Ana Sayfa Blog Sayfa 337

Rakstan Oyuna: Türkiye’de Dansın Modern Halleri

“Osmanlı döneminden bugüne kadar dansla kurduğumuz ilişki, dansa yüklediğimiz anlamlar ve dans etrafında kurduğumuz söylemlerde tarihsel olarak önemli kırılma noktaları oldu. Cumhuriyet dönemi boyunca oynamak kırsal alanın veya kentleşmemiş bir nüfusun geleneksel eğlenme biçiminin hareket alanını temsil ederken, dans olarak nitelendirilen faaliyetlerden genellikle Cumhuriyetin modernleşme sürecinde icra edilen şehirli, Batılı kültürel formlar anlaşıldı.”

Boğaziçi Üniversitesi’nin başlattığı Kitaplar Arasında projesinin yeni konusu Osmanlı’dan Cumhuriyet’e dansın tarihsel gelişimi olacak. Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Arzu Öztürkmen’in “Rakstan Oyuna: Türkiye’de Dansın Modern Halleri” kitabı çerçevesinde gerçekleştirilecek sohbette dansın geçmişten günümüze geçirdiği evrim konuşulacak.

Dans alışkanlığının toplumsal ve sınıfsal konuma göre nasıl biçimlendiğini dinleyicilerle paylaşacak olan Arzu Öztürkmen 11 Mart, Cumartesi günü 15.00-16.30 saatleri arasında Beyoğlu Homer Kitabevi’nde okurlarla buluşacak. Osmanlı’dan günümüze dansın tarihsel gelişimini inceleyen Arzu Öztürkmen kitabında, hem Osmanlı hem de Cumhuriyet döneminde dans icralarını tarihsel bağlamları içinde ele alıyor; dansın Türkiye’deki eğlence kültürüyle ilgisini ortaya koymayı amaçlıyor.

Arzu Öztürkmen

1965 yılında Beyrut’ta doğdu. Notre Dame de Sion Fransız Kız Lisesi’ndeki eğitiminden sonra, yüksek öğrenimini 1988 yılında Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü’nde tamamladı. 1991 yılında, Indiana University’den Türkiye’de halk oyunları hareketi konulu teziyle master, 1993 yılında da University of Pennsylvania’dan “Türkiye’de Folklor ve Milliyetçilik” başlıklı teziyle doktora derecesini aldı. 1994 yılından bu yana Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü’nde öğretim üyesi olarak Gösteri Sanatları Tarihi, Sözlü Tarih ve Tarihte Araştırma Yöntemleri derslerini vermektedir. Kültür tarihi, gösteri sanatları tarihi, sözlü tarih, kadın çalışmaları ile Karadeniz ve Doğu Akdeniz çalışmaları akademik ilgi alanlarından bazılarıdır.

BU+

Boğaziçi Üniversitesi’nin entelektüel canlılığından ilham alarak ortaya çıkan BU+ oluşumu Kitaplar Arasında projesiyle kitapları akademik dünyanın sınırlarından çıkarıp yeni okurlarla buluşturmaya devam ediyor. Program kapsamındaki diğer buluşmalar şu şekilde:

1 Nisan / Bir Laboratuvar: YÖK’ün Gölgesinde Bilim Tarihi Işığında / Reşit Canbeyli – (Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji Bölümü)

22 Nisan / Yolsuzluğun İcadı, 1840 Ceza Kanunu, İktidar ve Bürokrasi / Cengiz Kırlı – (Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü)

6 Mayıs / Metruk Ev: Halit Ziya Romanında Osmanlı Bireyi / Zeynep Uysal (Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü)

10 Haziran / Constantinopolis/Istanbul: Cultural Encounter, Imperial Vision, and the Construction of the Ottoman Capital / Çiğdem Kafescioğlu – Tarih Bölümü

6. Seans programına “İstanbul Kırmızısı” ekibi konuk oluyor!

3 sezondur Tv6 kanalında, Deniz Ali Tatar’ın yapımcılığı ve sunuculuğunda ekrana gelen sinema içerikli kültür sanat programı “6.Seans” bu hafta, yani 11 Mart Cumartesi akşamı, 60. bölümüyle ekranlara gelecek.

Her Cumartesi akşamı saat 18.00’da sinemanın nabzını tutan programda bu hafta İstanbul fırtınası esecek. Başarılı yönetmen Ferzan Özpetek’in vizyona yeni giren 11. uzun metrajlı filmi “İstanbul Kırmızısı” nın ekibinden Ferzan Özpetek, Halit Ergenç, Tuba Büyüküstün, Nejat İşler, Mehmet Günsür ve Çiğdem Selışık Onat; filmden detayları, çekimleri ve karakterleri anlatacaklar.

Bu yıl 16’ncısı düzenlenen !F İstanbul Bağımsız Filmler Festivali’ni takip eden Deniz Ali Tatar, festivalde izlediği 7 filmi yorumlayacak.

Sinemaseverlerle her Cumartesi 18.00’da Tv6 ekranlarında buluşmaya çalışan “6.Seans” ın daha önceki röportajlarını buradan izleyebilmeniz mümkün.

6. Seans 60. bölüm tanıtımı

6.SEANS – 60.Bölüm Tanıtım

6.Seans'ın yeni bölümüne, İstanbul Kırmızısı filminin yönetmeni Ferzan Özpetek ve filmin oyuncuları Halit Ergenç, Tuba Büyüküstün, Nejat İşler, Mehmet Günsür ve Çiğdem Selışık Onat konuk oluyor! !F İstanbul Bağımsız Filmler Festivali 2017 filmlerini Deniz Ali Tatar değerlendiriyor. 6.Seans, 60. yeni bölümüyle Cumartesi 18.00'da TV6 Ankara ekranlarında…

6.Seans paylaştı: 8 Mart 2017 Çarşamba

Ne Clara Zetkin ne Roza Luxemburg

2

14 Şubat, 8 Mart, milli bayramlar, dini bayramlar, doğum günleri bilcümle mühim günler.  Fikrimizi işgal altında tutan bizim için mühim günler sadece kaybettiklerimizin sene-i devriyesidir. Acıdan bir ay geçti, bir ay kaldı hesabı yapar parmaklarımız. Yürek bu hesaba bir milat seçer. Ondan sonra, ondan önce. Ömrü ahirimize kadar kapanmamaya yeminli bir hesap defteri.

“8 Mart Dünya Kadınlar günü” terkibinin “dünya” sözcüğü yerine “Bölge Kadınlar Günü” demek bana göre daha vicdani bir mesuliyettir. Bizim dünyamızdaki yani bizim bölgemizdeki kadınların çektiği acıları hakkınca ve eksiksiz anlatabilmeyi becerebilmek meziyet belki de daha çok cesarettir. Kaç mevsim kadınlarımız kırlarda çiçek yerine savaşın mezbelesinden çocuklarının dağılan uzuvlarını topladı. Eteklerindeki kızıllık ne gelincik çiçeği ne de gül kırmızısı. Elleriyle büyüttüğü yavru bir ceylanın kan kırmızısı. Ben ceylan diyeyim siz dağ ceylanı anlayın. Fakat ben anasının eteğinde derin uykuya dalmış Lice’de Ceylan Önkol’u anayım. Bu hadise bir ücralığın kırlarında yaşanmış, vicdanlılar için acı bir hatıra olarak yerini koruyacaktır. Ölümün ağırlığı altında ezilen ruhun tesiriyle, kadınların acılarının kayda geçmesini istemektir sadece maksadım.

