) dergisini çıkarmaya başladı. Tüm bu süreçler sonucunda ırkçı, anadolucu, milliyetçi ve muhafazakâr kesimler tarafından “kızıl hedef” olarak gösterilmesi gecikmedi ve meşhur Tan Olayının (1945) patlak vermesiyle üniversitedeki görevine son verildi. Sonrasında açtığı davayı kazanarak işine geri dönse de bu süreç uzun sürmedi.

behice-boran-1Düşüncesi nedeniyle üniversiteden ilişiği kesilen ilk kadın akademisyen

Türkiye’nin emperyalizme eklemleniş süreci başlayınca Amerika’dan alınacak maddi destekler gündeme geldi. Ancak o dönemlerde Amerika’nın bu desteği vermesi için çok kabaca ülkenin komünizm tehditiyle karşı karşıya olduğuna inanması gerekiyordu. Tüm bu saçma sapan ali cengiz oyunlarının faturası Behice Boran ve eşi Nevzat Hatko’ya kesildi ve ikisinin de işlerindeki görevlerine son verildi. Böylece Behice Boran siyasi görüşleri nedeniyle üniversiteyle ilişkisi kesilen ilk kadın akademisyen oldu.

Akademisyenlik tüm siyasi başarılarına rağmen Behice Boran’ın içinde uhde olarak kaldı. Tan olayları ve üniversiteki görevine son verilmesi süreçlerinde Behice Boran o dönemde devlette üst düzeyde görev alan kişiler tarafından yurt dışına çıkması konusunda uyarılar aldı, hatta Türkiye’de kalmaya devam ederse öldürüleceği bile söylendi. Ancak Behice Boran ülkeyi terk etmemekte direndi ve tam da bu zamanlarda muhtemelen benzer süreçlerden geçen Sabahattin Âli’nin 1948 yılında kaçmaya çalışırken Bulgaristan sınırlarında öldürüldüğü haberi geldi.

Mina Urgan anılarında Boran’ın ülkesini terk etmeyişini “Bunun başlıca nedeni, Behice Boran’ın tutkulu yurtseverliğiydi. Memleketini sadece soyut bir kavram olarak değil, elle tutulur bir gerçek olarak severdi. Azgelişmişliğiyle, yoksulluğuyla, eşitsizlikleriyle, haksızlıklarıyla, buruk acılarla severdi” şeklinde anlatıyor.

“Hedefimiz sosyalizmdir. Onu hedef alarak dümen tutuyoruz; bir rota izliyoruz. Bu rotada önümüze kayalıklar çıkar, ters rüzgarlar ve akıntılar olur; ama kayalıkları aşarak ve ters yöndeki rüzgarları, akıntıları göğüsleyerek aynı rotada sosyalizme ilerleyeceğiz”

Behice Boran üniversitedeki işine son verilmesinin ardından Nevzat Hotka’yla birlikte İstanbul’a taşındı. 1950 yılında kurucusu olduğu ve başkanlığını yaptığı Barışseverler Cemiyeti Menderes hükümetinin Kore’ye asker göndermesini protesto edince 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. Oğlu Dursun Hatko hapisanede doğdu. Hatta Melih Cevdet Anday’ın yazdığı ve Ruhi Su’nun türküleştirdiği “Dursun Bebek” adlı türkü cezaevinde doğan Dursun bebek için söylenmiştir.

Urfa’nın ilk kadın milletvekili

Irkçılığın, turancılığın, islamcılığın yükselişe geçtiği ve emperyalizme eklemleşme sancılarının sol görüşe baskı ve ölüm olarak çöreklendiği bu süreç 27 Mayıs 1960 darbesi ile birlikte sonra erdi ve Behice Boran’ın aktif siyaset dönemi başladı.

1962’de, 15 yıldır yakından tanıdığı Mehmet Ali Aybar’ın genel başkanlığını yaptığı Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) katıldı. 1965 yılında yapılan genel seçimlerde ise Urfa’dan vekil seçilerek meclise girdi ve Urfa’nın ilk kadın milletvekili oldu. 1970 yılında yapılan genel kongrede ise TİP’in genel başkanlığına seçildi ve siyasi parti başkanlığı yapan ilk kadın oldu. Behice Boran parti sürecinde Mehmet Ali Aybar ve MDD’ci gruplarla birçok fikir tartışması yaşadı.

Bu dönemleri Mina Urgan “Üyesi olduğum TİP’in bir kongresinde arkadaşlarım Mehmet Ali Aybar ve Behice Boran’ı dinledikten sonra ikisinin de ne güzel konuştuklarını parti işlerinin ne kadar uyum içinde yürüdüğünü söyleyerek çıktım o toplantıdan. Öteki partililer ‘şu zavallıya bak’ dercesine acıyarak bana baktılar. Çünkü o toplantıda Behice ve Mehmet Ali tam karşıt politikalar üreterek birbirine girmişler meğer. Bir süre sonra da parti bölündü zaten” diye anlatıyor.

behice-boran-3Behice Boran 12 Mart 1971 darbesinde “Balyoz Operasyonu”yla tutuklandı ve Oya Baydar ve Sevgi Soysal’la yollarının kesiştiği Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’na konuldu. Oya Baydar, Behice Boran’ın tutukluluk yıllarına ait koğuş anılarında bazı zamanlarını örgü yaparak geçirdiğinden bazen de güzel sesiyle “Jandarma biz sosyalistiz, biziz yalnız dost sana” türküsünü söylediğinden bahsediyor. Bir de mahkemeye giderkenki hali, dik duruşu, mahkemede verdiği savunma ise o dönemde baya bir yankı uyandırmış olsa gerek ki bu yazıyı hazırlamaya çalışırken birçok kaynakta karşıma çıktı.

