Ana Sayfa Blog Sayfa 27

Açık havada yeni filmler izlemek: 58. Antalya Altın Portakal Film Festivali

Türk sinemasının yeni filmlerini müjdeleyen ve sinema sektörünü bir araya getiren Antalya Altın Portakal Film Festivali, yılın sinema olmayı olmaya 58. yılında da devam etti. İlk kez bir Altın Portakal’da, Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nın bütün filmlerini izledim. Geçtiğimiz yıl pandemi nedeniyle takip edemediğim festivali, bu yıl izlediğim filmler üzerinden değerlendireceğim. Ancak festivalin ödül töreni hakkında birkaç cümle etmeden geçmemek olmaz.

Ödül töreninde kesin ödül alır dediğim birçok filme ödül gitti, fakat görülmediğini ve ödüle değer olduğunu düşündüğüm de birçok film vardı. Diyalog ve Birlikte Öleceğiz filmlerinin ödülsüz dönmesi, çok üzücü oldu. Ayrıca ‘En İyi Kadın Oyuncu’ ödülüne kesin kavuşacağına inandığım Nihal Yalçın’ın ödül alırken yaşadığı durum, festivalin ‘En İyi Film’ ödülü sahibi olan Okul Tıraşı’nın zaferinin önüne geçti. Bence festivalin en başarılı filmlerinden biri olan ve herkesin üstünde buluştuğu “Okul Tıraşı” filminin başarısı ve ödül kazanan diğer filmler, gecenin en çok konuşulan konusu olmalıydı. Daha önce izleme şansı bulduğum film, Doğunun bembeyaz soğuğunda yüze adeta bir darbe indiren güçlü bir gerçekçi hikaye anlatıyor. Filmin verdiği mesajlar çok önemli, öğretmenlerin revire girdiklerinde kaymaları gibi… Oyuncu kadrosundan her bir oyuncu, özellikle filmin küçük kahramanı Samet Yıldız’ın olağanüstü performansı da dikkat çekici. Güçlü bir senaryoya imza atan Ferit Karahan ve Gülistan Acet’i kutlamak gerek…

Hangi filmleri izledim?

Yönetmenliğini Selman Nacar’ın üstlendiği İki Şafak Arasında filmi, işverenlerle çalışan arasındaki adaletsiz denge üzerine orta derecede başarılı diyebileceğimiz bir film olma özelliğini taşıyor. Ailesiyle beraber başında durduğu fabrikanın sorunları bir yana, sevdiği kızla kurduğu hayaller arasında sıkışık kalan Kadir’e odaklanan film, bir karakterin saf ve masumluğunun git gide nasıl sömürülebileceği konusunda önemli bir senaryo farkı atıyor. Yer yer kahkaha attıran yer yer düşündüren ve detaylarıyla üzerine yoğunlaşılmış bir film olduğunu gösteriyor. Yönetmenin yakaladığı kamera açıları umut verici.

İşçi-işveren ilişkisinin noktasına parmak basan filmde; Nezaket Erden’in canlandırdığı karakterin o parayı bir türlü istememesi, korkutulmasına rağmen istememeyi diretmesi ve akrabalar konusunda da bu istek ile ilgili bir çatışmanın tam kurulaması, izleyicinin kafasını karıştırıyor. Ayrıca filmin bir türlü finale varamayışı, filme eksi katıyor. Çünkü vardığımız nokta, izleyiciyi oldukça zorluyor ve bir şekilde o noktanın biraz daha erken bir zamanda diliminde olmasını diliyoruz. Nezaket Erden karakteriyle büyük bir uyum yakalıyor. Tamamen doğru bir cast seçimi olduğunu düşündürten karakterin yanı sıra; ayrıca Erdem Şenocak, Ali Seçkiner Alıcı, Gülçin Kültür Şahin ve Cihat Süvarioğlu’nun canlandırdığı karakterler de olukça kıymetli. Filme ayrı bir dinamizm ve karakteristik bir özellik katan bu 4 karakter, oldukça iyi performe edilerek karşımıza çıkıyor.

Zuhal

Nazlı Elif Durlu’nun yönetmenliğini üstlendiği Zuhal filmi; duyduğu kedi sesi üzerinden travmatik bir durum yaşayan şehirli kadının yaşadığı sıkışmışlığına, absürt bir bakışla farklı bir izleti sunuyor. Yönetmenin söyleşide verdiği bilgiye göre, aslında bu hikayenin gerçekten bir esinlenme olduğunu duymamızın ötesinde film gerçekçilik hissi de taşımakta. Paranoyaksızlığın kanıtlanma çabası, cesurluk ve bitki ile kedi üzerinden kurulan imge çatışması da bir hayli ilgi duyulası. Yönetmenin ilk filminde bu derece titiz çalıştığını görmek, gerçekten de dikkat çekiyor.

Gerçekten çok temiz, pürüzsüz ve derdini izleyicisine çok iyi anlatan bir film izliyoruz. Fakat biraz daha kısa bir sürede de anlatılabilir, çünkü film varmaya çalıştığı noktaya gelene kadar zorlanıyor. Bu durumda da anlıyoruz ki aslında bu film bir kısa film olsa, tamamen mükemmel olurdu. Belki de bazı sahnelerin daha dolu dolu olması, filmin uzun yapılması isteğine bir merdiven sağlayabilirdi. Nihal Yalçın, karakterine sağlam iplerle bağlanmış bir şekilde karakterini canlandırıyor. Adeta filmi sırtlıyor ve absürtlük abidesi olarak gönül çeliyor. Filmin büyük bir avantajı ve artısı…

Diyalog

Ali Tansu Turhan’ın yönetmenliğini üstlendiği Diyalog, film çekimleri öncesi yönetmen ve oyuncu buluşmaları, ardından ilerleyen sinema yolculuğu üzerine türevlerinden farklı bir film olmuş. Audition meselesine bakışı oldukça düşündürücü bir hal alan film, yönetmenin giriş için tasarladığı karışık görüntü kurgu tekniği ile de dikkat çekiyor. Filmin içinde film izleme duygusunu da yaşadığımız filmin uzayan bazı yol yürüme sekansları, izleyiciyi biraz sıkabiliyor. Ancak vardığı noktada bir sürprizle karşılaşabiliyoruz aynı zamanda. Aslında film boyunca yer alan merak unsuru, çok uzun süreç sonrası cevabını buluyor ve film izleyiciyi bir yandan da kıvrandırıyor bir bakıma. Filmdeki karakter Ushan ve Hare’nin karakterlerine yaklaşımları üzerine de bir düşünce seansı sunulan filmde, aslında beklediğimiz değil de beklemediğimiz bir yolculuğa çıkıyoruz. Ses olarak var olan yönetmenin oyuncusuna yaklaşımı her ne kadar tartışılır olsa da, iki farklı hikayenin bir filmdeki varlığı birbirleriyle çarpışmadan ve kafa yorulmadan ilerliyor, aslında filmi başarılı kılan bir unsur da bu. Yalnızca filmin yer yer uzayan sekansları oldukça fazla, bu da bir dezavantaja yol açıyor.
Filmde her iki karakterin sivri sinekler ve aptal insanlardan nefret etmesi, çok gerçekçi bir his katıyor. Ve sektörün bazı kötü yanlarına da işaretler ediyor. Ushan Çakır, kendinden beklenen oldukça başarılı bir bir performansla karşımızda. Hare Sürel ise karakteriyle bağ kurmada son derecede iyi bir çalışma yapıyor. Özellikle sesini kullanırken titretmeyi gerçekçi yapan Sürel, Çakır ile beraber uyumlu bir ikili de olmayı başarıyor. Ses olarak filmde var olan Funda Eryiğit, muhteşem sesiyle bile filme muazzam bir artı katıyor.

Cemil Ağacıkoğlu’nun Tarla sonrası yeni uzun metrajlı filmi olan Kafes, eski polis memuru olan ama şimdilerde köhne bir otelde çalışan Hasan’a odaklanıyor. Film, arkadaşlığın intikam duygusuna dönüşmesi üzerine ama bunu anlatırken basit yoldan değil de dolambaçlı yollardan geçmeyi seçen ve bunun yanında abi-kardeş, iş arkadaşlığı ve birçok konuyu içinde barındırarak bulanık bir film olarak karşımıza çıkıyor. Festival seçkisinin en zayıf filmi olduğunu kanıtlayan Kafes, İlona ve Hasan’ın ilginç ilişkisine de bakış atıyor. Belki Özay Fecht ve Tarhan Karagöz’ü filmden ayrıca değerlendirmek gerek, çünkü ödüle kavuşan bu iki performansın başka bir değerlendirilmesi durumuna ihtiyaç var gibi görünüyor. Filmdeki yaşlı fahişeler ve eski polis girdabı da ilginç görünse de ekrana yansımada sorun var. Sinemamızda yol alınamadığının acı bir kanıtı sanki film. Anlattığını anlatamayan, uzun süreyle kaplayan bir boşluk yığını gibi. Filme diyebileceğim en güzel şey, belki de Murat Kılıç’ın oyunculuğu ve Görkem Yeltan’ı ilk defa farklı bir karakterle görebildiğimiz olabilir…

Anadolu Leoparı

Emre Kayış’ın ilk uzun metrajlı filmi olan Anadolu Leoparı, hikayesini gerçek bir Ankara hikayesinden alıyor. Ankara’nın unutulmuş olan havyanat bahçesinin geçmişine giden film, Türkiye’nin yeni çağa geçişi üzerinden müdür Fikret’in içine kapanmış olan hayatında yaşadıklarına odaklanıyor. Aslında yakın zamandan herkesin çok da iyi bildiği bir olay üzerinden yola çıkıp, merak edilesi bir fikri anlatan film, Hayvanat bahçesinin lunaparka dönüştürülmesi hikayesi ve Ankara motifi ile dikkat çekiyor. Fakat bu konunun senaryoda ilerlemesi ne yazık ki başarılı olamıyor. Çünkü anlattığı meseleden farklı noktalara da kayan film, izleyicinin kafasında soru işaretleri bırakıyor. Filmin başından sonuna kadar koyuluk ve griliğin yanı sıra sisin etkisini de hissediyoruz. Aslında Ankara’yı betimleme çabasını hissediyoruz, ama izleyicide büyük bir buhrana sebebiyet veriyor bu durum bence. Ancak buna rağmen Uğur Polat, başarılı oyunculuğu ve attığı tiratlarla filmde yer alıyor. Polat’ın performansı, özellikle Tansu Biçer ile olan teke tek sahneleri, müdür-savcı girdabı meselesi üzerinden hem performatik hem de sahne dinamiği açısından başarı sağlıyor.

Usta yönetmen Semih Kaplanoğlu’nun sekizinci uzun metrajlı filmi olan ve Bağlılık üçlemesinin ikinci halkası olan Bağlılık Hasan filmi; Doğa, bürokrasi ve din motifinin farklı hikayelerle bir araya geldiği ilginç bir hikaye yakalıyor. Her koyunun kendi bacağından asılması meselesi, filme nüfus nüfus yayılıyor. Doğa ve insan ilişkisi üzerine bir ton yakalamaya çalışan ve bunu doğanın her bir hücresini de üzerine alarak başaran film, elektrik direği mevzusu üzerinden bürokrasiyi eleştirmesiyle de dikkat çekiyor. Fakat hac mevzusunun filme dahil olması, konuyu bir anda savuruyor ve bir sarmal haline geliyor. Kaliteli bir görüntü yönetimi ile kendini kanıtlayan film, özellikle başrol ikilisinin başarılı performanslarıyla da dikkat çekiyor.

Necip Çağhan Özdemir’in yönettiği Bembeyaz, dindar babasıyla fotoğrafçılık yapan ama hayatında sırlarla yaşayan Vural’ın hayatına odaklanıyor. İnsanın kendiyle sorgu sorguya gelmesi üzerine bir deneme olarak karşımıza çıkan Bembeyaz, yalancılık ve suçluluk üzerine vicdanı bir sorgulama yapıyor. Fakat bir televizyon filmi olmaktan öteye geçemeyen filmin suç gerilimi duygusu da çok basite indirgenerek anlatılmış. Ancak senaryosunda aslında ekmek kırıntısının yenmesi gibi hayattan detaylar da filme artı kazandırıyor. Mert Fırat’ın uzun zaman sonra iyi oyunculuğa şahit olmak güzeldi. Ayrıca Ece Çesmioğlu ve İnanç Konukçu da oldukça başarılı performanslar sergiliyor.

