Ana Sayfa Blog Sayfa 329

Çin’in milyar dolarlık organ nakli endüstrisi Falun Gong uygulayıcılarının toplu katliamına sebep olmaktadır

Çin’de 17 yıldır yasadışı organ nakli ve alımı gerçekleştirilmektedir. Bu yasadışı organ alımı başta Falun Gong uygulayıcıları olmak üzere Çin hapishanelerinde ve toplama kamplarında inançları yüzünden tutulan masum insanları hedef almaktadır.

Bu insanlar, Çin devleti tarafından gönülsüz organ donörü olarak kullanılmakta, henüz canlı iken organları çıkarılıp satılmaktadır.

Kanadalı insan hakları avukatı David Matas, Kanada eski Dışişleri Bakanı ve insan hakları avukatı David Kilgour ve Amerikalı gazeteci Ethan Gutmann’ın ortak yayınladıkları rapora göre Çin’de 2000 yılından beri bir milyondan fazla organ naklinin bu şekilde yapıldığı tahmin edilmektedir.

Falun Gong nedir ve neden Çin’de işkence görmektedir?

Falun Gong (Falun Dafa), binlerce yıllık geleneksel Çin kültürüne dayanan zihin ve beden gelişimine yönelik bir meditasyon (qigong) uygulamasıdır. Falun Gong öğretilerinin temeli Doğruluk, Merhamet, Hoşgörü ilkelerine dayanır.

Uygulama ayakta yapılan dört takım kolay egzersiz ve oturarak yapılan meditasyon olmak üzere beş egzersizden oluşur. Beden gelişiminin yanında, Falun Gong uygulamasında içsel disiplin ve gelişim çok önemlidir. İnsan doğasını ve ahlakını geliştirmeyi hedefler. Takıntılardan, saplantılardan, insana zarar veren aşırı arzulardan ve zihinsel yüklerden kurtulmayı, daha erdemli ve daha iyi bir insan olmayı öğretir.

Falun Gong, Çin tarihi kadar eski bir uygulama olmasına rağmen, ilk kez 1992 yılında Li Hongzhi tarafından geniş çapta halka tanıtılmıştır. Zihin ve beden sağlığı üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu için büyük ilgi görmüş ve kısa sürede Çin’in her köşesine ve tüm dünyaya yayılmıştır. Bugün 100’ün üzerinde ülkede milyonlarca insan tarafından uygulanmaktadır.

Falun Gong, Buda Okuluna ait olmasına rağmen, Budizm ile veya herhangi bir din ile ilgisi yoktur. Falun Gong bir din değil, bir xiu-lian (zihin-beden gelişimi) sistemidir. Tamamen insan doğasını, ahlakını ve bedenini geliştirmeyi hedefleyen antik bir uygulamadır.

Falun Gong tüm dünyada ücretsizdir. Kursu veya okulu yoktur. Egzersizler, dünyanın birçok şehrinde parklarda ücretsiz öğretilir. Herhangi bir üyelik gerektirmez. Ayrıca, isteyen herkes tek başına CD’den veya internetten egzersizleri izleyip ve kitaplarını ücretsiz olarak indirip okuyarak öğrenebilir.

Falun Gong, insan sağlığına olan muazzam faydaları sayesinde, 1990’ların başında Çin’in genelinde oldukça popüler oldu. Çin hükümeti tarafından başta desteklendi ve birçok ödüle layık görüldü.

Yedi yıl gibi kısa bir sürede, Falun Gong uygulayan kişi sayısı 100 milyona ulaşıp, Komünist Parti üye sayısını geçince, Çin hükümeti Falun Gong uygulayıcılarını bir tehdit olarak görmeye başladı. 20 Temmuz 1999’da o dönemin devlet başkanı Jiang Zemin Falun Gong’u ülkede yasakladığını ilan etti ve “yok etmek” için karalama kampanyası başlattı.

O tarihten sonra Falun Gong uygulayıcıları tutuklanmaya başladı. Sadece bir gecede 830 bin kişi tutuklandı. Hamile kadınlar, yaşlılar ve küçük çocuklar da dahil olmak üzere milyonlarca Falun Gong uygulayıcısı yargılanmadan hapishaneye atıldı, toplama kamplarına gönderildi ve insanlık dışı muameleye maruz kaldı.
Bugün Çin’de Falun Gong uygulayıcıları hala hapse atılıyor, işkence görüyor ve öldürülüyor. Toplama kamplarına ve hapishanelere götürülen insanların kan ve doku örnekleri alınıyor ve organları sistematik bir şekilde toplanıyor.

Neden daha önce duymadınız?

Çin hükümeti, Falun Gong uygulayıcılarına yapılan zulmü gizlemek için büyük bir çaba harcıyor. İnsan hakları grupları hapishane ve çalışma kamplarından uzak tutuluyor. Yabancı medya şirketleri sürekli tehdit ediliyor. Konuyu dile getiren insan hakları avukatları ve yabancı gazeteciler saldırıya uğruyor ve hapse atılıyor. Çin’de tüm medya devlet tekelindedir. Ayrıca Twitter, Facebook, Google, Instagram ve YouTube gibi sitelere erişim yasaktır.

Çin’deki zorla organ alımı diğer ülkelerdeki organ trafiğinden neden farklı?

Çin’de zorla organ alımı belirli bir grubu, özellikle inançları yüzünden hapishane ve toplama kamplarında yargılanmadan tutulan Falun Gong uygulayıcılarını hedef almaktadır.

Ayrıca bu insanlık suçunu Çin devlet kurumları, güvenlik güçleri, yargı, sivil ve askeri hastaneler büyük bir işbirliği içerisinde gerçekleştirmektedir.

Yasadışı organ alımı dünyayı neden etkiliyor?

Hızlı şekilde organ nakli sözü aldıkları için hastalar dünyanın birçok ülkesinden Çin’e akın ediyor. Böylece masum insanlar bilmeden bu suça ortak oluyor. Yurtdışındaki hastaneler ve üniversiteler bu insanlık dışı uygulamadan habersiz Çinli cerrahlara eğitimler veriyor. İlaç firmaları Çin’de organ reddini önleyen ilaçlar üzerinde klinik deneyler yapıyor.

Bazı ülkeler gerekli tedbirleri almaya başladı. Örneğin, İsrail, İspanya ve Tayvan organ turizmini önlemek için gerekli yasaları geçirdi. Ayrıca Avrupa Parlamentosu ve ABD Temsilciler Meclisi, Çin rejimini kınayan kararlar yayınladı.

Daha fazla bilgi için:
http://endorganpillaging.org/
http://www.dafoh.org/
http://falundafa.org/
http://faluninfo.net/
http://organharvestinvestigation.net/
http://www.hardtobelievemovie.com/

Makaleyi yazan: Emel Akan
Yayınlandığı gazete:
Mersin imc gazetesi

Biocoop zincirlerinde artık pet şişede su satılmayacak!

Eğer dünyayı değiştirecek bir işaret arıyorsanız işte karşınızda, bir süpermarket zinciri artık pet şişede su satmama kararı aldı.

Biocoop Fransız bir süpermarket zinciri. Onu diğer süpermarketlerden ayıran şey organik ve sürdürülebilir tarımı destekliyor olması. Yeni aldıkları karar ise kendileri için riskli, ekoloji için çok büyük bir adım.

Claude Gruffat, Biocoop CEO’su, “Bu kararı son kurul toplantımızda aldık. Pet şişede su satımının çevre kirliliğine yol açtığını düşünüyoruz. Plastik endüstrisi son derece zarar verici ve şişelerin kamyonlarla taşınması gerekiyor, fosil yakıt kullanımı ise ekoloji için gerçek bir canavar” dedi.

Şirket bu kararıyla cirosunda yüzde 1 ile yüzde 1,5 arasında bir kayıp olacağını tahmin ediyor.

Kesin olan şey ise bu tür önlemlerin öneminin bir gün anlaşılacağıdır. Birinin adım atarak örnek olması gerekiyor, bu da şimdi yapılması gereken bir şey.

Kaynak: Positivr

Tarih öncesinden günümüze halay

Bilen bilmeyen herkesin hayatında bir kere de olsa oynadığı halayın tarihini hiç merak ettiniz mi? Düğünlerde, kına gecesi, kız isteme gibi özel günlerin neredeyse tamamında oynadığımız davullu zurnalı kalabalık oyun halay hangi zamanlardan ve kimlerden bizlere kadar ulaşmıştır?

Etimolojide Al-Hal kökünden türemiştir. Topluluk ve ateş anlamları içerir. Moğolca Halah fiili serbest bırakmak, rahatlatmak manalarına gelir. Mançuca Hala fiili de aynı içeriği ihtiva eder. Kürtçede “govend” diye tabir edilir.

Türkiye’nin Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Çukurova bölgelerinde oynanan oyunların genel adıdır.

İÖ 8000’lere dayanan halay Orta Asya’dan günümüze ulaşmıştır.

Kün-Ëki, Güneş ve Eşi, yeryüzüne inmişler, Güneş’in eşi Ay, Tanrı adına halkı tarafından seçilmiş olan Buğ’u kutsamıştır. Bu kutsama da Oyung’la (halay) resmiyet kazanmıştır.

Doğu Anadolu, Tîri-Şin yaylâsı. İÖ 7000. Davulcu, bayrağı davuluna takmış. Baş tutan kişi elinde mendili oyung’u yönetiyor. Üstte yan yatmış V harfi ve devamında altı nokta OĞ-ALTI diye okunur. Tanrı ALTI, “Tanrı Temsilcisi” anlamına gelir.
Halay, kökleri tarih öncesi çağlara uzanan bir oyundur. Yaşamın enerjisini, döngüsünü, dayanışmayı, hareketi ve ritmi içerir. Azerbaycan halk sanatında da oldukça geniş yer tutan halay (Azerice Yallı) mitolojik kaynaklı bir oyundur. Kobustan kayalarında milattan önceki döneme ait; el ele verip dans eden görüntülerin çizimleri vardır. Oynayanlar, kâinatın ebedi döngüsünü, hareketliliğin ve dinamizmini sembolize eden mistik bir daire boyunca dizilirler.

Değişik bölgelerde oynanan halaylar arasında farklılıklar vardır. Toplu halde yan yana dizilerek oynanır. Grubun en başında bulunan kişi açıkta olan eliyle mendil sallar. Halay yavaş adımlarla başlar ve bir süre sonra hızlanır. Genelde ayak figürlerine dayanır.

Günümüzde oynadığımız halayların birçoğunun hikâyesi vardır. Yaşanmış tarihi olayları, isyanı, aşkı anlatan yüzlerce halay vardır. Hakkâri yöresindeki kürt halaylarının birkaçının hikâyesi ise şöyle:

GULŞÊNÎ

Nazik gül anlamına gelir. Genç kız ve erkeklerin el ele oynayabildiği bir halay çeşididir. Genç kız ve erkekler bu oyunla kendilerini birbirlerine beğendirmeye çalışmışlardır.

EZ TEYMEZIM

Osmanlı dönemindeki Hamidiye Alaylarını anlatan şarkının sözleri beden dili ile halkoyununa çevrilmiştir. Oyun sırasında ayakların sert bir şekilde yere vurulması oyunun şarkısında savaşlardan söz edildiğindendir.

BEKIROK

Aşkından deliye dönen bir gencin hareketlerinden esinlenerek oynanmış bir oyundur. Delinin sözleri şarkı sözü olarak, hareketleri ise halay şekli olarak düzenlenmiştir.

ENDELî

Çoban, her gün sürüsündeki koyunları sağmaya gelen berivana âşık olur. Berivan da çobana aşıktır. Köyden başka bir genç de berivana âşık olunca çobanın da aynı kıza âşık olduğunu öğrenir. Çoban ve köylü genç berivan için kavga eder. Bu kavgadan esinlenerek söylenen şarkı vücut dili ile halkoyununa çevrilmiştir. Oyun sırasında ağaç, hançer gibi argümanların kullanılması bu sebepledir.

KELYA BAŞKALA

Bir başkaldırıdan esinlenerek söylenegelen şarkıda geçen ifadeler vücut hareketleri ile anlatılmaya çalışılır. Şarkıda sert bir şekilde yere üç kez vurulması, başkaldırıdan asla vazgeçilmeyeceğini ifade eder. Bir isyan şarkısı ve oyunudur.

BILÊCAN Û BILECAN

Hakkari’nin Çukurca ilçesi Bilêcan bölgesinde yaşanan bir olayı anlatır. Köylülerin ayaklanma sırasında başarılı olması üzerine söylenen şarkı vücut hareketleri ile anlatılıyor. Oyun sırasında eller tutulmadan omuz omuza oynanması ve ağır hareketler yapılması isyandaki zaferden sonraki rahatlığı anlatır.

Son olarak kendi yöremin özel günlerinde de sık sık çalınan halay müziklerinden birkaçını sizinle de paylaşmak isterim.

Başlık görseli kaynağı için tıklayın.

Kaynak: Yüksekova Haber, Wikipedia

Öldüren Erkek(lik)ler kitabının yazarı Gizem Çelik ile röportaj

Gizem Çelik ile Notabene Yayınları’ndan çıkan kitabı Öldüren Erkek(lik)ler, kadına yönelik şiddet ve erkeklik hakkında konuştuk. 

Okurlarımız için çalışmanızı kısaca özetleyebilir misiniz?