Tahliye ve ardından yeniden TİP

Bu süreçte devrimci genç kızlar, dışarıda “revizyonist, oportünist” (bunlar o dönemde küfür gibi bir şey) diye küçümsedikleri Behice Boran’ın, dik duruşuna nasıl da hayran kaldıklarından bahsediliyor. Sevgi Soysal kitabında Behici Boran’ın TİP davası başlamadan koğuşta çok keyifsiz çok neşesiz olduğunu, sık sık uyuduğunu ama davanın başlamasıyla birlikte yorgun ve bezgin havayı atarak küllerinden yeniden doğduğunu anlatıyor. Onunla ilgili “Behice Hanım’ın bütün gücünü en gerekli yere saklama akıllılığını gösteren sağlıksız kişilerden olduğunu anlıyorum. Hiç boşa harcamıyor kendini. Gücünü hep kendi seçtiği ve gerekli bulduğu biçimde harcayalanlardan; boş yorgunluklardan, titizlikle sakınanlardan” diyor. Behice Boran 1974 affıyla tahliye oldu.

“Selam olsun dünyanın ve Türkiye’nin aydınlık geleceğine” 

Behice Boran 30 Nisan 1975’de TİP’i yeniden kurdu. Bu kuruluş tarihe 2. TİP olarak geçti. Partinin genel başkanlığını da üstelenerek partisinin çizgisini kararlıklıkla savundu.

TİP bu dönemde “Güncel Görev demokratikleşmedir”, “Milliyetçi cephe düşürülmelidir”, “Yerel yönetimler demokratikleşmelidir”, “Örgütlü birleşik güç yenilmez” gibi kampanyalar yürüterek milliyetçi cepheninin yükselme tehlikesini önlemeye çalıştı. Ayrıca diğer örgütlü sosyalistler gibi TİP de Şili’de faşist Pnochet tarafından devrilerek katledilen Salvador Allende’yi desteklemek amacıyla toplantılar yürüttü ve Behice Boran bu toplantılarda dikkat çekici konuşmalara yaparak enternasyonel bir tutum belirledi.

Her şeyi düşünmüştüm bu işlere girerken; hapis yatmayı, baskıları şunu bunu. Ama yetmiş altı yaşında, bir yabancı ülkede sürgün yaşamak hiç aklıma gelmemişti.

TİP parti içi çalkantılarıyla uğraşırken ülke de faşizm yükseliyor 12 Eylül 1980 darbesi hızla yaklaşıyordu. Darbe sonrasında Behice Boran tekrar tutuklandı ancak sağlık sorunları nedeniyle salıverilince yurtdışına kaçtı. 1981’de vatandaşlıktan çıkarıldı. Avrupa’da 7 yıl sürgün olarak yaşadı. Mülteci maaşıyla geçinmeye çalıştı. Sürgündeki son yıllarını TKP ve TİP’in birleşmesi uğruna mücadele ederek geçirdi. 10 Ekim 1987 yılında TKP ve TİP’in birleştiğini açıkladıktan birkaç gün sonra Brüksel’de öldü. Ve sürgünde ölen ilk türk kadın siyasetçi oldu. Cenazesi ülkeye getirildi. Eski millet vekili olduğundan TBMM ve İstanbul’da düzenlenen törenlerin ardından defnedildi. Cenazesine katılanlar cenaze törenin 1980 darbesi sonrası yapılan en büyük sol yürüyüş olduğunu söylediler.

Behice Boran’ı belki de en güzel anlatan hikâye ise Soner Yalçın’ın ağzından aşağıdaki gibidir:

Tarih: 1 Mayıs 1979.

Hükümet, İstanbul’da 30 saat süreyle sokağa çıkma yasağı ilan etti. Behice Boran 69 yaşındaydı. Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanıydı. Yasağın, işçi sınıfının hak ve özgürlükleri uğruna yıllardır verdiği mücadelenin kırılması anlamına geldiğini açıkladı. Bir yurttaş olarak Taksim’de olacaktı. Partili arkadaşlarıyla DİSK önünde buluşup Taksim’e yürüyüşe başladıklarında, ilk polis dipçiğini o yedi. Yere düştü. Beyaz saçlarından kan sızıyordu yüzüne. Zorlukla ayağa kalktı. Polisler evine götürmek istedi. Reddetti. Arkadaşlarını yalnız bırakmayacaktı.