Şırnak'ın Silopi ilçesinde komşusundan dönerken öldürülen ve cenazesi 7 gün boyunca yerde kalan Taybet İnan / Çizim: Zehra Doğan
Şırnak’ın Silopi ilçesinde komşusundan dönerken öldürülen ve cenazesi 7 gün boyunca yerde kalan Taybet İnan / Çizim: Zehra Doğan

Rakımı düşük ova şehirlerin düzlüklerinde yaz ayları uzundur, geçmez. Hele burası bir de Cizre olursa. Cizre’nin baharı çoktan terk eylemiş, insanı eriten çöl sıcağında bir çocuk buzdolabına konmuşsa o yaz hiç mi hiç geçmez. Eteklerinde iniltisi kesilmiş bir vücudu taşıyan, dolabına et yerine ceset koyan kadınları düşündükçe “Kahraman bölge kadınları” diyesim gelir. Yüreğimin baş köşesine tahtını kurmuş bu kadınlar dururken bir kadın gününde ne Clara Zetkin ne de Rosa  Luxemburg‘u anasım gelir. Dilim dönmez, başka kahramanlıkları anlatmaya Taybet Ana’nın sokak ortasındaki tülbendi sıcağı bitmeyen bir şehrin üzerinde dolaşıyorsa. Karanlık günlerin karanlık gecelerinde ılık bir rüzgâra bulanmışsa ölüm kokusu,  “Bizim Bölge Kadınlarının Acı Günü” diyesim gelir. Kanlı, kızıl etekleri, içine ölümü saklamış buzdolaplarını düşününce ayrıca gözlerimin önünden bir bir kepçeler geçer. Savaş enstrümanları arasındaki yerini alan kepçeler. Zannınızca kepçe inşaat alanlarında yerde oyuklar açan kamyona toprak taşıyan bir inşat aracıdır. Oysa ki, ne yazık ki, maalesef ki savaşın mezbelesindeki ölü kollarını bacaklarını taşıyor bilmediğimiz yerlere kepçeler. Cizre’de mesela, Sur’da mesela.

Sur’un sokakları çok dardı biliyorum ama herkese kucak açar kulaklara eskiden kalma kardeşlik türküleri fısıldardı. Bu sokaklar çok Ermeni, çok Keldani, çok Süryani, çok Kürt, çok Türk görmüştü. Taşların rengi biraz gereğinden fazla siyahtı, kondurabildiğim tek kusur buydu, hepsi bu. Sur’un sokakları çok dardı biliyorum, darlığı ne kardeşliğimizin bozulmasına ne de ölümümüze sebepti.

Bu daracık sokaklarda kimselerin hayatına dokunmadan, kışın zemherisinde kadınların, çocukların ayaklarında terlikler vardı. Yağan yağmurda terlikleriyle barışık oldukları için kimsenin bundan dolayı bir resmi makama dilekçe verme gibi bir düşüncesi de yoktu. Yüreklerine dokunan bir hayatın ceremesini çekmeye yeminli, başkasının hayatına dokunmayacak kadar hayat karşısında mahcup kadınlardı. Bu kabullenilmeyecek hayatı kabullenen yüz yıllardan kalan ezikliğimizin neticesinde ehlileştirilmeye ihtiyaç duyulan yabanıl bir dünyanın medeniyetten uzak fertleri muamelesine maruz kalandık. Oysa dünyada medeniyetlerin ilkini biz doğurmuş, başka medeniyetleri etkileyen ilk yerleşik hayatı başlatanlardık. Uçsuz bucaksız kadim tarihin fertleri olarak, art niyetlilerin yazdığı filmlerde töre cinayetleriyle anılan, horlanan çirkin figüranlardık. Herkesin ağa olduğu, boyunlarında kilolarca altınlarla düğünlerde silah patlatan kaba saba, sadece halay çekmeyi seven mesnetsiz yalanlardık. Kimilerine göre ne sevmeyi bilen ne incelikten anlayan kaba saba erkeklerle yaşayan, sofraya eşiyle oturamayan kadınlardık. Oysaki fukaralıktan incelen boyunlarımıza ne kilolarca takacak altınlarımız ne de eşimizden sonra sofraya oturanlardandık. Dünyadaki herkes gibi eksiği gediği olan, kör topal hayatları kimi zaman koşan, kimi zaman tökezleyen ama yine de kalkmaya çalışan, ölümlerle sınanan kadınlardık.

Alıntı: T24- Türkan Elçi 

Praksis Müzik Kolektifi’nden yeni ve “Hayır”lı albüm: Kavga Devam Ediyor

1

Praksis Müzik Kolektifi, yeni albümü “Kavga Devam Ediyor”u internet üstünden yayınladı ve ücretsiz indirme imkanı ile dinleyicilerine sundu. Praksis yeni albümün çıkışını “Umuttan ötesi baş ucumuzda, kazanacağımız kocaman bir özgürlük. Ha gayret!” çağrısıyla çıkardı.  

Praksis Müzik Kolektifi, 2012’den bu yana toplumcu bir çizgide müziğini icra etmeye ve kitlelere ulaştırmaya devam ediyor. Kolektif, yeni albümü öncesi albümün masraflarını ortak bir şekilde karşılama çağrısı yapmıştı, bu çağrı karşılık buldu. Grup, yeni albümün tüm masrafının, yaptıkları açık destek çağrısı üzerine verilen desteklerle karşılandığını açıkladı. Grup, ayrıca şarkıların haklarının ortak olduğunu, “copyright” düzenine karşı “copyleft” olduğunu ve özgürce paylaşılabileceğini ifade etti.

Praksis’in yeni albümü internetten ücretsiz indirilebiliyor. Ekibin ilk albümü “Sokaklarda İsyan Var” ise Gezi Direnişi’nin ardından 2014 yılında yayımlanmıştı.

Albümü bu linkten indirebilirsiniz

Kadınlar günü mü, emekçi kadınlar günü mü?

1

Birinci ve İkinci Dünya Savaşı yılları arasında bazı ülkelerde anılması yasaklanan 8 Mart, 1977 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda, “Dünya Kadınlar Günü” olarak kabul edildi. 8 Mart’ı ‘‘Dünya Kadınlar Günü’’ olarak görüyor ve kutluyorsanız eğer aslında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiş olan bu günü kabul ediyor ve kutluyorsunuz demektir.