Bu kitap, uzun bir araştırma sürecinin ve zihinsel hazırlığın sonucu diyebilirim. Araştırma sürecine başlamadan önce, yoğun bir literatür taraması ve okuması yapmam gerekti… Sonrasında, doktora tezim kapsamında, cezaevinde eşine şiddet uygulama gerekçesiyle hüküm almış erkeklerle görüşmeler yaptım. Bu görüşmeler Antalya, İstanbul ve İzmir’deki açık ve kapalı cezaevlerinde gerçekleşti. Özelde bu şehirlere gitmemin nedeni, Adalet Bakanlığı tarafından yapılan analizde, bu şehirlerdeki cezaevlerinde, şiddet nedeniyle hüküm alan erkek sayısının çok olmasıydı… Görüşmelerin her biri, yoğun ve zorlayıcıydı. Okuyuculara bu süreci ifade edebilmek için, kitapta bazı alıntılara ve görüşme sürecinde deneyimlediklerime ilişkin açıklamalara yer verdim…

Araştırma boyutunda, şiddet uygulayan erkeklerin özellikleri, ekolojik kuram çerçevesinde gruplandırdığım boyutlarda ele alınıyor. Ayrıca, bu erkeklerin toplumsal cinsiyet algıları, toplumsal cinsiyet algılarını farklılaştıran özellikleri ve cezaevi süreçlerine ilişkin de nicel ve nitel veriler bulunuyor. Bu sonuçların yanı sıra, hem araştırma verilerinden yola çıkarak, hem de literatür ve alan bilgileri ışığında, şiddet uygulayan erkeklerle çalışma ve kadına yönelik şiddet sorunsalının çözümlenmesine yönelik bir model önerisine de yer veriliyor. Kitapta yer almasını özellikle istediğim bu bölümün büyük kısmının, akademisyenler ve alandaki uygulayıcıların bilgi ve önerileriyle şekillendiğini söyleyebilirim. Şu an, kitabı okuyan ve önerileri olan kişilerin bana erişmesini sağlayan da bir nitelik sunuyor.

Araştırmanızı eşine şiddet uygulamış erkeklerle yaptınız. Böyle bir çalışma yapma fikri nasıl oluştu?

Bu soruyu sıklıkla alıyorum. Hatta kitabın adı dolayısıyla, erkeklere karşı bir düşmanlığım olduğunu düşünenlerin sayısı azımsanmayacak kadar fazla. Öncelikle şunu belirtmeliyim, bu çalışma düşmanlık duygularıyla yapılmadı. Uzun süredir kafamı meşgul eden, çözüm noktasında neler yapılmalıdır diye düşündüğüm kadına yönelik şiddet sorunsalına olan hassasiyetim dolayısıyla bu çalışmaya başladım. İnsan haklarının ve sosyal adaletin sağlanması boyutunda, konunun tek taraflı çözümlenemeyeceği, şu zamana kadar yapılmış çalışmaların şiddet uygulayan erkekleri bir şekilde kapsam dışında tutması nedeniyle bu grupla çalışılmamış olması, beni harekete geçiren güç oldu…

Son yıllarda toplumsal cinsiyet çalışmalarının arttığını görüyoruz. Fakat bunun yanında sizin çalışmanızın özgün yanlarının olduğu da göze çarpıyor. Bunları sizden alabilir miyiz?

Bu çalışmaların artması çok umut verici… Her bir çalışmayla, konunun farklı dinamiklerine değinip derinleşebiliyoruz ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda güç kazanıyoruz… Bu çalışma, toplumun her birimine sinmiş eril iktidarın, şiddet uygulayan erkekler özelinde bir analizini sunmayı hedefliyor. Doğrudan şiddetin faili erkekleri ve onların anlatılarını ele alması, özgün bir süreci içeriyor.

Sıklıkla, neden cezaevlerine gidip kendimi zorladığım soruluyor. Cezaevi dışındaki erkelerden bir örneklem alalım ve onlara eşlerine yönelik şiddet davranışlarını soralım. Bu arada bir parantez açmak isterim: Çalışma boyunca eş olarak ifade ettiğim kadınlar, erkeklerin resmi nikâhlı, imam nikâhlı eşleri, nişanlıları ve sevgililerini ifade ediyor. Parantezi kapatıp devam edecek olursak, dışarıdaki erkeklerin çok büyük bir kesimi, partnerine şiddet uygulamadığını söyleyecektir ki bu tutum, cezaevinde bizzat bu suçtan hüküm almış erkeklerde de aynıydı. Ancak, soruların sırasını veya soru içeriğindeki kimi ifadeleri değiştirerek soruyu yeniden yönlendirdiğimde, daha net yanıtlar alabildim. Bunda, sosyal hizmet uzmanlığımdan gelen becerinin etkili olduğunu düşünüyorum.

Görüşme yaptığım hükümlü erkeklerin tümüne, profesyonel bir mesafeden yaklaşıp, kendilerini açmalarını sağlamayı hedefledim. Bunu yaparken, suç içeren davranışlarının onaylanmasına ilişkin yönelimlerini de uygun bir şekilde geri çevirdim. Örnek vermem gerekirse, beni, öldürdükleri eşlerinden farklı bir konuma koyma ve suçun, kendilerince haklı gördükleri yönlerini bana onaylatma ihtiyacındaydılar. Onlardan daha fazla bilgi alabilirim motivasyonuyla bu söylemlerini onaylamadım. Şiddetin bir suç olduğu, belirtilen olaylar karşısında önlerinde birçok geçerli, uygun ve rasyonel seçeneğin olduğunu konuştuk. Bu anlamda araştırma, sadece veri toplayıp oradan ayrıldığım bir süreç olmaktan çıktı.

Bunların dışında, az önce de ifade ettiğim gibi, çalışmanın bir model önerisi ile tamamlanması, çalışmaya özgün ve ilgi çeken bir özellik katıyor diyebilirim.

Sözünü ettiğiniz “erkeklik” çalışmaları, toplumsal cinsiyet çalışmaları yapan veya konuya duyarlı çevrelerce farklı yorumlanabiliyor. Bunu nasıl yorumluyorsunuz?

Doğru, farklı yorumlanabiliyor. Bu konuda ne kadar hassas (!) olduğumuzu, kitap yayınlandıktan sonra daha fazla görme imkânı buldum. Kitaba her kesimden eleştiriler geliyor. Her bir olumlu ve olumsuz yorum, beni mutlu ediyor. Bir yerlere bir şekilde ulaşabildiğimi hissediyorum. Tartışabildiğimiz, kendimizi ifade edebildiğimiz ve birbirimizi anlayabildiğimiz oranda çözüme ulaşacağımızı düşünüyorum…

Bazıları, erkekleri muhatap olarak aldığım için eleştiriyor beni. Bazıları da (özellikle erkekler) hangi sosyo-ekonomik ya da kültürel yapıda olursa olsun, “hep mi erkekler şiddet uyguluyor” diye eleştiriyorlar. Bazıları da, “erkeklik” diyerek cinsiyetçi bir tutum sergilediğimi düşünerek eleştiriyor…Ortada bir gerçek var, toplumun her kesiminde, her ortamında şiddet, yükselen bir güç olarak kullanılıyor. Ailede, okulda, sokakta, işyerinde, siyasette, birinin diğeri üzerindeki yıkıcı güç ve kontrol kullanımı artıyor… Kadınlar bunu, eril sistemin her boyutunda en acı şekilde deneyimliyor. Öldürülüyorlar. Yaşamları sonlanmasa da ölüme eşdeğer bir hayata mahkûm ediliyorlar. Ve bunu çoğunlukla en yakınlarındaki erkekler, partnerleri yapıyor…

Her araştırma süreci elbette bir serüvendir fakat toplumsal cinsiyet ve hatta “erkeklik” üzerine çalışmak farklı engelleri göze almayı da gerektiriyor sanırım. Araştırmanın içeriğine girmeden önce çevrenizden yani ailenizden, akademiden, arkadaşlarınızdan gelen tepkiler nasıldı anlatabilir misiniz?

Böyle bir çalışmayı gerçekten yapmak isteyip istemediğimi test eden birçok soruyla karşılaştım. Çünkü ben “kadındım”, “naiftim”, “bekârdım” ve “güzeldim”. Görüşme yapacağım kesim ise, erkek, “suçlu” ve “hükümlü”ydü. Bana saldırabilir ya da aşık olabilirlerdi. Bu süreçleri yönetebilecek donanıma sahip olmadığımı ima eden çok fazla söylem oldu. İşin ilginci, bu yaklaşımda bulunanların, daha koruyucu ve kollayıcı olacağı düşünülen ailem ve arkadaşlarım dışındaki kişiler olmaları…
Aslında bu çalışma, ilk etapta yapmak istediğim çalışmanın sadece ilk aşaması. Danışmanlığımı yapan öğretim üyeleri, diğerlerini yapmamın çok daha zor olacağını söylediler ve yapamadım. Ancak şimdi, çalışmanın yapılmayan diğer bölümlerini gerçekleştirmek üzere çalışmalara başladım…

Araştırmacı kimliğinizin yanında kadın kimliğiniz var şüphesiz. Görüşmelerinizi cezaevlerinde yaptınız. Yani hem konu hem de araştırmanın yapıldığı koşullar bakımından çok farklı güçlükleri olsa gerek. Bu süreçten söz edebilir misiniz?

Az önce de ifade ettiğim gibi, “kadın halimle” (!), kadına şiddet uygulamış erkeklerle görüşecek olmam bazılarının gözünde çok mümkün görünmüyordu. Sanırım, insanlarda bıraktığım imaj dolayısıyla böyle düşünüyorlar. Çünkü çalışma bittikten sonra da, çalışmanın içeriğini duyanlar, böyle bir çalışmayı nasıl yapabildiğime şaşırdılar…

Sıklıkla aldığım sorulardan biri, görüştüğüm kişilerden korkup korkmadığımdı. Tüm içtenliğimle söyleyebilirim ki, korkmadım. Beni, öldürdüğü eşine benzettiğini söyleyerek ağlayan erkekten de, soyad benzerliğinin yarattığı kuşkuyla öfkeye kapılan ve üzerime yürüyen erkekten de, aslında kadın şiddetinin mağduru olduğunu ifade eden öfke dolu erkekten de korkmadım. Ancak beni zorlayan, çoğu ölümle sonuçlanmış şiddet olaylarını makul gösterme çabaları karşısında profesyonelliğimi koruma zorunluluğuydu. Bu duruşumu, beden dilim, ses tonum, mimiklerim ve söylemlerimle desteklemem gerekiyordu ve bunu yapmak, tek kişiyle yapılan üç saatlik görüşme sonrası oldukça zorlayıcı olabiliyor. Öldürülen bir insan ve onu hala çok sevdiğini söyleyen fail… Görüşmeler bittikten sonra, bir süre çalışmaya devam edemedim. Çaresizlik duygusunun ve ümitsizliğin sorunu çözemeyeceği yönündeki telkinler ve desteklerle çalışmaya döndüm ve tamamlayabildim.

Kitapta birçok çarpıcı veriyle karşılaşıyoruz. (Önemli gördüğünüz birkaç veri yorumlanabilir.)

Araştırmaya katılan eşine şiddet uygulayan hükümlü erkeklerin %29,8’i, orta yaş üstündedir. Yaşamlarının büyük bir bölümünü il merkezinde (%57,3) geçirmişlerdir. Kentte yaşamayla “kentli” olmanın farklı anlamlarda olduğu, katılımcıların toplumsal cinsiyet algılarından ve kurdukları ilişkilerin niteliklerinden anlaşılmaktadır. Ailede gördükleri ataerkil değerleri kendi kurdukları ailelerde de sürdürmeye çalışan katılımcılar, eşlerinin gelişme ve değişme potansiyellerine katı bir şekilde karşı durmaktadırlar. Katılımcıların eğitim düzeyleri aslında Türkiye ortalamasına paralel bir özellik göstererek %62,1 ile ilköğretim (ilkokul-ortaokul) düzeyindedir.

Araştırmaya katılan erkeklerin çoğunun eşi vefat etmiştir (%37,9). Cezaevinde bulunma nedenleri de yoğunlukla bu olmasına rağmen erkeklerin, eşlerine şiddet uygulamadıkları yönünde güçlü bir dirençleri olduğu görülmüştür. Ölümle sonuçlanan şiddet olayları dışında da diğer şiddet türleri çoğu zaman belirli açıklamalarla kabul edilmemiştir. Bunların yanı sıra, evliliği devam eden katılımcı sayısı da azımsanmayacak kadar çoktur. Katılımcıların evlilik/birliktelik süreleri ortalaması 13 yıldır.

Katılımcıların çoğunun çocuk sahibi oldukları (%83,1) ve geleneksel aile yapısına uygun bir aile yaşamı sürdürdükleri sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra, çocuk sahibi olmadığı için eşiyle sorun yaşadığını belirten sadece bir katılımcı olduğu görülmüştür.

Katılımcıların %96,8’ı çalışma yaşamında bulunmaktadır. Katılımcıların ifadelerinden “çalışan yoksul” tanımlamasına uygun yaşam deneyimleri paylaşıldığı görülmektedir. Ancak gelir düzeyi yüksek erkekler de eşlerine şiddet uygulamaktadırlar. Çünkü ekonomik güçlerinin üstünde çok daha baskın bir güç olarak toplumsal cinsiyet, onları kıskacına almıştır.