Birlikte Öleceğiz

Belki de benim için festivalin en sürpriz filmi, Hakkı Kurtuluş ve Melik Saraçoğlu’nun yönetmenliğini üstlendiği Birlikte Öleceğiz oldu. Uzun zaman sonra Türk sinemasında bu kadar yenilikçi ama yabancı sinemadan da esinlenen ilginç bir film görebilmek, oldukça nefes aldırdı ve beni çok şaşırttı. Sürprizlerle dolu olan hayat, belki de hiç yaşayamayacağımız durumlar ve insanlarla buluşturuyor bizi. Dünya dönüyor, yaşam sürüyor ve kendimizi o akışa bırakarak sürdürüyoruz hayatımızı. Ruhumu dinlendiren, kendime de benzettiğim ama bir süreliğine de olsa neden yaşadığımı unutturan bir film oldu Birlikte Öleceğiz… Kimsenin cesaret edemeyeceği derecede bir anlatıma sahip ve fark yaratan bir dili var filmin. 161 dakikalık süre zarfında senaryosunda birçok gebeliği barındırıyor film ve hiç bir şekilde çakışma yaşatmıyor. Nostaljik esintiyi de barındıran Birlikte Öleceğiz, aslında aşk üzerine ölmeye doğru giden bir şiirler bütünü halinde sunuluyor.

Sevgili karakterimiz aslında Bergman ve Malick filmlerinden fırlamış esintiler sezdirseler de, bir bakıma filmin ana karakterlerinden bir tanesi de İstanbul oluyor. Özgür Emre Yıldırım, adeta yıldız gibi parlayan performansıyla filmin başrolünde. Mazhar’ın yaşadığı aşk girdabı, arkadaşlık ilişkileri ve doktor olarak çalıştığı hastanede yaşadığı mobbing meselelerini Yıldırım, adeta kendi yaşıyormuşçasına izleyicinin bağ kurmasını sağlıyor. Özellikle muazzam araba sahnesinin de es geçilmemesi gerektiğine vurdu yapmak gerek. Ece karakterini canlandıran Su Kutlu ise, oyunculuğunda önemli bir adım attığını bu performansıyla kanıtlıyor. Özellikle rahmetli Süleyman Turan ile anahtar üzerine olan sahnede o kadar muazzam ki, aslında karakterinin dönüşümü üzerine olan o sahnede Kutlu, o duygu hissederek filme devam edebilme başarısı yakalıyor. Bulunduğu her projeye renk katan Nazlı Bulum da, filme büyüleyici bir his katıyor.

Kerr

Usta yönetmen Tayfun Pirselimoğlu’nun yedinci uzun metrajlı filmi olan Kerr, aslında Pirselimoğlu’nun kendi kaleme aldığı aynı adlı romanından ilhamla bir film olarak karşımıza çıktı. Babasının ölümü sonrası onun yaşadığı kasabaya ayak basan Can’a odaklanan film, karakterin kendini ait hissetmediği bir coğrafyada bir anda içine sıkışan haline, ilginç bir mübalağa yapıyor. Distopik ama günümüz pandemisine de benzer nitelik yakalayan, güçlü bir Tayfun Pirselimoğlu rejisi izliyoruz. Dozajında absürtlüğün yanı sıra, yer yer gördüğümüz çukurlar da anlamlı. Pirselimoğlu, yönetmenliğince güçlü bir sıçrama yaptığını ve günümü teknolojine ustaca bir yaklaşımla sinemadan asla kopmayacağını kanıtlıyor. Ayrıca Rıza Akın ve Erdem Şenocak’ı daha önce hiç görmediğimiz tiplemelerle bu filmde görmek, oldukça akıllıca bir hareket. Genelde izleyicinin güzünü absürt bir şekilde gülümseten Şenocak’ın bu filmdeki performansı, dikkat çekici ama izleyici için alışması zor bir performans. Rıza Akın’ın özellikle saç ve makyaj konusunda dikkat çekici bir tasarımla filmde yer alması da önemli. Özellikle birçok eleştirmen olarak katıldığımız durum, ”No Country for Old Men” filminde Javier Bardem’in canlandırdığı ‘Anton Chigurh’ karakterini andıran halleri, ilgi uyandıcı kılmış filmi…

Uluslararası Yarışma’dan ise iki filmde buluşabilme şansı buldum. İlki, festivalde “En İyi Yönetmen” ödülünü de kazanan “Aurora” oldu. Faz Fabrega’nın yönettiği film, lisedeyken hamile kalan genç bir kız ve kadın olan öğretmeni ile kurduğu bağ üzerine bir hikayeye daldırıyor. İlginç açılar ve yakaladığı kaliteli senaryoyla izleyicisini filmde bağlayan Aurora, genç yaşta hamile kalmanın ve taciz mevzusunun derinine inerek, psikolojik bir çatışmayı başarıyla anlatıyor. Nitelikli bir anlatım diline sahip film, gıcık karakterlerin de dahil olmasıyla farklı bir noktaya ulaşıyor. Yönetmenliğini Levan Koguashvili’nin üstlendiği 4. Sokaktaki Pansiyon yani Brighton 4th ise, eski bir boksörün kalan son ömrü üzerinden, baba-oğul ilişkisi çatısı üzerinden bir hikaye sunuyor. Levan Tediashvili’nin enfes performansıyla dikkat çeken film; borçlu-alacak, insan zaafları ve hırslar üzerinden şehirler ve hayatlar haritası çıkarıyor. Göçmenlik ve güçlü olanın altında ezilmek üzerine de vurgularda bulunan film, gri ve soğuk hissi barındıran görüntü diliyle de aslında temasına uyumlu bir izleti sağlıyor.

4. Sokaktaki Pansiyon – Brighton 4th

Sekiz dakika yirmi saniye | Öykü

0

“Anlamayacaklar nasıl olsa,” diyerek iç geçiren adam, düştüğü yerden kalkıp kalabalığa karışırken, kamera gökyüzüne yükseldi ve mavi ekranda “Son” yazısı belirdi. Sinema salonunun maviyle aydınlanan karanlığında, seyircilerin son sahneye şaşkın bir şekilde bakan gözleri de net bir şekilde seçilebiliyordu artık. Film bittiğinde, salon tamamen aydınlandı ve salondaki kalabalık dışarı çıkmak için hızla toparlanmaya başladı.

Gri dağınık saçları, tıraş olmadığı için uzamış sakalı ve yorgun yüzünde artık eğreti duran donuk mavi gözleri ile Özgür, arka koltuklardan birinde oturmaya devam ediyordu. Salondan çıkan insanların aceleci halleri, birilerini dikizleyen insanların yakalanma korkusuyla, aniden kendilerine çeki düzen vermesini anımsatmıştı ona. O ise salondan çıkanlar için, aynı filmi izleyerek bir sırrı paylaşan, birbirine yabancı onlarca insandan biriydi. Bir bakıma görünmezdi. Salon giderek tenhalaşırken, gözlerini kısa bir an için kapattı.

Salondan sert ve ağır adımlarla yürüyerek çıkan birinin ayak sesleriyle aniden uyanıp Kadıköy kalabalığına karıştı. Bahariye caddesinde yürürken, akordeonda “Dünyanın Sonu” şarkısını çalan küçük bir çocukla göz göze geldi. Çocuğun neşeli güzelliği ile çaldığı şarkıdaki tezat onda yavaşlama ve biraz daha, bu durumu izleme isteği uyandırdı. Şarkı hiç bitmiyordu sanki! Aynı hüzünlü ezgi ve aynı neşe sonsuza kadar birlikte sürüp gidecek gibi duruyordu. Bir süre çocuğu izledikten sonra, önünde duran kutudaki bozuk paralara bir yenisini ekleyerek yürümeye devam etti. Akordeonun sesi artık giderek ondan uzaklaşıyordu.

Parti bayraklarının arasından beliren, “Değişime oy ver!” afişinin yanından geçip Beşiktaş iskelesinin önüne geldiğindeyse, yaklaşan seçim nedeniyle, parti standlarından gelen gürültü de yoğunlaşıyordu. Parti liderinin fotoğrafının olduğu bayrağı sıkıca tutarak, çalan parti marşına eşlik eden genci dikkatle izlerken; “su ister misiniz?” diyen yaşlıca bir kadının sesiyle duraksadı ve “teşekkürler,” dedikten sonra bir şeyler arayan birinin acelesiyle denize doğru hızla yürüdü.

Moda sahiline geldiğinde bir kayaya oturdu ve gökyüzüne baktı. Bu sahilin Özgür için, sokağın gürültüsünü dışlayan bir güzelliği vardı. Güneş batmak üzereydi. Uzakta yaprakları dökülmüş ağacın arasından güneşe bakınca, her şey ulaşılabilir görünmüştü ona. Özelikle de geçmiş… “Güneş ile dünya arası mesafe,” demişti Uygar, “yüz elli milyon kilometre. Bu süreyi ışık hızı ile hesap edince güneş ışınlarının dünyaya ulaşması sekiz dakika yirmi saniye. Bu yüzden bizim gördüğümüz güneş, o andaki güneş değil; onun sekiz dakika yirmi saniye öncesinin hali. Yani gördüğümüz şey, bir bakıma, sekiz dakika yirmi saniye önce çekilmiş bir fotoğraf.”

“Sekiz dakika yirmi saniye…” insan hayatında ne uzun ve ne kısa bir süre! Oysaki güneş bizim için ne kadar ulaşılmaz. Tıpkı, sekiz dakika yirmi saniye öncesinde çekilmiş bir fotoğraftaki an’a, asla ulaşamayacağımız gibi!” demişti Özgür, Uygar’a.

Oturduğu o taş, baktığı ağacın hemen ardındaki güneş ve Moda’ya kadar yürüdüğü yolda zihninde çarpışan dilsiz kelimeler ordusu… Neyi anımsadığını bilmeden, hızla denize doğru gitme isteği… “Dünyayı kurtaracak,” insanı bulmanın anlamsız coşkusuyla, elindeki bayrağı sıkıca tutarak, parti marşına eşlik eden o genç… “Değişimi” fazla renkli bayrakların ardından vaat eden afişteki o sıkıcı yüz… Akordeon çalan çocuğun “Dünya’nın Sonu” şarkısını söylerken, ona eşlik eden neşesi… Sinemada onu uyandıran sert adımlar ve kısacık derin uykusundan önce gökyüzünde biten o film… Hiçbirini, sekiz dakika yirmi saniye önceki haliyle algılayamayacaktı!

“Anlamayacaklar nasıl olsa!” demişti filmde ona dayatılan her şeyden kurtularak, gerçek arayışının peşine düşen adam. Onun bu cümlesinin suretine bürünen Uygar, yeniden bakmıştı sanki Özgür’e. Ardından, Özgür tüm uykusuzluğunu bir köşeye itmiş; unutmak ya da bir şeyleri gerçekten anımsayabilmek için, bir dakikalığına da olsa derin uykuya dalabilmişti. Onu, zihnine vururcasına uyandıran, o sert adımların sesi olmuştu Uygar. Sonra akordeon çalan çocuğun neşeli sesinden: “Dünya’nın sonu gelse de, buradan geçip giderken, aynı neşeyle yürüyeceğim,” demişti sanki.
Sokağın gürültüsü her şeyi bastırmaya çalışsa da; Özgür, aslında Uygar’ın sesiyle gülmüştü tüm bu anlamsızlığa. Ardından gerçek susuzluğunu anımsar gibi hızla yürümek istemişti. Şimdi ise, tam burada, batan güneşi izlerken o, Uygar onun yeniden yanındaydı.

