Ana Sayfa Blog Sayfa 405

Mega şehirler: Bu kadar enerjiye ihtiyacımız var mı?

Toronto Üniversitesinden Christopher Kennedy’nin yaptığı çalışmalara göre; günümüzde dünya nüfusunun yüzde 6,7’si mega şehirlerde yaşamakta. Bu yüzde elde edilirken 27 mega şehir göz önünde bulundurulmuş, bu şehirlerin enerji tüketimi ise bu nüfus oranına karşılık dünyanın toplam enerji tüketiminin yüzde 17’sini kaplamakta. Bu oranlara bakarak aslında yenilenebilir enerji ve ekolojik mimari unsurlarının son yıllarda ön planda olduğu büyük şehirlerin aslında düşünüldüğünün aksine insan nüfusuna oranla çok da enerji dostu olmadığını söylemek mümkün oluyor.

Bunu destekleyen bir başka etmen ise araştırmanın gelişmekte olan büyük şehirlerinin, tam gelişmiş ülkelerdekilere oranla daha fazla enerji verimliliği oranlarına sahip olmalarını göstermesi. Bunun gelişmekte olan ülkelerdeki enerjiye ulaşım kolaylığı gibi etmenlerden etkilenmesinin yanı sıra, gelişen büyük ticaret ve endüstri sermayesi ile alakalı olduğunu da söyleyebiliriz.

mega kentlerGrafiğe bakacak olursak, New York gibi tam gelişmiş bir mega şehir örneğinde toplam tüketilen enerjinin  yüzde 44’ünün ticari ve endüstri yapılarında harcandığını görüyoruz. Bu da insanların aslında ikincil enerji ihtiyacı olarak görülebilir. Kamusal yapıları da çıkardığımızda gökdelenlerden oluşan bir şehirde dahi enerji tüketiminin yalnızca yüzde 38’inin konutlarda kullanıldığı sonucuna varıyoruz. Ki bu oran daha az gelişmiş ülkelerin gökdelenlere daha uzak şehir belleklerinde çok daha az oranlara varıyor.

Örneğin Türkiye örneğinde yukarıdaki grafikten anlaşılacağı üzere, toplam tüketimin yalnızca yüzde 22’si konut tüketimi olarak geçmekte. Ticari, Kamu ve Endüstri ise %73 gibi  devasa bir enerji açlığına sahip.

Buradan çıkarımla özellikle son günlerde oldukça yaygınlaşan yenilenebilir enerji kaynağı arayışını farklı bir şekilde ele almak gerekiyor. Her gün kentlerde dolaşırken gördüğümüz gözlerimizi alan tabelalar, tek başına bir mahallenin ihtiyacı olan enerjiyi tek başına sömüren devasa Alışveriş Merkezleri varken, bu yeni “çevre dostu” enerji üretim yöntemleri aslında bazı durumlarda bizlerden çok tüketimi arttırmak için kendilerini parçalayan büyük şirket sahiplerine yarayabiliyor. Muhtemelen bu büyük ışık kirliliğini yok etmemiz durumunda mevcut enerji üretimi hepimize daha yüzlerce yıl yetebilecek düzeyde olacak.

bu kadar enerjiye ihtiyacimiz var mi

Tabii bir de “zararsız” enerji türlerinin aslında zararsız olmadığı gerçeğinin de burada hatırlanması gerekiyor. Güneş enerjisinin güneş ışınlarının soğrulma oranını etkileyerek bölgesel ısı değişikliklerine yol açtığı ve çevre ekosistemi etkilediği, güneş paneli tarlaları ile toprağın gökyüzü ile temasını kestiği, tarım arazilerini yok ettiği; yine rüzgâr enerjisinin üretilmesi için gereken tribünlerin havayı kuruttuğu, kuş göç yollarına zarar verdiği, rüzgâr yollarını etkilediği gerçekleri var. Termik Santraller ve Nükleer Santrallere hiç girmeyeceğim, zaten hepimiz yıllardır zararlarını dile getiriyoruz.

New York örneği

Bu ana görüşten yola çıkarak daha spesifik olarak mega şehirleri irdeleyecek olursak. 2005 yılı sonrası özellikle 2011 yılına kadar olan süreçte enerji verimliliği açısından milat atladığı söylenen New York şehrini inceleyebiliriz.

enerjide newyork ornegiTüm mega şehirler gibi New York da aslında kendi başına bir az gelişmiş ülke boyutunda enerji tüketiyor. Örneğin tek başına New York’un tükettiği enerji bir bütün olarak Kenya’nınkinden kat ve kat fazla durumda. New York şehrinin devasa ulaşım ağı ve endüstrisi göz önünde bulundurulduğunda dahi şehrin enerji tüketiminin büyük çoğunluğu ticari, kamusal ve konut yapılarından gelmekte. Bu yoğunluk da doğal olarak binalar yükseldikçe bir uçurumu gözler önüne sermekte.

enerjide newyork orngiÖrnek olarak yukarıdaki tek bir  gökdelen tek başına 40.137 kw elektrik tüketimine sahip. Kent merkezine daha uzakta bulunan müstakil konut yapılarında bu sayı 11 Kw değerine yakın.  Bu  bir gökdelenin yaklaşık 3650 müstakil evin enerjisini kullandığını gözler önüne seriyor. İçinizde “Gökdelen abi, içinde sülalecek yaşıyorlar. Tabii fazla tüketecek” diyenler olacaktır. Ancak araştırmalar hem gökdelenlerde yaşayan insanların tüketim içerisindeki rolüne bağlı olarak, hem de binaların genel enerji tüketim oranlarının artışına bağlı olarak aile başına düşen elektrik tüketimini de normalin en az 2-3 katı olarak gösteriyor.

Sonuç olarak her ne kadar son yıllarda gelişmiş ülkelerin mega şehirlerinde enerji verimliliği ve yeşil enerji adına çalışmalar yürütülüyor olsa da, böylesi bir kentleşmenin doğası zaten ekolojik sisteme aykırı durumda. Çözüm belki de tükettiğimizi nasıl daha iyi üretebileceğimizi bulmak değil, daha az tüketmeye nasıl yönelebileceğimizi araştırmaktan ve uygulamaktan geçiyor.

Kaynakça:

  • NYC Mayor’s Office of Long Term Planning and Sustainability, based on Local Law 84 energy data
  • TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım ve Tüketim İstatistikleri -2014
  • NYCEDC
  • Phys 
  • Elektrik Mühendisleri Odası
  • Fastcoexist 
  • http://modi.mech.columbia.edu/nycenergy/

 

Kenevir özlü şarap; gelecekte dükkânlarda neler olacak?

1

Şarap ve kenevirin birlikte kullanımı, ABD çevresinde yasallaştırılmasıyla beraber patlama gösteren yepyeni, modern bir akım olarak görülüyor. Peki, keneviri şarap ile demleme işleminin aslında binlerce yıldır uygulandığını biliyor muydunuz?

Hua Tuo’nun Anestetik Likörü

hua tuoBaşlangıçta bunun muhteşem bir karışım olacağına kimin karar verdiğini net olarak bilemiyoruz -neticede mağaranın arka tarafında çocukların sızması için hazırladığınız içeceği zahmetsizce kayalara isminizi kazıyarak paleolitik bir durum güncellemesi yapmak bir hayli zor gibi-, lakin Çin Han Hanedanlığı’na ait eski kayıtlar, üzüm ve kenevir karışımının o dönemde hastaları ameliyat öncesi sersemletmek için kullanıldığına işaret ediyor.

Hua Tuo (140-208) adlı bir hekim, eğer uyguladığı klasik akupunktur ve ilaç tedavileri bir hastasının problemlerini çözemezse ve ameliyat gerekirse, hastayı şarap içerisinde çözünen “mafaisen” adındaki “kenevir tozu” ile uyutuyordu. Hastalar direkt olarak adeta ölü gibi tamamen hissizleşmişcesine kendilerinden geçiyorlardı -tabii bir Han Hanedanlığı şarlatanı sizin iç organlarınızın etrafında cirit atmak istiyorsa içinde olması çok da kötü olmayan bir durum-.

Hua Tuo, bir cerrah olmanın onu zor durumda bırakacağını düşündü ve yerel bir savaş lordu kendisini tekrarlayan baş ağrılarını dindirmesi için görevlendirmek istediğinde hasta eşiyle ilgili bahaneler uydurup tepelere kaçtı. Yakalanması ve infaz edilmesi de pek uzun sürmedi. Bu arada da bütün tıbbi notları kayboldu.

Damıtma şarap

Kenevir özlü şaraplar, daha çok damıtma şarapları şarap üreticilerinin arkadaşlarıyla veya özel toplantılarda tüketmek için hazırladığı yer olarak bilinen, 80 yıllarındaki Kaliforniya’da gelişim gösterdi. Genellikle roze şaraptan yapılan ve etiketsiz şişelerde bulundurulan bu şaraplardan almak isterseniz de size oldukça pahalıya mâl olurdu -uyuşturucuyla olan savaş bu işi oldukça riskli bir hale getiriyordu.