Katılımcıların alkol-uyuşturucu kullanımları, onların ifadelerine göre “sorunlu” bir nitelik taşımamaktadır. Ancak katılımcılar, kendilerinin alkol-uyuşturucu kullanımlarının eşlerine şiddet uygulamalarında etkisi olmadığını ısrarla belirtirken, “başka erkekler”in alkol-uyuşturucu yüzünden eşlerine şiddet uyguladıklarını düşündüklerini (%46) ifade etmişlerdir.

Katılımcılar çocukluk dönemlerinde genellikle babalarını (%38,5) ya da daha güçlü ve iktidar sahibi birini kendilerine örnek aldıklarını ifade etmişlerdir. Rol model alınan baba, çocukluk dönemlerinde en çok şiddet gördükleri kişidir de (%23,39). Ama bu şiddet, “terbiye” amaçlı uygulandığından sessiz bir kabulle içselleştirilmiştir. Benzer bir durum öğrencilikte de yaşanmış ve sorgulanmamıştır. Çocukluktaki şiddet deneyiminde farklılaşan nokta, erkeklerin anne-babalarının şiddetine tanık olmalarında (%51,6) ortaya çıkmaktadır. Eşine şiddet uygulama gerekçesiyle hüküm almış erkekler, çocukluk ve gençlik dönemlerinde tanık oldukları babanın anneye yönelik şiddetini öfke ile karşılamış; bazen babaya karşı durabilmiş, bazen de karşı koyamadığı için sessiz tanığı olmuştur. Kadının “anne” olarak kutsanması, eşin ise nesneleştirilerek kontrol altında tutulması, bu erkeklerin en büyük ikilemi olarak görülebilir.

Katılımcıların şiddete ilişkin görüşleri, genellikle şiddeti olumsuzlayarak ifade edilmiştir. Sıklıkla kendi davranışlarının şiddet davranışı olmadığını vurguladıkları için, şiddete ilişkin en ağır tanımlamaları da yine kendileri yapmışlardır. Bu bağlamda, şiddetin önlenebilirliğine ilişkin görüşleri de yine kendileri dışındaki kaynaklarda bulunmaktadır.

Eşine şiddet uygulayan hükümlü erkekler, eşleriyle severek, isteyerek ve anlaşarak (%42,7) evlenmişlerdir. Çoğu, hayatta olmasalar da, eşlerini hala sevmektedir. Eşlerine genellikle sevgi sözcükleriyle (%66,1) hitap etmektedirler. Yani katılımcıların eşlerine şiddet uygulamalarının altında sevgisizlik sorunu yatmamaktadır. Sevginin ne olduğu ve nasıl yaşanması gerektiğini bilmeme sorunu vardır. Bunun da temelinde toplumsal olarak yapılandırılan cinsiyet kalıp yargıları vardır.

Çalışmanın içeriğinde kadına yönelik şiddetin toplumdaki meşruiyetini sorguluyorsunuz. Şiddet nasıl bir toplumsal zeminde oluşuyor. Eşine şiddet uygulayan erkeklerin çevrelerinin şiddete ilişkin yaklaşımlarından söz eder misiniz

Şiddetin, bir suç olduğunu biliyoruz. Bunu, çalışmaya katılan erkekler de biliyorlar. Ancak ısrarla, yaptıkları davranışın şiddet olmadığını ifade ediyorlar. Çünkü onlar “aldatılmış”, “namusları kirletilmiş” ve “yapacak başka şeyleri olmayan” insanlar (!) Şiddet görüyor ve şiddeti öğreniyorlar. Hatta yaşamlarının çok büyük bir bölümünde şiddeti sorun çözme yöntemi olarak kullanıyorlar çünkü zaten toplumun her kesiminde şiddet meşrulaştırılarak sürdürülüyor. Hele ki kadına yönelik şiddet, erkin hâkimiyet alanı güçlendikçe daha da yoğun yaşanıyor. Kadın gülüyor, pantolon giyiyor, çayı döküyor, çocuğu ağlatıyor, kayınvalideyi mutsuz ediyor, saçını farklı örtüyor veya sadece ve sadece çok güzel… Şiddet gerekçelerinin çoğu bu minvalde şekilleniyor. Ve kadının yaşam alanı her geçen gün daralıyor. Haklarını arayan ya da en hafifinden erkeğe “bana böyle yapamazsın” diyen kadın, şiddete maruz kalıyor ve toplum, sessiz bir kabulle bu durumu benimsiyor (!) Katılımcılar, yakın çevrenin, şiddet uygulamada etkili (%49,2) olduğunu belirtiyor. Başkalarının “erkeklikleri”ne getirecekleri olumsuz yorumlardan korkuyor ve “namuslarını koruma” görevini, kadını öldürerek yerine getiriyorlar.

Sorunun derinliklerinde, çok ciddi bir erkeklik konusu yer alıyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile birlikte ele alınıp çözümlenmesi gereken erkekliğin, ulaşıl(a)maz iktidar veya zehirli iktidar oyunu odağında şekillendiği görülüyor.

Kapsamlı bir çözüm önerisi modeli sunduğunuzu görüyoruz. Sunulan hizmetlerle, model önerinizi karşılaştırdığımızda Türkiye’de gelinen aşamayı nasıl yorumluyorsunuz?

Eleştirel erkeklik çalışmalarının artması ile birlikte erkeklik, tartışılan bir konu haline geldi. Bu da, özelde kadına yönelik şiddet sorunsalının çözümlenmesinde şiddet uygulayan erkeklere ulaşılması gerekliliğini ortaya çıkardı. Çünkü şiddete maruz kalan kadınlarla yapılan çalışmalar çok değerli olmakla birlikte, şiddet davranışının ortadan kalkmasına yönelik kalıcı çözümler sunmuyordu. Kadının güçlenmesi ve gelişmesi son derece önemli. Ancak erkeğin de değişmesi ve suç teşkil eden davranışının sorumluluğunu üstlenerek olumlu yönde değiştirmesi gerekiyor. Bu konuda 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliğinde şiddet uygulayanlara yönelik çeşitli düzenlemelerin getirildiği görülüyor. Ancak uygulama boyutunda, çeşitli yetersizlikler görülüyor. Kitaptaki model önerisiyle, bütünsel bir uygulama alanı oluşturulması hedefleniyor. Ancak tüm bunlardan önce, toplumun geneline hâkim olan eril zihniyetin ve eril kurumların dönüştürülmesi gerekiyor ki bunun için çok zamana ihtiyaç olduğu açık.

Kitabınız yakın zaman önce yayınlandı. Kitaba dair ilk tepkiler, yorumlar nasıl oldu?

Çok güzel yorumlar da alıyorum, çok acımasız yorumlar da (gülüyor). Ancak gelen her bir eleştiriyi, olumlu-olumsuz ayrımı yapmaksızın yapıcı bir şekilde değerlendiriyor ve bana yönelen şiddet niteliği taşıyan söylemleri dönüştürüyorum. Şiddet konusunda çalışmak, başlı başına bir şiddetken bir de, yazdıklarım üzerinden şiddete maruz kalmam mümkün olabiliyor (gülüyor). Daha önce de ifade ettiğim gibi, bunlar beni mutlu ediyor. Çünkü bilginin, paylaşılarak çoğaldığına inanıyorsak ve çeşitli görüşlerle beslenip gelişeceğini biliyorsak, bunlarla yüzleşmek keyif veriyor. Bir yerlere erişebildim ve öyle ya da böyle değişim için kıvılcım oluşturabildim diye düşünüyorum. Çünkü kitabın adına yönelik oluşturulan olumsuz söylemler bile bana göre, değişim yönünde önemli bir kıvılcım…

Uruk Şehri ve asgari ücretin tarihi

Sümer medeniyetinin en önemli şehirlerinden biri olan Uruk, Tevrat’ta Erech, günümüzde Warka olarak bilinmektedir.

Sümer Krallarından Enmerkar tarafından kurulmuş ve en gelişmiş dönemi Gılgamış döneminde olmuştur. Şehirde tapınaklar yükselmiş, surlar inşa edilmiş ve ticaret artmıştır. Özelikle çanak çömlek üretiminde seri üretime geçilmiştir. Alman arkeologların yaptıkları kazılar, kentin büyük bölümünün anıtsal boyutlardaki tapınak ve resmi yapılardan meydana geldiğini ortaya çıkartmıştır. Bu bağlamda kentlerin oluşumundan sonra anıtsal mimarinin gelişimine de bu kent öncülük etmiştir.

Açık uçlu devrik çanaklar ve asgari ücretin keşfi: 

Hızla büyüyen Sümer Medeniyetinde artan nüfusun ihtiyaçlarının karşılanması ve üretimin de artmasıyla sınıflar oluşmuştur. Özellikle savaşlarda ve çeşitli işlere çalışan köleler artmıştır. Köleler sulama kanalları açıyor, çanak çömlek yapıyor  ve askeri anlamda Sümerliler uygarlığına katkıda bulunmuştur. “İşçilerin ve kölelerin bir günlük yevmiyeleri/tayın payları (ekmek tahıl ya da aş), çan biçimli devrik ağızlı çanaklarla ölçülürdü. Devrik ağızlı çanaklar Mezopotamyalı tüccarların ulaştıkları, İndus Vadisi’nden Anadolu içlerine kadar uzanan geniş alanda birbirine çok yakın hacimlerde elde kalıpla üretilmiştir.

Tapınaklarda çok sayıda ele geçen bu çanaklar tapınak ekonomisi kapsamında çalışan insanlara günlük ya da öğünlük besinlerinin standart miktarda verildiğinin göstergesidir. Böylece günümüzdeki asgari ücret uygulamasına benzer, işçilere ve kölelere verilen tayın payları, standart hacimler halinde düzenlenirdi.”

Değiş-tokuş modeli

Paranın geliştirilmesinden önce Uruk sakinleri, belirli mallar ve madenler alınıp satılmaktaydı. Her ürünün karşılığı belli ağırlıkta gümüş olarak belirlenmişti. Değiştirilecek ürünlerin gümüş karşılığı denk getirilerek alım-satım gerçekleştirilirdi.

Kaynak: 1, 2, 3, 4

Ötekilerin kaderi üzerine bir iç döküş ve bir Türkiye gerçeği

Bu bir iç döküş, bir sitem, bir üzüntüdür. Giderek artan çalkantılar içerisinde aklıselim kalmak, sevgide olmayan zorunluluğu saygıda korumak. Korumaya çalıştığım değerlerim, beni ben yapan inanmışlıklarım yaşamımı sürdürdüğüm her dakika yoğun bir taciz ve saldırı altında.

Eğitim ve öğretimin kalesi olan (olduğu düşünülen) üniversitelerde o sıralarda karşınızda oturan herkes Türk olmak, Müslüman olmak zorunda değil. Türkiye Cumhuriyeti Devleti vatandaşı olmak için Türk ve Müslüman olma şartı da aranmıyor. Türkiye’de bir devlet üniversitesinde öğrenim görmek için Türkiye Cumhuriyeti Devleti vatandaşı olma şartı aranmıyor. Birazcık duygudaşlık ve düşünce ile halledilebilecek bir konuyu kendimce analiz etmek istiyorum.

Almanya’da lisans eğitimi alan Türk ve Müslüman bir öğrenci düşünelim. İster öğrenci değişim programı ile gitmiş olsun, ister gurbetçi bir ailenin çocuğu olsun. Bu gencin girdiği birçok dersin odak noktasında “Alman’ın Alman’dan başka dostu yoktur” sözü bulunsun. Almanya’nın nüfusunun yüzde 28,9’u Katolik ve derse giren hocaların dini inançlarının güçlü olduğunu, inançlarına bağlı yaşadıklarını var sayalım. “Alman’ın Alman’dan başka dostu yoktur” sözünün “Pazar ayinlerine mutlaka katılın” şeklinde tamamlandığını hayal edin.

Soruyorum size, ne dersiniz o akademisyene? O Türk öğrenci o dersi dinleyebilir mi, kendini rahat hisseder mi? Bu yapılan davranış baskı, zulüm, taciz, psikolojik şiddet değil de nedir?

Buna karşı olduğumuz gibi kendi ülkemizde de benzer durum ve davranışlara karşı olmamız gerekmez mi? Peki ben neden okulum da ve katıldığım dersler de bu tutum ile karşılaşıyorum? Zorlanıyorum(z), bu baskı altında eziliyorum(z). O hocaların ağzından o kelimeler dökülürken sınıf, sınıf arkadaşlarım ve derse giren öğretim görevlisi ile arama kilometreler giriyor, dikkatim dağılıyor, derse odaklanamıyorum. Hangi dersin konusu Türk gibi giyinin, Türk gibi konuşun, Türk örf ve adetlerine uyun olabilir ki? Üstümde bu baskıyı hissetmek beni mutlu etmiyor. Farklı bir etnik kimliğe sahip olabilir ve ya bütün etnik kimlikleri reddedip yalnızca insanım diyebilirim. Bu benim hayat görüşüm ve değerlerim ile alakalı bir tutum iken nasıl bu konuda bir ders ortamında bu diyaloglar yaşanabilir ki?