Ancak 8 Mart’ı ‘‘Dünya Emekçi Kadınlar Günü’’ olarak anıyorsanız kabul ettiğiniz şey başkadır. Kabul ettiğiniz şey, 8 Mart 1857 tarihinde, New York’taki bir dokuma fabrikasında çalışan 40 bin kadın dokuma işçisinin daha iyi çalışma şartları isteyerek – 16 saatlik çalışma saatlerinin 10 saate indirilmesi ve emeklerinin karşılığı olarak aldıkları ücretlerde artış olması – greve başlaması, polisin kadın işçilere saldırması, ardından kadın işçilerin fabrikaya kilitlenmesi ve sonrasında çıkan yangında, fabrika önüne polisler tarafından kurulan barikatlardan kadın işçilerin kaçamaması sonucunda 129 kadın işçinin yanarak can vermesi olayıdır. Dolayısıyla 8 Mart için doğru kullanım ‘‘Dünya Emekçi Kadınlar Günü’’dür. Çünkü 8 Mart’ı 8 Mart yapan emekçi kadın işçilerin tarihi direnişidir.

Bugün 8 Mart 2017 ise, 40’tan fazla ülkede Uluslararası Kadın Grevi günü olarak ilan edildi. Dünyanın her yerinden kadınlar bu 8 Mart’ta temelde mücadele, dayanışma ve birlik için greve çıkıyorlar. Şiddete, baskıya, özgürlüklerinin kısıtlanmasına, güvencesiz çalıştırılmalarına, emeklerinin ve bedenlerinin sömürülmesine karşı kadınlar bu yılda yine sokaklarda direnişte olacaklar. Türkiyeli kadınlar da Uluslararası Kadın Grevi’ne destek veriyorlar.

Uluslararası Kadın Grevi’nin çağrı metni ise kısaca şöyle ; ‘‘Biz kadınlar, artık, iktidar sahiplerinin bizlere dayattığı kısıtlamalara tahammül etmeyeceğiz. İnsanlık tarihinde daha önce görülmemiş ölçüde birleşen, bu gezegende yaşayan nüfusun yarısından fazlasını oluşturan ve hepimizin ortak iyiliğine odaklanan biz kadınlar, taleplerimiz yerine getiriline kadar durmaksızın savaşacağız’’.

#Hayatıİstiyoruz ve #BirKişiDahaEksilmeyeceğiz sloganları dilimizden hiçbir zaman düşmeyecek ve direniş her 8 Mart’ta artarak devam edecek.

Yaşasın 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’müz!

Burger King, et üretimi için Amazon ormanlarını yakıyor

Amazon ormanlarında yabancı şirketlerin yağması devam ediyor. İklim dokusu itibariyle ekosistemin devamlılığına katkı sağlayan yeryüzüne nefes aldıran en önemli yaşam alanlarından biri Amazon ormanları.

Son atmış yılda Amazonlara göz diken büyük şirketler türlü projelerle Amazon ormanlarını adete bir talan merkezi haline getirdiler. Başta su kaynakları olmak üzere binlerce ağaç çeşidinin bulunduğu yağmur ormanları illegal kesim yapan şirketlerin sürekli tehdidi altında. Bu aynı zamanda ormanda yaşayan yerliler ve hayvanlar üzerindede ciddi bir tehdit ve kıyıma neden olmakta. Örneğin, ABD’li petrol şirketi Chevron’un bölgede 1962-1992 yılları arasında açtığı ham petrol kuyusu ve çevresinde oluşan havuzlar en büyük delili oluşturmakta. Giysilerini nehir suyunda yıkayan ve çiftçilik yaparak geçinen yerlilerin yaşamı Chevron’un 30 yıl süren faaliyeti nedeniyle cehenneme dönüşmüş durumda. Zira petrol içme suyuna ve nehirlere karışmakla kalmamış, petrol kuyularının yakınlarında oluşan binlerce petrol havuzu toprağın altına işlemiş. Yerli halkın içtiği suya, ektiği toprağa zehir karışmış. Zamanla da asit yağmurları, çocukların oynadıkları topraklarda ayakkabılarının yapışmasına neden olan atıklar, yavaş yavaş ölen hayvanlar, zehirle olgunlaşan meyveler, engelli doğan çocuklar, düşük yapan kadınlar artmış. En çok da kanser… Pek çok türde kanser.

ALSTOM’un “Ölüm Barajı”

Fransızların en büyük enerji şirketi ALSTOM’un projelendirdiği Belo Monte Barajı Amazon Havzası gezegenimizdeki tropik yağmur ormanlarının %60’ına ev sahipliği yapıyor. Yedi kilometrelik uzunlukta bi gövdesi olması düşünülen Belo Monte Barajı 668 km2’lik orman alanını yok edecek. Bu alanın 400 km2’si endemik ve nesli tehlike altındaki canlılara ev sahipliği yapıyor. Baraj yerli halklar da dahil olmak üzere 20 binden fazla insanın yerinden edilmesine sebep olacak. Chevron ve Alstom’un dışında Amazon ormanlarına en çok zarar veren mobilya şirketi, isviçre menşeili İKEA. Yılllardır Amazon tropikal ormanlarını kesen İKEA, yağmur ormanlarının hayvansızlaştırılmasının da baş sorumlusudur. Ve, Amazon ormanlarını kesen Burger King… Pek çoğumuzun aklına dahi gelmezdi değil mi? Burger King’in Amazonlarda ne işi olabilirdi?

Ne işi varmış bir bakalım…

Amazon ormanlarında son 25 yıl içinde yaklaşık 200 aktivist katledildi. Ağaç hayvan ve su kaynakları üzerinde gerçekleştirilen bu katliamları engellemek için mücadele eden yerli aktivistlerden yaklaşık 200 kişi bu katliama dahil edildiler. Ribeiro ve Santo cinayeti, ormanlık düzenlemesi değişikliğinin getirdiği tehlike ile birlikte, Brezilya’nın Amazon ormanlarında başını çektiği yıkımın göstergesi. Bazılarına göre; kütük sokumu, büyük tarım çiftlikleri ve soya fasulyesi operasyonlarının genişlemesi, ekonomik ilerleme doğrultusunda atılması gereken kaçınılmaz adımlar. Fakat başkalarına göre; gezegen hayatta kalacaksa başka türlü bir ilerlemeye ihtiyaç var. Chico Mendes’in 1998’de, ölümünde sadece günler önce açıkladığı gibi: “Yıkım olmadan ilerlemenin mümkün olduğunu göstermek istiyorum.”

José Cláudio Ribeiro da Silva ve karısı Maria do Espírito Santo da Silva, 24 Mayıs sabahının erken saatlerinde, Brezilya Amazonu’nun kuzeyinde, 20 yılı aşkındır üzerinde çalıştıkları doğal rezerv yakınlarında motorlarına bindiler. İkili, motosikletlerini hayatlarını korumaya adadıkları balta girmemiş orman ötesine sürdüklerinde, köprünün yakınlarında gizlenen silahlı bir kişi ateş açarak her ikisini de öldürdü.

Brezilya kolluk kuvveti yetkilileri, cinayetin kiralık katil işine benzediğini söyledi, çünkü kurbanların her ikisinin birer kulağı kesilmişti. Genellikle bu, cinayet için ödemede bulunanlara işin halledildiğini göstermek için yapılır…

Sizleri, aşağıdaki, Burger King’in verdigi zararlarla ilgili yazıyı okumaya davet ediyorum… The Guardian’ın 1 Mart 2017 tarihli yazısını Kırmızı Tilki Türkçeye çevirip yayınladı.