Kenevir, üzerindeki damga yok oldukça ve kenevir yasalarındaki değişiklikle daha ulaşılabilir hale geldikçe, şarap tüketicileri en popüler zevklerinden ikisinin kombinasyonunu gittikçe artan imkânlar sayesinde tadabilmeye başladı -iyi şarap ve harika bitkiler.

damitma sarapMelissa Etheridge -rock şarkıcı, söz yazarı, gitarist ve aktivist- 2004 yılında konulan göğüs kanseri teşhisinden önce sıradan bir kenevir kullanıcısıydı. Takiben gördüğü kemoterapi sonrasında açık sözlü bir tıbbi kenevir savunucusu oldu, hatta Greenway Compassionate Relief ortaklığı ile kendi kenevir özlü şarap tentürleri serisini geliştirdi. “No Label“ adını verdiği bu seri Şiraz ve Grenache’i de içinde barındırıyor.

Peki nasıl yapılıyor?

Şarap üreticileri keneviri Pirot Noir, Syrah, Cabernet, Grenaches, Chardonnay ve Vioginer’lerde demlemeye eğilimli. Kenevir çeşitleri birbirlerinden farklı tat ve etkilere sahip ve bu sebeple melez türlerin kullanımı saflara göre daha yaygın. Örneğin saf halde kullanılan indica ve sativa türleri alkol ile birlikte içen kişide anksiyete ve halsizlik gibi sonuçlara sebebiyet verebiliyor.

Eğer kendiniz bir miktar kenevir özlü şarap yapmayı düşünüyorsanız uyaralım, bu iş hayal ettiğiniz kadar kolay değil. Elinizdeki kenevir çiçeğini bir Pinot’ya bandırmak size beklediğiniz deneyimi sunmayacaktır. Çünkü bu deneyimi doğuran asıl şey, kenevirin içindeki THC‘yi kenevirden ayırıp şarapla bütünleştiren fermantasyon sürecidir.

Cannabis TarlasıŞarap üreticileri bir şarap fıçısına yaklaşık 1 pound (0.4536 kg) kadar kenevir ekler ve fermantasyon süreci THC ve şarabın birbiriyle bütünleşmesini sağlar.

Kenevir özlü şaraplar, size bunları tek başına tüketmekten çok daha hızlı biçimde yükseltir. Alkol ve kenevirin birleşimi benzersiz bir sarhoşluk sağlar.

Bu kenevir-üzüm ikilisinin, eğer bir gün olacaksa bile, özgürce ulaşılabilir olması bir hayli zaman alacak. Kenevirin yasallaştırılması üzerine süren meseleleri bir kenara bıraksak bile sırf alkol hakkındaki karmaşık yasalar ve düzenlemeler, bu şarapların yerel tekel dükkanlarına gidip alınabilecek bir hale gelmesini imkânsız kılıyor.

Belki de Napa Vadisi’nde birkaç yeraltı şarap turu yapmanın zamanıdır, ne dersiniz?

Kaynak: Herb

Sanat yerli, peki saat yerli mi?: Greenwich’ten devlet tiyatrolarına

Londra’nın güneydoğusunda Greenwich isminde bir semt bulunur. Bu semt meridyenlerin 0 noktası olarak kabul görür. Bu sıfır noktası da şu an kullanmış olduğumuz saat dilimlerini oluşturan GMT’nin de başlangıç noktasıdır. Greenwich Mean Time açılımına gelen bu başlangıç meridyenine göre 15 derecelik her meridyen 1 saatlik zaman dilimine sahiptir. Doğuya gittikçe (+) batıya gittikçe ise (-) olarak kabul edilir. Günümüzde atomik hesaplamalarla ortaya çıkan UTC kullanılmaya başlanmış olsa da GMT hâlâ geçerliliğini korumaktadır.

Bu oluşturmuş olduğumuz saat dilimleri yani zaman anlayışımız, günümüz yaşamında en büyük rol oynayan etkendir denebilir. İnsanların uyanması, yemek yemesi, kendine vakit ayırması, yeni şeyler görmesi, öğrenmesi hepsi bu zamanın içerisine yerleştirilmiş bir şekilde süre gelmektedir. Yaşımızı da o belirler, özgür kalacağımız anı da. İçinde yaşadığımız insan dünyası öyle büyük bir sorumluluk vermiştir ki bu meridyenlere, oluşturduğu tüm düzenin işleyişi bu zamanın insafına bırakılmıştır.

Dakikalardan biri, olması gereken zamanda yerinde olmasa yok olup gidecektir adeta. O meridyenler bizi kendi hayal ürünlerimizi hayata geçirmeye itti. Kendi yiyeceklerimizi bile hayallerimiz doğrultusunda biçimlendirdik. Güney Amerika’dan gelen bir bitkinin üzerine, Hindistan’dan gelmiş bir baharat serperek sevdiğimiz bir yemeği yapabiliyoruz. Aynı yemeği yediğimiz tabağı temizlemek için Almanya’dan getirilmiş bulaşık makinesini kullanıyor, İşimize gidip gelirken Fransa’dan gelen araçlarımızı kullanıyoruz. Amerika’dan gelme telefonlarımızla, bilgisayarlarımızla iletişim kuruyoruz.

Hayatımızın çok ciddi bir kısmını bu aletlerin içerisinde oluşturduğumuz dünyada herhangi bir coğrafyaya ait bir bilgiyi, kültürü edinebiliyoruz. Bu durum tabii ki çoğunlukla çıkar karşılığı bir hizmet olarak karşımıza çıkıyor. Hayatımızın içerisine soktuğumuz ürün statüsündeki her şeye para ile değer biçerek karşılık bulmasını sağlıyoruz. Karşılığını istediğimiz hayallerimizin metalaşmış halini ortaya çıkarmak için ise yaşamımızı harcadığımız aşikâr. Üretim, üretim, üretim. Ortadoğu’da yaşayan bir çocuğun canını alabilmek için de üretim, Avrupa’da yaşayan bir yetişkinin keyiflenebilmesi için de…

Sıkıştırıldığımız yaşam alanlarımız içerisinde verdiğimiz hizmetlere mükâfat olarak verilen kendimize ayırabildiğimiz zamanımızda ise yapabildiğimiz bilincimize katabildiklerimizden ibaret. Bizleri diğer canlılardan en ayırt edici özelliğimiz olan hayalleri hayata geçirebilme yeteneğinin, bizleri en tatmin edeni ise sanat olsa gerek. Çoğumuzun mükafat uğruna unuttuğu sanattan bahsediyorum.

Heykeller ucube, şarkılar terör, resimler tehlikeli

Bizler; ürettiğimiz her fikrin, maddenin ya da gücün tamamı geçmişten günümüze geçen bu süreç içerisinde oturttuğumuz idari yapılanmaların kontrolüne teslim etmekle kalmayıp, aynı zamanda bu fikirleri hayata geçirebilmek için izne ihtiyaç duyar hale geldik. İnsan dünyasına ait her bir meta artık, büyük şirketlerin vesilesi ve devletlerin onayı doğrultusunda hayata geçer oldu.

Peki, yaşayan herkes bu durumun bu şekilde işlemesine göz yumdu mu dersiniz? Tabii ki hayır. İşte sanat burada diğer hayal ürünlerinin ötesinde bir yapıya sahip oldu ezelden beri. Zorla üzerine bastığımız dünyayı yok etmemize neden olan merkezi yapıların, bizleri sınırladığı yaşam biçimlerinin dışına belki de sadece sanat vasıtasıyla çıkabildik. O çoğu kez özgürlüğün ve anlamlandırılamayanların sesi olarak karşımıza çıktı. Otoritelerin kontrolünü hep deldi. Dile, inanca, cinsiyete sahip olmaksızın dünyanın dört bir yanına ulaştı. Hâlâ ulaşmaya devam ediyor. Peki otoriteler bu duruma kayıtsız mı kalıyor dersiniz? Elbette ki hayır! Elinden geldiğince sanatı tanımlara sığdırmaya, belli çerçevelere sıkıştırmaya, para ile değer biçmeye çalışıyor. Yasaklıyor, engelliyor, yeri geldiğinde yok ediyor. Bu yüzdendir ki heykeller ucube, şarkılar terör, resimler tehlikeli oluyor.

Tiyatro sahneleriİşte bu tür sınırlamalardan birini içeren bir söylemde geçtiğimiz günlerde Devlet Tiyatroları Genel Müdür Vekili Nejat Birecik tarafından karşımıza konuldu. Devlet Tiyatroları’nda önümüzdeki sezon yalnızca yerli oyunların sergileneceğini dile getirdi. Bu da demek oluyor ki Shakespeare, Bretch, Gogol ve daha nice başyapıta imza atmış yazarın oyunları Devlet Tiyatroları’nda sergilenemeyecek. Bu demek oluyor ki dünyanın farklı coğrafyasından bir sanat eseri bizlerle buluşamayacak. Bu kararı vermesine sebep ise coğrafya olarak son aylarda yaşadığımız gergin dönemler gösteriliyor. Birlik ve beraberliğimizi tiyatro sahnelerinde de yansıtmamız gereğinden söz ediliyor.

Made in ile başlayan alışkanlıklarımız ile çelişkili yerliliğimiz

İşte tam burada da kafamızda bazı soru işaretleri cereyan ediyor. Bu birlik ve beraberlik anlayışımız neden yalnızca sanat alanında olması gereken bir faktör olarak nitelendiriliyor? Yalnızca sanatçılar mı yabancılardan esinleniyorlar? Sanatın milleti olmamasına rağmen. Düşünsenize, Shakespeare yazdığı oyunların yalnızca Britanya’da oynanması gerektiğini düşünseydi? Veya Dostoyevski’nin kitaplarını sadece Rusya sınırlarında okunmasına göz yumduğunu bir düşünün. Elvis Presley’nin albümlerini sadece Amerika’da dağıttığını ve bunun gibi birçok örnek.