“Gökyüzü hala çok güzel ama sen sadece görmemeyi seçiyorsun artık.” diyerek gülümsüyordu ona Uygar.

“Görmemeyi seçmek mi?” Böyle bir yeteneğim olsaydı eğer, biliyorsun şu an yanımda olmazdın! ”

“O gün gerçekten “Gitme!” deseydin, şu an yanında olurdum.”

Özgür içini çekip, yavaşça gözden kaybolan güneşe bakarak, “Geçmişi” dedi, “her an zihnimde değiştiriyorum. Şimdi ve geleceği, sadece o birkaç dakikalık anı geriye alabilmek ve değiştirebilmek için geçmişe savurmaya çalışıyorum. Sana, daha ne kadar “gitme” diyebilirim?”

“Şu an, sen ve ben, sadece zamanda donmuş bir fotoğraf karesiyiz ve bu andan başka gidebileceğimiz yer yok, biliyorsun. “Gitmek” şu an bir eylem değil; artık, içinde bulunduğumuz an.”

“Bir fotoğraf karesindeysek eğer, neden tüm sokaklara senin sesinden haykırıyorum ve neden tüm sokak -her şeyiyle- senden ibaret olmasına rağmen, sesimi duyuramadığım sadece sen oluyorsun? Sessizliği seçmek istediğimde, yaşamım neden seyircisiz bir salonda oynayan ve bitmekte olan bir filme dönüşüyor?

“Gözlerini kapat ve filmi geriye sar. Hiç konuşmadan sadece izle.” Tek seyircisi sensin ve bu film zaten yalnızca senin için.

….
O gece eve geldiğimde abilik rolünü hızla üzerine geçirip “Saatin kaç olduğunun farkında mısın?” demiştin önce. Ardından “Yine leş gibi içki kokuyorsun! Ne zaman bu aylaklığı bırakıp düzgün bir hayat seçeceksin kendine?” diyerek, gözlerinin en uzak yerinden bakmıştın bana.

Hiçbir şey demeden odaya gitmiş ve üzerimdeki ceketi çıkarıp kendimi yatağa atmıştım. Sen, “Tanıdığım en zeki insansın. Yarıda bıraktığın okulu şu an bitirmiş olsaydın her şey çok farklı olabilirdi hayatında!” diyerek bağırmaya devam ediyordun. Ben ise, seni duymamak için, o an uykuya dalabilmenin benim için en büyük özgürlük olduğunu düşünüyordum.

Uykudan vazgeçip, yatağın hemen yanı başındaki pencereden gökyüzüne bakıyordum o an. Sen, düzenli ve iyi bir hayatın altın kurallarını ezbere sıralarken, aklıma gökyüzüne bakmanın aslında hiç ulaşamayacağımız geçmişe bakmak olduğu gelmişti. İmkanım olsaydı eğer, geçmişte değiştirebilmeyi istediğim şeyler gerçekten var mı diye kendime sorduğumda; cevap, “büyük patlamadan sonra olan her şey!” olabilirdi. Fakat “big bang sonrası büyük yalnızlık bilinmeyeni” içinde olduğumuz için, zaman yoktu aslında ve biz sadece zihnimizde ileri ya da geri gidebiliyorduk.

Hukuk okumayı bıraktığımda, sinemayla ilgilenmek istiyordum sadece. Ne senin gençliğini verdiğin o partinin bir şeyleri değiştirebileceğine, ne de dediğin gibi “doğru” tercihlerin, her zaman geleceği belirleyebileceğine inanıyordum.

“Bir boktan haberin yok, hala ergenlikten çıkamamış gibisin. Paran bittiğinde gelip, yiyip içip uyuyacağın yer değil burası!” dediğin an ise “mutlu yuvandaki” misafir yatağında asla uyuyamayacağımı fark ederek, gitmek istemiştim.

“O berbat hayatında, her şeyi anladığını sanıyorsun! ‘Kendinden’ bir kez olsun geçip gitmeden, sana öğretilen “doğru” ve “ yanlışı” birbirinden ayırabildiğini sanıyorsun değil mi?

“Defol git buradan o zaman!”

Sana son kez bakarak, “Hiçbir zaman anlamayacaksın!” demiş ve hızla kapıyı çekip, gitmiştim. O gece, beyaz tavşanı takip ettim. “En yüksekte olduğum anın, düşüşe en yakın an olduğu” konusunda beni uyarsa da, onu yine de takip etmeye devam ettim. Alice gibi, yükseldim ve düştüm.
,,,
Dur, biraz lütfen! Filmi yeniden geri sarmaya ihtiyacım var Uygar.

Sen, sert adımlarla merdivenden hızla inerken, arkandan öylece bakmıştım. Öfkenin ilk anında zaman duruyor. Öfkeden birkaç saniye ileri ya da geri gitmenin boş bir çaba olduğunu, öfkenin kollarındayken anlıyorsun. O an, nefes alan bir canlı olmanın ötesinde, bir sese ya da bir düşünceye dönüşüyorsun sadece.

Sen gittikten sonra, yine de nefes alabilen bir canlıya dönüşebilmek için öyle çok çabaladım ki! Geceyi izledim önce. Güneş gecenin karanlığını içine almaya başladığında; ben, bir şeylerin geçip gitmesini hâlâ bekliyordum. O kapıdan geri gelmediğin her an, zamanı zihnimde geri aldım ve sana “Gitme!” dedim.
Zamanın hiç durmadan ilerlediğini, sabah gelen telefonla anladım. “Kardeşiniz Uygar Güneş’i otel görevlisi odasında ölü buldu maalesef, başınız sağ olsun Özgür Bey,” cümlelerini duyduğumda, kendi filmime seyirci koltuğundan bakmaya başladım sadece. Yalnızca, senden oluşan bir kalabalık, filmin tam içinden gözlerime “anlamayacaksın!” diyerek bakıyordu sanki.

“Kardeşim! Uygar… Kardeşim…” diyebildim telefonda yalnızca.

Senin gidişinin ardından “doğru” ve “yanlışın” içinden -ikisi de anlamını yitirene kadar- milyonlarca kez geçtim zihnimde. Anların sonsuzluğa özlemini ya da mahkûmiyetini anladığımda o geceyi defalarca yaşadım ve her seferinde “Gitme!” dedim sana. “Gitme Uygar!” Sen her seferinde gittin. Oysa ben, o andan ileri ya da geri gidemedim ve “değişim” partide çalışırken haykırdığım bir slogandan ziyade yaşamımın mecburi adı oldu.

“Filmler ya da kitaplar” demiştin, bir şeyleri asla tamamen değiştirmeyecek. Sadece biz onları gerçekten hissedersek, içimizdeki “ben” dediğimiz her şeyi, üstelik bilinçli bir çaba olmaksızın dönüştürmeye başlayacak ve yaşamlarımız değişimin adı olacak.

Bense, tüm bunları, sana sarılırcasına gittiğim, adlarını bile hatırlamadığım onlarca filmde; derin uykuya kavuşmayı beklediğim anlarda anımsıyorum. Her an, “gör beni, yaşa beni ve her saniyede bilinçli olmanın huzursuzluğunu, yorgunluğunda hisset!” diye çekiştirirken sen; geçmekte olan her anı, seni zihnimde susturmaya çalışarak, daha keskin bir biçimde algılıyorum sanki.

Dediğin gibi gözlerimi kapattım ve filmi geriye sardım. Fakat, “son” yazısını görmek için kaç kere daha izleyeceğim her şeyi? Zaman, filmde ileri doğru giderken, filmin başını özlediğim için, kaç kere daha her şeye “dur!” demek isteyeceğim?

Hiçbir şeye, aynı gözlerle geri dönemeyeceksin Özgür! Yine de, gözlerin hep açık olsun. Çünkü her şeyin sonuna daha yakınsın artık!”
“Gitme Uygar!”
….
Gökyüzü kızıl renginden koyu maviye dönüyordu artık. Gün, tüm renklerinden geçip, karanlığa doğru ilerlese de; sahilde bir şeyler içerek, neşeli şarkılar söyleyen insanlar için yeni başlıyor gibiydi. Onların sesiyle kısacık bir düşten aniden uyandırılmış gibiydi Özgür. Kendine geldiğindeyse, sevdiği eski bir fotoğrafa uzun süre baktıktan sonra, onu yerine tekrar koymuş gibi hissediyordu.

İzlediği filmin bir sonraki seansı başlamak üzereydi ve filmi kaçırmayı istemiyordu. Sinemaya zamanında yetişebilmek için, geldiği yolu hızla yürürken, partinin seçim standının çoktan dağılmış olduğunu gördü. İşçiler yerdeki parti bayraklarını temizlerken, “Sokaklar, gece yaklaşırken gerçek sahiplerine hazırlanıyor.” diye düşündü Özgür. Bir süre sonra, Bahariye Caddesi’ne vardığında, “Dünyanın Sonu” şarkısının çoktan bittiğini, şarkıyı söyleyen küçük çocuğun akordeonunu bir kenara koyup, kutudaki paraları büyük bir ciddiyetle cebine attığını gördü.

Sinemadan içeri girdiğinde, gişedeki kadın, Özgür’ü tanımıştı. Ona biletini verirken, “film başlamak üzere.” diyerek gülümsedi ve Özgür de ona gülümseyip, bileti alarak, hızla salona doğru ilerledi. İçeride birbirine sarılarak oturan bir çift ve o vardı sadece. Filmi birkaç saat önce izlemiş olmasına rağmen, film ilerledikçe bambaşka bir şeyi izliyormuş gibi hissediyordu. Filmdeki karakter, İstanbul sokaklarını “tutunacak” gerçek bir şeyleri bulmanın umuduyla yürüyordu.

Filmin sonunda “Anlamayacaklar nasıl olsa!” diyerek, düştüğü yerden kalkarken, Özgür de, oturduğu koltuktan karakterin omzuna dokunup, ona sarılmak istercesine “… ve bunun bir önemi yok artık.” diyerek fısıldadı ve film biterken salonun maviye dönen karanlığında gülümsedi. Salondan ağır adımlarla çıktıktan sonra, gecede, sokakları bir yabancı gibi, meraklı ama tanıdık bir şeyler arayan gözlerle yeniden yürüdü.

ODTÜ’lüler 15 Ekim’de gerçekleştirilen eylemde, rant yoluna ”Hayır!” dediler

Mansur Yavaş; 2017 yılında Melih Gökçek’in bir gece ODTÜ ormanını yüzlerce iş makinesiyle katlederek başlangıcını yaptığı fakat ODTÜ’lülerin ve tüm yaşam savunucularının direnişi sayesinde yürütmesi durdurulan Bilkent-İncek Yolu ve Niğde Otobanı Bağlantı projesini, nam-ı diğer Rant Yolu Projesini devam ettirmekte ne kadar hevesli olduğunu ortaya koydu. Ancak, Yavaş, siyasi süksesi  içinihtiyaç duyduğu yeşili gözeten siyasetçi imajını korumaya da önem verdiği için, onunla aynı ekolojik katliamı gerçekleştirmek için çalıştığı halde, yeşil badanacılığa Gökçek’ten daha çok başvuruyor.Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin rant yoluyla ilgili 25 Eylül tarihli açıklamasında karşımıza çıkan, yolungenişliğinin azaltılması, bir kısmının tünel olarak inşa edilmesi, ekolojik(!) köprü gibi revizyonlar hep bu yeşile boyama amacına hizmet eden girişimler. Oysaki 17 Eylül’de ODTÜ Mezunları Derneği Vişnelik Tesisleri’nde Mansur Yavaş ve Ankara Büyükşehir Belediyesi yetkilileriyle ODTÜ bileşenleri arasında söz konusu yol projesi hakkında yapılan görüşmede, bu yolun teknik revizyonla yapılması durumunda bile ne denli büyük bir ekolojik tahribata sebep olacağı, gayet anlaşılır bir şekilde nedenleriyle Mansur Yavaş ve beraberindekilere açıklamıştı. Ayrıca, yolun vereceği ekolojik zararın sadece ODTÜ kampüsü ekosistemleri ile sınırlı olmadığı, aynı zamanda son derece önemli ekolojik değerlere sahip Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesini ve bölgedeki tarım alanlarını şiddetle tahrip edeceği de aynı açıklıkla ifade edilmişti. Durum buyken, Yavaş ve ABB, adına ekolojik denip yeşile boyandığında bu yolun sebep olacağı ekolojik yıkımın ortadan kalkıp, onun üzerinde kuşların yuva yapıp, tilkilerin dolaşacağı, doğayla son derece uyumlu bir yapı haline geleceğine inanmamızı bekliyor. Bilinsin ki, kararını çoktan bir başlarına almış oldukları ve tüm itirazlara rağmen hayata geçireceklerini açıkladıkları bir projeyle ilgili ortak akıl ve istişare ile katılımcı bir şekilde karar alma süreci işletme hikayesi anlatan Mansur Yavaş’ın demokrasi tiyatrosuna kanmayan bizler onun yeşil badanacılığına da kanmıyoruz! 