Bu konuda tepkisini belli eden bir öğrencinin gözlerinin içine baka baka nasihat ve üstü kapalı tehditlerde bulunmak etik midir? Sizi anlamayan arkadaşlarınızın hocayla yaşadığınız diyalog karşısında küçümseyen ve dalga geçen bakışları doğru mudur? Peki soruyorum bir insan tartışmaya açık olmadığı bir fikri neden toplu bir ortamda dile getirir ki? Farklı fikirler, farklı görüşler size düşman değil, siz onlara düşmansınız. Kaynakları olduğunu söyleyen bir insana yalan söylüyorsun, yanlış biliyorsun diyorsanız kaynak göstermek zorundasınız. Zira her insan yanlış bir bilgiye sahip olabilir, yanlış düşünebilir, konuşabilir. Bilgi eşitliğini sağlayacak şey eşit şartlar altında tartışma etiğine uygun bir tartışma ortamının oluşturulması ve kişilere kendini ifade etme hakkının tanınmasıdır.

Maalesef eğitimimiz çoğunlukçu değil, dilimiz çoğunlukçu değil, biz çoğunlukçu değiliz. Bu şartlar altında eşitlik ve adaletten bahsedebilir bunu savunabilir miyiz? Sınırların kalkması, bütün dünya insanlarının barış içinde yaşaması sizin için bir ütopya olabilir ama en azından kendi ülke sınırlarınız içerisinde var olan ve sizin yetiştirdiğiniz öğrencilerin gelecekte çalışma hayatında, sosyal hayatta karşılaşması muhtemel olan bütün farklılıklara, etnik kökenlere, inanç sistemlerine eşit uzaklıkta olmalısınız. Bu mesafeyi ayarlayamaz isek toplumsal barışa da küresel barışa da bir dirhem yaklaşamayız.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 26. Maddesi “Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.”

Öğretmenlerimizden, akademisyenlerimizden, öğretim görevlileri/üyelerinden beklenen bütün dünya uluslarını barışa davet etmek, dostluğa davet etmek iken bizler bunu minimal düzeyde kendi ülke sınırlarımız içerisinde bile uygulayamıyoruz. Bu benim gözümde büyük bir eksiktir, bir hak ihlalidir. Sizce bu hak ihlaline uğrayan gençlere ne oluyor?

Kendi tercihi olmayan istese de değiştiremeyeceği farklılıklarından dolayı baskı görüyor gençler ve bu baskı sebebi ile kendini inkâr eden, özgüveni düşük ve kendi ile bir türlü barışamayan gençler yetişiyor. Bu vahim duruma bu sorunun en pozitif sonucu olarak bakılabilir aslında çünkü bu hak ihlalleri aslında çok daha vahim tablolara yol açabilir, açıyor ve açacaktır. Nasıl mı? Gücünün yettiği son noktaya kadar bütün baskılara, ötekileştirmelere, psikolojik ve fiziksel şiddete meydan okuyan boyun eğmeyen gençler…

Din, siyasal düşünce, etnik köken ve öteki olma psikolojisi ile boğuşan bir gencin yaşadığı toplumla ve grupla bütünleşememesi baskı altında olması sebebi ile psikolojik sorunlar yaşaması, eğitimini yarıda bırakması, içine kapanık insanlardan kopuk bir hayat sürmesi hatta ve hatta intihara uzanan bir son ile karşılaşması muhtemeldir. Emile Durkheim bireyin grubun yoğun baskısı altında yaşaması sonucunda kendini kaderi karşısında tamamen çaresiz hissettiğini ve hayatını kontrol edebilmek için gruptan ayrılma dışında yapabileceği başka bir şey olmadığı duygusunu hissedecek düzeyde ciddi bir kısıtlama içinde bulunduğunu belirtir. Bu kısıtlılık durumu Durkheim’e göre kaderci tipte intiharlara yol açmaktadır. Eğitimde kullanılan yanlış dilin, bilinçli ve ya bilinçsiz olarak yapılan ayrımcılığın kim böyle acı bir olaya ortam hazırlamadığını, yol açmadığını savunabilir ki? Üstelik insan hayatı söz konusuyken…

Farklılıkların, farklı insanların kaderi bu olmamalı.

Dünyayı güzelleştirecek, bizi insan yapacak tek şey sevgidir. Gelin tüm her şeyi bir kenara bırakıp insanı yalnızca insan olduğu için sevelim.

Hazırlayan: Vedat Çamlı – [email protected]

Sahraaltı Afrika’dan HIV/AIDS’e bakmak: Ne yarattı?

HIV, kavramın açılımına baktığımızda “İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü” olarak karşımıza çıkar. AIDS ise “Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu”dur. HIV, AIDS’e yol açan bir virüstür. Bu virüs ile enfekte olan birey, enfeksiyon ve hastalıklarla savaşma yeteneğini kaybeder.

HIV+ olmak demek, o kişinin AIDS olduğu anlamına gelmez. Virüsü taşıyanlar, yıllarca bunun farkında olmayabilirler. Bu sebeple, cinsel ilişkide korunmak, ortak enjektör kullanmamak gibi yöntemlerle HIV bulaşının önüne geçilebilir. HIV+ bireyler için ise -kesin tedavi henüz olmamakla birlikte- yaşam kalitesini yükseltecek tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. Böylelikle, AIDS’e yol açan süreç yaşanmaz. Kişi, bazı değişiklikler yaparak hayatına devam edebilir.

İşte bu bağlamda, HIV/AIDS tedavisinde çok ilerlenmiş olmasına rağmen hâlâ devam eden büyük bir salgın tehdidi vardır. Ayrıca, pek tabii ortaya çıkışında ilk tablo şu an elimizde olan veriler kadar iç açıçı değildir.

İlk AIDS vakası 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde eşcinsel erkeklerde görülmüştür. Ardından 1983 yılında sendromun kökeninde yatan virüse ulaşılmıştır. Ve 1980’lerde tüm dünyaya -her bölgede farklı sebeplerle ve farklı şekilde- yayılmaya başlamıştır. Örneğin Avrupa’da özellikle 1997 ile 2001 yılları arasında yüzde 14’lük bir artış gözlenmiştir. 1985 yılında AIDS salgının hedefindeki grubunda yüzde 65’ini genç homoseksüeller oluşturuyordu.

Doğu Avrupa ve Merkez Asya’da ise Ukrayna, Belarus, Rusya, Kazakistan ve Litvanya salgının genişlediği ülkelerdi… Latin Amerika’da başta virüs çok etkili değilken, homoseksüel ilişki ve damariçi madde kullanımıyla birlikte Sahraaltı Afrika’dan sonra burası da tehlike altındaki en önemli bölgelerden biri haline geldi. Asya’da Tayland ve Hindistan’da seks işçiliği ve yine damariçi madde kullanan gruplarda virüs yayılmaya başladı.

Sahraaltı Afrika ise virüsün ortaya çıktığı yer olarak salgının artış hızının en yüksek olduğu bölgeydi. Güney Afrika, 5 milyon HIV ile enfekte olmuş birey ile ilk sıradaydı. Botsvana nüfusun yüzde 38’i ve Svaziland yüzde 33 oranında HIV+ birey bulunmaktaydı. Ancak örneğin Doğu Afrika’da salgın çok etkili olmamıştır. Uganda ve Senagal diğer ülkelerin aksine bir başarı örneği olarak görülebilir.

Salgının yayılım hızı bu ülkelerde sabit bir şekilde belli bir oranın daima altında tutulmuştur. Dolayısıyla Sahraaltı Afrika’da salgından bahsederken aslında etkilenen totalde 44 ülkeden bahsediyoruz. Ancak bunların arasından özellikle 4 ülke salgının en birincil sorun haline geldiği yerlerdir. Öte yandan salgının en düşük olduğu bölgeler kırsal alanlardır. Şehirlerde daha yüksek bir yayılma hızı vardır. Hamile kadınlar büyük risk gruplarından birisidir. Bu sebeple belirgin olarak bu gruba yönelik çalışmalar yapılmış, kayıt altına alınmıştır.

Nihayetinde söyleyebiliriz ki, ilk fark edilişinde yani en başında umursamazca ve biraz da “utanarak” müdahale bile edilmemiş olan HIV’in yayılımı her geçen gün artarken 20. yüzyılın sonlarında artık ciddiye alınmaya başlandığını ve üzerine çalışıldığını gözlemlemekteyiz. Etkisi günden güne tüm dünyayı altına almaya başlarken özellikle genç nüfusun tehdit altında olması korkunun da artmasına neden olmuştur.

Bu çalışmada ise kıtada ve özellikle Sahraaltı Afrika denilen bölgede, HIV/AIDS epidemisinin toplumsal yapıyı nasıl şekillendirdiğini ve değiştirdiğini irdeleyecek ve bunun devletlerin iç yapısında ve dış ilişkilerindeki tutumunda nelere temas ettiğine bakacağız. Ayrıca, sağlık hizmetine erişim, eğitim gibi alanlarda nelere yol açtığını göreceğiz. Böylece belli ülke örneklerini ve bölgede sivil toplum çalışmalarının yarattığı etkiyi/etkisizliği ele alacağız.

Sahraaltı Afrika’ya HIV/AIDS’in yansıması

HIV/AIDS salgını 21. yüzyıla doğru kıtada hızlı yükselmeye devam ederken Sahraaltı Afrika’da tüm dünyadaki yayılma hızından yüksekti ve aslında insanların yaşamlarında ölümcül etkiler yaratıyordu. Her gün 15 bin yeni birey HIV ile enfekte oluyordu. Bu durum 21. yüzyılda artık dünyada 35 milyonu bulan HIV+ bireyin 25 milyonunun Sahraaltı Afrika’da olmasına yol açtı.

AIDS her bölge için aynı etkiyi veya sonucu doğurmadı. Ancak Afrika’da ortaya çıkardığı sonuçlar en büyük yıkımlara yol açtı. Kimi için yaşamlarındaki en büyük felaketti, kimisi için ise yalnıza sorunlarından bir tanesiydi. Bütününe baktığımızda ise virüsün, kıtadaki sosyoekonomik durumu, devletlerarası ilişkileri, toplumsal değişimleri ve kolektif bilinci birçok noktada derinden etkilediğini görüyoruz.

Salgının önlenmesi için ise birçok sivil toplum kuruluşu ve uluslararası örgüt, özellikle UNAIDS, oldukça çaba sarf etti.

Peki neydi bu AIDS krizi ve nasıl bir zeminde gelişti? Böyle bir çabaya rağmen neden önlenemedi? Diğer salgınlardan farkı nedir?

Ekonomi ve AIDS

Alan Whiteside’ın gösterdiği üzere, HIV enfeksiyonu başlangıçta çok az bir nüfusta ortaya çıkar. Ancak zamanla gerçek sayılara ulaşıldığında yani ölümler başladığında etkisi anlaşılır. Ölümler ise AIDS’e bağlı başka birçok hastalıkla olabildiği ve kesin tedavi mümkün olmadığı için önlenemez bir hâl alır. Aynı zamanda HIV’in tespit edilmesi de belli bir zaman aldığı için bu süreç zarfında enfekte olmuş kişi sayısı da artacaktır. Bu gibi birçok sebep HIV’in önlenmesini güçleştirmektedir. Pek tabii, en azından yayılımın kontrol altına alınabilmesi için maliyetli bir tedavi gerekmektedir. Dolayısıyla bu maliyetli tedavinin uygulanışı Afrika’da mümkün olamamıştır. Çünkü her sağlık sorunu gibi burada da zengin ve fakirin ulaşabilecekleri aynı sınırda değildir. Ve Afrika fakirdir.

İşte bu yüzden, yoksulluk belki de salgının en önemli sebebiydi. Her hastalıkta olduğu gibi burada da salgın ve yoksulluk arasında ciddi bir korelasyon bulunmaktadır. HIV prevalansı, düşük kalori ve protein tüketimiyle gelir dağılımının eşitsizliğine bağlı olarak gelişir. Öte yandan ticari seks işçiliği ve göçmen işçilik ile kendine genişleme alanı bulan AIDS, bu yoksullukla besleniyordu. Ve aslında bilindiği üzere cinsel davranışlar toplumsal, kültürel ekonomik birçok faktörlerle belirlenir.

Öte yandan, 1970’li yıllarda kıtanın büyük çoğunluğunda kabul edilmeye başlanan yapısal düzenleme programlarıyla birlikte hızlı ekonomik büyümeler yaşanmaya başladı. Botsvana gibi örnekler ise bize gösteriyor ki, bu büyümeler salgının daha büyük genişleme alanları bulmasına neden olmuştu. Hızlı ekonomik büyüme beraberinde ölüm, hastalık, bozulma ve yoksunluk getirir. Çünkü böyle bir durumda insanların değişikliklere adapte olma kapasitesi her zamankinden düşük olacaktır. Ayrıca yaşanan büyüme herkes için de eşit şartlarda olmamıştır.

Hızlı ekonomik büyümeler gelir adaletsizliğini de böylece meydana getirir. Gayrisafi yurtiçi hasıla artarken toplumsal tabakalar arası farklar da artar. Hızlı zenginleşme tam tezatıyla var olur, hızlı fakirleşmeyle. Fakirleşme de belirtildiği üzere her şeyin, özellikle salgınların, artarak belirginleşmesine neden olur. Ve dolayısıyla da AIDS salgını arttıkça fakirleşme de artacaktır.