Şu an dinlediğimiz müziklerin kaçını dinleyebiliyor olurduk? İzlediğimiz filmlerin, okuduğumuz kitapların… Farklı felsefi yaklaşımları bilebilir miydik? Farklı kültürleri görebilir miydik? Devletler izin verse de vermese de Charlie Chaplin’i de izledik, Kropotkin’i de okuduk, Exploited’ı da dinledik. Yeri geldi kültürleri benimsedik ve kendi coğrafyamızda yaşayabilmesi için de çaba gösterdik. Bu durum ise sürekli olarak yozlaşma olarak nitelendirildi. Kendi kültürüne sırt çevirmek olarak algılatıldı yığınla insana. İnsanlar da nerede kendi kültürüne benzemeyen tavırlar sergileyen bir kişi görse onu tehlikeli belledi. Gözden kaçırdığı ise asıl kendi kültürünü ellerinden alıp götüren şeylerin evlerinin içerisine kadar girdiği gerçeğiydi.

Bugün tüm dünya insanları olarak birbirimizle etkileşimli bir ticaret ağı kurmuş ve bu ticaret ağları vasıtasıyla her gün sayısını dahi bilmediğimiz ürün, hammadde, hizmet dünyanın bir ucundan diğer ucuna gönderiliyor. Ömrümüz boyunca belki de hiç görmeyeceğimiz bir coğrafyanın insanının yaptığı bir ürünü evlerimizde kullanıyor ve yaşamımıza devam ediyoruz. Bu ürünleri kullanırken hangi topluma ait olduğu ile ilgilenmiyoruz bile. Bizim için ait olduğu coğrafya üzerinde yazan “Made in” ile başlayan bir cümleden ibaret.

Hayallerimiz, çektiğiniz tel örgülere takılmaz

Peki birlik ve beraberlik anlayışımızın sadece kendi coğrafyamızda olanı talep etmemizin gerekliliğinden bahsedilen bir dönemi yaşıyorsak, lüks tüketimlerimiz bu konunun dışında nasıl kalıyor? Arabanın en iyisine binmeyi, yemeğin en lezzetlisini yemeyi, kıyafetin en güzelini giymeyi kendimize hak olarak görebiliyoruz da sanatın yabancısı mı bizi yozlaştıran etken oluyor? Hastalandığımızda farklı coğrafyanın ilaçlarını bedenimize enjekte edebilirken, farklı coğrafyaya ait hayali fikirler mi bizim hayatımıza tehlike saçıyor?

Yerli olan bu kadar değerliydi de tohumun bile yabancısını zehir saçtığı halde topraklara ekerken, bir şarkı sözü mü bizleri öldürüyor? Yerli ve kavramı haritalar üzerinde belirlediğimiz çizgilerin ötesinden gelen veya gelmeyen olarak hayatımızda yer alıyor. İşte tam da burada söylemek istediğimiz bir şey var. Bilgi sınır tanısaydı, şu an olmazsa olmazlarımızdan kaçını hayatımızın içerisinde tutabilirdik? Kurşunların bile sınır tanımadığı bir dünyada sanatı sınırlar içerisinde tutmaya çalışmak işgüzarlıktan öteye gidemiyor.

Büyük adamlar (!) bilmez ama bizler bu coğrafyanın sanat ile uğraşan insanları, yaşamlarımızı kıt kanaat geçirerek hayatta kalmaya ve durmaksızın üretmeye devam ediyoruz. Resimler yapıyor, şarkılar besteliyor, oyunlar perdeliyoruz. Bunları hayal ederken izin istemediğimiz gibi, hayata geçirirken de sizden izin alacak değiliz. Destek vermiyorsunuz bunu kabulleneli çok oldu ama köstek olmazsanız da seviniriz. Zira bizim sanattan anladığımız etliye sütlüye karışmadan insanları eğlendirecek ürünler ortaya koymak değil. Aksine nerede çürümüşlük varsa oraya burnumuzu sokmaktır amacımız, tüm o kötü kokulara rağmen.

Hayal edebiliyoruz ve bu hayalleri insanlarla paylaşmak istiyoruz. Bu bizim en büyük hakkımız. Sahnelerimizi, tuvallerimizi, enstrümanlarımızı, kalemlerimizi diyelim ki elimizden aldınız. Peki hayal dünyamızı? Onu elimizden alabilecek misiniz? Melodilere zincir vurabilecek misiniz? Renklere kelepçe takabilecek misiniz? Hiç sanmıyorum. Sanata otorite ile söz geçiremezsiniz! Hayaller, çektiğiniz tel örgülere takılmaz çünkü.

Bir Tony Kaye flmi: Detachment (Kopma) film çözümlemesi

Daha önce Amerikan History X ile karşımıza çıkan ve bize kendini sevdiren yönetmen Tony Kaye bu defa çok daha bulantılı bir film olan Detachment ile bizi kendine bağlıyor.

“Ve hayatımda aynı anda hiç böylesine kendimden kopmuş ve bir o kadar da kendimde hissetmemiştim.”
Albert Camus

Film Camus’un sözüyle başlayan filmimiz bir okulda öğretmenlerin ve öğrencilerin birbirleriyle kesişme ve kopma noktalarına anlatıyor. Buradaki öğretmenlerin ortak noktası hepsinin meslek hayatına başlamadan önce gerçekte bir farklılık yaratacağını düşünerek bu işe başlamasıdır. Bu okulda herkes bir kahraman arayışı içinde, özelliklede umudu besleyip, tahammülü artıracak türden bir arayış. Çünkü okul düzeni içinde sadece öğrenciler değil, öğretmenler de yaşam koşullarından ve öğrencilerden bezip boşluğa düşmüşlerdir. İşte bu noktada okula Henry Barthes adında geçici olarak göreve başlayan bir yedek öğretmen atanmıştır.

Henry Barthes, çocukluğunda babasının evini terk ettiği annesinin ise intihar ettiği bir geçmişe sahiptir. Geride ailesinden yalnızca dedesi kalmıştır. Fakat dedesi de ilerleyen yaşlarda karşımıza bir Alzheimer hastası olarak çıkar. Barthes, çoğunlukla geçmişini unutamayan, onunla sürekli hesaplaşan, yalnız, içe kapanık, melankolik bir kişiliğe sahiptir. Okulda ise mümkün olduğunca sorumluluk almamaya çalışan yedek bir İngilizce öğretmenidir.

Barthes’in okulda geçirdiği ilk gün derste öğrencisi tarafından çantası duvara fırlatılır. Öğrencisinin bu davranışına hiç karşı tepki vermez; aksine öğrencisine onunla kendini özdeşleştirecek bir şekilde cevap verir.

“O çanta, onun hisleri yok, içi bomboş. Benim de hislerim yok. Beni incitemezsin tamam mı?”

Barthes bu cevapla sınavı geçmiş ve öğrencisini kazanmıştır.

Meredith Barthes’in sınıftaki öğrencilerinden biridir. Filmdeki konu kendisini yakından ilgilendiren bir gidişata sahiptir. Meredith, Barthes’e en yakın öğrencilerden birisidir. Tıpkı Barthes gibi yalnız, içe kapanık ailesi tarafından beğenilmeyen daima güzelleşmesi için ve kilo vermesi için üzerinde baskı kurulan bir öğrencidir. Boş zamanlarında fotoğraf çeken sonunda bu fotoğrafları fırça darbesiyle yeniden yaratma yeteneğine sahip bir kişi.

Barthes ile sınıfta aralarında geçen bir diyalogda meredith ona bir soru sorar:

“- Sahiden çocukların sana söylediklerini umursamıyor musun?
– Galiba buna alıştım.
– Keşke ben de böyle güçlü olabilseydim.
– Bunun için güçlü olmaya gerek yok Meredith. Sadece çoğu insanın öz farkındalıktan yoksun olduğunu anlamalısın.”

Herkes birbirinin umudunu taşıyor. Herkes birbirinden bir beklenti içinde. Tek bir kişi dahi bu sorumluluğu almaktan uzaklaşsa belki ötekinin yaşam hakkı elinden alınmış olacak. Beklentilerimiz, umutlarımız bizim ötekilerden aldığımız yaşam parçacıklarıdır. Aldığımız her sorumluluk yarına çıkma teminatımızdır.

Detachment 5“Her gün 24 saat, hayatımız boyunca, bazı güçler, ölene dek bizi aptallaştırmak için sürekli çalışacak. Bu yüzden kendimizi savunmak ve bu saçmalığı beynimize sokma girişimleriyle mücadele etmek için hayal gücümüzü canlandıracak, vicdanımızı ve inanç sistemimizi geliştirecek tarzda okumayı öğrenmeliyiz. Zihnimizi savunmak ve korumak için okuma alışkanlığı kazanmalıyız.”

Kültürel ve eğitimsel bir hezeyan içindeyiz. Eğitim bir ticarete dönüştürülmüş. Öğrencilerin üniversite sınavlarında daha başarılı olmalarını sağlamak amacıyla yeni materyaller satışa sunuluyor. Bu aslında kapitalizmin ne denli çığırından çıktığının göstergesidir. Bir diğer husus okul içinde başka bir öğretmenin öğrencilere derste Hitler’in videosunu izlettirmesi. Ama görünen o ki öğrencilerin bu yaptırımları kabul etmekten başka çareleri yoktur. Bu da gösteriyor ki eğitim kurumları artık faşizmi üreten bir güç haline gelip ideolojik aygıtların en güçlü organına dönüşmüşlerdir.