Tutuklandı. İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı’ndaki duruşmada hakim karşısına çıkarıldı. Hakim sordu:

“-Çıktınız mı?
-Çıktık.
-Ne yapacaktınız?
-Taksim’e doğru yürüyecektik.
-Peki neden çıktığınız?
-1 Mayıs emeğin bayramı, mücadele günüdür. Biz de o sınıfın partisiyiz, çıktık.
-Nereden çıktınız?
-Merter’den çıktık.
-Nereye gidecektiniz?
-Taksim’e.
-Merter neresi Taksim neresi, uzun yol; siz yaşlısınız nasıl gideceksiniz?
-Dinlene dinlene…”

Kaynaklar

  • Bir Dönem İki Kadın- Birbirimizin Aynasında (Oya Baydar-Melek Ulagay)
  • Bir Dinazorun Anıları (Mina Urgan)
  • Yıldırımbölge Kadınlar Koğuşu (Sevgi Soysal)
  • Behice Boran Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı (Gökhan Atılgan)
  • http://www.tsip1974.com/yeni_sayfa_18.htm#.V_jvg_mLTIU
  • Oda Tv
  • Wikipedia 
  • Amargi Dergi

Sadri Alışık’tan Neyzen Tevfik’e; sokak köpeklerine olan sevgi

1964 yılında vizyona giren ve başrollerini Ajda Pekkan, Erol Taş, Sadri Alışık gibi büyük üstatların paylaştığı filmde geçen sözün aslında hayatımızda ne denli mühim bir yere sahip olduğunu kaçımız tahmin edebilirdik? Veya şu anda dahi kaçımız biliyoruz?

Filmin bir sahnesinde Sadri Alışık dertli bir vaziyette sokak köşesinde oturmuş ve karşısındaki sokak köpeğine hitaben; “Arkadaş, gidecek yerim yok arkadaş. İnsanlar parası olmayanı adam yerine koymuyorlar. Benim senden farkım ne? Senin de paran yok benim de. İkimiz de serseriyiz. Ne demek serseri? Başıboş aklına eseni yapan, istediği yere giden ve kimseye bağlanmayan demek. Sen de ben de serseriyiz” diye iç geçirirken sokağın diğer tarafından gelen sarhoş bir adam, sokak köpeğine tekmeyi basar.

sadri-alisikSadri Alışık oturduğu yerden kalkıp “Özür dileyeceksin” diye adama söylense de adam özür dilemeden dönüp gitmeye çalışır fakat Sadri Alışık adamı tekmeleye tekmeleye sokak köpeğinin önüne getirerek özür dilemesini sağlar ve adamın arkasından da seslenir: “Bu dersi üniversite mektebinde bile öğrenemezdin. Sokak köpeklerine selam vermek, adam olmaya çeyrek var demektir.”

İşte bu sözü ilk duyduğumda, herhalde bundan en az on beş sene kadar öncedir, sokak köpeklerine ve sokak hayvanlarına karşı içimdeki saygı ve sevgi bambaşka bir hâl almıştı. Çoğu zaman kaçardık, korkardık. Evet, adettendir öyle gördük hep çocukluktan beri; kuru bir ekmek, bir tas su bile olsa verirdik her dem, lakin eksik olan bir şey vardı.

Sadri Alışık’ın filmde söylediği bu söz ile işte o eksik kısmı aslında tamamlamıştım. Çocuk yaşta sokak köpeklerine geçerken selam vermenin, ilerki yaşlarda gece geç saatlerde eve giderken yolunuza çıkan sokak köpeklerine selam vererek geçmenin bambaşka bir hissiyat ve sokak hayvanlarına karşı bambaşka bir saygı doğurduğunu fark ettim.

Tarihin çeşitli süreçleri içerisinde İnsan-ı Kamil adını verdikleri bilinci en açık, en düzgün karakter sahibi insan olma yolunda türlü dersler ve eğitimlere tabi tutulan insanların dahi göremeyeceği ve göstermekte zorlandığı bu mühim saygıyı yaşatan bir diğer kişi köpeğine şiir yazıp bunu ney taksimi ile taçlandıran Neyzen Tevfik’tir.

Malum Neyzen başına buyruk, dilediğini yapma ve özgürlüğüne pek düşkün, rind-meşreb bir adam. Der-saadet’te Sultan Hamid’in baskıcı hükümdarlığına karşın dayanamıyor basıyor firarı Mısır’a. Fakat orada da problemler yaşıyor ve zaptiyelerden kaçıyor. Yani sizin anlayacağınız firar içre firar. İş bu hâl olunca gündüzleri Kahire’de Bektaşi Tekkesi’ni kendine ev ediniyor, burada gizleniyor. Geceleri ise yatmaya gidiyor.

neyzen-tevfikİşte Neyzen’in bu saklanarak geçirdiği günlerden birinde yanına bir sokak köpeği yaklaşır. Köpeğin ağzında büyükçe bir ekmek parçası vardır. Neyzen günlerdir çektiği açlığı bastırmak için köpeğin ağzından ekmeği çekerek alır ve yer. Yediği ekmeğin de yarısını bırakır köpeğe tekrar geri verir. “Köpek herhalde aramızda fark olmadığını bu hareketimle anladı ki ilk baştaki korku dolu ifadesini atlatıp ekmeğini yemeye devam etmişti” diye daha sonradan anlatır Neyzen. Bu enteresan anı ile başlayan dostluk aslında çok da garip bir arkadaşlığın temeli olmuş olacaktı.