Makro ekonomik etkiler beraberinde mikro ekonomik etkileri de getirir. Toplumsal boyutta yaşanan ekonomik değişimler bireylerin yaşamlarında da değişime ve dönüşüme yol açar. Gelir miktarının ve pek tabii giderlerin de farklılaşması böylece bireylerin ev içi maddi durumlarını belirler. Örneğin, AIDS ile yaşayan bir kişi çalışamayacak, çalışsa bile zor koşullarda çalışacaktır. Tedavi masraflarının da eklenmesiyle gider artacak ancak gelirde ciddi bir düşüş olacaktır. Halihazırda özellikle yoksul aileler için zaten yüksek bir gelir yokken bu gelir de azalacaktır. Öte yandan, AIDS’e bağlı ölümlerle birlikte aileler dağılmaktadır. Ebeveynlerini kaybeden çocuklar yetimhanelerde ya da diğer başka koşullarda yaşamaya başlar.

Biz insanları yoksul olarak sınıflandırdığımızda aslında onların yoksullaştırıldıklarını gözden kaçırırız. Fakir insanlar, fakirleştirilmişlerdir. Hane, köy, ulusal, uluslararası düzeylerde eşitsiz sosyoekonomik yapılarla fakirleştirilmişlerdir. AIDS’in en büyük problemlerden biri haline geldiği ülkere baktığımızda bu açıdan bakarsak her şey daha da netleşmektedir.

Bu sebeple yoksullukla göçmen işçilik ve ticari seks işçiliği HIV enfeksiyonlarının daha hızlı yayılmasına neden olmuştur. Decosas ve Adrien’ın da işaret ettiği üzere HIV’in yayılımını göç edenlerde göç etmeyenlere göre daha fazla olmuştur. Özellikle 15-30 yaşları arasındaki erkek göçmen işçiler kendi bölgelerinden başka yerlere daha iyi işler bulmak için birkaç aylığına ya da yıllığına göç ederler.

HIV prevalansının yüksek olduğu bu yerlerde riskli davranışlarda bulunan işçiler, evlerine döndüklerinde burada da partnerlerine ya da evli iseler eşlerine virüsün bulaşmasına neden olabilirler. Bu durumda erkek göçmenler kadınlardan çok daha fazla olduğu için ve erkekten kadına virüs geçişi daha kolay olduğu için kadınlar en büyük risk gruplarını oluşturur. Öte yandan, göç beraberinde yaygın bir seks işçiliği ağı getirir. Bu ağ çokeşlilik ve korunmasız seksle beslenerek HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara uygun zemin hazırlar.

Devletlerin ekonomik büyümeleri de AIDS’e bağlı olarak gerçekleşmiştir. Botsvana’da 2000 yılında Ekonomi ve Gelişme Planlama Bakanlığı için hazırlanan bir raporda, gayrisafi milli hasıla ve kişi başına düşen gelirin AIDS nedeniyle en az yüzde 1 düşeceği ve 25 yıl sonra ekonominin yüzde 24 ile yüzde 38 daha küçüleceği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla AIDS, devletlerin sağlık harcamalarını arttırır, özellikle genç nüfusta hızlıca yayıldığı için çalışacak yaştaki bireylerin ekonomiye dahil olmalarını düşürür, bebek ölümlerini arttırır ve gelecek nüfusunu yok eder. Hem devletlerin mali kapasitesini sarsar hem de bireylerin kendi yaşamlarında doğrudan olumsuz etki yaratır.

Toplum ve AIDS

Toplumsal cinsiyet zemininde AIDS

Daha önce belirtildiği üzere salgının başlangıcından beri kadınlar, özellikle genç kadınlar ve kız çocukları, en büyük risk altındaki grubu oluşturur. UNAIDS 2014 GAP Raporu’na göre virüsten etkilenen genç kadınların yüzde 70’i SahraAltı Afrika’da yaşamaktadır ve bu yüksek oran 1990’lı yıllarda da aynı şekilde seyrediyordu. Cinsiyet eşitsizliği ve partnere yönelik şiddet ise HIV’e karşı kadınların korunmasını zorlaştıran en önemli iki sebep olarak karşımıza çıkar. Cinsel şiddet beraberinde istenmeyen gebelikleri de getirmektedir.

Örneğin, Güney Afrika’da yapılan bir çalışmaya göre cinsel şiddete uğrayan kadınlar, uğramayan kadınlara göre yüzde 50 daha fazla HIV enfeksiyonuna maruz kalmaktadır. Dolayısıyla cinsel taciz ve tecavüzün de oldukça yaygın olduğu bölgelerde her salgın gibi AIDS salgını da görülmektedir. Toplumsal paradigmalar, çocuk yaşta evlilikler ve erkeklerin evli olsalar dahi birçok başka şekilde çokeşli bir yaşam sürmelerini normal sayar. Bu da cinsiyet eşitsizliğinin en belirgin halidir. Kadınlar eşlerine cinsel anlamda sadık olsalar dahi benzer davranışı erkeklerden göremezler ve yine göçmen işçilik ve seks işçiliği aynı durumu devam ettiren ögelerdir.

Ayrıca, sağlık servislerine ulaşımda da aynı toplumsal normların geçerli olduğunu görüyoruz. Cinsiyet eşitsizliği burada da vücut bulmuştur. Cinsel sağlık servislerine erişimde evli ve çocuklu kadınlar, evli olmayan kadınlardan önceliklidir. Evlilik öncesi cinsel ilişki kabul edilebilir değildir. Dolayısıyla sağlık kuruluşlarına başvuruda yaşanan bu ayrımcılık pek çok genç kadının çekimser yaklaşmasına neden olmuştur.

Eğitimde de benzer bir cinsiyet eşitsizliği bulunmaktadır. Kadınların eğitim seviyesi erkeklerden düşüktür. Okullarda verilen cinsel sağlık üreme sağlığı eğitimleri çoğunlukla kız çocuklarına kadar ulaşamamaktadır. Bu sebeple, Sahraaltı Afrika’da UNAIDS’in yaptığı bir araştırmaya göre genç kadınların yalnızca yüzde 28’i nasıl korunacağını bilmektedir. Bu araştırma 2013 yılında yapılmış olmasına karşın yine de 20. yüzyılın son yıllarındaki durumun zorluğunu göstermektedir.

Charlotte Vallaeys bir makalesinde, insanların kendilerini nasıl koruyacaklarını bilmesine rağmen bu değişiklikleri yapmalarına izin verecek ekonomik ve kültürel çevreye de ihtiyaç duyduklarını belirtir. Bu, erkekler için toplumda yer edinmiş ataerkiyi değiştirmek iken kadınlar için cinsel ilişki ve ekonomide bağımsızlıklarını kazanmalarıyla mümkün olabilir. Salgının önlenmesi için her zaman önerilen kondom kullanımının arttırılması ve seks partnerlerinin azaltılması da aynı ilişkiye bağlıdır. Erkekler direkt olarak geleneksel ataerkil yapıyı değiştirmezlerse ve kadınlar da partnerlerinin onlarla veya başkalarıyla cinsel ilişki esnasında kondom kullanmasını sağlayamazlarsa bu değişiklikler anlamsız ve kullanışsızdır. Pek tabii, kadınlar ekonomik özgürlüğe sahip olmadığı ve ilişkilerde güçsüz taraf olduğu kondom kullanılmasını sağlamak ya da cinsel ilişkiyi reddetmek gibi bir hakka sahip değildir.

Brooke Grundfest Schoepf, Tanzanya’da 1991 yılında yaptığı bir çalışmasında, kilisedeki kadınlardan eşlerine kondom kullanmayı talep etmelerini istemiştir. Ve bu kadınlardan yalnızca 3’te 1’in eşlerinin bunu kabul ettiğini belirtmiştir. Çünkü kadınlar, özellikle cinsel ilişkilerle ilgili istekte bulunma hakkına sahip değildir. Kadınlarla erkekler aynı özgürlüklere de sahip değildir. Schoeph’in çalışmasıyla ilgili Charlotte Vallaeys’in yorumu oldukça önemlidir, ona göre elbette her kadın aynı derecede güçsüz sayılamaz ancak kadınların çoğunluğu kendi bedenlerinde alacakları kararları bile ondan çalan ataerkinin kurbanıdır.

Yine Vallaeys’e göre cinsel istismar da virüsün kadınları daha fazla etkilemesinin bir diğer sebebidir. Örneğin Güney Afrika’da her yıl 1.3 milyon taciz vakası yaşanmaktadır. Kadınların bu noktada da kontrolü yoktur. Ve hatta, kadınlar eşlerini kendileriyle iken kondom kullanmaya ikna etse dahi, erkeklerin evlilik dışı diğer cinsel ilişkilerinde kondom kullanmalarını kontrol edemezler. Dolayısıyla özellikle genç yaşta yapılan evliliklerde, erkeklerin daha önce belirtilen koşullar sebebiyle göçmen işçi olarak başka şehirlere ya da ülkelere gitmeleri ve döndüklerinde evli oldukları kadınlarla birlikte olmaları bunu tetiklemektedir. Göçmenlik sözkonusu olmasa dahi bölgede oldukça yaygın olan genelev kültürü ve seks işçiliği de bunu devam ettirmektedir.

Ekonomik açıdan erkeğe bağlılık yalnızca evli kadınların sorunu değildir. Örneğin, evli olmayan bir genç kadın da aylık geçimini seks işçiliğinin direkt olarak olmasa da evli bir erkeğin cinsel partneri olarak sağlayabilir. Bu kadınların da aynı şekilde güvenlik seks talebi erkekler tarafından kabul edilmez. Kaldı ki seks işçilerinin bile bunu söylemeye hakkı yoktur çünkü eğer böyle bir talebi varsa kondom kullanımının “erkekliğine” zarar vereceğini düşünen erkek, kondom kullanmadan da birlikte olabileceği başka bir kadına yönlenecektir. Bu da seks işçisi olan kadının hayatındaki tek geçim kaynağını kaybetmesi demektir.

AIDS ve çocuk ilişkisi

1999 yılının sonlarında, dünyadaki 49,7 milyon HIV enfeksiyonunun yüzde 72’si Sahraaltı Afrika’daydı. AIDS’e bağlı ölümlerin yüzde 84’ü, çocuk enfeksiyonlarının yüzde 91’i, AIDS’e bağlı çocuk ölümlerinin yüzde 94’ü Afrika’daydı. Anne veya babasını kaybeden çocuklar öksüz kalırlar ve AIDS’e bağlı anne/baba ölümü sebebiyle öksüz kalan çocukların da yüzde 95’i Afrika’da bulunmaktadır. Bu durum 2010 yılında ise artarak 40 milyonu buldu.

Foster ve Williamson’ın (2000) belirttiği üzere, elimizdeki veriler genellikle 15 yaş altı çocukları kapsıyor. 15 ile 18 yaş arası çocuklar için henüz geniş çapta çalışmalara sahip değiliz. Birleşmiş Milletler’in çocuk tanımı ise 18 yaş altını kapsıyor. Ancak biz, 15-18 yaş arası çocuklara ne olduğunu bilmiyoruz. İstatistiksel verilere sahip değilsek bir önemi yokmuş gibi davranıyoruz.

Birçok çocuk HIV/AIDS ile yaşayan anne/babalara sahiptir ya da yine birçoğu AIDS’e bağlı ölümlerle ailelerini kaybetmiştir. Dolayısıyla, çocuklar öksüz kaldıklarında direkt olarak AIDS’ten etkilenmiş olurlar. Küçük yaşta veya ergenlikte ailesini kaybeden çocuklar hem psikolojik hem de gelişim açısından birçok sorunla karşı karşıya kalacaktır.

Benzer şekilde, tek ebeveynli ailelerde özellikle görülen kent-kır göçü de AIDS’in etkilerinin gözlemlenebileceği bir alandır. Burada örneğin annesini kaybeden çocuk ve babası göç ederek daha iyi şartlara geçiş yapmaya çalışır. Ancak göç de beraberinde pekçok sorunu getirir. Çocuğun ailesini kaybetmesi, alıştığı çevreden ayrılması, zor maddi koşullara adapte olmaya çalışması yine onun gelişiminde derin yaralar açar.

Foster ve Williamson’a (2000) referansla, HIV/AIDS’in Afrika’da sokak çocuklarının sayısındaki artışa da neden olduğunu söyleyebiliriz. Örneğin Zambiya ve Zimbabve’de sokak çocuklarının çoğunluğu öksüz kalmış çocuklardır. Özellikle HIV+ seks işçilerinin çocukları buna daha yatkındır.

Kenya’da yapılan bir araştırmaya göre, ebeveynlerini kaybettikten sonra çocukların yüzde 21’inin sokakta yaşamaya başladığı, yüzde 8’inin seks işçisi olduğu, yüzde 5’inin işçi olarak çalıştığı, yüzde 3’ünün ise erken yaşta evlendiği gözlenmiştir. Diğerleri ise akrabaları tarafından koruma altına alınmıştır. Ancak onların ileride nelerle karşılacağının verisine bu noktada sahip değiliz.

Öte yandan, çocuklar AIDS’ten etkilenmeye belki de ailelerini kaybetmeden önce başlar. Çünkü ebeveynleri hastalanan çocuklar, özellikler ergenlik dönemlerinde, evin bakımını ve diğer işlerini yapmakla yükümlüdür. Hatta bu çoğu zaman okulu bırakıp çalışmalarıyla devam eden bir süreçtir. Sorumlulukları değişir ve artar. Örneğin Uganda’da 15-19 yaş arası ailesi ölen çocukların yalnızca yüzde 29’u eğitimine devam etmiştir. Ailelerini kaybettikten sonra da onların bakımını üstlenen diğer akrabalar olsa dahi genellikle çiftliklere veya şehirlere çalışmak için giderler. Kız çocuklarında bu durum erken yaşta evlilik veya seks ticaretinin bir parçası olmakla sonuçlanabilir.