Daha insan olmaya dair temel donanımlardan yoksun olan bu öğrencilerin faturasını kime keseceğiz? Ailelere mi, öğretmenlere mi, yoksa bütün bir sisteme mi? Sorun şu ki, kimse suç ortaklılığını kabul etmiyor. Dolayısıyla Barthes’in yaptığı korunma uyarılarını uygulamak için ilk yer öğrencilerin haneleridir. Fakat bu hanelerin eğer kültürel araçlarla ilişkisi yoksa yapılan uyarıların büyük çoğunluğu boşa gidecek demektir.

“Hissiz olmak kolaydır. Bir şeyi önemsemekse cesaret ve ahlak ister.”

Bu yaşamda pek çok insan hiçliğin uçurumunda, ancak çoğu insan bu farkındalığa sahip olmadığı için kendi bedenlerinin ölümlerini idrak edemeyecek duruma gelmişlerdir. Öğrenciler aslında hem aile hem de düzen tarafından ölüme mahkum edilmiş kurbanlardır. Bu yüzden herkes çaresiz, herkesin sabrı tükenmiş, herkes kendine ve ötekine yabancılaşmış. Kısacası herkes hissiz.

Filmin sonunda Meredith intihar eder ve okul kapanır. Barthes ise son görev yaptığı okulla ilgili konuşma yapar. Bütün bu anlatılanlar onun duygu ve düşüncelerini ortaya koyduğu gibi, onun okulla ilgili anılarıdır.

Detachment 2“Ve hayatımda aynı anda hiç böylesine kendimden kopmuş ve bir o kadar da kendimde hissetmemiştim. “
Albert Camus

Sistem tarafından bize tahsis edilmiş duygu ve düşünceler vardır. Bize mümkün olduğunca ölçüyü takdim ederler, bizim daima gerilememizi ve olabildiğince öğretiler üzerinden onlara itaat etmemizi isterler. Oysa bazı bedenler bu kuşatılmışlığa meydan okur. Ve oluş tarafından olası bir akımı serbest bırakmak zorunda kalırlar. Bedenin kendi istenci dışında serbest bırakılan bu akım bedensel örgütlenmeyi bozuma uğratarak bir kaymaya yol açar. Zemini kayan beden sapmaya uğrar. Sapma üzerinden ortaya çıkan tepkisel kuvvet, kalıcı kuvvete dönüşmeye aynı zamanda üstü olan kalıcı kuvveti ortadan kaldırmayı amaçlar. (çünkü sürekli tepkisel kuvvet ile kalıcı kuvvet arasında bir ilintilenme vardır. İlinti, ilintisizliği ortaya koymak üzere hareket halindedir.) Birbirine bağlı bu olaylar dizisi sonucunda beden geçici bir kopma sürecine maruz kalır.

“Sağlık belki de inanılmaz bir barbarlık kalıntısı ve geri kalmışlık emaresidir.”
Nietzsche

Öz daima gizli bir forma sahiptir. Açığa çıkması ancak ani olayların yarattığı tepkisel kuvvetlere bağlıdır.

Kopma, toplum için büyük bir tehdittir. Çünkü kopuş insanda gizli bölgeleri açığa çıkartarak uyuma dair bir reddediş ortaya kor. Ve bu reddediş bulaşıcıdır. Toplumsal bağın otoritesini sorgulayarak bedene serbest bir akış ritmi kazandırmaya çalışır. Yani aslında kopma insanın görünür olma mücadelesidir. Silikleşmiş, yarı saydam bir görünürlüğe sahip olan beden, müdahale gücünü oluştaki kozmik çatlaktan alır. Bu sayede beden tek tip insan modelinden sıyrılıp dışarısı ile iletişimde olacağı bir beden yaratma ediminin temellerini atmaya doğru yol alır.

“Organizmanın ötesinde, ama yine de yaşanmış bedenin sınırı olarak, Artaud’un keşfedip adlandırdığı bir şey vardır: organsız beden.” Beden bedendir yalnız başına ve organa ihtiyacı yok. Beden asla bir organizma değil organizmalar bedenin düşmanları.” Organsız beden, organlardan çok, organizma adını verdiğimiz, organların organizasyonuna karşı çıkar. Bu yoğun, yoğunlaştırılmış bir bedendir.” (1) 

Bu da gösteriyor ki bazı bedenler yaşam kuvvetini korumak için hiçbir disiplinin taşıyıcısı olmayı kabul etmezler. Aksine kendi oluşumlarını yaratmak üzere organizma ile bir mücadele sürecine girerler.

“Gerçek bir kopuş zaman içinde yayılabilir, artığı ile imleyen bir kesimden çok başka şeydir, gerçek bir kopuş, o daima ve sadece ona benzeyenlerden değil, ama kendi kendisine karşı, onu devamlı gözetleyen yeniden yerini yurdunu bulmadan korunmadır.” (2)

Buna rağmen süreç içerisinde bir organsız bedene ulaşmak oldukça zordur. Çünkü gösteren her yerdedir. Ayırt edilmez bir geçişgenliği söz konusudur. Süreci sekteye uğratmak için kliniği lokalize eder. Bu yüzden kopma halinde doğrudan bir organsız bedene geçişler yoktur. Öncesinde başka oluşların etkisi altında olmalar vardır.

Detachment 3“Ben bir başkasıdır.”
Rimbaud

Öz-yıkım olayı anlamlı ve yararlı bir süreçtir. Çünkü bedene maskeden kurtulma imkânı verir. Ötekine olan ihanet kurtarıcı bir hamle özelliğindedir. Öteki bizi daima kendi istemine göre şekillendirici bir kaynak kuvvettir. Beden daima çoklukları içinde barındırır, bir ikinciyi, bir üçüncü kişiyi yaratmak için kendi düzenine başkaldırır. Çünkü bir beden için asla kendi olmak oluşu yoktur. Daima sonsuz bir öteki oluş içerisinde gezinen bir beden vardır.

“Gitmek, kaçıp kurtulmak, bir çizgi çizmektir. Lawrence’a göre, edebiyatın en üstün nesnesi:”gitmek, gitmek, kaçıp kurtulmak… ufuğu geçmek, başka bir hayata girmek…” işte melville pasifiğin ortasında kendini böyle bulur. O gerçekten ufuğun çizgisini geçti. Kaçış çizgisi yersizyurtsuzlaşmaktır. Fransızlar bunun tam olarak ne olduğunu bilmezler. Tabii ki onlar da herkes gibi kaçarlar giderler, ama yalnızca kaçıp gitmeyi düşünürler, bu gizemcidir veya sanattır veyahut bu aşağılık bir şeydir, çünkü bu sorumluluklardan, girişimlerden kurtulmaktır, dünyadan çıkmaktır. Kaçmak, eylemlerini terk etmek değildir, kaçmaktan daha eylem dolu bir şey olamaz. Hayaliliğin tam tersidir. Bu hem birbirlerini kaçırmak, hem de bir şeyi kaçırmaktır. George Jackson hapishane hücresinden şöyle yazdı:” buradan kaçma olanağım olabilir, ama bütün kaçışım boyunca kendime bir silah arıyorum”. Ve dahası, Lawrence:” eski silahların çürüdüğünü söylüyorum, yenilerini yapın ve doğru ateş edin”. Kaçmak çizgi çizmektir, çizgiler ve bütün bir haritacılık yapmaktır. Yalnızca kırık uzun bir çizgiyle dünyalar bulunabilir… Kaçmak ne kımıldamaktır, ne de manasıyla seyahat etmektir. Dahası, hiç kımıldamadan yapılan seyahatlerde olduğu yerde kaçışlar yaratmak mümkündür”. (3)

Bu noktada karşımıza Henry Barthes’in aylaklığı ve melankolisi çıkıyor. Aylaklık bir sıçrama noktasıdır. Kaçış çizgisini kullanarak organsız bedene ulaşma aracıdır. Barthes kendisine bir dış sınır yaratır, oraya da ancak aylaklığı kullanarak ulaşır. Barthes’in herhangi bir sorumluluk almaması sürekli bir değişim halinde olduğunun göstergesidir. Bunu korumak içinde sorumluluk almaktan kaçınır. Çünkü sorumluluklar kişiyi dayatmalara ve biçimlendirilmelere açık hale getirir. Dolayısıyla beden maruz kaldığı dönüşümden kendini koruyamaz. Bunun Barthes’in hayatında yedek öğretmen oluşuyla ilgisi vardır. Asla bir yere ait değildir. Asla bir yerin fikrini sahiplenecek kadar kendiyle bütünleştirmez. Daima bir yersizlik yurtsuzluk içindedir. Bu yüzden yedek öğretmen oluş onun için gerekliliktir. Çünkü  yaşamda ki bütün bu kuvvetlere karşı, özelliklede yaşamı sakatlayan kuvvetler karşısında bir beden ancak aylak bir oluş halinde kendini koruyabilir. Dolayısıyla Barthes bütün bunlara rağmen yalnızlığından kaçmaz, aksine onu silah olarak kullanan bir organsız bedendir.