Mighty Earth adlı araştırma şirketi, fast food devi Burger King’in soya üretilecek tarlalara yer açmak için Brezilya ve Bolivya’daki ormanları tropik ormanları yakarak yok ettiğini ortaya çıkardı.

Grubun insansız hava araçlarıyla (drone) elde ettiği görüntüler, uydudan alınan veriler ve sürdürdüğü saha araştırması, 2011 ile 2015 yılları arasında Burger King için 700 bin hektar ormanlık arazinin yakıldığı ortaya çıkardı.

Ormanları yakan: Burger King’in tahıl tedarikçileri Cargill ve Bunge

Bölgede faal olan, büyük araziler satın almış ve çiftçilerden başta soya olmak üzere tarım ürünü ve et üretimi için kritik bitkisel yağ tedarik eden iki büyük şirket var: Cargill ve Bunge. Her ikisi de Burger King’in ana tedarikçilerinden. Raporda, ormanların bu şirketin yereldeki taşeronları aracılığıyla yakıldığı iddia ediliyor.

Mighty Earth adlı araştırma şirketinin CEO’su Glenn Hurowitz, “Bağlantılar ortada. Bunge ve Cargill, Burger King ve diğer fast food zincirlerine tahıl tedarik ediyor. McDonald’s, Subway ve KFC de masum değil, ancak bu boyutta bir orman katline bulaşmış değiller. Burger King, insanlara sunduğu yemeğin nereden geldiğini derhal açıklamalı ve bu işe bir son vermeli,” şeklinde konuştu.

Amazon ormanları yok ediliyor

Raporda adı geçen, yok edilen tropik ormanların ve bozkırların büyük kısmı Bolivya’nın düzlük arazilerinde ve Brezilya’nın Cerrado bölgesinde yer alıyor. Bu bölgelerdeki Amazon ormanları da yakmalardan etkileniyor.

Geçen sene, Brezilya’da 2 milyon hektar ormanlık arazi yok oldu. 2015’te yok olan ormanlık arazi 1.5 milyon hektar. Bolivya’da ise 865.000 hektarlık orman yakıldı.

Habitat yıkımı ve orman katliamı sofrada başlıyor

Et endüstrisini daha kârlı hale getirmek için yapılan katliamlar, eti için öldürülen hayvanlarla ve ormanlarla sınırlı değil: Amazon ormanlarında başta yerli türlerden jaguar, karıncayiyen ve tembelhayvan olmak üzere on binlerce yaban hayvanının yanarak öldüğü tahmin ediliyor.

Et endüstrisine, ona içkin hak ihlallerine karşı mücadele eden hayvan özgürlükçüleri ve aktivistler ise, Burger King’in hamburger üretimi için ormanların yakılmasının, hayvan sömürüsünün küresel kapitalizmin temelinde yattığını bir kez daha kanıtladığını düşünüyor. Eleştirilerin temelinde, et üretiminin neden olduğu sömürü, hak ihlallerini ve katliamların, dünyanın içine sürüklendiği çevre felaketlerinin, habitat yıkımının, türlerin yok edilmesinin, ormansızlaşmanın, tüm çevre felaketlerinin sofrada başladığı fikri yer alıyor.

Et üretiminin artan kanser vakalarıyla ilgisine dair araştırmalar devam ediyor. Geçtiğimiz aylarda da McDonalds’ın “et” ve hamburgerlerinde kimyasallar, amonyak ve kanserojen bileşenler bulunduğu ortaya çıkmıştı.

Ormanları yakmaları için köylülere teşvik veriliyor

Ormanların yakılmasında rol oynayan Burger King dışında da şirketler var. Ancak Mighty Earth’ün raporuna göre, operasyon yürüttükleri bölgelerdeki ormansızlaşmanın ana sorumlusu fast food devleri ve onun tedarikçileri.

Şirketlerin, orman yakmaları için köylülere teşvik vermesi ise yerli kalkınma modellerini alt üst ediyor.

Bunge ve Cargill, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalarla Mighty Earth grubunun raporundaki bulguları ve iddiaları reddetti. Ancak insansız hava araçlarıyla ve uydudan elde edilen görüntüler, Cerrado’nun doğal bitki örtüsünün yarıdan fazlasının yok edildiğini açıkça ortaya koyuyor. Bu da Amazon ormanlarının yüzde %25’ine denk geliyor.

Alıntı: Kedistan

“Hedwig and the Angry Inch oyununu zihinlerdeki duvarları yıkmak için oynuyoruz”

Türkiye’de sanat yapmak, hele ki alternatif bir iş yapıyorsanız, “öteki”yi temsil ediyorsanız çok çok daha zorlu bir süreç. Böyle bir dönemde güzel işler, kaliteli yapımlar, zihin açan oyunlar seyretmek insana umut aşılıyor. Yılmaz Sütçü’nün başrolünü oynadığı Hedwig and the Angry Inch, her ne kadar Doğu ve Batı olarak bölünen Berlin döneminden çıkan bir hikâyeyi anlatsa da, aslında ideolojilerin, politikaların ve davranışların coğrafyası olmadığını izleyiciye gösteriyor. 2016 sezonunda başlayıp bu yıl da devam eden Hedwig and the Angry Inch oyunu, size glam rock şarkıları, dansları ve Hedwig’in ilgi çekici hayat hikâyesinin anlatıldığı muhteşem bir 2 saat sunuyor. Göz kamaştıran performansıyla Hedwig’i canlandıran Yılmaz Sütçü ile keyifli bir röportaj yaptık…

Hedwig and the Angry Inch’in yazarı ve ilk başrol oyuncusu John Cameron Mitchell. Daha sonra aynı isimle bir film çekiyor ve yazarı, yönetmeni ve başrol oyuncusu yine kendisi. Sen de oyunu Türkiye’ye getirip, adaptasyonunu yapıp oynayan kişisin… Hedwig karakteri, oyunu sahneye koyan için bir tutku oluşturuyor sanırım…

Aslında her şeyi ben yapmışım, oyunu ben getirmişim, şarkı sözlerini ben adapte etmişim gibi bir algı var ama benim bir tane yol arkadaşım var; Barış Arman… Barış, hem Kazan Dairesi’nin sanat yönetmeni hem de oyunun yönetmeni. Her şeyi birlikte yaptık. Evet şarkı çevirilerini ben yaptım ama yönetmen Barış olduğu için, ona çok danıştım. Hiçbir şey Barış’sız olmadı. Beni çeviri için yüreklendiren o oldu. Tabi ki ben de bir oyuncu olarak, sahnede bütün yeteneklerimi gösterebileceğim bir proje olsun istiyordum. Şu bir gerçek ki bu işi oyuna âşık olarak yaptık. Sevgiyle yapılan bir iş oldu. Severek oynuyorum ve severek oynadığımı belli de ediyorum galiba.

Brodway’de bu oyunu Neil Patrick Harris, Michael C. Hall gibi tanıdık, başarılı oyuncular da icra etmiş. Hatta Neil Patrick Harris performansıyla bir Tony ödülü almış. Sen role hazırlanırken hangi versiyonlarını seyrettin ve en çok kimin oyunculuğunu beğendin?