Neyzen Tevfik paraya sıkıştığı zaman pazarda Mernuş ismini verdiği bu köpeğini satar, parasını alır karnını doyurur sonradan Mernuş tekrardan Neyzen’i buluverirmiş. Neyzen Tevfik bu durumu birkaç kez tekrarlar ve her seferinde Mernuş geri döner sahibi bulur. Neyzen Tevfik son olarak Mısır’dan İstanbul’a dönebilmek maksadıyla Mernuş’u satar. Aldığı para ile bilet parasını denkleştirir. Vapur kalkmak üzereyken Neyzen’in gözü iskelededir. Mernuş gecikmiştir. Tam o sırada ilerden Mernuş’un koşarak geldiğini görür Neyzen Tevfik ve Mernuş’u da yanına alarak İstanbul’a, “Burası kedilerin kervansarayıdır” dediği evine geri döner ve her nereye gitse Mernuş da O’na eşlik eder. Aşağıdaki şiiri Neyzen Tevfik, Mernuş’un ölümünden sonra yazmıştır;

Bu engin ayrılık canıma yetti,

Başımdan aşıyor kederim Mernuş,

Bu yolda yazılmış fermanı kaza,

Bunu da gösterdi kaderim Mernuş.


Bağlanmıştım bütün kalbimle sana,

Şu fani cihanı okuttun bana.

Sen göçtükten sonra ben yana yana

Hicranla gözyaşı dökerim Mernuş.


Bu yolda cahilim, bildiğim kısa,

Sen girdin toprağa ben düştüm yasa.

Haklı haksız hatırını kırdımsa

Affet günahımı beşerim Mernuş.

Neyzen Tevfik ve Sadri Alışık bu saygının varlığını en net gösteren şahsiyetlerden ikisidir. 17. Yüzyıl’da Jean du Mont, 1655 yılında Jean Thevonot, ünlü seyyah Edmond de Amicis ve Alman Mareşal Moltke dahi İstanbul’da ve Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde karşılaştıkları sokak köpeklerine olan hayret verici yakınlık ve saygıyı birçok kez dile getirmişlerdir.

Ta ki…

3 Haziran 1910 tarihinde İstanbul’da bulunan 80 bin sokak köpeği türlü işkenceler ile toplanarak Hayırsızada’da ölüme mahkûm edilirler.

hayirsizada-kopek-katliami
Kaynak

Mark Twain “Hayatımda hiç bu kadar mahzun bakışlı sokak köpekleri görmemiştim” diyerek bu ölüme terk edilişi acı bir şekilde dile getirmiştir. Günler geçtikçe açlıktan ölmeye ve birbirlerine saldırmaya başlayan köpeklerin ulumaları ve haykırışları İstanbul’da sokaklar arasında duyulmaya başlanır. Gece yattıkları yataklardan Hayırsızada’da havlayan, uluyan sokak köpeklerinin sesleri ile irkilen İstanbul halkı bunun başlarına bir felaket ve lanet getireceğinden korkmaya başlar. Kısa bir süre sonra İstanbul’da yaşanan büyük bir yangın ile bu olayın bir laneti olduğuna inanarak Hayırsızada’da yaşama tutunmayı başarmış sokak köpeklerini geri getirmeye başlarlar. Bu olayların ardından Padişah II. Abdulhamid, Fransa’ya Pastör Enstitüsü’ne heyet göndererek ve bağışladığı 10 bin altın ile dünyadaki üçüncü Kuduz Enstitüsü’nün İstanbul’da kurulmasını sağlar.

Ya şimdi biz neredeyiz? Sadri Alışık ile sokak köpeği arkadaşı muhabbet eylerken onları köşe başında tebessümle izleyen biri mi, Neyzen Tevfik neyini üflerken Mernuş’un ona hayran bakışlarını yakalayan biri mi, yoksa Hayırsızada’ya sokak köpeklerini taşıyan teknelerin birinde yer alan sevgisiz ve gönülsüz biri mi? Şu yaşadığımız zaman diliminde çeyrek adam olabilmek ümidiyle…

Hem sömürüsüz hem de pratik bir yemek: Kabak

Herhangi bir sömürüye karşı edinmiş olduğumuz duruşumuzdan dolayı bugün sizlere sömürüsüz bir yemek tarifiyle bu beslenme şeklini edinmenizde kolaylık sağlayacak bir yemek tarifi vereceğim. Özellikle bir çalışma hayatı olanlar içinse pratik vegan kabak yemeği tarifi çok uğraş gerektirmeden yapılabilecek ve afiyetle yenebilecek bir yemek.

Malzemeler

  • 3-4 adet kabak
  • 1 adet soğan (Orta Boy)
  • 2 adet havuç
  • 1 adet patates (Orta Boy)
  • 2 adet domates
  • 2 diş sarımsak
  • Baharat

Yapılışı

Meyve ve sebzelerimizi bakterilerden arındırmak için sirkeli su ile yıkadıktan sonra;

  • Soğanları küp küp doğradıktan pembeleşinceye kadar kavurun. Soğanlar pembeleşince yuvarlak şekilde doğradığınız havuçları ve küp şeklinde doğramış olduğunuz patatesleri tencereye ekleyin.
  • Birkaç dakika sonra ise kabakları tencereye ekledikten sonra iyi bir şekilde pişmesi için tencerenin kapağını hafif aralık kalacak şekilde kapatın. 5 dakika sonra ise doğramış olduğunuz 2 adet domatesi tencereye ekleyip kavurun.
  • Kavurma işleminden sonra yemeğinizin tat alması için iki diş sarımsağı ekleyebilirsiniz.
  • Biraz daha kavurduktan sonra sevdiğiniz baharatları ve tuzunu ekleyebilirsiniz. Suyunu eklemeden önce ise damak zevkinize göre salça ekleyip kavurabilirsiniz. Salça sevmeyenler ise suyu direk ekleyebilir.
  • Yaklaşık 20-25 dakika piştikten sonra yemeğinizi afiyetle yiyebilirsiniz.