ABB, yapmış olduğu açıklamada yaklaşık 750 metre uzunluğundaki bir tünel ve iki adet adına “ekolojik” dedikleri köprü aracılığıyla 93 hektar orman arazisini ODTÜ’ye tekrar kazandıracaklarını ileri sürmektedir. ABB’nin açıklamasında pek ekolojik bir şey ve büyük bir marifetmiş gibi sunulan tünel, yolun sebep olacağı ekolojik zararların önüne geçmeyecek olmasının yanı sıra yeraltı ekosisteminin de katliamı anlamına gelmektedir. Yapılan açıklamada “ekolojik köprü” denilen şeyinise, adında “ekolojik” kelimesi geçmesi dışında ekolojik olmakla bir alakası yoktur. Söz konusu tünel ve ekolojik(!) köprü revizyonları yolun yaratacağı ekolojik tahribatı önlemeye ve bölgede 2017 yılında oluşmuş olan ekolojik zararı rehabilite etmeye yarayacak önlemler ve çareler değil; yapılacak ekolojik katliamın üzerini örterek toplumun içini rahatlatmaya yönelik yeşil badanacılık hamleleridir. Konya yolu gibi son derece yüksek trafik akışına sahip bir yolun alternatifi olması hedeflenen bir yolun bir kısmının tünel şeklinde inşa edilmesi ile ekolojiye verilecek zararın önüne geçileceğini öne sürmek ya ekolojiden hiç anlamamak ya da toplumu manipüle etmek maksadı ile yalan söylemektir. Yolun tünel yol olarak inşa edilecek kısmında tünel aracılığıyla trafik gürültüsünün önüne geçileceği bir an için kabul edilecek olsa bile, yolun açıkta kalan kısımlarının sebep olacağı trafik gürültüsü ve ortaya çıkacak diğer kirlilikler zaten büyük bir ekolojik tahribat yaratmaya yetecektir. Ayrıca, meramımızın ısrarla anlaşılmamasından ötürü bir kez daha ve üzerine basarak belirtmek gerekir ki, ABB’nin bahsettiği revizyon önerilerinin ODTÜ kampüsü ekosistemlerinin uğrayacağı tahribatı önlemeyecek olmasının yanı sıra, bu yolun yaratacağı ekolojik tahribat, asla ODTÜ kampüsünün barındırdığı ekosistemlere vereceği zararla sınırlı değil; ODTÜ ormanının yanı sıra Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesinden de geçmesi planlanan bu yol, oldukça büyük bir ekolojik öneme sahip bu bölgedeki ekosistemlere de, hem doğrudan hem dolaylı etkileriyle, son derece büyük zararlar verecektir.

Yavaş ve ABB, bu yolun acil ve çok mühim bir ihtiyaç olduğunu ileri sürmektedir. Acil ihtiyaç, dedikleri, ODTÜ ormanını işgal etmekte olan davalıkyeni yargıtay binasının ulaşımıdır. Yolu olmayan veODTÜ ormanını işgal eden bir yere yapılmış, üstelikdavalık durumda olan bu binanın varlığını gerekçeolarak ileri sürerek bize “Ne yapalım, artık bina inşaedilmiş, yolunu da yapmak durumundayız,”demektedirler. Acil ihtiyaçtan anladıkları, AKP’ninmega projesi olan Bilkent Şehir Hastanesine müşteriulaşımının sağlanmasıdır. Yavaş, yapmaya çalıştığışeyin halka hizmet götürek olduğunu ileri sürmektedir. Oysa ki, ulaşımı merkezde düğümlenen bir kent olanAnkara’nın merkezinde bulunmakta olup hem yoksullarhem de Ankara kenti sakinlerinin geneli için çok dahaulaşılır olan Sıhhıye sağlık kampüsünün ev sahipliğiyaptığı hastaneler, Mansur Yavaş’ın pek sahiplendiğiBilkent Şehir Hastanesine müşteri garantisi sağlamakiçin kapatılmıştır. Bilkent-İncek Bulvarı Yolu projesi, yap-işlet-devret modeli ile icra edilen Ankara ŞehirHastanesi ve İncek mahallesi arasında bir erişimsağlamayı hedeflemektedir ve Ankara’nın özelliklekuzeyinde kalan ilçelerine hiçbir hizmetsunmamaktadır. Dolayısıyla kentleşmeyi Ankara güneyine kaydıracak ve bu bölgedeki İncek, Kızılcaşarvb. gibi tarım alanlarını tahrip eden büyük spekülatifrant alanlarına hizmet edecektir. Büyük oranda boşkonut stoğu barındıran ve dolu olanlarda ise üst gelirgrubunun yaşadığı bu alanların Bilkent ŞehirHastanesine’sine özel araca dayalı bir biçimde erişiminiteşvik eden bu yol, Kentin Sincan, Keçiören, Altındağ, Mamak gibi alt gelir grubunun ikamet ettiği alanlarınahiçbir biçimde hizmet sunmamaktadır. Olmayan birnüfus için sürekli konut üretilerek üst gelir grubuna rant devşirilen ve hakkında pek çok davanın olduğuyapılaşma alanlarına hizmet, ‘halk için hizmet’ sloganıile pazarlanmaktadır.  Üstelik, bu yolun yine yap-işlet-devret modeli ile yapılan ve geçerken para ödemekdurumunda olduğumuz Niğde Otabanı ile bağlanmasıprojelendirilmiştir.

Tüm bunlar göz önünde buludundurulduğunda,Yavaş’ın ve ABB’nin, AKP’nin yürütücüsü olduğuneoliberal politikalara uygun bir şekilde hareket ettiğikendisini aşikar etmektedir. Her ne kadar Türkiye’deuzunca bir süredir “neoliberalizm” kelimesi AKP ismiile özdeşleşmiş olsa da, söz konusu rant olduğunda, CHP’li Ankara Büyükşehir Belediyesi, neoliberal ekonomi politikaları doğrultusundaki projeleringerçekleştirilmesi için AKP ile iş tutmakta tereddütetmemektedir. 

Ama bilinsin ki, bütün darbe karşıtı söylemlerine söylemlerine karşılık 12 Eylül’ün ürünü olduğunu çok iyi bildiğimiz AKP’nin neoliberal kent ve doğa politikalarına, anti-ekolojik saldırılarına karşı savunduğumuz gibi, bütün AKP karşıtı söylemlerine karşılık rant ve çıkar söz konusu olduğunda AKP ile büyük bir uygunluk içerisinde hareket edenlere karşı da kampüsümüzü, ekosistemi, kenti ve müştereklerimizi kararlılıkla savunacağız!

ABB rantın, Gökçek’in, AKP’nin, sermayeninyolundan gidiyorsa, karşısında Ahmet Atakan’ın yolundan giden ODTÜ’lüleri bulacağını da iyibilmelidir. Rant yolu projesinin topyekûn iptaledilmesini isteyen bizler, iptal edilmemesi halinde, 2013 ve 2017’de Gökçek’in yollarına karşı, Kavaklık’ta  KYK yurduna karşı ve Kavaklık’ıkorumak için direndiğimiz gibi, direnmekten geridurmayacağımızı ilan ediyoruz! Biz bu yoluistemiyoruz ve yaptırmayacağız!  

Lily’nin Küpesi

“Peder, kitleleri hiç ihtiyaçları olmayan ve faydalı da olmayan bir şeyi almaları için şartlıyorum.”

“Tamam da ne diyebilirim kızım!?”

“Peki, siz de bir şey söylemeyin. O zaman, bugün kiliseye bahşiş mahşiş yok peder.”

Lily, pederin kayıtsızlığına sinirlenmiş, hızlı adımlarla yürüyordu. Topuklu ayakkabılarının sert zeminde çıkardığı sese eşlik eden kornaları duyunca Martin’in kampanya çekimleri için onu almaya geldiğini anladı. Kiliseden çıktığında parlak güneşle kamaşan gözlerini korumak için çantasından gözlüğünü çıkardı. “Güneş gözlüklerim bile rayban, ben bu insanlara hiçbir şey anlatamıyorum.” diye kendi kendine hayıflanırken, ani bir frenle asfaltta iz bırakan lastikler, yanından geçerken yavaşlayıp, durdu. Arabanın camını indiren Martin’in kendisine seslendiğini duydu.

“Hollo.”

“Wood selam.” 

Lily, Martin’in bazı hareketlerinin Robin Hood’u andırdığını düşündüğünden ona Wood, demeyi severdi. Şansı yaver gitse Wood, Hood olacak ama diye geçirirken aklından arabaya bindi. O gün taktığı küpeyi birazdan arabada düşüreceğini henüz bilmiyordu. Anlatacaklarımız Lily’in küpesinin hikayesidir ama önce biraz Martin’i tanıyalım.

Martin o kadar şanssız bir adamdır ki gökten altın yağsa kafasına fil düşer. Karikatürlerde muz kabuğuna basıp düşenlere gülmek ister ama ne zaman bir muz kabuğu görse daha önce yere yapışmalarını hatırlayıp muz kabuğundan canavar görmüşçesine kaçar. Herkes onun şansızlığını bilir. En yakın arkadaşı Adam bu nedenle yerde bulduğu ve tramvay raylarında ezerek kendisine şans parası yaptığı beş peniyi Martin’e hediye etmiştir. Şans parasının yanında Martin’in en büyük hayali olan bekarlığa veda tatili için gitmeyi düşlediği Amsterdam’a bir uçak bileti de vardır.

Martin, uzun yıllardır gelmeyi hayal ettiği kente bu uçak biletiyle gelir. Amsterdam’a gelmiş olmasının heyecan ve şaşkınlığıyla havaalanından çıkar çıkmaz bir cankiye yirmi dolar kaptırmasını hiç önemsemez. Onun kadar şansız biri düşünüldüğünde bu gerçekten önemsiz bir detaydır. Ertesi gün kiraladığı bisikletle kenti gezerken mevsim normallerinin üstünde seyreden sıcaklar yüzünden ıstakoza dönmesini de umursamaz.

Martin’in hayatını Adam’ın verdiği şans parasıyla değiştiren olaylar zinciriyse şöyle başlar: Kaldığı hostelde saatlerin epeyce ilerlediği vakitlerde erkeklerden biri Martin’e asılır ama Martin söylemenin tam sırası: Tam bir heteroseksüeldir. Orada bulunan herkese göre, basit bir öpüşme talebine verdiği korkunç tepki onun kesinlikle homofobik olduğunu gösterir. Martin bu suçlamadan kurtulmak için önce herkese bira ısmarlar. Bu ortamı biraz yumuşatır. Ardından içi biraz rahatlayan Martin, sempati toplamak için Michael Jackson taklidi yapmaya başlar. Tıpkı onun gibi olduğunu hissedince cebinden çıkardığı bozukluğu müzik kutusuna fırlatır. Yıllardır çalışmayan müzik kutusunun anlamsız bir kaç tıkırtıdan sonra çalışması herkesi ama en çok da Martin’i şaşırtır. Çünkü müzik kutusuna fırlattığı para Adam’ın ona verdiği şans parasıdır. Müzik kutusunun çalışmasıyla havaya yayılan eğlenceli tınılara aldırmadan müzik kutusundan Adam’ın hediyesini çıkarmaya çalışan Martin başarısız olunca kendini içkiye verir. Herkesin gecenin başındaki gerilimi unuttuğu ve Martin’in kendini sihirbaz gibi hissettiği bir anda kendisine Rusların selamlaşırken dudaktan öpüştüğünü hatırlatıp, hayatında ilk defa bir erkeği öper. Öptüğü kişi orada kaldığı günler boyunca peşini hiç bırakmayacaktır. Martin ne zaman bir kızla flört etse kıskançlık kavgaları çıkaracak, Martin bunu sevgilisinin lanetine bağlasa da yakınlaştığı her kız bu nedenle yanından kaçacaktır. Martin, sıkıldığı bu saçmalıktan kurtulmak için ne bulduysa içer. Amsterdam’a dair son hatırladığı, tekila şat bardaklarını ardı ardına yuvarladığı ve bunun ardından gelen günlerin birbirinin içinde eridiği olur.