Hemen hepsini seyrettim, hiçbirinden etkilenmedim açıkçası. Bir kıyaslama olacaksa buna seyirci karar vermeli. Her oyuncu farklı yansıtmış kendini. Ben Darren Criss’in bu kadar komedi yönünü iyi kullandığını bilmiyordum mesela. Mükemmel bir ses performansı yok ama adam çok iyi götürüyor işi. Neil Patrick Harris, hem oynuyor hem de çok iyi şarkı söylüyor. Özellikle bu oyun için kilo da verdi. Zaten John Cameron Mitchell için diyecek bir laf yok. Benim oynadığım Hedwig, tamamen bize özgü. Bizim komedimiz, bizim espiri anlayışımız insanlara geçiyor. Biz topluluk olarak eskiden beri sert espri anlayışına sahibiniz zaten. İçimizde var olanları bu oyunla ortaya döktük diyebilirim.

Şarkı sözlerini de sen Türkçe’ye adapte ettin. Özellikle filmini seyrettikten sonra biraz ön yargı oluşmuştu kafamda, oyundaki çeviriye dair. Oyunu seyrederken hiç kulağı rahatsız eden veya sözlerin anlamsız olarak kaldığı bir şarkı göremedim ben. O yüzden özellikle çok başarılı buldum. Adaptasyon sürecinde çok zorluk yaşadın mı?

Tabii ki çok zorluk yaşadık. Çok katmanlı bir çeviriydi. Bu şarkılar meşhur şarkılardı zaten. On küsür yıldır fanları var, herkes şarkıları da biliyor. Bunlar müzikal şarkıları ama olay konser formatında geçtiği için bir taraftan da şarkı gibi duyulması lazımdı. Hem müzikal şarkısı olacak, hem hikayeyi devam ettirecek, hem de şarkı gibi duyulacaktı. Orijinalleri İngilizce olduğu için, insanların diline ve zihnine o şekilde pelesenk olmuştu. Sesler en azından İngilizce’ye benzesin, orijinalinde kelime “a” ile bitiyorsa, çevirisi de “a” ile bitsin istedik. Ve glam rock şarkıları olduğu için, içinde felsefe, mitoloji gibi unsurları da içeriyordu. Bazen öyle kelimeler çıkıyor ki içinden, onu orijinal dilinde bile anlayabilmek için, sağlam bir entelektüel bilgi birikiminizin olması gerekiyor. Bazı şeyleri tabi ki sadeleştirip bize göre uyarladık. Çevirilerin tamamı 6 ay sürdü. Revizeleriyle birlikte 8-9 ayda tamamladık.

Hedwig sana ve oyunculuğuna neler kattı, neler öğretti? Neler keşfettin kendinde?

Kadınların dünyasını çok net anladım. Trans kadınları da özellikle buna dâhil ediyorum. Kadınların, kendi dünyalarında neler yaşadıklarını öğrendim. Kadın tarafından bizim erkek tarafına bakma şansım oldu. Ben bir erkek ve bir oyuncu olarak, gerçekten kadınların dünyasını bilmiyormuşum. Oyunculuğuma ve bilinirliğime bu oyunun gerçekten çok büyük katkısı oldu. Çok değerli insanlar arayıp tebrik ediyorlar. Bunlar benim için çok çok değerli gelişmeler.

Oyunculuğun belki de en güzel yanı, olmadığınız yüzlerce karakter içine girip “oymuş gibi” davranabilme özgürlüğü bence. Sizce bir drag queeni canlandırmak nasıl bir his?

Çok cesaret isteyen bir his. Normalde sahneye içeriden girmiyorum. Seyircinin girdiği kapıdan geliyorum, mizansen gereği. Trump Towers’taki oyun için önce depoların arasından geçiyorum o kıyafetle. Sonra yemek katına çıkıyorum drag queen halimle ve insanlarla göz göze gelip orada gerçek reaksiyonu alıyorum. Adam orada hamburgerini yiyor, ben o kostümle, makyajla önünden geçiyorum. O anki tepkisi gerçek bir tepki. Bu yüzden drag queenlere inanılmaz saygı duyuyorum.

Athena’nın son video klibi Ses Etme’de de Türkiye’deki drag queen yaşamına sosyolojik olarak bakılıyor. Klip ve oyuncusu Onur Gökhan Gökçek hakkında çokça konuşuldu. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Sizin oyununuzla aynı dönemde çıkan bir klip oldu…

Hem bizim oyunumuz hem grubun yaptığı iş güzel nokta atışlarıydı bence. Athena’nın böyle bir felsefeye sahip olduğunu biliyordum ama bu kadar cesaretli olabileceklerini bilmiyordum. Yine de toplumsal olarak güzel bir gelişme. Çünkü bu insanların toplum içinde görünür olmaları şart. Bizim en büyük hatamız bir şeyleri yokmuşçasına, hiçbir zaman var olmamışçasına davranmamız. Biz bu dünyada, çok kültürlü, çok dilli ama bir arada yaşayabilen insanlar olmalıyız.

Sahnede çok güzelsiniz, çok seksisiniz, ışıl ışıl parlıyorsunuz. Ancak gerçek hayatta özellikle Türkiye’de trans bireylerin yaşadıkları şeyler hiç de o kadar parlak değil. Oyunu sahneye koyarken onların sorunlarından haberdardınız. Türkiye’deki trans bireylere yaklaşım hakkında ne düşünüyorsunuz?

Nefret cinayetleri ve nefret cinayetlerini normalleştirme, bir insanlık suçudur. Bugün bir trans bireye yapılanla bir çocuğa yapılan, gencecik Özgecan’a yapılan, evinde dayak yiyen bir kadına yapılan aynı şeydir. Hiçbirinin birbirinden farkı yoktur. Oyunla ilgili kıyaslama yapmak gerekirse; ikiyüzlüyüz. Sahnede bir transı canlandıran oyuncuyu alkışlayan kişi, sokakta gerçek bir trans bireyi kınayabiliyor. Bir trans bireyle gidip dışarıda yemek yemiyor, sosyalleşmiyor. Ama onunla sevişiyor. Bu tamamen ikiyüzlülük. Böyle olayların yıllardır var olduğunu biliyoruz. Biz Hedwig and the Angry Inch oyununu, biraz da bu zihinlerdeki duvarların yıkılması için yapıyoruz.


Türkiye’de tiyatroda olsun sinemada olsun müzikal yapımlar maalesef çok az. Kazan Dairesi sanırım müzikal yapımlara ağırlık verecekmiş. Türkiye’ye müzikale yeni bir anlayış, yeni bir yön verebilir mi bu girişimler?

Bizim de hayalimiz bu yönde. Müzik çok güzel bir anlatı biçimi. Tiyatro da diğer taraftan çok güçlü bir el. İkisini bir araya getirdiğinizde ve bununla beraber işin içine dans, beden kullanımı eklediğinizde ortaya muazzam bir performans kapasitesi çıkıyor. Biz Kazan Dairesi ekibi olarak, alternatif metin arayışları içindeyiz. Barış Arman’a göre bu arayışa sadece müzikal demek hafif kalabilir. Müzik, metin ve hareketi harmanlamak istiyor. Konvansiyonel anlamdaki müzikal tiyatrodan fazlasını üretmek istiyoruz. Ben bireysel olarak da müzikal seviyorum. Neler var, neler çıkıyor diye takip ediyorum.