Sağlınıza etkileri

Yemeğinizin içerisine koymuş olduğunuz meyve ve sebzelerin ise içerdiği vitamin ve mineraller şunlardır;

Kabak: Yaklaşık 45 Kcal enerji içeren kabağın içerisinde A, C, E ve K vitaminleri oldukça zengindir. Ayrıca magnezyum, demir ve bakır mineralleri de kabağın içerisinde bulunmaktadır. Zayıflamada yardımcı bir besin olarak bilinmektedir.

Soğan: B ve C vitamini açısından zengin olan soğan ayrıca bir lif kaynağıdır da. Demir ve tiamin minerallerini içerisinde bulunduran soğan, bağırsak hastalıkları ve mide enfeksiyonlarına karşı etkilidir.

Havuç: Büyük bir A vitamini kaynağı olarak bilinen havuç yüzde 10 K vitamini, yüzde 6 C vitaminini bünyesinde bulundurur. Ayrıca yüzde 2 oranında da kalsiyum bulundurduğu bilinmektedir. Göz sağlığı ve kemik sağlığı açısından önemi büyük olan besin içerisinde bakır, magnezyum, tiamin, folik asit ve B6 Vitamini bulunmaktadır.

Patates: A, C, E ,K ve B6 vitamini içermektedir. Ayrıca potasyum deposu olarak bilinen patatesin içerisinde kalsiyum, magnezyum, demir, bakır, manganez bulunmaktadır.

Domates: A ve C vitaminleri bakımından zengin olan domates ayrıca zengin bir folik asit kaynağıdır. Ayrıca alfa lipoik asit, kolin, beta- karoten açısından da zengindir.

Sarımsak: B6 ve C vitamini açısından oldukça zengindir. Demir, kalsiyum, bakır ve manganez gibi mineraller açısından da zengindir. Virüsler ile savaş oldukça etkilidir.

Athena’dan transfobiye dikkat çeken klip: Ses etme

Athena, Ses Etme şarkısı için yayınladığı klipte bir drag queenin gününü anlattı. 

Athena’nın, 2014 yılında çıkardığı Altüst albümünde yer alan şarkının klibi trans bireylerin yaşamına ve uğradıkları şiddete dikkat çekiyor. Söz ve müziğin Athena’ya ait olduğu klibin yönetmeni Gönenç Uyanık. Türkiyede’ki LGBTİ+ bireylerin uğradığı şiddeti de hikayesinde barındıran klibin başrolünde ise İstanbul’un en tanıdık “drag queen”lerinden Onur Gökhan Gökçek yer alıyor. Gönenç Uyanık’ın estetize çekimleriyle birlikte klibin sanat yönetimi de büyük beğeni topladı.

Klip yayınlandığı ilk günden itibaren sosyal medyada büyük yankı uyandırdı. İnternet üzerinden yayınlanan klibi televizyon ekranlarında görüp göremeyeceğimiz ise büyük bir merak konusu.

Klipte trans bireylerin gördükleri ilgi ve uğradıkları şiddet paralel bir şekilde verilirken, Türkiye toplumunun trans bireylere karşı tutumu açıkça gözler önüne seriliyor.

Ayrımcılığın ve nefret söylemlerinin her geçen gün arttığı Türkiye’de, Athena gibi geniş kitlelere hitap eden bir grubun bu klibi yayınlaması Türkiye LGBTİ+ tarihi açısından kayda değer bir hareket olarak görülebilir.

Hapishanede fotoğraf eğitimi alan Di Camillo’nun cezaevinden çıkınca çektiği ilginç fotoğrafları

1

Donato Di Camillo‘nun çocukluk yıllarında, ailesi ona polaroid makinesi için film alacak duruma sahip değildi.

O da mevcut durumdan ötürü evinin bahçesinde elinde filmsiz bir kamerayla koşuşturur; adeta Afrika safarisine çıkmış olan ünlü bir fotoğrafçı gibi davranır, babasının çöpten topladığı eski National Geographic dergilerinde denk geldiği görsellerin fotoğrafçılarını taklit ederdi.

Yıllar sonra Di Camillo, kendisini kalın bir dosya dolusu hırsızlık suçu nedeniyle hapishanede bulduğunda, orada benzer dergilerle dolu bir kitaplık keşfetti.

İçerdeki diğer insanlar, vücut geliştirmekle uğraşırken veya başlarını sürekli belaya sokarken Di Camillo; National Geographic, Life ve Time gibi dergilerin sayfalarını aşındırmakla meşguldü.

Di Camillo, 2011’de hapishaneden çıktığında, ne yapmak istediğini kafasında çoktan netleştirmiş durumdaydı.

Sonunda serbest bırakılmış; fotoğraf alanında şansını deneme fırsatı elde etmişti. Kimi öğretici kitaplar ve Youtube’da karşılaştığı öğretici videolar eşliğinde çalışmaya koyuldu.