Dönüş yolunda, uçakta, kendine gelmeye başladığında cebinde taksi parası bile kalmadığını anlayınca cüzdanında bir yere sıkışmış üç beş papeli ararken onu tamtakır cüzdanından bile daha çok şaşırtacak bir şeyle karşılaşır. Bu şey, Martin’in bulur bulmaz yırtarak kendini kurtarmaya çalıştığı, kaçtığını sandığı adamla yılın çifti yarışmasını kazandıklarına dair öpüşürken çekilmiş bir kutlama fotoğrafıdır. Martin’in o sıralar henüz bilmediği gerçekse yılın çifti fotoğrafının bir ay boyunca, kentin en işlek caddesinde bir billboardda sergilenecek oluşudur.

Martin’in bu gerçeği öğrenmesine gelirsek, sevgilisine evlenme teklif ettiği ve parmağına yüzüğü taktıktan hemen sonra sevgilisinin bu anın fotoğrafını çekmek için telefonunu çıkarmasıyla olur. Sevgilisinin gözü bir an için kuzeninin sosyal medya yayınına takılınca billboarddaki yılın çiftini görür. İfşayı dehşetle izler. Ardından biraz önce parmağına taktığı yüzüğü Martin’in yüzüne tükürür ve Martin’in yüzüne bile bakmadan, bir bardak şarabı Martin’in üstüne boca edip, masayı terk eder.

Martin’in şöhretinde bu ifşanın mı yoksa yılın çifti olarak lanse edilmesinin mi daha çok payı olduğu hâlâ tartışma konusudur. Martin’in terk edildikten sonra teselliyi instagramda sağanak halinde bastıran hayran takiplerinde bulduğu da hikayemizin bir köşesinde dursun. Onun, erkeklerin kendisine kur yapmasına artık fazlasıyla alıştığını da bilmelisiniz.

Gelelim Lily’in küpesine, Lily’in Martin’de ne bulduğunu bilmiyoruz. Bildiğimiz şu ki; en yakın arkadaşının Amsterdam’da yıllardır çalışmayan bir müzik kutusunu çalıştırdığı söylenen bozukluktan yaptığı küpeyi Lily’e hediye ettiği gün, Lily, Martin’le çalışacağı işin teklifini alır. Kampanya toplantısında Martin’le tanıştıklarından beri Lily kendisini Martin’den alamamaktadır. Aynı zamanda Lily, tüm arkadaşlarıyla bütün yakışıklıları erkeklere kaptırdıklarıyla ilgili mizah yapmaya da o gün başlar.

Lily, inanılmaz gereksiz bir ürünün tanıtım yüzü Martin’in kendisiyle neden bu kadar ilgilendiğini bir türlü anlayamaz. Ne de olsa herkesin bildiğini o da bilmektedir: Martin erkeklerden hoşlanır. Kampanyanın son iş günü yani Martin’in arabasına bindiği o sabah da arabada tam bunları düşünürken, her düşünceli anında yaptığı gibi elini istemsizce kulak memesine götürür. Küpesinin düştüğünü bile fark etmeden arabadan iner.

Reklam kampanyasının büyük bir sükse yarattığını biliyoruz. Bir de Martin’in, Lily’nin kaybettiğini söylediği küpeyi arabasında bulduğunda ona açılmaya karar verdiğini. Nedense küpe ona yeni kimliğine alışmadan, bu kimliğiyle kadınların tüm gizli sırlarını onlardan biriymiş gibi öğrenmeden, yanında hemcinsi olduğunu düşünerek soyunan kadınlara dostça gülümseyip, çaktırmadan kendini tuvalete atmaya başlamasından öncesine dair bir şey hatırlatır.

Martin, küpeyi Lily’e geri vermeden önce zarifçe okşar. Onu terk eden ve şimdi başka bir adamla evli olan eski sevgilisini hatırlar. Hayatında ilk defa kendini şanslı saymaktadır ya da belki de şöyle söyleyebiliriz: Martin’in şansı Lily’in kulağına küpe olmuştur. Kim bilir, belki de küpe onlara hâlâ şans getiriyordur.

Jamaika’dan Ankara’ya uzanan bir müzik yolculuğu: Goril Reggae Band

“İşittiğimiz ve öğrenmeye başladığımız, ilk andan itibaren kopamadığımız ve yaşadığımız topraklarda yaygınlaşması gerektiğini düşündüğüm reggae müzik ve rasta kültürü, ona emek vermekte olan “elçileriyle” emin adımlarla büyümeyi sürdürüyor. Bu güzel, bilinci ve barışı telkin eden kültürün yayılması adına çaba sarf eden herkesle aynı yolun yolcusu olarak aile halini almış durumdayız.
Goril de başkentimizde kültürümüzün sağlam bir elçisi olarak dimdik duruyor, hepimize umut veriyor. Biz bir aileyiz ve daha beraber yapacak çok işimiz var!
İyi ki varlar! Big up Goril! Nuff love!”
Koray Sürücü – Bosphoroots

“Müziğin kendisi aşktır. Goril Reggae Band’de de o aşk mevcut. Yalnız çocuklar fazlasıyla alçakgönüllü. Alçakgönüllülüğü bir kenara bırakır biraz daha inat ederlerse harika işler çıkaracaklarına eminim; çünkü o potansiyel onlarda fazlasıyla var. Goril’i seviyoruz!” Orçun Sünear – Sattas Reggae Band

Ankara müzik dünyasının başarılı isimlerinden ve sayılı reggae gruplarından biri olan Goril Reggae Band’in vokali Umut Tanılkan ve bas gitaristi Ahmet Can Altunsaray’la keyifli bir röportaj gerçekleştirdik. Pandemi döneminde kısa süreliğine müzik icra etmeye ara veren grup üyeleri, günümüzde büyük bir hızla çalışmalarını sürdürmekte.

Öncelikle hoşgeldiniz. Röportaja sizleri tanımadan önce farklı bir soruyla giriş yapmak istiyorum: Reggae müziğin kökenleri hepimizin bildiği üzere Jamaika’ya dayanmakta. Peki sizlerin reggae müzikle tanışma süreci nasıl oldu?

U: Hepimizin reggae müzikle tanışma süreci elbet farklıdır; fakat kendi açımdan konuşacak olursam kuzenimle birlikte küçük yaşlarda internet üzerinden müzik dinlerken keşfettiğimiz bir tür oldu. O dönemler yeniliklere çok açıktım; aynı zamanda müzikal bağlamda bir arayış içerisindeydim. Başlarda her ne kadar seyrek dinlemiş olsam da lisede daha sık reggae dinler oldum; üniversitedeyse en sık dinlediğim müzik türü halini aldı.

A: İlk etapta etkilendiğim müzik türleri her ne kadar funk, jazz ve blues olmuş olsa da belirli bir noktadan sonra bir bas gitarist olarak reggae müziği de son derece ilgi çekici bulmaya başladım. Müthiş bir hissiyatı var. Grubun eski basçısı vesilesiyle Goril Reggae Band’e dahil oldum ve bu konuda çok mutluyum; bana kalırsa her şey çok güzel ilerliyor.

Goril Reggae Band nasıl oluştu? Niçin “Goril”?  Ankara’da varolan sayılı reggae gruplarından birisiniz. Ankara’daki dinleyici kitlesi kuruluşunuzu nasıl karşıladı? İlk konserinizle ilgili güzel anlarınızı bizlerle paylaşmak ister misiniz?

U: Grubun eski basçısı Arda Altunluoğlu ve ben, Ankaralı müzisyenler arasında bu kadar sık reggae dinleyen nadir tayfadandık. Ortak arkadaşlar sayesinde tanıştık. Kendi aramızda sohbet ederken reggae müziğe dair bir şeyler yapma kararı aldık.
İlk etapta isim bulma noktasında epey zorlandık. Günün birinde evde otururken konu en sevdiğimiz hayvanlardan açıldı, ikimizin de en sevdiği hayvanın goril olduğunun farkına vardık.

A: Ben gruba Arda’dan sonra katılan bas gitaristim; fakat ilk konserim, bana kalırsa, Goril Reggae Band’in en güzel konserlerinden bir tanesiydi.
Ankara’da iyi müziğe, sevdiği müziğe her daim bir kapı açık bırakan bir dinleyici kitlesi söz konusu. Sevdiği müzisyenleri takip etmeyi asla ihmal etmiyor. Ankara’da reggae grupları on parmağı geçmediğinden ötürü insanlar bizleri büyük bir mutlulukla karşıladı.

Ülkemizde sahne sanatlarına, müziğe, güzel sanatlara verilen değer ortada. Peki sizler bu noktada ne tür zorluklarla karşılaşmaktasınız? Pek çok müzisyen arkadaşımız sevdiği müzik türünü icra edemiyor; çok farklı yönlerde ilerlemeye mecbur bırakılıyor. Sizler de reggae dışında herhangi bir müzik icra etmekte misiniz?

A: Ben reggae müzik dışında bir müzik tarzı daha icra ediyorum; lakin maddi bir kaygı içerisinde değilim. Grubun kuruluş amacı da tüm gelirleri müzik üzerinden karşılamak değildi; iyi müzik yapmak, keyif almak, keyif vermek, beraber eğlenmek ön plandaydı.
Bunun dışında sahne sanatlarına ülkede verilen değer belli; fakat bizler buna çok odaklanmadan müziğimizi icra etmekteyiz. İyi müziğin her zaman yolunu bulacağına inananlardanız.

Reggae sizler için ne anlam ifade ediyor? Bana kalırsa üç kelimeyle başkaldırı, özgürlük, mutluluk. Özgürce dans edebildiğim tek müzik türü. Sizlerden de  birkaç kelime rica etsem?

U: Bende de hemen hemen aynı şeyleri hissettiriyor. Kesinlikle özgürlük, kesinlikle dünya barışı.

A: Temelini kalp atışında aldığından ötürü öncelikle yaşam, felsefesinden dolayı pozitivite ve insanlara bir şey aktarmak. 

Kendi besteleriyle de ismini duyurmuş olan Sattas, Bosphoroots, Komik Günler gibi reggae band’ler ülkemizde mevcut. Sizler de daha fazla beste çıkarmayı; bunun üzerine yoğunlaşmayı düşünüyor musunuz?

U: Elbette düşünüyoruz. Pandemiden ötürü her ne kadar bir yavaşlama dönemine girmiş olsak da en kısa zamanda tekrardan çok daha hızlı bir biçimde üretim sürecine geçmeyi planlamaktayız. Yaklaşık bir ay içerisinde yeni bir teklimiz çıkmış olacak. “Koş”u da yeniden kaydediyoruz; çalışmalarımız devam ediyor.

Sözleri açısından ve müzikal açıdan gerçekten severek dinlediğim bir besteniz mevcut: “Koş”. “Koş”un ortaya çıkış sürecini; sizler için anlamını bizlerle kısaca paylaşabilir misiniz?