Meredith’in intiharı okulun en yıkıcı manzaralarından biridir. Meredith de en az Barthes kadar yersiz yurtsuzluk içindedir. Kendisine yakın bulduğu kişi öğretmeni Barthes’dir. Onunla iletişim kurup ondan yardım almayı dener. Fakat Barthes’in yapacakları sınırlıdır. Kendisi de en az Meredith kadar sıkıntı içerisindedir. Bu yüzden içinde bulunduğu durumda mücadeleye dair öz değerlerini korumak adına kendiyle ötekiler arasına bir mesafe kor. İletişimsizlik onun kaçma yöntemlerinden biridir. Okuldan kaçış, hastaneden kaçış, dışarıdan kaçış, devamlı bir hareket halinde oluş. Erica’yı evine aldığında yerli yurtlulaşır, gidecek bir sığınağı kalmaz, ağır gelir. Sonunda dayanamaz onu kliniğe emanet eder ve yeniden kaldığı yerden yersiz yurtsuz hayatına geri döner.

Barthes, Meredith’in dikkatini daha okulda ilk günlerde çekmiştir. Fotoğraflarında  sürekli Barthes’i çeker ama resim çalışmalarında Barthes’in yüzünün biçimleri yoktur, yalnızca kafatası vardır. Bu aslında Barthes’in tanınmazlık, biçimsizlik, gizlilik ve melankolik oluşun kendisine bürünerek saklanma şeklidir. Çünkü Barthes ancak yüzünü kaybederek hayatta kalabilecek birisidir. Saklanmaktan daha öte bir şey varsa bu da yüz kaybetmedir onun için.

Yeniden Meredith’e dönecek olursam. Sonunda Meredith dayanamaz intihar eder. İntiharı öncesinde yersiz yurtsuzluğa maruz kalırken onu taşıyamaz. Ama intiharı da onu yerli yurtlulaştırmıyor, sadece iki zıtlığın arasında bir yerde olmaya yani hiçliğe bürünmeye yol açıyor.

“Izdırap çekmek bile bir öz-yararlanımdır.”
Marx

Son kertede; kopma, oluşun insan bedeni üzerinde özerklik talebidir. Oluşla bütünleşip organizmanın ötesine geçmek isteyen beden, baskı ve disiplinler tarafından geri püskürtülür. Ancak oluş kararlıdır, organizmanın reddine karşı, istencin reddi. Oluşun istenci, özgürleşme üzerine bir istenç değil, sadece kendi içinde türlere karşılık kimliksizleştirme istencidir. Kendini tekrar eden bu döngü oluşun dışında bir güç tarafından işletilmez. Yalnızca kendisine özgü dağılımlar bu tekrara sahiptir. Bu tekrar görünürde bir kaybolmuşluğa sahiptir. Yalnızca akış üzerinde varlık göstererek sapmaya uğrarlar. Sapmanın ana işlevi beden üzerinden oluşun açığa çıkarılmasıdır. Oluştaki akışsal sapma insana kopma olarak yansır. Bu yüzden her kopma insana zarar verdiği gibi bedenini tanımak ve bedeniyle bütünleştirmek için bir fırsatta vermiştir.

Artık biçimlendirilmekten uzaklaşacak, bizi koruyacak yeni bir direniş kanalı yok. Direnirken dahi dönüşüme uğruyoruz. İç huzurumuzu kaybettiğimizde kendimizi nihilizmin boşluğuna bırakıyoruz. Nihilizmin doğası bile kirletildi. Yaşadığımız bunalımın, kaçışın kendimize ait bir oluş olduğunu düşünürken ötekiler tarafından oluşlarında dönüştürüldüğünü, bize ait bir tasarım boşluğu olmadığını fark ederiz. Her an daha fazla bilgi biçim istilasına uğrarız. Kaçmaya çalıştıkça bizi sıkıştırırlar. Sonunda ise, içkin gücün ruhu yardımımıza koşar, bizi geçici bir kopma haline sıçratır.

Bugün yalnızca kendi tekil yalnızlıklarımız üzerinden kendi özümüzü koruyabiliriz. Çünkü artık yalnızca organik ıstıraplar bizi daha iyi bir çizgiye ulaştırabilir.

Kim bilebilirdi ki insanın kendi ıstırabına ruhunu korumak için muhtaç olacağını? Direniş sadece doğal bir yalnızlıktan geçiyor. Ama artık kimin buna dayanmaya cesareti var? Kurtuluş, yalnızca kendi doğal yazgımızı aramakla bize gelecektir.

—

(1) Gilles Deleuze, Francis Bacon, Duyumsamanın Mantığı, Can Batukan, Ece Erbay, Norgunk, İstanbul, 2009, s48.

(2) Gilles Deleuze, Claıre Parnet, Diyaloglar, Ali Akay, Bağlam, İstanbul, 1990, s62.

(3) Gilles Deleuze, Claıre Parnet, Diyaloglar, Ali Akay, Bağlam, İstanbul, 1990, s59.

Bonobo maymunu ateş yakıp yemek yapıyor, 3 bin kelimeyi anlıyor

2

Geçtiğimiz yıllarda hayvanların taş çağına girdiği konuşuluyordu. Başlangıçta BBC tarafından duyurulan bu bulgular insanların, insan türünü en akıllı ve ayrıcalıklı tür olarak görmesi fikrine ağır bir darbe daha indirmişti.

Eğer Tayland’da bir grup makak maymunu geçmiş 50 yıl boyunca taş çağını yaşıyorsa acaba dünyada başka ne tür evrimsel gelişmeler yaşanıyor? Henüz bunlara yeterli cevap verilmemişken insanlığın zekâ düzeyleri arasındaki hiyerarşiyi tekrar yapılandırması gerekecek gibi görünüyor.

Kanzi ile tanışın

Bonobolar, şempanzelerin kuzenidir. Kanzi adlı bu bonobo 35 yaşında ve maalesef esaret altında doğmuş. Des Moines, Iowa üniversitesinde bulunan ve maymun bilinci hakkında araştırmalar yapan bir grup araştırmacı aynı zamanda onlarla iletişim kurmanın yollarını da geliştiriyor.

Kanzi bu maymunlar arasında en etkileyici olanı, özellikle ateş yakma ve işi bittiğinde onu söndürme, kendi yemeğini pişirme, yemeğini şekerlemeler ile tatlandırma gibi etkileyici becerileri var.

Dr. Savage-Rumbaugh, Kanzi ile ilgili şunları söylüyor: “Kanzi ateş yakıyor çünkü bunu istiyor. Kanzi küçükken ilkel insanların nasıl ateş yakıp onu kontrol ettiğini gösteren filmler izlemişti. O filmlerden özellikle Spellbound’u büyülenmiş biçimde binlerce defa izlemişti.“

Kanzi ayrıca 3 bin İngilizce kelimeyi anlayabiliyor ve semboller yardımı ile konuşabiliyor ve bunların 500’ünü kullanarak insanlarla iletişime geçebiliyor. Onun yeteneklerine dayanarak, insanlar artık insanların ve zekanın gelişimi, hayvanların bilinci ile ilgili düşüncelerini değiştirebilirler.

*Belirtmeye gerek duyuyorum ki hayvanların üzerinde deney yapmayı veya onları bir yerlere kapatmayı kesinlikle doğru bulmuyor ve sonuna kadar karşı çıkıyorum. Haberi paylaşmaktaki amacım insanın kendi zekâsını en üstün görmesi hatasına karşıdır.

Kaynak: True Activist 

 

Çadırını kap gel, Dedetepe Ekofest seni bekler

Dedetepe Ekolojik Çiftliği sonbahar dönemi ile birlikte ara vermeden birbirinden güzel etkinliklerine devam ediyor. 9-12 Eylül tarihleri arasında gerçekleşecek Dedetepe Ekofest’te “Dereler özgür aksın” ve “Mıhlı Çayı baraja karşı” sloganları ile “iklim değişikliği” ve “su” konusunu gündeme getirirken, bol eğlence ve şamata olacağı söyleniyor.

Film gösterimleri, zeytin toplama etkinliği, yoga ve meditasyon, atölyeler ve panellerin yer alacağı 3 gece 4 gün sürecek festivalin ilk gecesinde Eco-Studio etkinliği için de önceden gelecek olan Siya Siyabend, Mıhlı Vadisi’ni sallayacak. Program saatleri ve müzik yapacak diğer gruplarla ile ilgili detaylar daha sonra açıklanacak.

Müjde! Güzel insanların hem eğlence hem de baraj tehlikesine farkındalık için biraraya geldiği bu festival girişi herkese beleş. Çiftliğe dışarıdan yiyecek-içecek ise kabul edilmiyor. Zaten festival alanı içerisinde vegan ve organik yemek bulabileceksiniz. Çiftliğin aşçısının yemeklerinin leziz olduğunu gönül rahatlığı ile söyleyebiliriz. Festivalde kendi çadırınızla ücretsiz konaklayabilirsiniz; yiyecek-içeceği de içeriden 10 EKO’ya (bir öğün) alabileceksiniz. Unutmayalım festivale katılım 500 kişi ile sınırlıdır. Kütük evlerden birini tercih ederseniz üç öğün vegan, organik yemek ve konaklama günlük 100 EKO’ya kalabilirsiniz. Ayrıca festival müzik sisteminin ve çiftliğin tüm enerjisi Güneş’ten elde ediliyor.

Nedir bu EKO?