Zaten öksüz kalan çocuklar teyze, amca, büyükanne, büyükbaba gibi akrabalar tarafından koruma altına alınsa da bu her zaman onlar tarafından istenen bir şey değildir. Eğer gerçekten başka bir seçenek yoksa, yani istemeyerek, çocuklar evlere alınır. Çünkü o aileler için de çocukların bakımını üstlenmek hem maddi hem manevi olarak zorlayıcı bir etmendir.

Ailelerini kaybeden ya da aileleri hasta olan çocuklar, ayrımcılığa, okuldan uzaklaştırılmaya, arkadaş değişikliklerine, çocuk işçiliğine, toplumsal izolasyona maruz kalmaktadır. Bu durum beraberinde psikososyal etkileri de getirir. Çocuklar üzerinde depresyon, geleceğe kaygı ile bakmak, mutsuzluk ve hatta travma gibi sonuçlar yaratır.

Devletler boyutunda AIDS

Ulusal boyut

1998 yılında, 2.2 milyon’dan fazla insan AIDS’e bağlı olarak öldü ve bu, elbette savaştan daha ölümcül bir hastalıkla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor.AIDS gibi bir salgının, tüm dünyada özellikle Sahraaltı Afrika’da geniş yayılım göstermesinin, sosyal ve ekonomik sebepleri olmakla beraber devletler düzeyinde pek çok etkisi ve sonucu olmuştur. Çünkü AIDS, yaşam süresini, eğitimi, bebek ölümünü, çalışan nüfusu, sağlık koşullarını her anlamda etkilemektedir. Bu da ekonomi ve sosyal yaşama nüfuz eden devlete ve uluslararası siyasal sisteme vurucu bir darbe yaratmıştır.

Ancak ne yazık ki, virüs ortaya çıktığından beri her alanda olduğu gibi siyasi alanda ve bu alandaki akademik çalışmalarda gereken önemi bulamamıştır, yok sayılmıştır. Başlangıçta sessiz kalan hükümetler 2000’li yıllara doğru durumun vehametini belki de biraz gördükleri için biraraya gelmeye başlamış, yeni programlar ve sağlık odaklı kurumlar oluşturmaya başlamışlardır. Özellikle cinsel sağlık alanında faaliyet gösteren aktivistler devletlerin burada daha fazla aktif olmaları için uğraşmışlar, ancak ölümler milyonlara ulaştığında devletlerin varlığını hissetmişlerdir. Devletlerin sessizliği işte savaştan bile daha yıkıcı olan bu salgını, yani ölümü getirmiştir.

AIDS’ten bahsederken, 1990 ve 1980’lerde başlayan yapısal düzenleme programları ve bütçe krizleriyle çürütülen kamu mallarının da dahil olduğu eğitim sistemi, kamu sağlığı altyapısı ve yoksullukla mücadele programlarının da önemleri atlanamaz. Bu programlar, özellikle yapısal düzenleme programları, Sahraaltı Afrika’da tepeden inme değişimler yaratmıştır. Daha önce de belirtiği üzere hızlı gelişmeler beraberinde böyle büyük sorunları da getirir.

Giderek artan çocuk nüfusunun, azalan kaynaklar üzerindeki baskısı sebebiyle eğitim sistemi de bocalamaya başladı. Sağlık hizmeti de buna benzer şekilde gelişti. 1960 ile 1980’lerin ortalarına kadar bu alanda ciddi yatırımlar yapıldı. Ancak sonrasında tüberküloz, kolera, sarılık, uyku apnesi gibi hastalıklar çoğalmaya başladı. AIDS salgını da buna eklendi. Salgınlar göçü hızlandırdı. Güney Afrika’da konutlandırma çalışması yapılsa da yeterli olmadı. Ayrıca işsizlik de artıyordu. Genç işsizlerin büyük bir çoğunluğu aile desteğine güvenmekteydi. Nairobi’deki Taliban gibi, sokak çeteleri ortaya çıkmaya başladı. 1988 yılında her 5 Nijeryalı mahkumdan 1’i 13-19 yaş arasından oluşuyordu.

İstikrarlı bir demokratik sistem, özgür ve canlı sivil toplum, özerk bir siyasi toplum, hukukun üstünlüğü, kullanışlı bir devlet bürokrasisi ve kurumsallaşmış ekonomik toplum olmak üzere beş özelliğe sahiptir. Bu meşruiyet ve istikrar, bir devletin demokrasisini sağlamlaştırması için gereklidir. Ve demokratik istikrar ve meşruiyet Afrika’da en çok prim yapan konulardan birisidir. Sivil toplumun gelişmediği ve devletin iktidar kapasitesinin yeterli olmadığı bu bölgede haliyle istikrarsızlık çarpıcı bir şekilde vardır. Sahraaltı Afrika’da 45 ülkeden 25’i istikrarsız siyasi rejimlerden dolayı ağır tehlike altındadır, 15’i ise bu tehlikeyle karşı karşı kalmıştır. HIV / AIDS enfeksiyon oranları yükseldikçe demokratik istikrar ve meşruiyet daha da tehdit altına girer.

İnsanların siyasal karar alma mekanizmalarına katılabilmesi için belli bir standardın üzerinde yaşamaları gerekir. Sağlıklı ve ancak huzurlu bir ortamda siyaset konuşulabilir, siyasetle uğraşılabilir. Dolayısıyla Sahraaltı Afrika, savaşlar ve istikrarsız iktidarlarla boğuşurken karar alma mekanizmalarına dahil olmak, oy vermek gibi davranışlar insanlarda gelişmemiştir.

Uluslararası boyut

Devletlerin HIV’e karşı oluşturdukları politikalar doğal olarak siyasi ve toplumsal kültürden ortaya çıkar. Kolektif kimlikler, ideolojiler ve tarihi arka plan bunun belirleyici etmenlerindendir. Patriarşi, Afrika devletlerine yön verir. Cinsel kültür ile etrafında şekillenen tabular, devletlerin salgının yayılımını önlemek için yaptığı çalışmalar iyi sonuç verse dahi programlar ve politikalar oluştururken neden başarısız olduğunu gösterir. Ayrıca sivil toplumla işbirliği kapasitesinin düşük olması da başarısızlığın bir diğer sebebir. Uluslararası örgütler ve kurumlarla birlikte hareket etmeyen devletler yerele nüfuz edememiştir. Bunun en iyi örneği Uganda olarak karşımıza çıkar. Uganda ekonomik olarak en kötü durumda olan devletlerden birisidir ancak sivil toplumla birlikte hareket ederek bu konuda ne kadar olumlu gelişmeler elde edilebileceğini göstermiştir.

Kimlik politikaları öte yandan HIV’e yönelik hazırlanan programların belirleyici noktalarından biri olmuştur. Yerel ve bölgesel kimliklerin oldukça önemli olduğu Sahraaltı Afrika gibi bir bölgede bu kimlikler üzerinden yürütülen politikalar pek tabii başarısız olacaktır. Güney Afrika en bariz örnek olarak karşımıza çıkmaktadır. Apartheid rejim ve sonrasındaki kimlik politikaları HIV’e yönelik bilgilendirme çabalarının da önünü kesmiştir.

HIV dünyanın her yerinde eşit bir dağılım göstermez. Dolayısıyla HIV, gelişmemiş ekonomilere sahip ülkelerde daha önce de belirtilen sebeplerle çok daha kolay ilerler. (int develop)

Güvenlik çalışmalarına baktığımızda ise HIV’in askeri kanadı da etkilediğini gözlemliyoruz. Yüksek HIV+ askeri olan ordularda ordularda bu askerler savaşma kapasitesine sahip değillerdir. Savaşmanın ötesinde barışçıl işbirliği kurmak da mümkün olmamaktadır. Çünkü örgütlenme kapasitesi de gelişmeyecek ve efektifliklerini kaybedeceklerdir.

1987 yılında, Amerika Birleşik Devletleri, HIV’e bağlı ayrımcılığı daha da güçlendirecek olan HIV+ bireylere yönelik ülkeye giriş vizesini iptal etti. Bu durum ancak 2010 yılında son buldu. Yine 1987 yılında, Sahraaltı Afrika ülkeleri BM 42/8 kararını imzaladı. Bununla AIDS’e yönelik olarak ortak bir politika izleneceği kararlaştırıldı. 1991 yılında Güney Afrika Sağlık Bakanlığı, bir reklam ajansını yeni bir HIV bilinçlendirme programını duyurmak için görevlendirdi. Slogan “AIDS, olmasına izin verme!” olarak belirlendi. Bu kampanyada 4 yıl boyunca, uluslararası alanda kullanılan kırmızı kurdelanın yerine sarı bir el simgesi kullanıldı.

1 Ocak 1996 yılında Dünya Sağlık Örgütü AIDS Küresel Programı, UNAIDS’in yeni bir Birleşmiş Milletler organı olmasıyla değiştirildi. İki yıllık bir çalışmanın sonucunda, UNAIDS küresel eylemi savunmak ve Birleşmiş Milletler’in HIV’e yönelik verdiği tepkiyi denetlemek ve geliştirmek üzere kuruldu. 1999 yılında ise Dünya Sağlık Örgütü, HIV’in dünyada dördüncü ve Sahraaltı Afrika’da en büyük ölüm sebebi olduğunu duyurdu. Ancak, özellikle 2000 yılında Durban’da gerçekleştirilen Dünya AIDS Kongresi, devletlerin artık daha etkili figürler olarak ortaya çıkmaya başladıkları gösterir. Teması “Sessizliği Kırmak” olan bu kongrede, devletler bir noktada utandıkları bu sorunu tartışmış ve ortak bir çözüm yolu aramıştır.

HIV/AIDS’e yönelik politikalarda öncülük edebilen lider de göze çarpmıyor. Güney Afrika, kıtanın en güçlü devletlerinden biri olmasına rağmen örneğin Devlet Başkanı Thabo Mbeki, uzunca bir süre harekete geçmemiş, HIV’in AIDS’e neden olan bir virüs olup olmadığını tartışmış ve anneden çocuğa virüs geçişini önleyecek ilaçların kullanılmasına izin vermemiştir.

Tekrar söylenebilir ki, birçok Afrika ülkesi AIDS’i bir siyasi sorun olarak görmüyordu. Örneğin Zimbabve, muhtemelen Afrika’da virüsün en etkili olduğu yerlerden biri olarak (yetişkenlerin yüzde 25’i HIV ile enfekte olmuştur), 1994 ile 1999 yılları arasında AIDS harcamalarını azaltmıştır. Kentsel merkezlerde ise bulaş oranı daha fazladır.

Yeni doğan bir bebeğin şu anda ortalam yaşam süresi 38 yıldır, ancak AIDS gibi bir sorun olmasaydı bu yaşam süresi 70 yıl olabilirdi. Harare ve Bulawayo’daki günlük gazetelerin arka sayfaları ölüm haberleriyle dolup taşıyordu. Ve bu esnada hükümet sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınmakta ve AIDS ile yaşayan kişileri suçlamaya devam etmekteydi. Hem yerli hem de uluslararası gözlemcilerin hakim algısı, Zimbabwe hükümetinin sadece halının altındaki AIDS’i süpürmeye çalışmasıydı. Cumhurbaşkanı Mugabe, Nisan 1999’da, 1.200’den fazla Zimbabveli bir hafta içinde öldüğünde ancak ilk kez ulusal bir salgın olduğunu kabul etti.

Bu gibi sebeplerle uluslararası alanda HIV/AIDS’in önlenmesi için yapılacak çalışmalar ancak 2000’li yılların başında başlamıştır. Daha önce de belirtilen XIII. Durban Uluslararası AIDS Konferansı ile ilk adım atılmıştır. Aynı şekilde Afrika Birliği’nin ilk hali olan Afrika Birliği Organizasyonu’u Togo’da AIDS üzerine bir zirvede toplandı. Akabinde Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomi Komisyonu Addis Ababa’da önemli devlet görevlilerinin katıldığı bir konferans düzenledi. 2001 yılında Abuja Zirvesi’nde Afrikalı liderler toplandı ve HIV/AIDS ile ilgili bir deklarasyon yayınlandı. Bu deklarasyona göre bir eylem planı ve sağlık harcamalarında artışa gidileceği belirlendi.

Ülke analizi: Güney Afrika Cumhuriyeti

Dünyanın her yerinden daha fazla HIV ile yaşayan insana sahip olan Güney Afrika’nın salgına karşı gerek verdiği tepkiler gerek tepkisizlikleriyle üzerinde düşünülmesine ihtiyaç vardır. 1980’li yılların başında virüsün ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde eşcinsel erkeklerde görüldüğü belirtilmişti.

Güney Afrika’da da bu durum aynı şekilde yaşanmıştır. Bu ilk vakanın ardından virüs hızlıca yayılmış ve artık tüm dünyadaki HIV enfeksiyonunun yüzde 20’sinin Güney Afrika’da görülmesiyle sonuçlanmıştır. yüzde 75’i siyahi ve yüzde 14’ü beyazlardan oluşan bu ülkenin nüfusunun yarısı yoksulluk sınırlarında yaşamaktadır. 1985 yılında ülkede AIDS’e bağlı ilk ölüm görüldü.