U: “Koş”, Arda’yla birlikte çaldığımız dönem ortaya koyduğumuz bir parçaydı. Ben sözleri yazdıktan sonra stüdyoya girme kararı aldık. İlk parçamız olduğundan dolayı “Koş”a karşı ayrı bir sevgi besliyorum; ne var ki parçayı yeniden kaydetme durumu oluştu. Birkaç eksikliği mevcut; yeni kayıtla birlikte bu eksikliklerin giderilmiş olacağı kanısındayım.

A: Umut’un sözlerine şunu da eklemek isterim; icra etmekte olduğumuz müzik tamamıyla protest değil. Yine de müziğin içerisine protest bir şeyler katmak, bunları müziğin içerisinde dile getirip insanlara bir şeyler aktarabilmek çok değerli. Her zaman her şeyi her mecrada dile getiremesek de müzik bizler için bir yol; umarım buna benzer çalışmaları sürdürürüz.

Konserlerinizden gözlemlediğim kadarıyla coverlar açısından geniş bir repertuar söz konusu. Geneli reggae parçalarından oluşmakta; fakat aralarında bir de Barış Manço’dan “Dönence” var. Bunca şarkı arasından Barış Manço’yu seçmiş olmanızın altında özel bir sebep yatıyor mu? Coğrafyamızda Barış Manço kadar ses getirmiş başka isimlerin eserlerini de yorumlamayı düşünüyor musunuz?

U: Grubun ortak olarak çok sevdiği bir karakter olduğu için seçimimiz Barış Manço’dan yana oldu. Saygı, sevgi ve selam çerçevesinde “Dönence”yi yorumlamakta karar kıldık. Başka isimlerin eserlerini de belki önümüzdeki süreçte yorumlayabiliriz; fakat şu an için bu yönde bir plan mevcut değil. Şu aralar besteler üzerinde yoğunlaşmayı amaçlamaktayız; yine de zaman içerisinde bir müzisyenden ziyade bir şairin sözleri eşliğinde bir şeyler üretebiliriz.

Savaşlar, pandemi, kapitalist düzen, doğa katliamları… Dünyanın savrulmakta olduğu nokta ortada. Bana kalırsa sanat dünyayı değiştirebilecek bir güce sahip. Sizce bu noktada müzisyenler açısından nerede durmaktasınız?

U: Henüz Türkiye ve Ankara çapında çokça bilinen bir grup değiliz; fakat grubu bir bakıma kendi fikirlerimizi insanlara aktarma amaçlı kurmuştuk. Dinleyici sayımız arttıkça bu noktada etkimizin artacağına inanıyorum. Diğer müzisyenler de bu açıdan çok değerli bir yere, büyük öneme sahip.

A: Esas gelir kaynağı müzik olsun veya olmasın, her müzisyenin durduğu bir nokta ve söyleyeceği bir söz vardır. Sesini duyurmakta ısrarcıdır; bizler de bu konuda ısrarcı olmayı sürdüreceğiz.

Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mıdır?

U: Umarım daha fazla dans edeceğimiz, daha sık bir araya geleceğimiz ve daha kalabalık eğleneceğimiz günler yakındır. Herkese bu kaotik ortam içerisinde barış dolu, sevgi dolu günler diliyoruz.

A: Hep beraber ayakta kalmaya devam edeceğiz.

(Bu röportaj Gazete Solfasol adına gerçekleştirilmiştir.)

Barış, Ben ve Tiyatro Atölyesi’nin ilk buluşması gerçekleşti

Beraberce Derneği’nden Barış Eğitimcisi Derman Gülmez ve İrem Aydemir’in hazırladığı üç oturumluk Barış, Ben ve Tiyatro Atölyesi’nin ilk oturumu tamamlandı. Pazar günü gerçekleşen oturum ile atölyenin ilk yüzyüze buluşması, Mülkiyeliler Birliği’nde gerçekleşmiş oldu. Yaklaşık 15 kadının bir arada olduğu ve deneyimlerini paylaştığı atölyenin ikinci buluşması ise 7 Ekim’de gerçekleşecek.

Dopdolu içerikler ve iyi organize edilmiş etkinlikler

Atölyede; resimden dansa, kendini ve çevreni farketmekten gözleme, deneyim ve fikir paylaşımından imge tiyatrosuna kadar birçok etkinlik gerçekleştirildi. Kadınların geçmişten bugüne kendiyle, çocukluğuyla, bedeniyle barışmasını; hafızasını canlandırmayı ve kendine değer verip, sahnelemesi üzerine güzel bir kompozisyonla örülmüş bu etkinlikte kendimizi sevmek için büyük bir adım attık. Anlamak, fark etmek, kabul etmek ve barışmak. Önce kendimizle, sonra ise çevremizle. Etkinlikte zaman su gibi aktı geçti. Herkes kendi hikayesinden bir parçayı birbiriyle paylaştı. 

Barış, Ben ve Tiyatro Atölyesi İkinci Buluşması

Atölyenin ikinci buluşması, 7 Ekim  Perşembe Günü, online olarak gerçekleşecek. Bu buluşmada ise ezilenlerin tiyatrosu, feminist tiyatro, imge tiyatrosu  ve hikayeler üzerine, daha çok teorik bir bilgilendirme yapılacak. Etkinliğin üçüncü ve son buluşması ise 14 Ekim Perşembe Günü, yüz yüze gerçekleşecek. 

Maviş Ümit- Karşılaşma | Öykü

Ayrılmışlardı. İki yıl olacaktı birkaç saat sonra. Ayaklarının ucunda uzanan orman manzarasına bakıyordu epeydir.

“Şimdi koltuğunda otuyordur Gülşen,” diye gayri ihtiyari mırıldanırken aniden etrafına göz gezdirdi. Bakışları derin bir uykudan uyanmış gibi sersem sepelekti. Yeni evinde yeni karısıyla beraberdi. Yeni karısı, Selma, az önce evden çıkmıştı, gecikmeyeceğini mesaj atmıştı. Çıktığını bile hatırlamıyordu ki… 

Arkasına yaslandı. Soğumaya yüz tutmuş kahvesinin son yudumunu yuvarladıktan sonra o da evden çıktı. Sarısı kırmızısına karışan orman havasına ihtiyacı vardı. Şehir merkezine gitmek için yürümeyi tercih etti Ferit. Yaşadığı bölgeyle şehir merkezi nehirle ayrılıyordu. İki tarafı birleştiren köprüden geçmek istedi bugün. Gülşen’le boşanmalarının ikinci yıldönümünde bundan daha iyi bir “kutlama” düşünemiyordu. Yarasına tuz basmak istedi. Saatine baktı, bugünün tarihi ekranda yanıp söndü. Daha dört yıl var unutmaya dedi kendi kendine. Gülşen’in o gün verdiği formüle göre hesaplamıştı süreyi,

“Ayrılığın acısını unutmak için geçmesi gereken süre birlikte geçirilen sürenin yarısı kadarmış.”

O sabah durduk yere bunu söylemişti. Kasım ayının soğuk, keskin rüzgarı, karı kocanın ayaklarına, bacaklarına dolanıyordu. Arkası dönüktü ve acılı menemen yapıyordu Gülşen. Yazdan depoladığı domateslerle kışın hafta sonları menemen yapardı Gülşen. Acılı ve bol tereyağlı. Ferit için bu asla vazgeçemeyeceğini düşündüğü bir alışkanlıktı bu. Boşandıktan sonra ülke değiştirmiş, yeniden evlenmişti. Bu sayede üzerindeki yükleri attığını, kendini yenilediğine inanıyordu. Gülşen’den kalan iki şeyi unutamadığını kabul etmek zorunda kaldı. İlki ayrılık acısı unutma formülü ikincisi babasının cesedine bakarkenki gülümsemesi…

Köprünün başına gelmişti.  Menemenden kalanları ekmeğin köşesiyle sıyırırken,

“Ara tatilde Prag’a gidelim mi?” diye sormuştu bu sefer de… 

“Gidelim.” demişti Ferit ikiletmeden. Gülşen’in geceler boyu Prag’ın köprülerine yerleştirilen kamera görüntülerini neden gözünü kırpmadan izlediğinin cevabını bulduğunu düşünmüştü çünkü Ferit. Evin taksitleri bitmişti nihayet. Artık seyahat planları yapabilirlerdi elbette. Ağzında çevirmekte zorlandığı lokmayı yutmayı başardığında Gülşen’in elini tutmuş

“Gideriz tabii..” demişti bir kere daha. Beklediği sevinci görememişti sabık karısının yüzünde. Kırık, mütereddit bir gülümsemeyle yetinmek zorunda kalmıştı Ferit. 

“Babamı da götürsek olur mu?”

Bunu beklemiyordu Ferit. Bayramdan bayrama ziyaret ettikleri kayınpederinin bu gezide ne iş olacağını anlayamamıştı.

“İstiyorsan gelsin tabii ki,” dedi sadece.

“Sağ ol.” dedi Gülşen. Bakışları donuk, yüzü kıpırtısızdı.

“Annen ne yapacak peki?”

“Nurten kalacak onunla. Öyle anlaştık” 

Kayınvalidesi on beş, belki yirmi yıldır kapı dışarı çıkmıyordu. Hiç görmediği bir kayınbiraderi vardı Ferit’in. Adı geçince herkesin sus pus olduğu… Hakkında kendisine tek söylenen bir gün ansızın çekip gittiği ve bir daha ondan haber alınamadığıydı. Kayınvalidesi de oğlunun gittiği günden bu yana evden çıkmamıştı. “Peki babanla niye görüşmüyosunuz?” diye soracak olmuştu. 

“Bayramlarda Nurten’le elini öpmeye gidiyoruz ya işte,”  demişti cevap olarak. 

Nurten ve Gülşen erkek kardeşlerinin kaybolduğu günden sonra ayrı ev tutup birlikte yaşamaya başlamışlardı. Zaten Gülşen’le de bu sayede tanışmıştı. Dayısının dükkanına kiralıkları sormak için giren bu soluk, uzun boylu ve alto sesli kadına ilk gördüğü anda aşık olmuştu. Dayısı Gülşen’in babasını tanıyordu. İki evine ve bir dükkanına kiracı bulmuştu. Nişan merasimi sırasında dayı yeğen sigara içmek için balkona çıktıklarında Ferit’e doğru iyice sokulmuş, sigaranın dumanını halka halka yaparak üflerken 

“Ne kirli çıkıdır bunun babası bir bilsen yeğenim… Ama evlatlarına kuruş koklatmaz namussuz herif.”

“Bana ne dayı bunlardan. “

“Bir şey demedik be oğlum… Düştün bir varyemeze.”

Sigarasını bitirmeden ayağının altında ezmiş, alaycı gülüşünün ardından gelen balgamlı öksürüğünü tuta tuta içeri girmişti. Ferit dayısının  yaptığı bu dedikoduyu  ikisi ev borcu altında ezilirken çok sık düşünmüştü. 

Köprünün ortasına gelmişti bile… Toprak rengi akan nehre, nehrin iki yakasında alabildiğine uzanan meşe – gürgen ormanına baktı. Ayaklarının altındaki köprü kim bilir ne zaman yapılmıştı? Araştırmak için içinde heves bulamadı. Unutmazsa yeni karısı Selma’ya sorardı. Ne de olsa buralarda doğmuş büyümüştü. Dikkat ettiği tek bir şey vardı;  bu köprüden ne zaman geçerse geçsin üzerinde hiç dilenci görmemişti. Prag’daki o köprüde ise her daim dilenciler vardı. Yarı secde konumunda kollarını uzatarak, hiç hareketsiz saatler boyu öyle çıt çıkarmadan duruyorlardı. Bir haftalık tatilleri boyunca her gün sabah ve akşam otele dönerken o köprüden geçtikleri için yeterince gözlemlediğine kaniydi. Kayınpederi ikinci defa geçerken acı çeken İsa ve Meryem heykellerine tiksinti ve küçümsemeyle bakmış,

“İçim kıyılıyor bu gavur taşlara bakarken,” dediğinde Ferit gülmesini saklamak için başını çamur gibi akan nehre çevirmişti. Gülşen’se hiç umursamamış, duvar diplerinde dilenenleri pür dikkat incelemeye devam etmişti. Öteki yakaya geçtiklerinde Ferit’e ve babasına dönüp,

“Yarın tekrar gelelim buraya.” demişti. Babasının la havlelerini duymazdan gelmişti. 