“Eko Kafasında” olan insanlar tarafından oluşturulan, birbirleri arasındaki takası kolaylaştıran bir yerel para birimidir. Bu eko sistemdeki tüm çiftlik ve bireylerin tüm EKO ihtiyaçlarını (ürün/hizmet) birbirlerinden karşılayabilmeleri amacıyla EKO ortaya çıktı. Bu takas sistemi ile kendi yerel ekonomilerini kurup, birbirlerini en yüksek seviyede desteklemeyi hedefliyor ve takas yaparken TL yerine kendi takas birimi “EKO”yu kullanıyorlar.

Böcekler, ağaçlar, bizler ve diğer canlılar bir bütünüz. Doğanın haklarına saygı gösterin. Ekolojik bir çiftlikte, içinde bulunduğumuz canlılığa zarar vermeden ekolojik bir şekilde dört günü deneyimleyelim. Tek kullanımlık malzemeler yanımıza almayalım ve atık oluşturmayalım. Atıkların ayrıştıralım. Mümkün olduğunca ambalaj atığı oluşturacak ürünler getirmeyelim.

Festival 500 kişi ile sınırlıdır, yerinizi garantiye almak için lütfen Facebook’taki etkinliği gidiyorum diye işaretleyin. #direnkazdağı #dedetepe #ekofest hashtag’leri ile sosyal medyada da destekleyebilirsiniz.

Festivale gelirken unutmamanız gerekenler:

* Uyku tulumu
* Çadır
* Sabaha karşı serin olabiliyor, sizi sıcak tutacak bir şeyler getirmeyi unutmayın.
* Fener
* Yoga matı (Kamp matınız da olabilir)
* Sürekli kullanabileceğiniz kupa vesaire (Atık oluşturmamaya özen gösterelim)
* Mayo (Denize ve dereye yakınız)
* Yürüyüş ayakkabısı
* Güneş gözlüğü ve şapka
* Varsa ve getirebilirseniz çaldığınız müzik aleti

Saf güzelliği ve mükemmel tüyleri ile bir Bengal Kedisi; Thor ile tanışın

Bengal Kedisi Thor, ruhunuza ve ötesine işleyen tarzda kedigillerden. Kum rengi tüylerinin ardına gizlenmiş zümrüt yeşili gözlerine bakıyorsunuz ve ”Bu cidden gerçek olabilir mi?” diye düşünüyorsunuz.

Bu efsanevi kedi yavrusunun tüyleri o kadar saf ve kendine özgü ki, karnında dahi noktaları fark edebiliyorsunuz.

Bir kedi, daha heybetli görünebilir mi? Hiç sanmıyoruz. Thor’un fotoğrafları internete düştüğünden beri virüs hızında yayılmış durumda.

Thor ile birlikte yaşayan Rani Cucicov, Bored Panda‘ya yaptığı açıklamada; “Kendimi kesinlikle onun hizmetkârı gibi hissediyorum. Her ağzını açtığında, ona hizmet etmeye hazırız; şunu da söylemek gerekiyor ki hizmetimizin karşılığı olarak Thor da bize yeteri kadar sevgi veriyor!”

Rani Cucicov: “Kendimi kesinlikle onun hizmetkarı gibi hissediyorum”

Thor ile tanisin_1“Her ağzını açtığında ona hizmet etmeye hazırız”

Görme engelli ebeveynler için “Engelsiz Bekleyiş”

Ebeveynler için bebeğini kucağına aldığı ilk an nasıl tarifi mümkün olmayan bir mutluluk ise, şüphesiz bebeği ultrasonda gördükleri o “ilk an” da tarifi mümkün olmayan bir mutluluk ve heyecandır. Bu duyguyu yaşamaktan mahrum kalan görme engelli ebeveynlerin kurtarıcısı ise gelişen teknolojinin ürünü 3 boyutlu yazıcılar oldu.

Bu yazıcılar piyasaya ilk sunulduğunda uzuvlarını kaybetmiş birçok insan için umut kaynağı olmuş, hatta kabuğu zarar gören ve hayati tehlikesi bulunan bir kaplumbağanın da 3 boyutlu bir kabuk ile hayatı kurtarılmıştı.

Engelsiz Bekleyiş

Şimdi ise bu yazıcılar sayesinde görme engelli ebeveyn adayları, 9 ay beklemek zorunda kalmadan, çocuklarını doğmadan önce az da olsa zihinlerinde canlandırabilme fırsatını “Engelsiz Bekleyiş” adlı projesi ile yakalayabilecek. Çocuklarının ultrason görüntülerine erişebilecekleri bu uygulama ile, görme engelli ebeveynler de, çocukları daha doğmadan bebeğinin kime benzediğini ve ona dokunmanın nasıl bir his olabileceği fikrine sahip olmuş olacak.

Projenin çıkış noktasında bulunan şirket sahibi Aleksandra Witkowska, çocuklarının ultrason görüntülerini ilk defa gördüğünde yaşadığı mutluluğu çok net bir şekilde hatırladığını ifade ederek, görme engelli annelerin bu duygudan mahrum kalmasının projenin başlangıç noktasını oluşturduğunu açıkladı.

Engelsiz Bekleyiş adlı bu projenin çalışma prensibi ise oldukça basit. Ebeveynler doktordan aldıkları bebeğin 2 boyutlu ultrason fotoğrafı veya videosunu platforma iletiyor. Daha sonra yazım aşamasına geçilerek fotoğraftaki siluet kabartma olarak çıkıyor. 4 ile 7 saat arasında tamamlanan bu sürecin ücreti ise sadece 1 euro. 

Kaynak: İleri Haber

Atık gıdalar için yenilikçi 10 çözüm

Birleşmiş Milletler Raporu’na göre, eğer atık gıdalar bir ülke olsaydı, bu ülke, sera gazı salımı sıralamasında dünya genelinde, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’den sonra, üçüncü sırada olurdu. Bu soruna en büyük katkıyı kimler mi yapıyor? Gelişmiş ülkeler.

Uzmanlar, Amerika vatandaşlarının, üretilen ve yetiştirilen gıdaların yarısını çöpe attığını tahmin ediyor. Yılda 70 milyon ton gıda çöpe atılıyor ve bunlar, arazi alanlarımızın yüzde 18’ini kaplıyor. Sonuç olarak, küresel atık gıdalarının dörtte birinden sorumluyuz. İstatistikler inanılmaz görünüyor: Her yedi Amerikalı’dan biri, güvenilir olmayan gıdalar tüketiyor ve nüfusun yüzde 90’lık kısmı yeteri kadar meyve ve sebze almıyor; buna rağmen üretim için gerçek dışı kozmetik standartları ve son tüketim tarihlerinin dar aralıklarda olması nedeniyle aldığımız yiyeceklerin çoğunu çöpe atıyoruz.

Meclis üyeleri, sonunda bu sorunu çözmek için birtakım girişimlerde bulunmayı deniyor –ki bu girişimler, aynı zamanda yeni iş sahaları yaratma, su tasarrufu yapma ve iklim değişikliğine karşı mücadele etme potansiyeli de taşıyor.

Geçtiğimiz Eylül, Obama hükûmeti, 2030’a dek yarıya indireceğini vadederek, tarihinde ilk kez “atık gıdayı azaltma çağrısını” yayımladı. İki ay sonra kurultay, dönüm noktası niteliğinde bir mevzuatı onayladı ve atık gıdalarını bağışlayan restoran, manav ve benzeri kuruluşlara yönelik kısıtlamalar azaltıldı, vergi gelirleri arttırıldı.

Tüketiciler ve işletmeciler de giderek bilinçleniyor. Bir grup uluslararası şef, geçtiğimiz günlerde Rio de Janerio Olimpik Köyü’nden atık gıdaları kurtarmayı hedefleyen bir girişim başlattı.

Epeydir insanların gıda atıkları konusundaki israfına dikkat çekmek isteyen bazı bilim insanları, sosyal girişimciler ve inovatörler, bugünlerde bu “odadaki fil” için eşsiz çözümler geliştirmekte. Aşağıda, atık gıdaları kurtarmayı hedefleyen ve bunda başarı gösteren birtakım işletme, uygulama ve kuruluşlar hakkında özet bilgiler yer almaktadır.

1) Food Shift

2012’de, üretilmiş tüm gıdaların işlenip kurtarabileceği, daha sürdürülebilir nitelikte bir sistemin inancıyla Oakland ve Kaliforniya merkezli olarak, Dana Frasz tarafından kuruldu. Food Shift’in bugün ulaştığı nokta, epey geniş alanlara uzanıyor. Frasz ve şirketi, yerel işletmelere, atıklarını daha iyi takip etmeleri konusunda danışmanlık yapıyor, belediye ve çeşitli ilçelerle çalışıp onlara bu takip ve işleme süreci konusunda çeşitli müdahaleler öneriyor. Frasz, konu hakkında “Gıda kurtarmayı, bir hayır işindense, iş alanları yaratan bir devlet servisi olarak görmeli” diyor.

food shift2) Food Cowboy

Bu uygulama, üretim fazlası gıda sahipleri (çiftçiler) ile ihtiyaç sahiplerine ücretsiz gıda sağlayan hayır kurumlarını (aşevleri, kiliseler ve evsiz barınakları) birbirleriyle iletişime geçiriyor. GPS teknolojisiyle beraber, artık ürün tedarikçileri, potansiyel müşterileri uyarabilecek. Mesela, bir tır römorkunun soğutucusu bozulduysa, bu demek oluyor ki; ürün artık toptancı için işe yaramaz hale gelmiştir. Sosyal girişimci Roger Gordon, “Uygulamayı kullananlar, ilanı ve şartlarını yazacaklar ve uygulama da gıda bağışının yapılabileceği yerleri tanımlayacak” diyor.

food cowboyRoger Gordon, Food Cowboy’u dört sene önce, doktor ve halk sağlığı uzmanı, açlığı, sabit bağışlardansa (konservelenmiş veya işlenmiş ürünler), taze gıdalar aracılığıyla çözmek üzerine uzun zamandır çalışmalar yapan Barbara Cohen ile beraber kurdu. Gordon, “Kardeşim sebze yetiştiricisi. Ve ne zaman ürününün teslimatı reddedilse, beni arar ve ben de elinde kalan ürünler için uygun bir yer bulmaya çalışırım. Ama bu oldukça zordu, çünkü gıda bankaları haftasonları veya akşamları çalışmıyor.” Food Cowboy, uygulamayı kullanan ve geç saatlerde de açık olma sözü veren kuruluşlara ufak komisyonlar da ödüyor. Food Cowboy, aynı zamanda mesai sonrası bir “kurtarma” işi de gerçekleştiriyor; düğün ve partilerden artakalan yiyecekleri, barınak depolarına taşıyor. Gordon, araç paylaşım şirketleri ile gıdaların barınak ve aş evlerine elverişli şekilde ulaştırılması için sürücülerin yetkilendirilmesi üzerine de konuştu.