Sizin ev sevdiğiniz müzikal nedir?

Ben oynadığım için demiyorum kesinlikle, ama Hedwig and the Angry Inch. Biz Barış (Arman)’la da çok konuştuk bunu. Hedwig’in, konser formatında olması, izleyicinin müzikal dili daha rahat algılayabilmesini sağlıyor. Normal bir müzikalde iki insan konuşurken birden şarkı söylemeye ve dans etmeye başlıyor. Bu izleyicide birden yabancılaşmaya yol açıyor. Hedwig bu anlamda bütün taşların yerine oturduğu bir projeydi. Seyircide yabancılaşma olmadan anlatıyı devam ettiren bir metindi.

Kostüm tasarımı, makyaj, afiş tasarımı ve hatta afişte yer alan fotoğrafınız bile çok güzel uyarlanmış. Biraz da sahne arkası emekçilerinden bahseder misiniz?

O güzel insanlar, bizim canımız arkadaşlarımız, bu projenin gerçekleşmesinde çok emek verdiler. Kimisi uzun yıllardır arkadaşımızdı, kimisi ile sonradan tanışmamıza rağmen, projenin büyüsü ile bu işe destek vermiş insanlar. Tanju Babacan, bizim kostümümüzü yaptı. Bunun için kimi yerde cebinden para vererek projenin en büyük destekçilerinden biri oldu. Kardeşim Cemal Yiğit Sütçü, seramik atölyesini bırakıp sadece bizim dekorumuzla uğraştı. Bütün bütçesizlikler içinde dantel dantel, katman katman dekoru işledi. Afiş tasarımızı yapan Quiet İstanbul, filmdeki o fırını gerçekten yeniden oluşturdu. Gidip antikacılardan aksesuarlar toplayıp fırın rezistansları yaptırıp elleriyle çaktılar. Her detaya büyük özen gösterdiler. Filmi izleyip derslerine inanılmaz iyi çalıştılar. Fotoğrafçımız Emrey Özcan, makeup artistimiz Burcu Taş hepsi filmi izleyip uygulamaları yaptılar. Koreografımız ve müzik direktörümüz Didem Atasoy, Angry Inch orkestrasını bir araya getirdi ve gerçek bir rock orkestrasına dönüştürdü. Mac Cosmestics her oyunda bize birbirinden yetenekli makeup artistlerini gönderiyor ve iki saate yakın süren bir makyaj uyguluyor. Banu Zeytinoğlu da bize basın iletişimi konusunda hiçbir karşılık beklemeden sonsuz destek veriyor. Arkadaşlarıma ve ismini anmadığım diğer tüm emek verenlere ne kadar teşekkür etsek azdır.

Yitzhak karakterini canlandıran Ayşe Günyüz’ün de performansı ve sesi Hedwig gibi çok başarılıydı. Ses uyumunuz vesaire çok iyi. Ayşe Hanım’la daha önce başka projede çalıştınız mı, nasıl bu kadar uyumlu hale geldiniz?

Ayşe ile bu oyun için yönetmenimiz Barış sayesinde tanıştık. Ama ben Ayşe’nin çok iyi bir sesi olduğunu biliyordum. O dönemde kadın oyuncu için sürekli Barış’a naçizane isimler sunuyordum. Barış bana: “Seni birisiyle tanıştıracağım, onu dinledikten sonra vazgeçemeyeceksin” dedi. Ayşe’nin küçük bir audition’ını izledik ve ben “Tamam” dedim, “Yitzhak geldi“. Ses uyumumuz da çok iyi. Barış, ikimizin de ses aralıklarını çok iyi biliyordu. Seslerimiz birbirine yakışsın, sahnede tınlasınlar diye, Ayşe’yi özellikle önerdi. Çok önemli bir karardı. Barış iyi ki Ayşe’yi hayatımıza soktu.

Türkiye’de kadın kılığına girerek tanınan ve sevilen sanatçı Seyfi Dursunoğlu, Huysuz Virjin karakteri ile adeta özdeşleşmiştir. Siz de Hedwig karakteri ile özdeşleşmiş bir oyuncu olur musunuz ileride?

Sevgili Seyfi Dursunoğlu, bu işi gerçekten layığıyla yapmıştır ve şovunu kantoyla birleştirmiştir. O daha bizden bir drag queen örneği. Beni Hedwig karakteriyle çok özdeşleştiren var. Hatta o halimi, bu halimden daha çok seven var. Çünkü çok sempatik bir karakter. Ne dese, ne yapsa, ne söylese insanlar tarafından sempatiyle karşılanıyor.

Bir de böyle bir sahne şovunda bence şöyle bir durum var; karakterin gerçekten kadın kılığına girmiş bir erkek olması gerekiyor. Aynı şekilde, aynı espirilerle, aynı oyunu bir kadın da oynayabilir. Ama aynı etkiyi yaratmaz. Erkek ve edepsiz bir karakter olması gerekiyor sanki…

Sanırım seyirci bunu çok seviyor. Bir de tiyatro tarihine baktığımızda da bu var. Kadınların sahneye çıkmasının yasak olduğu dönemlerde, kadın rollerini yine erkekler oynamış. Dünyanın her yerinde bu seviliyor sanırım. Ama ben erkek kılığına giren bir kadın oyuncunun işini, daha zor buluyorum. Mesela Ayşe’nin oynadığı rol, benim rolüme göre bence daha zor ve katmanlı. Çünkü Ayşe orda trans olmak isteyen gay bir erkeği oynuyor.

Hedwig ve içinde bulunduğu durum, Berlin’in bölünüşü ve yıllar sonra duvarın yıkılışı ile sembolik olarak benziyor. Aslında arka planında politik bir oyun olarak da nitelendirilebilir. Hedwig toplum için bir ‘öteki’ ve öteki olmak da bir nevi politizm. Hedwig sahnede seyirciye takılırken politik atıflarda da bulunuyor çokça. Siz oyun metnini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Oyunun içinde yok yok. Nazi Almanyası döneminden günümüze kadar olan yakın tarihi anlatıyor. Berlin Duvar’nın yıkılışını, soğuk savaşın bitişini, insanların dönüşümünü, kapitalizmin hayatımıza girişini, yaşadıkları sosyalizmi ve yaşadıkları sosyalizmin de bizim hayalimizdeki sosyalizmden farklı olduğunu görüyoruz. Oyun metninde ayrıca birçok din eleştirisi var, mitler, metaforlar var…

Hedwig, sahneden izleyiciyle de atışıyor, sorular soruyor, politik espiriler yapıyor…

Benzeşiyor çünkü. Türkiye’de yaşadıklarımızdan çok da farklı şeyler yaşamıyor Hedwig. Oyunda diyor ki: “Yaşadığımız yerin adı birden Doğu Berlin oldu“. Yarın, öbür gün bizim de yaşadığımız yerin adı birdenbire değişebilir ve biz de o duruma düşebiliriz. Yeri gelmişken bazı soruları da sormamız gerekiyordu. Yönetmenimizle bunun tadında, ayarında olması gerektiğinde karar kıldık. Zaten yeteri kadar siyasi duruşu olan, yeteri kadar aykırı duruşu olan bir iş yapıyoruz.