Dönemin rejimi apartheidın Devlet Başkanı Butha, derhal bu konuyla ilgili bir konferans topladı. 1987 yılında ise bulaşıcı hastalıklar listesine eklenen AIDS ile ilgili yasal düzenlemeler hazırlandı. Başta 14 gün olarak belirlenen ancak süresiz uzatılma hakkı olan karantina uygulaması başlatıldı. Ve bu yılın sonrasında AIDS’e bağlı ilk siyahi ölümü yaşandı.

Ancak apartheid rejimi AIDS salgınında da ayrımcı tutumuna devam etmiştir. Öyle ki nüfusun çoğunluğu beyazlardan oluşan %20lik kesimi özel sağlık hizmetlerinden faydalanabilmiştir. 1991 başında, düzenlenen ulusal bir konferans ile HIV / AIDS için daha kapsamlı hükümet politikaları geliştirmek için Ulusal Danışma Grubu (NACOSA) adı verilen yeni bir organ kuruldu.

NACOSA, krizin etkisinin azaltılmasına yönelik çeşitli sektörlerden aktörleri biraraya getirdi. Hükümetin AIDS Birimi sonrasında Ulusal AIDS Programı ile değiştirildi. Fakat yine de apartheid rejiminin genel tavrı yüzünden istenilen sonuç alınamadı. 1994 yılında Nelson Mandela seçimle iktidara geldikten sonra insanlara birçok konuda umut olmuştur ve AIDS de bunlardan biriydi. Mandela bu konuyla ilgili olarak Sağlık Bakanı Zuma’yı yetkilendirdi ve böylece her alanda adımlar atılacağı kesinleştirildi. Ardından düzenediği uluslararası konferanslarla Güney Afrika sorumluluğu üstlendiğini de göstermiş oldu.

Bir süre sonra Avrupa Birliği gibi kurumlardan alınan fonlarla AIDS’e yönelik çalışmalar hız kazandı. Halkı bilgilendirmek amacıyla Sarafına II adlı bir oyun hazırlandı. Ancak bu oyun istenen başarıyı yakalayamadı ve herkes tarafından olumsuz tepki aldı. Bu sebeple Mandela’nın uğraşları sonuçsuz kalmıştı.

Mandela hükümetinin hamile kadınlarda anti-retroviral ilaçlarının kullanımını engellemesi ve yalnızca korunmaya yönelik bilinçlendirme çalışmalarına katkı sağlaması tepkiyle karşılandı, karşıt kampanyalar başlatıldı. Uğraşların beklenen sonuca ulaşmaması ileleyen dönemlerde de devam etti. İktidara gelen devlet kadroları AIDS’i basit bir problem olarak görmeye başlamıştı.

Mandela’dan sonra iktidara gelen Thodo Mbeki hükümeti de HIV’in AIDS’e neden olmadığı yönünde iddialarda bulunuyordu. Ancak artık bütün bilimsel çalışmalar gösteriyor ki, HIV AIDS’e neden olmaktadır. Bu sebeple de Mbeki’nin eylem planları da işlevsiz kalmakta ve sivil toplumda karşıt görüşlerle boğuşmaktaydı. Dolayısıyla milenyuma doğru Güney Afrika’nın AIDS’e yönelik adımlar attığını ve birçok alanda aşama kaydettiğini söyleyebiliriz. Öte yandan yanlış toplum politikaları iyi sonuçlar alınmasını engellemişti.

AIDS ile ilgili en büyük problemleri yaşayan bir devletin bile sorulara verdiği cevaplar ve uygulamaları yetersiz kalmıştı. Bu sebeple Güney Afrika derinlemesine analiz edilmesi gereken ve başından beri etkili yöntemler denese de başarılı olamamış bir ülke olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç

Şimdiye kadar değinilen bütün bu süreçler, nedenler ve sonuçlar gösteriyor ki, toplumsal yapılar oldukça katı ve örgütlenme biçimi olarak sıkı bağlarla bağlıydı. Ve böyle toplumlarda bir değişim yaratmak pek tabii daha zordur. Dolayısıyla devletler açısından harekete geçme aşamasında geç kalındı. Bu, dünyanın tamamı için geçerli olsa da Afrika en büyük risk altındaki bölge olarak -daha fazla- geç kalmıştı.

Hükümetler stabil değildi ve bu hükümetlerin halka nüfuz edebilme gücü sınırlıydı. Ayrıca sivil toplum ve uluslararası örgütlerin kapasitesi böyle büyük bir alan için yeterli değildi. Bir diğer büyük problem olarak ekonomik gelişme/gelişememe durumunu da göz önünde bulundurursak ilaçlara ve bilinçlendirme çalışmalarına dahil olabilmek neredeyse imkansızdır.

Utanılan bir sağlık sorunu olarak AIDS, hem bireylerin hem devletlerin büyük bir sessizlik içinde savaştığı veya savaşamadığı bir çerçevede ilerlemiştir. Virüsün yayılmaya başladığı ilk dönemlerde bilimsel verilerin de yetersizliği ve anlaşılmazlığı sebebiyle harekete geçilememesi anlaşılabilirdir. Ancak milenyuma doğru bilimin ürettiği testlerin ve ilaçların erişim kolaylığınının olmaması insanların çekimser yaklaşmasına hatta hiçbir şey yapmamasına neden olmuştur.

AIDS ile birlikte yoksul Afrika’nın yoksullaşması derinleşmiştir, ayrımcılık artmış ve gelecek nesillere bırakılan miras yetim kalmış çocuklardan başka bir şey olmamıştır. Sessizliği kırılması milenyumla birlikte başlamış ancak kökleri bu kadar derin olan bir problem için çabalar yine yetersiz kalmıştır.

Yakın dönemlerde HIV+ birey sayısında yaşanan azalma umutları yeşertmektedir. Ancak alınacak çok yol, anlaşılması gereken yine pek çok sebep-sonuç ilişkisi bulunmaktadır.

Kaynakça

• Alan Whiteside, (2002), “Poverty and HIV/AIDS in Africa”, Third World Quarterly, Vol 23, No 2, pp 313–332, https://www.researchgate.net/profile/Alan_Whiteside2/publication/248949816_Save_the_Children_UK_Southern_Africa_scenario_planning_paper_The_impact_of_HIVAIDS_on_Southern_Africa’s_Children_Poverty_of_Planning_and_Planning_of_Poverty/links/558c058a08ae40781c202d76.pdf, Son Erişim Tarihi: 03/11/2016
• Berridge, V. (1993). Introduction: AIDS and contemporary history, in V. Berridge and P. Strong (eds). AIDS and Contemporary History. Cambridge: Cambridge University Press.
• Brandt, A.M. (1998). AIDS. From social history to social policy, in E. Fee and D. M. Fox (eds). AIDS. The Burdens of History. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press.
• Campbell, C. (1997). “Migrancy, masculine identities and AIDS: the psycho-social context of HIV transmission on the South African gold mines” Social Science and Medicine 45(2).
• Collins, O. Airhihenbuwa & J. DeWitt Webster, 2014, “Culture and African contexts of HIV/AIDS prevention, care and support”, K4health, https://www.k4health.org/sites/default/files/Culture%20and%20African%20contexts.pdf, Son Erişim Tarihi: 02/11/2016
• Colleen, O’Manique (2004). Neo-liberalism and AIDS Crisis in Sub-Saharan Africa: Globalization’s Pandemic. Basım yeri: Palgrave Macmillan Press
• Conner, S. and Kingman, S. (1989). The Search for the Virus. Harmondsworth: Penguin Books.
• Dulacha G Barako, Ross H Taplin, Alistair M Brown, Ağustos 2010, HIV/AIDS Information by African Companies: An Empirical Analysis, Journal of Asian and African Studies 45: 387-405.
• Breuer, Erica Landon Myer, Helen Struthers & John A. Joska, June 2011, HIV/AIDS and mental health research in sub-Saharan Africa: A systematic review, African Journal of AIDS Research, 10(2):101-122 ·
• Gwendolyn, Mikell (1997). African Feminism: The Politics of Survival in Sub-Saharan Africa. Basım yeri: University of Pennsylvania Press
• Illife, John, (2006), The African AIDS Epidemic. A History. Ohio: Ohio University Press.
• Illife, John, (1995), Africans: The History of a Continent, (In the time of AIDS 289-315) Cambridge: Cambridge University Press
• Schoeph, Brook Grundfest, Feb 1991, “Ethical, methodological and political issues of AIDS research in Central Africa”, Social Science & Medicine 33(7), 749-63
• UNAIDS Country Progress Reports, 2016, http://www.unaids.org/en/dataanalysis/knowyourresponse/countryprogressreports/2016countries, Son Erişim Tarihi: 06/11/2016
• UNAIDS National Commitments and Policies Instrument (NCPI), 2014, http://www.unaids.org/en/dataanalysis/knowyourresponse/ncpi/2014countries, Son Erişim Tarihi: 06/11/2016
• UNAIDS HIV – Related Stigma, Discrimination and Human Rights Violations, 2005, http://data.unaids.org/publications/irc-pub06/jc999-humrightsviol_en.pdf, Son Erişim Tarihi: 28/10/2016
• Webb, D. (1997), HIV and AIDS in Africa, London and Chicago: Pluto Press.
• Whiteside, A. and Sunter, C. (2000). AIDS. The Challenge for South Africa. Tafelberg, Cape Town: Human & Rousseau.
• Mcneil, Jodi, (2012), “The HIV/AIDS Crisis Emerges: Reponses of the Apartheid Goverrnment” http://www.sahistory.org.za/topic/history-official-government-hivaids-policy-south-africa
• Croat Med J, (2008), “South Africa’s National Response to HIV and AIDS Treatment: Popular Media’s Perspective” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2269234/
• Simelela N P & Venter W D F, (2014), “A brief history of South Africa’s response to AIDS”, http://www.samj.org.za/index.php/samj/article/viewFile/7700/5855
• Fisher III & Rigamonti , (Feb 2005), “The South Africa AIDS Controversy: A Case Study in Patent Law and Policy”, https://cyber.harvard.edu/people/tfisher/South%20Africa.pdf
• UNAIDS (Birleşmiş Milletler AIDS) ve WHO (Dünya Sağlık Örgütü) (2003), A History of the HIV/AIDS Epidemic with Emphasis on Africa, http://www.un.org/esa/population/publications/adultmort/UNAIDS_WHOPaper2.pdf New York: Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği Ekonomik ve Sosyal Çalışmalar Departmanı
• Stillwagon, E (2000), HIV transmission in Latin America: comparison with Africa and policy implications, South African Journal of Economics, 68(5), pp 985–1011.
• Jewkes, R. et al, (2010), “Intimate partner violence, relationship power inequity, and incidence of HIV infection in young women in South Africa: a cohort study” The Lancet 376(9734):41-48
• UNICEF, (2012), “Progress for children: A report card on adolescents”
• UNAIDS (2013) “Global Report: UNAIDS report on the global AIDS epidemic 2013”
• Rau, Bill, (Dec 2000), “AIDS in the Context of Development”, UNRISD Programme on Social Policy and Development, • Paper Number: 4, https://www.researchgate.net/publication/228997035_AIDS_in_the_Context_of_Development, Son Erişim Tarihi: 12/12/2016
• World Bank, (2005), Gender and HIV/AIDS in Sub-Saharan Africa: Putting Gender on the MAP http://siteresources.worldbank.org/EXTABOUTUS/Resources/GenderAIDS.pdf, Son Erişim Tarihi:10/01/2017
• UNAIDS. AIDS epidemic update. Geneva: UNAIDS; 1999.
• Hunter S, Williamson J, (1998), USAID, “Children on the Brink: Strategies to Support Children Isolated by HIV/AIDS”, Washington
• Human Rights Watch, (Dec 2003), “Policy Paralysis: A Call for Action on HIV/AIDS-Related Human Rights Abuses Against Women and Girls in Africa”, https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/africa1203.pdf, Son Erişim Tarihi: 15/01/2017
• Fostera, Geoff & Williamson, John, (2000), “A review of current literature of the impact of HIV/AIDS on children in sub-Saharan Africa”, AIDS 2000, 14 (suppl. 3):S275-S284
• Avert, http://www.avert.org Son Erişim Tarihi: 26/01/2017
• Peter Piot and Sarah Russell, ( Nov 2007), “Good Politics,Bad Politics: The Experience of AIDS” American Journal of Public Health Vol 97, No. 11
• Osborn, June, (1990), “AIDS: Politics and Science”, Preventive Medecine, 19, 744-751
• Cheru, Fantu, (2002), Debt, adjustment and the politics of effective response to HIV/AIDS in Africa, Third World Quarterly, Vol 23, No 2, pp 299–312
• Younde, Jeremy, (2001), “All the Voters Will Be Dead”: HIV/AIDS and Democratic Legitimacy and Stability in Africa”
• Goliber, Thomas, (2002), “Africa’s Political Response to HIV/AIDS”, http://www.prb.org/Publications/Articles/2002/AfricasPoliticalResponsetoHIVAIDS.aspx, Son Erişim Tarihi: 02/01/2017
• Sengendo J & Nambi J, “The psychological effect of orphanhood: a study of orphans in Rakai district” Health Trans Rev 1997, 7 (Suppl):105-124
• Decosas J & Adrien A, (1997), Migration and HIV. AIDS, 11:S77–S84
• Boone, Catherine & Batsell, Jake, (2004), Politics and AIDS in Africa: Research Agendas in Political Science and International Relations, http://home.sandiego.edu/~jmwilliams/ps195yspring2004aidsinafrica7.pdf, Son Erişim Tarihi: 15/01/2017

Dünyanın en mutlu adamı: “Sürekli mutluluğun anahtarı veganlıkta saklı”

Matthieu Ricard, bir Tibet Budist rahibi ve bir mutluluk uzmanı. Mutluluk El Yazısı: Hayatın En Önemli Becerisini Geliştirme Rehberi‘nin yazarı ve nörobilimciler tarafından “daha önce hiç bildirilmemiş” bir seviyede gama dalgası ürettiği keşfedilen ve bu olaydan sonra “dünyanın en mutlu adamı” olarak etiketlenen Ricard, insanları vegan yaşam tarzını benimsemeye çağırıyor.