Ne olduysa ertesi gün olmuştu zaten…

Şehir, aslında kasaba demek daha uygundu, merkezine gelmişti. İnsanlar sessiz, mesafeli ve güler yüzlüydüler. Meydandaki küçük fırından yayılan taze kurabiye kokusuna dayanamadı Ferit. İki tane damla çikolatalı “cookie” ve vanilyalı kahve aldı. Yorulmuştu. Uzaktan gözüne kestirdiği bankı kimse kapmasın diye acele ederken ayağı kaldırım taşının arasına takıldı. Dengesini korumak kahvesinin yarısının dökülmesine mal olmuştu. Banka oturduğunda sırtı buz kesmiş, nefesi düzene girmemişti hâlâ. Kayınpederinin taşa çarpan kafasının sesi yankılanıyordu içinde. Bedeni bilincinden daha hızlı tepki vermişti. 

Gülşen en önde, babası onun arkasında, kendisi en geride yürüyorlardı o köprünün üzerinde gene… Kayınpederi elindeki şekerleme dolu poşetten çıkardığı drajeleri üçer beşer ağzına atıp köprü çilesinin dolmasını bekliyordu Ferit gibi. Prag’ta en sevdiği şey bu şekerlemelerdi. Ne damadı ne de kızı şekerin zıplayacak diye çemkiriyordu. Gülşen arayı iyice açmıştı. Omuzları düşüktü. Ertesi gün döneceklerdi. Umudunu kaybetmek üzere olduğunu Nurten hariç kimse bilmiyordu. Ferit nehirin kıyısındaki teknelerden yükselen müziği ve ölçülü kahkahaları duymuş, aşağıya bakıyordu. Tam o anda durgun suya düşen yusyuvarlak kocaman bir taşın çıkarabileceği o sesi duydu herkes. Başını arkaya çevirdi. Kayınpederi boylu boyunca yerde yatıyordu. Kulağından kan sızıyordu. Yanı başında ise bir dilenci vardı. Gülşen de Ferit de koşarak gelmişlerdi adamın başına. Dilenci her ikisine de bakıp Türkçe,

“Kazaydı… Vallahi kazaydı… Koluma takılıp düştü…” demişti.

Ferit bir an kendini nefret ettiği sanat filmlerinden birinin setindeymiş gibi hissetti. Gülşen babasından önce dilenciyle ilgilenmişti. Adamı çenesinden tutup yüzüne yarı zorla bakmıştı. Masmaviydi gözleri. Ferit, Gülşen’in yüzünde o güne kadar görmediği kadar güzel, içten, tertemiz bir gülümseme gördü. Gördükleri karşısında kanı donmuştu. Onları orada öylece bırakıp İstanbul’a döndü. Gülşen’le tek kelime konuşmadan boşanma davası açtı ve tek celsede boşandılar. 

Bankta oturuyordu hâlâ. Ceketinin cebindeki telefon mesaj bildirimi yüzünden titredi. Selma’dır diyerek bıkkınlıkla ekrana baktı. Bilmediği bir numaraydı.

“Köprüdeki o adam benim kardeşimdi. Maviş Ümit’imdi.” yazıyordu.

Ferit mesajı hemen silmeyi düşündü ilkin ama vazgeçti…

4 Ekim Hayvan Hakları Günü Kutlu Olsun

Hazırlayan: Veteriner Hekim Bülent Dölen

İnsanlığın hayatı paylaştığı canlıların başında hayvanlar gelir. Çok kere onların yaşam alanını istila ederek yerinden yurdundan ettiğimiz, kendi menfaatlerimiz için kullandığımız, her seferinde eziyet haberleri ile vicdanımızı sızlattığımız hayvanları ne kadar koruyoruz?

Tüm dünyada ve tarih boyunca hayvanlara yapılan eziyete karşı direnen hayvanseverler ilk kez 1882 yılında İngiltere’de Hayvanlara daha iyi koşullar sunmak, onları korumaya çalışmak ve insanların hayvanlara daha iyi davranmasını sağlamak için Hayvanları Koruma Birliği’ni kurdular. 1931 yılında Floransa’da toplanan bu kuruluş dünya üzerinde yok olma tehdidi altında bulunan hayvan türlerine dikkat çekmek üzere 4 Ekim’i Hayvanları Koruma Günü ilan etti.

O tarihten bu yana 4 Ekim Hayvanları Koruma Günü olarak kutlansa da; aslında kutlamadan daha ziyade bir hatırlatma ve etkinlik günü havasında geçmektedir. UNESCO tarafından hazırlanan Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi, 15 Ekim 1978 tarihinde 14 madde olarak hazırlanmış ve yayınlanmıştır.

Tüm canlıların fiziksel ya da psikolojik şiddetin karşısında olan ve yaşam hakkına saygı görme, acı çektirmeden muameleye tabi tutma ana ilkesi ile şekillenen maddeler sırası ile şöyle:

1. Bütün hayvanlar yaşam önünde eşit doğarlar ve aynı var olma hakkına sahiptirler.

2. Bütün hayvanlar saygı görme hakkına sahiptir. Bir hayvan türü olan insan, öbür hayvanları yok edemez. Bu hakkı çiğneyerek onları sömüremez. Bilgilerini hayvanların hizmetine sunmakla görevlidir. Bütün hayvanların insanca gözetilme, bakılma ve korunma hakları vardır.

3. Hiçbir hayvana kötü davranılamaz, acımasız ve zalimce eylem yapılamaz. Bir hayvanın öldürülmesi zorunlu olursa, bu bir anda, acı çektirmeden ve korkutmadan yapılmalıdır.

4. Yabani türden olan bütün hayvanlar, kendi özel doğal çevrelerinde karada, havada ve suda yaşama ve üretme hakkına sahiptir. Eğitim amaçlı olsa bile özgürlükten yoksun kılmanın her çeşidi bu hakka aykırıdır.

5. Geleneksel olarak insanların çevresinde yaşayan bir türden olan bütün hayvanlar uyumlu bir biçimde türüne özgü yaşam koşulları ve özgürlük içinde yaşama ve üreme hakkına sahiptir.

6. İnsanların yanlarına aldıkları bütün hayvanlar doğal ömür uzunluklarına uygun sürece yaşama hakkına sahiptir. Bir hayvanı terk etmek acımasız ve aşağılık bir davranıştır.

7. Bütün çalışan hayvanlar iş süresi ve yoğunluğunun sınırlandırılması ve güçlerini artırıcı bir beslenme ve dinlenme hakkına sahiptir.*

8. Hayvanlara fiziki ya da psikolojik bir acı çektiren deneyler yapmak hayvan haklarına aykırıdır. Tıbbi, bilimsel, ticari ve başkaca biçimlerdeki her türlü deneyler için de durum böyledir.

9. Hayvan beslenmek için yetiştirilmişse de bakılmalı, barındırılmalı, taşınmalı, ölümü de acı çektirmeden ve korkutmadan olmalıdır.

10. Hayvanlardan insanların eğlencesi olsun diye yararlanılamaz, hayvanların seyrettirilmesi ve hayvanlardan yararlanılan gösteriler hayvan onuruna aykırıdır.

11. Zorunluluk olmaksızın bir hayvanın öldürülmesi yaşama karşı suçtur.

12. Çok sayıda yabani hayvanın öldürülmesi demek olan her davranış bir soykırım, yani bir suçtur.

13. Hayvan ölümüne de saygı göstermek gerekir. Hayvanın öldürüldüğü şiddet sahneleri sinema ve televizyonda yasaklanmalıdır.

14. Hayvanları koruma ve savunma kuralları, hükümet düzeyinde temsil olunmalıdır. Hayvan hakları da insan hakları gibi yasayla korunmalıdır.

Hayvan dostlarımızın daha iyi beslenmesini amaç edinmiş, sağlık problemi yaşayan hayvanlara yardım eli uzatan bir çok Hayvanları Koruma Derneği bu özel günde çeşitli aktiviteler yaparak ilgiyi bu konuya çekmektedir.

Birçok okulda 4 Ekim etkinliklerinde Barınaklara kedi maması ve köpek maması bağışları yapılmakta böylece çocuklara hayvan sevgisi aşılanması amaç edinilmektedir.

Tüm dünyada evcil hayvan malzemeleri satışı yapanlar da bugünde kayıtsız kalmayarak sattıkları evcil hayvan ürünlerine indirimler yaparak kedi ve köpeklerin daha iyi beslenmelerini amaç edinmişlerdir.

Hayvanların da insanlar kadar kaliteli yaşam haklarına sahip olduğu bir dünyada yaşamak hepimizin arzusu olsa gerek. Bunu yaşayabilmek için birkaç küçük öneriyle yazımızı sonlandıralım.

-Çocuklarınıza hayvan sevgisini bebeklikten itibaren aşılayın.

-Av ve avcılığın bir spor olmadığını çevremize yayalım.

-Sokaklardaki minik dostlarımıza mutlaka su ve mama ikramında bulunalım.

-İmkanımız var ise mutlaka sokaktan bir kedi yada köpek sahiplenelim.

-Onlara eziyetin bir suç olduğunu çevremize öğretelim ve böyle bir olay başımıza geldiğinde mutlaka kolluk kuvvetlerine bilgi verelim.

  • *Gaia Dergi hayvanların çalıştırılmasına her koşulda karşıdır. Yayımlanan yazılar tümüyle Gaia Derginin görüşlerini yansıtmayabilir.

Bir Öğrencinin Ağıdı

Zaman herkes için farklı işliyor. Saatlerin tik tak sesini işitebilenler için bir okul kurulmalı ve bu okul da edinilen bilgi ile zamanın ruhu yakalanmalı. Zaman benim için ”kafkaesk.”
Saatler beni gösteriyor, utanıyorum ve yeterince uyuyamıyorum. Bugün yaşamanın ne kadar güzel olduğundan bahsedecektim öğretmenim, konuşamadım ve bir köşeden olup bitenleri izledim. Şu yaşıma kadar izledim öğretmenim ama konuşamadım. Belki de konuşurken tükettiğim milyarlarca kelimeden korktum. Yazdıklarımdan binde birini konuşuyor olsaydım; Dante’nin Araf’ından ve Nazım Hikmet’in yaşama olan hasretinden bahsedecektim. Öğretmenim aba altından yöneticilerin hırslarını ve dar ağaçlarında sallanan yazarları gösteriyordu. Gökyüzünün ihtişamından tutun da denizlerin o eşsiz güzelliğini seziyordum. Zamanın bu denli hızlı akmasına karşılık bir formül geliştirmek vardı aklımda, olduğum yerde sabit bir şekilde duracaktım. Nesneler ve özneler gözlerimin önünden akıp gidecekti ya da bir mağaranın eşiğinden Zerdüşt misali seslenecektim benim Tanrım olan Tanrıya.

Her şey düzgün gidiyordu da ben miydim yanlış olan. Hiç bir zaman tam olamadım mesela aşkta yarım kaldım, başaramadım, kitap okuyacak oldum bir türlü bitiremedim. Yıllarca sigara içtim ama bağımlı olamadım. Hep bir tarafım eksik kaldı. Ne görünür ne de görünmez oldum. Onlar bir oktav yukarı çıkarken ben ‘uk” notasında kalıyordum ve kalmakta diretiyordum. Değişmekten mi korkuyordum? Azla yetinen biri için bir oktav yukarı çıkmak caiz değildi. Şimdi sekizinci sanattan bahsediyor kuramcılar, ne korkunç bir durum. Yedincisinin tadına varamadan sen kalk sekizinciye atla. Elimi cebime attım meteliksiz kalışıma güldüm. Kaç el sığardı bu cebe? Kapitalistlerin cebimde ne işi vardı? Bu tiyatrocular neden kendi ceplerinden çıkıp yine kendi ceplerine giriyorlardı?