Peki bundan sonraki süreçte neler olabilir? Özel tiyatrolara da kayyum atanır mı 🙂

Ben bir vatandaş ve bir oyuncu olarak, önümüzü göremiyorum. Her şey olabilir. Bakın orada Müjdat Gezen’in okulu yakılmaya çalışıldı. Orada insanlar ölebilirdi. Seneye bu işi yapabilir miyiz, seneye tiyatro yapabilir miyiz, bilmiyoruz. Elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Buradayız, gitmiyoruz. Ülkemizi de bırakıp gitmeyeceğiz. Çünkü ben bu işi, dünyanın başka bir yerinde yapmak istemiyorum. Burası benim mahallem, benim sokaklarım. Gidenlere de bir şey diyemiyorum, o da bir seçim. Ama ben gitmek istemiyorum. Son anımıza kadar buradayız.

Egemen toplumun “malzemesi” kadın: Fingirdek, ağzı bozuk ve muhtemelen fahişe

0

Evrensel ve aşılması güç duran birçok tabu ile hayatlarımızı idame ettirmeye çalışıyoruz. Kimimiz bu mücadelenin içinde vurulup öldürülürken geri kalanımız hayatının sonuna kadar bunlarla mücadele ederek veyahut içinde bulunduğu haksız ve aşağılık durumun farkına varmadan yaşayıp gidiyor. Bu toplumda kadınsan en aşağılık ünvanların sahibisindir. Erkeklerin o aşağılık güç gösterilerinin, küfürlerinin malzemesi!

Bir toplumun kadınları ve erkeleri tanımlamada kullandığı kelimeleri göz önüne getirmek, o toplum hakkında fikir edinmek için yeterlidir. Mesala kadınları takdir etmede ve lanetlemede sayısız sıfat vardır; aşüfte, hafifmeşrep, hercai, şuh, baştan çıkarıcı, ayartıcı, yollu, kevaşe, meyilli, şıllık, orospu, kaltak, oynak, fingirdek, yırtık, kokoş, koket, yosma, yelloz, kaldırım serçesi, fahişe, hayat kadını, eksik etek, kaşık düşmanı, şeytan, fettan, gönülçelen…

Kadını sözümona övmeye yönelik sözcükler dahi onu ikinci cins olarak tarif etmektedir. Yani bir kadın iyi şeyler, güzel ve ahlaklı şeyler yapıyorsa erkek gibi kadın olarak anılır.

Yoksa kadın olmanın öyle bir vasfı yoktur. Bu özellik sadece erkelerde vardır, kadının bu şekilde davranmış olması mucizedir.

Hayat erkeği/adamı denildiğinde tecrübe abidesi nice badire atlatmış, acı patlıcana kırağı çalınmaz misali direnç timsali güçlü mert bir adamdan bahsetmiş olursunuz. Ancak hayat kadını denildiğinde zihinde canlanan malumu mebzul miktarda fiil, pornografik, cinsiyetçi anlama çekilebilir; geçirmek, dalmak, koymak, vermek, girmek…

Çizim: Nazlı Kocaçınar

Kadına küfür yakışmıyor, küfür eden kadınsa ağzı bozuk, aile terbiyesi görmemiş, motor, yollu ve benzeri sıfatlarla anılıyor. Erkekler sinirlendikleri zaman ettikleri küfürler yoluyla dili rahatlatma aracı olarak kullanabiliyorken kadınlar aynı şeyi yaptıklarında kadınlıktan beklenen bir sürü cinsiyetçi kuralın baskısı altında kalıyor. Buradaki eril dil, erkeğe sinirini dışarıya atması için her türü yolu mübah sayıyorken fakat kadınların sinirlerine hakim olmasını onu yutmasını, içine atmalarını ve susmalarını sessizleşmelerini istiyor. Erkek şovenizmi, erkeklerin doğuştan üstünlüğüne, kadınlar üzerindeki hâkimiyetine ve kendi kolektif çıkarlarının peşinde olmasına anlayışsız, küstah ve ölçüsüz dar görüşlü varsayımlara göre yaşayarak zindan ederler hayatı kadınlara.

Hâlâ uyuyan kadınlar, uyanın!

Geçmişten bugüne aktarılan baskılanıp önyargıların günümüz Erzurum’unda hâlâ devam etmektedir. Aileler sırf cinsiyetlerinden dolayı kız ve erkek çocukları arasında ayrım yapmaktadır. İnançlar, kodlar, kutsal kitaplar ve heykellerin hepsi “kadının erkekten sonra, erkekten ve erkek için, aşağılık ve erkeğe bağımlı olarak yaratıldığını” söyleyen ataerkil düşünce üzerine temellendirilmiştir.

Günümüzde bu inanışların, en çok biz kadınlar tarafından sahip çıkılması gereken değerleri olarak benimsememizi sağlayan, bizi kandıran bu erkek egemen sistemine dayalı düşünce sisteminin; baskısına, haksızlığına göz yuman buna sarılmaya devam eden kadınların uykularından uyanmaları gerektiğini düşünüyorum! Ve hep birlikte aydınlık bir düşünce ile kadın-erkek, eşcinsel, sakat, çingene, arap, rum, laz, türk, süryani, kürd, hemşin, müslüman, sunni, alevi, şii, hristiyan, yahudi ve herhangi bir dine mensup olmayanlar, sayamadıklarım kim olursa olsun ayrım gözetmeksizin birbirimize sarılmalı ve dokunmalıyız.

Başlık görseli: Ahmet Atıl Akar

Frida Kahlo’yu tanımak

0

6 Temmuz 1907 yılında Meksika’nın güneyindeki Cayoacon’da bulunan Mavi Ev’de dünyaya geldi. (Hayatının sonraki dönemlerinde bu Mavi Ev’in önemi devam edecek) Fakat kendisi doğumunu Meksika’nın kurtuluş günü olan 7 Temmuz 1910 olarak kabul etmektedir. Annesi Matilde ve babası Guillermo’nun üçüncü kızlarıdır. Özellikle babası adının Almanca “barış” demek olan Frieda olmasını istedi. Bu isim azizler takviminde yer almadığı için vaftizle uzun süren tartışmalar sonrasında Frida’ya üç isim konuldu. İlk iki isim vaftiz gereğince üçüncüsünü de yaşam boyu kullanacaktı. Magdalena Carmen Frida…

Henüz altı yaşındayken geçirdiği çocuk felci sonrası bir bacağı engelli kaldı ve bu dönemde kendisine “Tahta Bacak Frida” dendi. Daha sonraki yıllarda Frida, Ulusal Hazırlık okulunda okudu.