Kısa süre içersinde, bu konuda ne kadar yetenekli olduğunu gözler önüne serdi.

hapishanede-foto-egitimi2Birçok insanın görmeye alışkın olduğu şeyler yerine, hayatın farklı yönlerini fotoğraflamaya başladı.

Di Camillo, bazen yaptığı işi “uç” olarak nitelendiriyor; ne var ki bu şekilde nitelendirirken insanların bunu diğer fotoğrafçılara saygısızlık olarak algılamamaları, onun açısından büyük önem taşıyor.

Fotoğraflarında genellikle New York’u keşfederken karşılaştığı evsizleri ve mental hastalıkları olan veya “farklı” görünen insanları konu alıyor.

hapishanede-fotograf-dersi-alan-adamDi Camillo, sokağa alışkın olmasının, bazen diğer fotoğrafçıların yaklaşamayacağı veya iletişime geçemeyeceği insanlara kolayca yaklaşabilmesine ve onlarla muhabbet edebilmesine katkı sağladığını söylüyor.

“Bu insanlar etraftalar. Orada burada yürüyorlar, yaşıyorlar; fakat onların bir sureti yok. Ben herkesin bir yüze sahip olması gerektiğini düşünüyorum” diyor.

hapishanede-foto-egtmi-alan-adam“Bence, hepimiz birbirimizle öyle ya da böyle ilişki kurabiliriz; ister sokakta yatan biri ister Fortune 500’ün yöneticisi olsun.”

İnsanların yaptığı işe ne gibi tepkiler veriyor olduklarının sorulması halinde Di Camillo, bu konunun üzerinde çok da fazla  durmakta olmadığını ifade ediyor. “Bazı insanlar yaptığım işe anlam veremiyorlar; fakat bu durum, benim açımdan herhangi bir sorun teşkil etmiyor” diye ekleyen Di Camillo, işini olabildiğince doğru ve olabildiğince güzel bir biçimde yapmaya çalıştığını söylüyor.

camillo-hapishanede-fotografDi Camillo belki Afrika’da varolan vahşi hayata dair kareler, egzotik hayvanlar fotoğraflamıyor olabilir; fakat bizlere, bir başka biçimde, dünyaya dair görmediğimiz (veya görmeyi tercih etmediğimiz) gerçekleri gösteriyor.

“Fotoğrafını çektiğim insanlar, fotoğraflarının neden çekildiğini anlasınlar istiyorum. O insanları çekiyorum; çünkü, onlarda, kendi içimde gördüğüm bir şeyleri görüyorum, veya tüm dünyanın da bir şekilde kendiyle ilintilendirebileceği şeyleri.”

Hapishaneden çıktığından beri kendini gitgide daha da geliştiren biri olarak Di Camillo, yeni hayatıyla kesinlikle gurur duyabilir.

Kaynak: Upworthy

Can Aksel Akın: Sanatın yeri aydınlanmanın yanıdır

5 Nisan Salı akşamı TRT Ankara Radyosu Refik Ahmet Sevengil Stüdyosu’nda, besteci Can Aksel Akın’ın Aziz Nesin’e adadığı senfonisinin Dünya Prömiyeri yapıldı. Hacettepe Üniversitesi Senfoni Orkestrası’nın seslendirdiği, “Özgür”, “Yaşar” ve Saygun Filarmoni Korosu’nun seslendirdiği “Sivas Acısı” bölümlerinden oluşan senfoninin pek tonal olmayan havası, rahatsız etmekten çok rahatlatıyor.

16 Nisan akşamı, Ankara bir Dünya prömiyerine daha ev sahipliği yaptı. Opera Sahnesinde sahnelenen, müziklerini Meksikalı iki çağdaş besteci Jose Pablo Moncayo ve Arturo Marquez ile birlikte Can Aksel Akın’ın da yazdığı Frida. Ankara Devlet Opera ve Balesi Modern Dans Topluluğu’nun sergilediği ve Frida Kahlo’nun hayatından kesitler sunan 2 perdelik bu gösteri, Frida’nın aşklarını, fiziksel ve ruhsal acılarını seyirciye tüm gerçekliğiyle taşıyor.

Can Aksel Akın ile yeni senfonisi ve Frida hakında biraz söyleştik*:

Senfoninizi biraz anlatır mısınız?

Aslında senfoninin ortaya çıkışı çok uzun bir zamana yayılıyor. Madımak yaşandığı zaman henüz konservatuara yeni girmek üzereydim. Bazı şeylerin hakkının verilerek yapılması gerektiğini düşünüyorum, o yüzden bir senfoni yazmak için bu kadar bekledim. Belirli bir senfoni geleneği vardır. Mozart, Beethoven, Brahms… Ben bu geleneğin devamı olarak görüyorum bestelediğim senfoniyi. Daha çok Mahler’den etkilendim diyebilirim.

Eser 3 bölümden oluşuyor. Birinci bölüm “Özgür”, ikinci bölüm “Yaşar”, üçüncü bölüm “Sivas Acısı”. Birinci bölüm ağır, ikinci bölüm tempolu bir bölüm. Üçüncü bölümü ise bir ağıt temposunda giden bir bölüm olarak ifade edebilirim. Özgür, birkaç yıl önce Bursa Devlet Senfoni Orkestrası tarafından çalındı. Küba Devrimi için, Küba halkına ithafen bestelenmişti. Dolayısıyla birinci bölümün farklı bir amaç için yazıldığını ama yine de bu senfoninin bir parçası olduğunu belirtmem gerekiyor.