3) Spoiler Alert

Bu platform vasıtasıyla, büyük çiftlikler ve toptancılar, üretim fazlası yiyecekler hakkında gerçek zamanlı bilgi paylaşımında bulunabilir ve olası alıcılara ulaşma imkânı sağlanmış olur.

spoiler alertSpoiler Alert, 2015’te MIT, MBA adayı Ricky Ashenfelter tarafından ortaya atılan harika bir fikirdir. Gıda bağışını teşvik etmek için, Ashenfelter Spoiler Alert’e, kullanıcıların kâr amacı gütmeyen kuruluşlardan sağladıkları “elektronik doğrulamalar” ile elde edecekleri olası vergi gelirlerini görebilecekleri birtakım ölçü sistemleri de ekledi. Şimdilik sadece New England’da hizmet verse de Ashenfelter, Spoiler Alert’i ileride ülke genelinde birçok kâr amacı gütmeyen kuruluş ve gıda kurtarma organizasyonu ile birlikte kullanmayı planlıyor. Ashenfelter, “Teknik açıdan kendimizi birinci görüyoruz ancak her zaman, yazılımımıza katkıda bulunabilecek grupları da araştırıyoruz” açıklamasını yaptı.

4) Imperfect Produce

Üretilen gıdanın yüzde yirmisi, estetik mücadeleyi kazanamayıp (eciş bücüş havuçları veya şekilsiz elmaları düşünün) çiftliklerden çıkamıyor bile. Aslında, üreticiler çoğu zaman talep hacmini karşılayabildiklerinden emin olmak için daha fazla üretime gitmeyi tercih ediyor ve sonra da bu “şekilsiz” yiyecekleri çürümeye terk ediyorlar. Bu yüzden, geçtiğimiz yıl girişimci Ben Simon, Kaliforniya Körfez Bölgesi civarında hizmet veren gıda teslimat şirketi Imperfect’i kurdu.

imperfect produceSimon’ın ekibi, elindeki ürünleri geleneksel perakendecilere satamayan çiftçilerle iletişime geçip ürünlerini yüzde 30 ila 50 arasında değişen indirimlerle satın alıyor. Ve aldıkları bu “şekilsiz” ürünlere, onları komik ve sevimli gösterecek eklemeler yapıyorlar. Imperfect Produce, kendi ismini taşıyan  ürünlerini Kuzey Kaliforniya’da 20’ye yakın markette satışa çıkarmak için Whole Foods ile birlikte çalışmaya başladı. Ve Simon, Imperfect’i ülkenin diğer noktalarına da götürmek için çalışmalarını sürdürüyor. “Hedefimiz, geleneksel gıda sistemini değiştirmek ve bu reddedilen ürünlere daha pozitif bir bakış açısıyla bakılmasını sağlamak. Komik gıdaları, havalı yeni çocuk yapacağız.”

5) The @UglyFruitandVeg Campaign

Yemek üzerine yerleşmiş köklü inançları değiştirmek zor olabilir. Ancak, gıda aktivisti Jordan Figueredo’nun “Ugly Fruit” sosyal medya mücadelesine katılabilirsiniz! Ugly Fruit & Veg, tuhaf şekilli birçok yiyeceğin (salyangoz kabuğu şeklinde biberler, insansı kabaklar) komik ve eğlenceli hashtaglerle paylaşıldığı (#partyvegetable, #funactivism) bir oluşum. “Aslında hepsi, ürünün –ve tabii hayatın– kusurluluğunu övebilmekle alakalı” açıklamasını yapıyor Figueredo.

ugly fruitKendisi, 2014’ün sonlarına doğru kendi “çirkin” fotoğraflarını eğlence amaçlı tweetlemeye başlamış ve tek amacı, ünlü şef Jamie Oliver tarafından retweetlenmekken, bir anda binlerce takipçi de kazanmış. Figueredo, artık daha fazla beğeni ve retweetten ziyade, takipçilerine sürekli olarak “çiftlikten-gıda bankalarına” programlarını desteklemelerini teklif ediyor. Ve şu aralar, büyük alışveriş merkezlerinin de “komik görünümlü” ürünleri satın almasını, reddetmemesini öneren bir dilekçeyi herkese ulaştırmaya çalışıyor. (#whattheforkwalmart, #targetgetus)

6) Salvage Supperclub

Hiç süresi geçmiş bir yiyeceği çöpten yediğinizi hayal etmiş miydiniz? Salvage Supperclub’ın ekibi, süresi geçmiş ve estetik olarak şekilsiz, kusurlu yiyecekleri, ağız sulandıran yemeklere dönüştürüyor. Ve evet, bu yemek etkinlikleri, temizlenmiş, güzel bir görünüme kavuşturulmuş büyük bir çöp kutusunun içinde gerçekleştiriliyor. Josh Treuhaft, Danimarkalı şef ve “çöp aşçılığı” şampiyonu Rene Redzipi’den etkilenen bir endüstriyel tasarımcı. 2013’te tez projesi olarak Salvage Supperclub’ı bir etkinlik olarak başlattı. Ve geçtiğimiz kış, West Coast Culinary’de,  Food Shift’in de katkılarıyla bir akşam yemeği etkinliği düzenlediler.

West Coast Baş Aşçısı Pesha Perlsweig, özel menüler planlamadığını, aksine, üretim fazlası, “çirkin” ve/veya birlikte çalıştığı çiftlik ve gıda şirketlerinden tüketim tarihi henüz geçmiş ürünleri kullanmayı tercih ettiğini ifade ediyor. Perlsweig, aynı zamanda, katılan misafirlere, evde kendi günü geçmiş yiyeceklerini değerlendirebilecekleri ve kolayca yapabilecekleri yemek tarifleri hazırlıyor. “Biliyorum ki 125 dolara 16 kişiyi doyurarak dünyayı değiştirmiyoruz, ama bu eğitici bir etkinlik. Biz, evimize aldığımız ve çoğu çöpe giden atıklara dikkat çekmeye çalışıyoruz” diyor. Treuhaft, Salvage Supperclub adına bir yemek kitabı çıkarmayı hedefliyor. Ve atık gıda konusuna farkındalığı çok büyük ölçeklerde arttırmak için, bio-yakıt ile çalışan bir çöp konteyneriyle şehirlerarası bir tur düzenlemenin hayalini kuruyor.

7) Food Forward

2009’da, Los Angeleslı yazar/fotoğrafçı/şef Rick Nahmias, gıda kurtarma üzerine bir tür deney yaptı: Arkadaşının evinin arka bahçesindeki ağaçlardan topladığı bolca meyveyi Craigslist üzerinden birçok insana dağıttı. Ve bu deney sayesinde, arka bahçelerinde “hobi olarak” bahçe işleriyle uğraşan insanlarla iletişime geçti. Aynı yıl, yaklaşık 45 ton gıda, L.A. ve civarında ihtiyacı olan kuruluşlara iletildi.

food forward“Fast-forward” (Hızlı-İlet), şimdilerde ise “Food Forward” (Gıda İlet), gönüllülük esaslı ve her hafta bahçelerden, birçok Los Angeleslı çiftçinin marketlerinden ve toptancılardan toplanan üretim fazlası meyve ve sebzeyi çöpe gitmekten kurtaran bir topluluk haline dönüştü. Nahmias, Food Forward’a duyulan ilginin artmasından ve gıda atıklarıyla ilgili yapılan haberlerin sayısının artmış olmasından hoşnut ve  “Atık gıdalar konusu, politize edilmemiş nadir konulardan biridir. Herkes yemek yer, bu yüzden insanlara bu konuda ulaşabilmek çok kolay” açıklamasını yapıyor.

Food Forward’ın en son hedefi de atık gıda konulu programlarını L.A. içinde devlet okullarında uygulatabilmek. “Bu geri gönüşüm hareketinin arkasındaki çekicilik, çocuklardan kaynaklanıyor. Çocuk, eve gidiyor ve soruyor: ‘Niye bu şişeleri çöpe atıyorsun?’” diye açıklıyor Nahmias ve “Bu yüzden biz de bu küçük beyinlere girip onların atık gıdalar, gıda kurtarma ve geri dönüşüm hakkında bu ve benzeri soruları çevrelerine sormalarını istiyoruz” diye ekliyor.