PETA’nın Facebook sayfasında paylaşılan bir videoda Ricard “Bu dünyayı bizimle paylaşan ve diğerleri gibi acı çekmekten kaçınan ve hayatlarını yaşamak isteyen 8 milyon türün kaderi için endişe duyuyorum” dedi.

Uyarı: Bu video, et için öldürülen hayvanların görüntülerini içermektedir.

"True happiness can only be attained when we avoid causing pain to others."

PETA UK paylaştı: 20 Mart 2017 Pazartesi

Videoda adım adım, can çekişe çekişe ölen hayvanlardan bahseden Richard bu durumun hayal dahi edilemeyecek düzeyde vahşet içerdiğini bizlere söylüyor. “İnsanlar o hayvanları görünce onlara bakamıyorlar, hayvanları sevdiklerini söylüyorlar. Eğer hayvanları seviyorsan bu görüntüyü izle ve harekete geç”

“İnsanlara ‘adalet ve ahlakı sorguluyorsunuz, değil mi’ diye sorduğunuzda herkes ‘evet’ derdi.”

“Öyleyse düşünebilen varlıklara gereksiz acı çektirmenin adil ve ahlaklı olup olmadığını kendinize sorabilirsiniz.”

“Durum tam da böyle, çünkü bugün bu acılar tamamen gereksiz”

matthieu ricard ile ilgili görsel sonucu
Kaynak

Et endüstrisinin çevresel etkisini ve sağlık maliyetlerini vurgulayan Ricard, “Gerçek mutluluk ancak ve ancak başkalarına zarar vermekten kaçınmak yoluyla elde edilebilir, bu yüzden lütfen benim gibi vegan olmayı tercih edin” dedi.

Bunun dışında vegan diyetiyle ilgili halihazırda birçok çalışma mevcuttur.

Diyabet ve kalp rahatsızlığı gibi pozitif sonuçlar verdiği gözlenen ve diğer hastalıkların riskini azaltma yolunda bitki temelli bir diyetin etkisini ölçmek amacıyla birçok bilimsel çalışma yapılmıştır.

Bir vegan diyeti az önce saydığımız diyabet ve kardiyovasküler rahatsızlıklarının yanında artrit hastalarının da belirtilerini hafifletir ve İngiltere’de her 6 kişiden 1’ini etkileyen ve öne çıkan ölüm nedeni olan obeziteyi önlemeye yardımcı olabilir.

2016’da Oxford’da yapılan bir araştırma, vegan diyetinin kitlesel olarak benimsenmesinin yılda 8,1 milyon ölümü azaltacağını savunuyor.

Kaynak: The Telegraph

Genç LGBTİ cinsel sağlık projesi eğitmen başvuruları başladı

Sağlıkta Genç Yaklaşımlar Derneği‘nin (Y-PEER Türkiye), Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye Ofisi ortaklığı ve Hollanda Büyükelçiliği İnsan Hakları Fonu desteği ile yürüttüğü Genç LGBTİ Cinsel Sağlık Projesi‘nin Eğitmen Eğitimi başvuruları başladı!

Genç LGBTİ Cinsel Sağlık Projesi, 18-25 yaş arasında; İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir, Mersin, Samsun illerinde yaşayan LGBTİ gençlere cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında doğru ve güvenilir bilgileri akran eğitimi metotlarıyla ulaştırmayı hedeflemektedir. Projenin temel amacı ise genç LGBTİ’lerin ihtiyaçlarına göre sağlık bilgisi ve hizmetlerine erişimlerini destekleyici bir ortam yaratılmasına katkı sağlamaktır.

Genç LGBTİ Cinsel Sağlık Projesi’nin ilk aşamasında gençler Sağlıkta Genç Yaklaşımlar Derneği standartları ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye Ofisi’nin uzman ve teknik desteği ile cinsel sağlık, üreme sağlığı ve eğitim becerileri konularında altı günlük, kapsamlı bir eğitmen eğitimine katılacaklardır. Bu programı tamamlayan gençler sonrasında yerellerinde gerçekleştirilen yaygınlaştırma eğitimleri ve kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, akademi temsilcileri ve sağlık hizmet sağlayıcılarının katılım göstereceği yerel iş birliği toplantılarında akran eğitmeni olarak sorumluluk alacaklardır.

2017 yılında gerçekleştirilecek Eğitici Eğitimi 19-24 Nisan 2017 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecektir.

– 18-25 yaş arasında olan,

– LGBTİ’ler ve LGBTİ hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği, insan hakları gibi alanlarda çalışmış veya çalışma motivasyonu olan,

– İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir, Mersin ve Samsun illerinde ikamet eden ve bu illerde planlanan LGBTİ gençlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında gerçekleştirilecek olan akran eğitimlerine katılacak,

– 2017 yılı sonuna kadar bu çalışmalara ayıracak zamanı olan (ki bu en az 3 tane 2 günlük Akran Eğitimi’nde ve 6 ilde gerçekleştirilecek yerel iş birliği toplantılarında akran eğitmeni olarak bulunmak, Kendine İyi Bak Kutu oyununu en az 10 kez yaygınlaştırmak ve tüm bu çalışmaların hazırlık süreçlerine katılmak anlamına gelmektedir),

– Sağlıkta Genç Yaklaşımlar Derneği (Y-PEER Türkiye) ve bu alanda çalışan başka sivil toplum kuruluşları ile iş birliği içinde çalışabileceğine inanan ve gerçekleşecek proje, eğitim, etkinlik, savunuculuk vb. çalışmalarının ekiplerinde -zamanı elverdiği ölçüde- sorumluluk alabilecek olan gençlerin başvurusunu bekliyoruz.

Eğitim için gerekli olan ulaşım, konaklama ve yemek masrafları proje kapsamında Sağlıkta Genç Yaklaşımlar Derneği (Y-PEER Türkiye) tarafından karşılanacaktır.

Başvurular için en geç 5 Nisan 2017 Pazartesi günü saat 23.59’a kadar bu adresteki başvuru formunun eksiksiz olarak doldurularak [email protected] adresine gönderilmesi yeterlidir.

Sorularınız için yine [email protected] adresine yazabilirsiniz.

Yürüyen ev hareketiyle minimal ve sürdürülebilir yaşam

Yürüyen evler, 30-35 metrekare civarında ahşap veya konteynır yapılar. Neredeyse hepsinde banyo, mutfak, salon ve en az bir yatak odası bulunuyor. Kuzey Amerika ve Kanada’da alternatif bir yaşam alanı olarak hızla yayılan “tiny house movement” yani yürüyen ev hareketi, İskandinavya’dan başlayarak Avrupa’ya da gelmiş durumda. Kimi yürüyen ev sahipleri kendi arsasını satın almayı tercih ederken kimileri ise otoparklarda, apartmanların bahçelerinde veya doğal alanlarda kalmayı seçiyor. Ücretsiz kalma olanakları bulunsa da genelde güzel manzaralı bir arazide şehrin kalabalığından uzakta kalabilmek adına düşük bir ücret feda ediliyor. Tekerlek üzerine yapıldıkları için trafiğe çıkma izni aldığınızda motorlu taşıtınıza bağlayıp istediğiniz yere taşıyabiliyorsunuz.

Neden yürüyen ev?

Bir yürüyen evin dışarıdan görünümü

Yürüyen evlerde yaşamak için birçok sebep var. Bunlardan önemli bir tanesi finansal yük altına girmemek. Artan emlak fiyatlarından kaçmak ve kredilere boğulmamak isteyenler bir yürüyen ev inşa etmeyi veya satın almayı tercih edebiliyor. Finansal özgürlükleri sayesinde daha çok seyahat etme ve yeni aktiviteler deneyimleme fırsatı buluyorlar. Standart apartman dairelerinde yaşamaktansa kendi yaşam tarzlarına ve stillerine uyan bir tasarımda yaşama şansı özellikle genç yetişkinler için büyük bir cazibe oluyor. Ancak evcil hayvanıyla yaşayanlar, çiftler, çocuk sahipleri, yani herkes yürüyen evlerde kalabiliyor. Bu hareketin sadece genç bekarlarla sınırlı kalmadığı açıkça görülüyor.

Ekolojik kaygılarla geçiş yapanlar de çok sayıda. Çevre dostu yürüyen evler, solar paneller ve basit bir arıtma sistemi sayesinde herhangi bir yere bağlı olmadan kendi enerji ve su tüketimini karşılayabiliyor. Bu da istediğiniz zaman evinizle beraber istediğiniz yere gitmenizi kolaylaştırıyor, hem de ilk yatırımınızdan sonra hiçbir fatura benzeri maliyetle karşı karşıya kalmamanızı sağlıyor. Su ve elektrik kaynaklarına bağlı olan evlerde bile “off-grid” olmaya imkan sağlayan sistemler kurularak gelecekte herhangi bir şebekeye bağlı olmadan yaşama seçeneği korunuyor.

30 metrekareye sığmak

Yürüyen evlerde birçok mobilyala birden fazla işleve sahip oluyor. Altında saklama alanı bulunan yatak ve kanepeler kullanılıyor. Ana yatak odaları genellikle tavan arası katlarda oluyor. Yatak odasına çıkan basamaklar merdivenin altına çamaşır makinesi veya kıyafet dolabı konulabiliyor. Merdiven çıkamayan veya çıkmak istemeyenler için zemin kat seçenekler de var. Ranzalar veya yataklı kanepeler sayesinde birden fazla yatak barındırılıyor. Yemek ve çalışma masaları kullanılmadığında katlanıyor. Açıkken yer kaplamamaları için sürgülü kapılar kullanılıyor. Seyahat ederken sökülebilen verandalar veya çatıya yapılan teraslarla kullanılabilir alan kolayca büyütülüyor. Kısacası, pratik ve yaratıcı tasarımlarla 30 metrekareye sığmak hiç de zor olmuyor.

Kanepe kolayca ikinci bir yatağa dönüşüyor.
Yatak kullanılmadığında dekorasyonları ve televizyonu es geçerek yukarı çıkıyor.  

Konforu korumak

Basamaklar veya kitaplık/raf benzeri ışık geçiren, ucuz ve şık ayraçlar sayesinde küçük bir alanda bile odalar ayrı kalabiliyor. Özellikle kalabalık ailelerin yaşadığı yürüyen evlerin odalara ayrılması mahremiyeti korumak için bir gereklilik haline geliyor.

Yürüyen evinizde ticari boyutta buzdolabı, fırın, dört gözlü ocak, bulaşık makinesi, çamaşır ve bulaşık makineleri, büyük ekran televizyon, duş, küvet, büyük boy yatak yer alabiliyor. Yani hiçbir lüksten feragat etmek zorunda kalmıyorsunuz. Ancak bu akım minimalist bir hareket olduğundan ötürü her yürüyen evde bunların hepsi bulunmayabiliyor.

Geçiş yapan insanlar onlara mutluluk veren eşyaları saklarken fazlalık olarak gördükleri kıyafet ve mobilyaları bağışlayarak evlerinin kolayca dağılmasını engelliyor. Eklenen her mobilya camlardan, açık alanlardan, ve kafa boşluğundan kısıyor. Fazla mobilya koymayı tercih etmek yürüyen evlerin konforunu ve estetiğini bozuyor, eve giren doğal ışığı azaltıyor. Dolayısıyla eklemek istediğiniz her eşyanın size ne kadar verimlilik kattığını ve sizden ne çaldığını sorgulamak gerekiyor. Böylece tüketicilikten uzaklaşılıp ve doğayla bütünleşiliyor.

Gelecekte yürüyen evler

Dünya nüfusunun artması ve kaynaklarının bizim tarafımızdan hızla tüketiliyor olması “Bir ev ne kadar büyükse o kadar iyidir” fikrinin değişmesine yol açıyor. Bireyselliğe ve bağımsızlığa verilen önemin de artmasından dolayı, yürüyen ev hareketinin büyümeye devam edeceği öngörülüyor. Ne yazık ki Türkiye’de ağaç evler veya ortak yaşam çiftlikleri dışında böyle bir yapıyla karşılaşmış değiliz, ancak merak uyandırdığını gözlemliyoruz ve kısa sürede daha çok örneğini göreceğimizi tahmin ediyoruz.

Daha fazla bilgi almak için bu siteyi, yürüyen ev turlarına ve planlarına bakmak için ise bu siteyi ziyaret edebilirsiniz. Bir yürüyen evin inşa sürecini izlemek için bu videoya tıklayabilirsiniz.