Dinleyenlerin tepkisi nasıl oldu? Hiç eleştiri aldınız mı?

Elbette eleştiriler aldım ancak bu eleştiriler hep yapıcı oldu. Henüz olumsuz tepkiler almadım. Konserden sonra bir gün, bir ortamda Eren Aysan ile karşılaştık, kendisi de eseri dinlemiş. Biliyorsunuz Behçet Aysan da ne yazık ki Madımak’ta hayatını kaybeden aydınlarımızdan biriydi. Eren Aysan’dan eserim için güzel sözler duymak mutlu ediciydi.

Hayalim elbette eserin daha geniş kitleye ulaşması. Asla unutulmaması gereken bir trajedi bu. Aydınlanma yolunda insanların mücadelesini yüceltmek ve devam ettirmek hepimizin görevi. Sanatın sadece entelektüel bir oyun olarak görülmemesi gerektiğini düşünüyorum.

Neden Sivas Acısı? Neden Aziz Nesin?

Müziğin toplumdan ayrı olmadığını düşünüyorum. Bu nedenle Türkiye halkının çok değerli yazarı Aziz Nesin’i senfonimde anmak istedim. Aynı zamanda benim çocukluğum açısından da önemli birisi Aziz Nesin. Babam ve annem ile dostlukları vardı.

Sivas Acısı’nı seçmemin sebebi Aziz Nesin’in hayatından yola çıkarak oldu. Ölmeden önceki en trajik olaydı sanırım. Madımak, Türkiye halkının yaşadığı en kötü olaylardan biriydi.

Aziz Nesin’i sadece Sivas’la değil, toplumun aydınlanması için yaptığı onca şeyle, gerçekleri insanların yüzüne vuran haliyle, kurduğu vakıfla anıyorum. Tüm bu uğraşlarının, üzerine düşünülmesi gereken unutulmaması gereken konular olduğunu düşünüyorum.

Frida’da iki ayrı besteci ile birlikte sizin de eserleriniz seslendirildi. Neler söylemek istersiniz?

Açılış, Ön Oyun, bir vals, kaza sahnesi, kâbus sahnesi ve birkaç sahne daha bana aitti. Çalışmalar çok yoğundu. Güzel bir süreçti. Çok dinamik, genç bir ekip. Çok başarılılar, orkestramız da öyle.

can-akin-fridaYeni bir eser üzerinde çalışıyor musunuz?

Kesinlikle. Aynı anda birden çok eser üzerinde çalışıyorum aslında.

1 Mayıs’ı geride bırakmışken, sanat ve emek üzerine bir şeyler söylemek ister misiniz? Türkiye’de sanat emekçileri emeklerinin karşılığını görebiliyor mu?

Bu çok derin ve önemli bir konu. Ne yazık ki Türkiye’de sanata saygı ve sevgi konusunda çok ciddi açıklar söz konusu. Sanata sevgi ve saygı gösterilmediği için sanatçılara da gösterilmiyor. Sanatçı toplumu aydınlatan, söylenilmeyeni/söylenemeyeni söylenir kılan ve toplumu ileriye taşımaya çalışan, saygıyı sevgiyi toplumla paylaşandır.

Türkiye sanata saygı veren bir topluma ulaşırsa çok daha güzel bir yaşam süreceğimizi düşünüyorum. Birbirinin acısından acıyı hissedebilen bir toplum olabileceğimizi düşünüyorum.

Şu ana baktığımızda toplum içerisindeki gruplaşmanın ne yazık ki üzücü bir boyutu olduğunu görüyoruz. Bir besteci olarak ben de bu duruma çok üzülüyorum. Eserlerimde bu konuya da değinmeye çalışıyorum, toplumsal konuların yansıtılması, insanların yüzüne birer ayna tutulması benim için önemli.

1 Mayıs’a gelecek olursak. Nasıl kutlandığını gördük. Üzücü…

Sanatın sansürlenmesini, konserlerin iptalini, tüm bu yasakları nasıl değerlendiriyorsunuz

Elbette her türlü sansüre karşıyım. Sanatın yeri aydınlanmanın yanıdır.

Ülkemizde sanatın varlığını gösterebilmesi zor. İnsanların sanata ihtiyacı olmadığını düşünüyorlar. Toplumsal yapı içerisinde sanata, müziğe yeterince önem verilmiyor. Sanatçıya önem verilmiyor, zaten bahsettik. Genç sanatçıların durumlarını biliyorsunuz, bir diğer çok önemli konu. Son yıllarda sanatçıların da tıpkı öğretmenlerde olduğu gibi atanmalarının yapılmaması, sezon bitiminde işten atılmaları vesaire. Bütün bunlar sanata karşı yapılan bir saygısızlık aslında.

Sansürün kesinlikle engellenmesi, sanatçıların söyleyecekleri şeylerde özgür bırakılmaları gerekiyor. Bu çeşitli dönemlerde denendi. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sergilerde. Naziler Almanya’ya her aşamada hâkimdiler. Onların bile diktatörlüğü bittiğinde sansürledikleri her şey tekrar gün yüzüne çıktı. Bizde de böyle olacaktır umarım.

can-aksel-akinfotograf-onur-ozmenGeleceğin genç bestecilerine söyleyeceğiniz bir şeyler var mı?