8) L.A. Kitchen

L.A. Kitchen (L.A. Mutfağı), D.C. Central Kitchen* öncülüğünde kurulmuştur. Kurucu Robert Eggers, kentsel gıdacılık prensiplerini sosyal girişimcilikle birleştirmiş. Fakat bu sefer, Eggers’ın aklında hizmetini sunacağı farklı bir kesim var: “Baby Boomers”**. Eggers bu konuyu şöyle açıklıyor: “Tıpkı pörsümüş, buruşmuş yiyeceklerimizi çöpe attığımız gibi, mecazi olarak toplum da yaşlı insanları ‘çöpe atar’. Ve şu an, yaşlı Amerikanların sayısında bir artış mevcut. Bu insanlar, kendilerine düzgün gıda alamayabiliyorlar; çünkü düzgün beslenecek kadar paraları yok veya emekli maaşları yetersiz kalıyor.”

la kitchenBu yüzden de L.A. Kitchen’ın önceliği, aşırı düzeyde üretilen veya çöpe gidecek olan gıdaları kurtarıyor ve kâr amacı gütmeyen yemek servis kuruluşlarına yeniden dağıtımını sağlamak oluyor. Peki neden Los Angeles? Eggers, bu soruya “Şehir, müthiş bir arz-talep fırsatı sunuyor. L.A. bölgesi, dünya üzerinde en sağlıklı yiyecekleri üreten bölge. Ve aynı zamanda, yaşlı nüfusun (65+) da en yoğun olduğu bölge. Bu sorunun ileride bizi vurmasını beklemek yerine, erkenden yeni fikirler oluşturmaya ve diğer büyük şehirlerde de uygulanabilecek formüller geliştirmeye çalışıyoruz” şeklinde cevap veriyor. Dahası, önceden hapse girmiş bireyler, L.A.’den 15 haftalık iş eğitim programını tamamlayıp kendileri de geri dönüştürülmüş yiyeceklerle yemek yapabilme becerisi kazanıyor.

9) For Solutions

Gıda bankaları her ne kadar büyük olsalar da sonuçta gelen her şeyi kabul edebilecek kapasiteye sahip değil. Neyse ki belediye ve bazı kurumlar, eldeki araziler için alternatifler üretmeye başladı.

for solutions16 yıl önce, Biyolog Dr. Nicholas Smith-Sebasto, öğrettiği ve uygulamaya koyduğu eşsiz bir aerobik kompostlama sistemi (bir tür gübreleme sistemi) ile, gıda atıkları konusunda tasarruf etmek üzerinde çalışıyordu. Yaptığı çalışmalarla sadece enstitüleri değil, aynı zamanda yılda on binlerce doların da tasarruf edilmesini sağladı. Ve Smith-Sebasto bunun dışında başka bir şey daha fark etti: Kullandığı sistemin sindirilmiş içeriği, toprak için oldukça önemli besin maddeleri içeriyordu. Böylece, bunu toprağın verimini arttırmak için gübre olarak kullanabilirdi. Konuya dair şu açıklamaları yapıyor: “EPA verilerine göre yemek artıklarının yüzde 97’si çöp sahalarına atılıyor ve böylece içlerindeki besleyici nitelikteki gıdalar boş yere hapsolup yok oluyor. Ki bu saçma çünkü bir gün ham petrolü de tüketeceğiz ve o zaman, gübre üretmek için elimizde kaynak kalmayacak.”

Smith-Sebasto’nun sistemi, ABD’de 2014’te patentlendi ve uygulamak isteyen belediyeler, okullar, hapishaneler ve çeşitli kurumlar için kullanıma açık. Smith-Sebasto, küçük ölçekli gübreleme sistemlerini, çöp kamyonları yerine kullanmanın da hayali olduğunu belirtti.

10) Power Knot

Power Knot, günlük yaklaşık 1800 kg kadar yiyeceği hızlıca öğütebilen yeni bir makine geliştirdi. LFC (Liquid Food Composter), yalnızca kanalizasyon sistemlerine güvenli bir boşaltım yapmakla kalmıyor, aynı zamanda otellere, restoranlara, kafeteryalara, stadlara ve yiyecek dağıtım merkezlerine de karbon ayak izlerini daha iyi takip edebilmeleri ve düzenleyebilmeleri için yardım etmiş oluyor. Nasıl mı? Bireysel atık kullanım istatistiklerini bir bulut hesabında toplayarak. Bu da yöneticilere, kullanımı uzaktan takip edebilmek için ve –en iyi yanı da– gıda atığını azaltmak için çeşitli yollar geliştirme imkânı sunuyor.

power knotPower Knot’un kurucu/yöneticisi Iain Milnes, “Gıda atıklarını önlemek için atılan adımlar ve yasalar doğru yönde ilerliyor fakat ortadaki tüm gıda atığı oranını düşünecek olursak, bu ilerleme şimdilik çok yavaş görünüyor. Küresel ısınma sorununu çözmek için zamanımız gittikçe daralıyor” açıklamasını yapıyor.

*D.C. Central Kitchen: 1989’dan beri, aşçı olmak için eğitim alan insanlar tarafından hazırlanan ve geri dönüştürülmüş yiyeceklerin kullanıldığı yemekler ile açlık oranını azaltmak için mücadele veren bir oluşum.

**Baby Boomers: Doğum oranının yüksek olduğu, ikinci dünya savaşı ile soğuk savaş arası dönemde doğan kişiler için kullanılan tabir.

Kaynak: Sierra Club

Diyabet her yaşta ortaya çıkabilir: Glisemik indeks kontrolü için püf noktalar

Diyabet her yaşta ortaya çıkabilen ve yaşam boyu süren bir hastalıktır. Diyabetli kişi, kan şekerini kontrol etmeyi ve en önemlisi nasıl beslenmesi gerektiğini öğrenmelidir. Diyabet, insülin hormonunun üretilememesi veya etkili şekilde kullanılamaması ile gelişen bir hastalıktır.

Diyabetli kişi, yediği besinlerden kana geçen glukozu kullanamaz ve hiperglisemi oluşur. Karbonhidrat, protein ve yağ metabolizması bozulur. Glukozun enerji olarak kullanılabilmesi için insülin hormonu anahtar görevi yaparak glukozun hücrelerin içine taşınmasını sağlar. Kan şekeri düzensizlikleri göz problemlerine, kalp-damar ve böbrek hastalıklarına, sinir sistemi hasarlarına neden olabilir.

Glisemik indeks 50 gram karbonhidrat içeren bir besinin kan şekerini referans besine göre ne kadar arttırdığı önemlidir. Referans besin de glukoz veya beyaz ekmektir. Glisemik indeksi düşük besinler kan şekerini daha kontrollü yükseltir. Bu nedenle besin seçiminde glisemik indeksi düşük besinler tercih edilmelidir. Peki glisemik indeksi etkileyen etmenler nelerdir? Glisemik indeksi besinlerin sindirim-emilim oranları, içerdikleri protein – yağ miktarları, posa ve besinlere uygulanan işlemler etkiler.

Besinlerin emilim ve sindirim oranları

Besinlerin emilim ve sindirim oranı arttıkça glisemik indeks yükselir. Örneğin ekmeğin emilim oranı mercimeğe gör daha fazladır. Bu da ekmeğin glisemik indeksinin daha fazla olduğu anlamına gelir.

Posanın önemi

Posanın karbonhidrat emilimini azaltıcı ve kan şekerini daha kontrollü yükseltici etkisi vardır. Bu nedenle glisemik indeksi daha düşüktür. Ayrıca posadan zengin besinler daha düşük kalorili ve midede hacim kaplayarak doygunluk hissini arttırır. Aynı zamanda taneli besinlerin posa içeriği fazla olduğu için sıvılara göre glisemik indeksi daha düşüktür. Bu nedenle meyve suyu yerine meyvenin kendisi tüketilmelidir. Posa kaynağı olarak günlük beslenme programınıza porsiyon ölçülerine dikkat ederek sebze-meyve, tam taneli tahıl ürünleri ve kuru baklagilleri eklemeyi unutmayın.

Protein-yağ miktarları

Protein ve yağ içeren besinler mide boşalmasını geciktirerek nişastanın emilimini yavaşlatır. Meyvenin yanında yağ içeren fındık, badem gibi kuru yemişler ekleyerek kan şekeri kontrolü sağlamış olursunuz.

Besinlere uygulanan işlemler

Besinlerin pişirme süreleri de glisemik indeksi etkiler. Daha uzun süre pişen nişastalı besinlerin glisemik indeksi daha yüksektir. Soğuduğu zaman dirençli nişasta oluşur. Bu nedenle piştikten sonra bekleyen besinlerin glisemik indeksi düşer. Glisemik indeksi yüksek patatesi miktarlarına dikkat ederek sebze yemeklerinize ilave edebilirsiniz.

Sonuç olarak diyabetli kişi, kan şekeri kontrolü yaparak hangi besinlerin kan şekerini yükselttiğini öğrenmelidir. Yasaklarla dolu bir beslenme programı yerine tüm besin ögelerinden porsiyon ölçülerine dikkat ederek tüketmelidir. Diyabetin komplikasyonlarından korunmak ve daha kaliteli bir yaşam sürmek için yeterli ve dengeli beslenmek gerekir. Sağlıklı beslenme programı herkes için ortaktır.

Hazırlayan: Diyetisyen Perihan Kılıç