Öğretmenim elindeki sopayı uzatarak yanan şehirleri gösteriyordu bana. Düşünüyor muydum gerçekten yoksa benim yerime düşünüp beni mi kandırıyordu yöneticiler. Her şey yapay ve sahte bir noktaya doğru evriliyor ve bu evrim öncekilere hiç benzemiyor. Öyle bir çağ ki bu çağ, insanı yapay bir düzleme taşıyor. Gerçek bilginin ortadan kaybolduğunu düşünmekteyim. Bilmenin mümkün olamayacağını düşünmeye başladım, içselleşmemiş bilginin ne değeri olabilir,” dedim ve sıranın  arkasına oturdum ya da hep oradaydım da bütün bunları içimden mi konuşmuştum? Karanlıkta oturan bir takım insanlar vardı ve hezeyanla izliyorlardı sahnede acı çeken oyuncuyu. Oyuncunun sermayesi çektiği acılarıydı.

­’Neden bu sahnedeyim? Bana mı bakıyor insanlar? Aman Allah’ım ne korkunç bir haldeyim, bir elimde hançer diğer elim de babamın cesedi. Kaybedişimin yirminci yıl dönümünde dönüyorum dolunay kurtları gibi kendi etrafımda. Herkes bilir şu hançerin lanetini, lanetlilere selam olsun ve bende lanetliyorum sizleri. Beni tanıyorsunuz ama yeterince derinleşemiyor ve sığ lağımlar da yüzü koyun yüzüyorsunuz. Başka bahara ertelemeli bu cinayeti yoksa kraliçe anlayacak gerçeği. Seyirciler bir hiyerarşi ile oturuyordu, yöneticiler sahnedeki oyunu seyrederken anlıyormuş gibi başlarını sallıyor ve ağızlarından salyalar akıyordu. ‘’Halkımızla kucak kucağa tiyatro seyretmenin keyfinden bahsediyorlardı.’’ salyalarını akıtarak. Biçimsel olarak sanatkar görünmelerine karşılık içsel olarak yöneticileri andırıyordu. Sahnedeki oyuncu kan revan içerisinde rolünü oynarken, yöneticiler puan veriyor ve verdikleri her puan insanlığa bir küfür niteliği taşıyordu. Ne çeşit bir insan sahnedeki insanın insanlığını ölçüp biçebilirdi? Orta koltuk da oturanlar, koltuk sevdalısı bir grup iş insanıydı, biçim olarak öğrenci olmalarına karşılık içsel olarak yöneticilerin salyalarına yakın bireylerdi Boş konuşmaktan çeneleri hafif aşağıya doğru meyletmiş, atıp tuttukları, tutup yuttukları her şey sanat içindi. ”Sanatımız tuttuklarımız la ilerliyor, bizler kapitalist sanatçılarız.” diye içlerinden geçiriyorlardı.

Canım öğretmenim ben neden böyleyim? Neden birbiri içine girmiş yollarda yürüyorum. Macbeth’i oynarken hissettiklerim karşısında korkuyorum. Anneme Macbeth’i anlatırken ”Allah kurtarsın,” diyor ben ise küfürlere başvuruyor, cadılara bağırıyorum. Beni sizden sizi benden uzaklaştıran içimizdeki cadılara. Şimdi bir ateşin başında oturmuş bir gölge oyunu seyrediyorum, gölgeler büyüyor ve gökyüzünü kaplıyor, üstüme doğru çöreklendiğini duyumsuyorum. Canım öğretmenim ben neden böyle hissediyorum? Bizi bizden ayıran kapitalizme lanet olsun. Düşünmekten başıma ağrılar giriyor! Dostlarla oturup kahve içiyoruz ve geçim derdimizin tiyatroya olan etkisinden bahsediyoruz. “Türk tiyatrosunun ekmeğe ve bir de çorbaya ihtiyacı var.” teşhisini yaptıktan sonra herkes evlere dağılıyor. Eğer bir şeyler kötü gidiyorsa ona ‘’dur’’ demek günah oldu son günlerde. Yayımlanan yasalar eşliğinde düşünmek zorunda bırakılıyoruz. Ne yazılanlar bizi anlatıyor ne de yasalardaki maddeler bizi doyuruyor.

                                                  YALNIZLIK   

Bu derde bir çare bulmak gerekiyor. Bir tarafım deliler gibi yalnız kalmak istiyor diğer tarafım insanlarla iç içe yaşamak. Ders biter bitmez kendimi bir avuç ağacın altına atıyorum bir sigara yakıyorum uzaklara dalıp gidiyorum. Zihnimin içerisinde oyunlar oynuyor ve kitaplar okuyorum, gözüm bir kedinin hareketlerine takılıyor onu gözlemliyorum. Dostlar geçiyor yanı başımdan ‘’Allah’ım beni görmezler umarım. Her birinin derdi başından aşkın benim yalnızlığımla yoğrulmasın yürekleri,’’ diyorum içimden. Ülkemizin hüzün dolu öğrencileri mezun olduktan sonra evlerine ekmek götürmenin düşünü kuruyor. Bende bir şeylerle uğraşayım diyorum dönüp dolaşıp kendime tosluyorum. Ters giden bir şeyler var öğretmenim. Ben kendim gibi hissetmiyorum. Bu derde bir çare bulmak gerekiyor öğretmenim. Artık eskisi gibi gülemiyorum, ağlayamıyorum da. Bana tavsiye edebileceğiniz bir kitap olursa çok sevinirim. Kozasına sıkışıp kalmış tırtıl gibi hissediyorum, biraz daha kalırsam çürüyeceğimden korkuyorum. Bir günlük ömrüm dahi olsa kelebek olup uçmak istiyorum öğretmenim.

Öğretmenimi bahçede görür görmez içimden konuşmaya başlamıştım yanına gidecek cesaretim yoktu olsaydı da bu yazdıklarımı nasıl anlatacaktım. Belki o da yalnız kalmak istiyordu, yalnızlığının keyfini kaçırmak istemem, ne kadar kötü bir şey olduğunu biliyorum. Hem keyif verir yalnızlık hem de insanın içini acıtır ve zamanla o acıda keyfe dönüşür. Yalnızlık bağımlılık yapar, fazla yalnız kalan kişiyi kimse görmez bir nevi görünmez olur o kişi. Yalnızın kalbi atıyordur, nefes alıyordur, umutları yerli yerindedir. Bu kısa süreli bir kaçıştır belki de daha iyi geri dönebilmek için kaçması gerekir. Son zamanların gelmiş geçmiş en yalnız insanına ödül verecek olsalar öğretmenimle paylaşabilirim o ödülü.

Yalnızlığıma burada son vererek okuldaki gerçek benliğime dönmek istiyorum sevgili okuyucu. Canım okuyucu bu satırları okuyorsan başta sen ve ailen olmak üzere sevgilerimi iletiyorum. Son zamanlarda kimse okumaz oldu. Okuyan birilerini bulunca da insan hüzünleniyor ama sen sakın hüzünlenme sadece anlamın peşine düş, duygusal değil de bilimsel yaklaş her şeye. Duygusal dehlizlere giren çıkamıyor, bir çeşit hastalığa sebebiyet veriyor duygular. Ne yap ne et, zihninle duygunun arasına bir köprü inşa et.

İzmir +1 Fest’in Ardından İzlenimler

İzmirli müzikseverler uzun süren bir salgının ardından müziğe ve festivallerine kavuşmuşken Eylül ayında +1 Fest’le Ceza, Göksel, Adamlar, Bulutsuzluk Özlemi, Kalben, Gaye Su Akyol, Bülent Ortaçgil ve Evdeki Saat’i bir yanı deniz olan çimlerde oldukça konforlu bir ortamda dinleme fırsatı buldu. Karşıyaka Yasemin Kafenin Çim Alanı’nda gerçekleşen festivalin bütün konserlerini dinlediğimi söylemeliyim. Festivalin ardından da bir yazıyla izlenimlerimi paylaşmak istedim.

Eylül’ Başlangıç

İzmir +1 Fest, Ceza’nın oldukça başarılı performansıyla açıldı. Hayran kitlesi şarkılara eşlik ederken, “Yerli Plaka,” ve “Beatcoin,” in en sevilen parçalar olduklarını gözlemlemek mümkündü. Ertesi gün sahne alan Göksel’in beni neredeyse çocukluğuma götürdüğünü söylemeliyim. Sahnede oldukça nazik ve sıcakkanlı bir hanımefendi vardı. Merak edip öğrendim; Göksel en son albümünü altı yıl önce yapmış. Görünen o ki dinler kitlesi kendisine bir Göksel parçasını almış ve o parçayla sanatçıyı eş kılmış. Seyirciyle iletişimi göz dolduran Göksel, canlı parçalar söylemeyi repertuarına aldığını söylese de dinleyenlerini kıramadı ve pek sevilen hüzünlü parçaları da kulaklarımızla buluşturdu.

Adamlar ve Bulutsuzluk Özlemi

İlk albümleri “Eski Dostum Tankla Gelmiş’”den beri severek dinlediğim Adamlar, sahnede her zamanki gibiydi yani oldukça iyi. Adamlar’dan yeni albüm bekleyen bir ben değilimdir diye belirterek ertesi günün konserine Bulutsuzluk Özlemi’ne geçmek istiyorum. Her yaştan izler dinler kitleyle buluşabilmiş bir müzik grubu olarak Bulutsuzluk Özlemi parçalarıyla dinleyene adeta bir zaman yolculuğu yaptırdı. Türkçe sözlü rock müzik grubu olarak 1986’dan beri kendini yaratmış olan grubun yıllarla sevenlerini kendine iyiden iyiye bağladığını, yeni ve genç dinleyenlerle de buluştuğunu görmek oldukça hoştu. 

Kalben ve Gaye Su Akyol

Kalben, görünen o ki gencecik, capcanlı, şarkılarına coşkuyla eşlik eden bir dinler kitle yaratmış. Üstüne yazmayı istediğim performanslardan biriydi Kalben’inki. Sanırım ilk şarkılarını dinlemiş ve epey sevmiştim. Parçalarını yakından takip etmediğim için konserde kim üzdü bu kızı böylesine ve tabii şarkılarına tutkuyla eşlik eden dinler kitle nasıl bu kadar acı çekti diye düşünmeden edemedim. Aynı zamanda sahnedeki Kalben mi Akış Ka mı diye aklımdan geçmedi dersem yalan olur. Anladım ki bu coğrafya ve ilişkileri çocukları erken büyütüyordu. Duruşuyla da fark yaratan Kalben’i ve dinler kitleyi incitenlere bir alay laf söylemek mümkün lakin ben sonraki konsere Gaye Su Akyol’a geçmek istiyorum. Performansı da muhteşem olan Gaye Su Akyol, sahnede de söylediği gibi tıpkı bir holograma benziyordu. Tarzı, performansı ve o muhteşem sesiyle büyüleyiciydi. Eminim geniş hayran kitlesinden konseri dinleyenler de benimle aynı fikirdedir. Buraya da bir parçasını bırakmak isterim.

Son Seride

İlk albümü “Benimle Oynar Mısın?”la çıkış yapan ve naif tarzıyla kendi müziğinin sevenlerini yaratan Bülent Ortaçgil konserin başında üşüdüğünü söylese de sürekli çekim yapan videocuyu uyarsa da her zamanki gibiydi. Belki de bu nedenle sahneden ayrılınca da geri dönmedi. Dinler kitle de onun bu haline alışmış olmalı ki bis de olmadı. Sakince dinleyen tutkunları, konser bitiminde sıcak yataklarına yine sakince dönüyordu.

Son konser Evdeki Saat’indi. Kendi tarzlarını ve kitlesini yaratan grubun “Uzunlar,” parçası inanılmaz sevilmişti. Seyirci ısrarıyla defalarca söylediler. İyi de yaptılar.

Konserden sonra yapılan after partydeki performans da oldukça keyifliydi. Giriş güvenliğinden, alanda görevli olanların nezaketine, oturma yerlerindeki seçenek bolluğundan, temizliğine kadar her şeyiyle hoş bir festival geride kalırken nicelerine diyerek yazımı bitirmek istiyorum. Sağlıcakla kalmanız dileklerimle.