İçinde büyüdükleri coğrafyayı asla unutmasınlar. Kültürlerinden kopmasınlar. Ancak sanatçının sadece yerel olmaması gerekir. Toplumla bütünleşik olmaları gerekir ancak, dünya kültürlerini de çok iyi bilmeliler. Birden çok dile hâkim olmalılar, Türkçe ne yazık ki sanat ve bilim dili değil.

Can Aksel Akın fotoğrafları Onur Özmen tarafından çekilmiştir.

*Bu röportaj 3 Mayıs 2016 tarihinde yapıldı.

Gebelik diyabeti ve beslenme

Gün içinde birçok gıda tüketiriz. Bu gıdaların içinde karbonhidrat, protein, yağ bulunur. Ekmek, tahıllar, kuru bakliyatlar, meyvelerde bulunan karbonhidratlar yani şekerler kandan gerekli hücrelere geçerken insülin adlı bir hormona ihtiyaç duyar. Şeker hastalığı olarak da bilinen diyabet, insülin hormonunun çalışmasının bozulması veya hiç salgılanamaması sonucu oluşur.

Gebelikte yükselen hormonlar insülin kullanımını zorlaştırır. Anne karnındaki bebeğin büyüme ve gelişmesi için de insülin gereksinimi artar. Bunun sonucunda da gebelik diyabeti oluşur.

Doğum sırasında, kan şeker düzeyleri normal seviyelere iner. Hayatın ileri yıllarında bu hastaların yüzde 10’unda tip 1 diyabet, önemli bir bölümünde de tip 2 diyabet gelişir. (diyabet= şeker hastalığı)

Gebelik diyabeti sonucu, annenin doğum sonrası diyabet görülme sıklığı, bebeğin yüksek doğum ağırlıklı doğma olasılığı artar. Gebelik diyabetinin kötü sonuçlarını, bebeğin sağlığına olumsuz etkisini annenin doğru beslenme ve düzenli fiziksel aktivite uygulamasını sağlayarak büyük oranda engellemek mümkün.

Gebelik diyabeti nasıl anlaşılır?

Gebe kadınların yüzde 2-4’ünde görülür. Genelde gebeliğin 24-28. haftaları arasında ortaya çıkar. Gebelerde açlık kan şekeri 95 mg/dl’nin üstüne çıktığında, yükleme sonrası 1. saatteki kan şekeri 140 mg/dl’nin üzerindeyse diyabet tedavisi başlanır.

Gebelik diyabeti görülme olasılığının arttığı durumlar:

  • Önceki gebeliklerinizde gebelik diyabeti görüldüyse,
  • Gebelik öncesi tokluk kan şekerleri düzensizliği oluşmuşsa,
  • Ailede (özellikle 1. dereceden arabalarda) tip 2 diyabet öyküsü varsa,
  • Önceki doğumda normalden büyük bebek dünyaya getirdiyseniz, 4500 gram ve üzeri
  • Önceki gebelikte annenin fazla kilo almış olması (>20 kg)
  • Kilo fazlalılığı,
  • İleri yaş,
  • Polikistik Over varlığı.

Beslenme ve diyet uzmanının gebelik diyabetindeki görevi:

  • Gebelik diyabeti görülen kadınlara ağız yoluyla alınan diyabeti önleyici ilaçlar verilemez, insülin tedavisi başlanır. Alınan karbonhidratın insülinle eşleşmesi, beslenme ve diyet uzmanı tarafından hazırlanacak beslenme programı ile mümkündür.
  • Gebelik diyabeti görülen kadının günlük alması gereken enerjisi hesaplanır. Alması gereken karbonhidrat, protein, yağ oranları belirlenir. Gerekirse besin takviyeleri önerilir.
  • Ağırlık kontrolünü sağlanır. Gebelik diyabeti görülen kadınların gebelikleri boyunca almaları gereken ağırlık, normal gebelerdeki gibidir.
  • Kahvaltıda büyüme hormonu ve kortizol yüksek olduğundan diğer öğünlerdeki gibi tolore edilemeyebilir. Bu öğünde proteinli ve avokado, ceviz gibi yağlı gıdalara daha fazla yer verilebilir.
  • Kan şekeri yüksekliklerini engellemek için gebe kadının egzersiz yapması gerekmektedir. Egzersiz ile beslenme programı paralel hazırlanmalıdır.
  • Son akşam öğünü ve ertesi sabah öğünü arasındaki sürenin 10-12 saatten uzun olmasına izin verilmemelidir.
  • Yenilen ve içilenlerin, alınan gıdaların türünün, tüketildiği öğünün, miktarlarının, açlık ve 1. ve 2. saat tokluk kan şekerlerinin kayıt edilmesi önemlidir.

Bunların yanında;

  • Pankek, tart, bal, reçel, jöle gibi şekerli ve tatlı besinler beslenme programından çıkarılmalıdır.
  • Taze sebze ve meyve tüketimi teşvik edilmelidir.
  • Aşırı yağlı gıdalar, kızartmalar beslenme programından çıkarılmalıdır.