17 Eylül 1925’te otobüs ile trenin çarpışması sonucu tüm hayatını etkileyecek bir kaza geçirdi. Bu kazada trenin demir çubuklarından biri Frida’nın sol kalçasından girip leğen kemiğinden çıktı. Kazadan sonra acısını dindirmek için resim yapmaya yöneldi.

1927 yılında yatağa bağımlılığı sona erdi ve yürümeye başladı. İki yıl sonra Meksika Komünist Partisi’ne üye oldu. Ve yine aynı yıl içersinde Meksikalı ressam Diego Rivera ile evlilik yaptı.

Diego Rivera ile yaşadığı aşkta “senin sevmediklerini de sevdim ben” diyen taraf oldu. Evlilikleri sırasında sağlık sorunları nedeniyle bir kere çocuk aldırmak zorunda kaldı ve iki kere üst üste düşük yaptı. Bu Frida’yı gerçekten etkileyen bir olaydı.

1939 yılında bu evliliğini bitirdi. İki tarafında evlilik süresince birbirlerine karşı sadakatsizlikleri oldu. Fakat bu ayrılık kısa sürdü, 1 yıl sonra tekrar evlendiler ve Frida’nın çocukluğunun geçtiği Mavi Ev’e yerleştiler. Frida’nın sağlık sorunları hayatı boyunca devam etti. 1953 yılında sağ bacağı kesildi. Ve 13 Temmuz 1954’te akciğer embolisi teşhisi ile yaşamını yitirdi. Son sözleri güncesinde yazan şu cümleydi:

“Çıkış yolunun güzel olacağını ve asla geri dönmeyeceğimi umarım.“

Külleri, yaşamı boyunca önemini yitirmeyen Mavi Ev’de muhafaza edilmektedir. Bu ev, Diego Rivera tarafından 1955 yılında devlete bağışlanmıştır

Frida yaşamı boyunca çok acı çekmiş ama yine de yaşamını kendine zehir etmemiş güçlü bir kadındır. 20. yüzyılın popüler ikonlarından, ressam, devrimci ve feminist bir kadın. Kendisini sürrealist bir ressam bir ressam olarak tanımlayanlara karşı; “Ben sürrealist bir ressam değilim. Asla hayallerimi resimlemedim. Yalnızca kendi gerçeğimi resimledim.” diyerek cevap vermiştir. Zorlu yaşamında güzel eserler bırakmış ve tarihe geçmiş önemli bir ikondur.

Tablolarının birçoğunda kendi yüzünden yola çıkarak portre çalışmaları yapmış ve yaşadığı acıları resmetmiştir. Bu tablolarından en önemlileri: “Çok Çirkin Otoportre ” (1913), Birkaç Küçük Delik (1935), Ben ve Papağanlarım (1943), Kırık Sütun (1944)…

Kaynak: Rauda Jamis, Frida Kahlo Aşk ve Acı

Türk edebiyatının önemli öykücülerinden Jale Sancak ile söyleşi

3 Aralık 1958’de İstanbul’da doğan Jale Sancak edebiyat ve sanatla çok geç olmadan buluşmuş. Tiyatro oyunları, öyküler, romanlar ile Türk edebiyatında önemli bir yer ediniyor. 7 yıl önce açtığı Galapera Atölyesinde yazar yetiştiriyor, edebiyat üzerine söyleyiş yürütüyor ve sanatla alakalı tüm ürünleri öğrencileriyle -ya da dostlarıyla- paylaşıyor. Jale Sancak ile kurduğu atölye ve son çıkan kitabı Belki Yarın üzerine konuştuk.

Edebiyat ile tanışmanız nereye dayanıyor? Hangi yıllara? Hangi kitaplara?

Çocuk yaşta, okul öncesinde dersem abartmış olmam. Sevgili kitap kurdu annem sayesinde. Birbirinden eşsiz çocuk kitapları, çocuk dünyamı, düş dünyamı tamamen ele geçirmişti. Güzel bir zehirlenmeydi. Şimdi ilk hatırladığım kitaplar Küçük  Prenses, Peter Pan, Çocuk Kalbi, Değirmenimden Mektuplar.

Yazarken size ilham veren şeyler var mı?

Ben ilham denenen şeye hiç inanmayanlardanım. Bir karşılaşma, bir etkilenme, bir çağrışım kışkırtır evet, o neyse yazmaya oturursunuz, sonrası metinle uğraşma, sıkı çalışmadır.

Mekân kavramı yazarken sizin için ne kadar önemli? Özel ortamlar arıyor musunuz yoksa “Nerede olsa yazarım” mı önemlidir? 

İki şekilde: Sadece evdeki masamda, ara ara da Galapera’da yazabiliyorum. Yazmak için kendimi rahat, özgür hissettiğim iki yer. Nerde olsa yazamam. Bir de yazdıklarımda mekân başat öğelerden biri, belirleyici olandır.

Yazmaktan mı daha keyif alıyorsunuz okumaktan mı?

Okumadan yazılmaz diye klasik bir yanıt vereceğim öncelikle. İyi okur olunmalı kuşkusuz. Ne var ki yazmanın hazzı her zaman daha fazladır, okuma ediminden daha fazla keyif verir. Zaten böyle hissedilmezse yazılamaz, bu zorlu uğraşın içinde olmaya katlanılamaz.

Öykücülük ve romancılık arasında bir fark görüyor musunuz?

Yazma biçimleri, süreleri iki türün de kendine has özelliklerinden dolayı farklıdır, ne var ki yazma, uğraşma, didinme, yaratma süreçleri farklı değildir bana göre. İkisi de aynı çabayı gerektirir, aynı birikime, donanıma ihtiyaç duyar.

Aklınızdaki imgeleri tamamıyla yazılara dökebildiğinize inanıyor musunuz? Hayal ettiğinizin hepsi sözcüklerle buluşabiliyor mu?

Çoğu zaman önce düşlenir, sonra yaratılır. Düşünme ve düşleme ile yazma edimi birbirlerinden farklıdırlar. Zihninizde uçuşan ya da akan her şeyi aynıyla elde tutabilmek mümkün değildir. Düşlenilen hiçbir zaman tam olarak gerçekleştirilemez. Ona en yakın olanı söze dökebilirsiniz ancak. Tabii her hayal edilenin yazılması da gerekmez veya yazılsa da her zaman iyi sonuçlar vermeyebilir.  

Türkiye’de edebiyatçıların yazmak haricinde başka görevleri de var mıdır?

Olmaz mı? Zorunlu olarak. Türkiye’de birkaçı hariç, belki dünyada da böyledir, edebiyatçılar hep başka işler yaparak geçimlerini sağlamak mecburiyetinde olmuşlardır. Kitap okunmayan, kitabın alıcısı olmayan, edebiyatın sevilmediği bir ülkede başka nasıl olabilir ki? Gerçi bu sanatın diğer alanları için de geçerli.

Şiiri, romanlardan ve öykülerden ayıran ciddi bir fark var mı ya da romanlara, öykülere ne kadar yakın? Şiir edebiyatın başkaldıran bir türü diyebilir miyiz?

Şiir sözün en eksiltilmiş, en süzülmüş, en yoğunlaştırılmış hali bana göre. Öykü bu nedenle yakındır şiire. Azla çok şeyi anlatmayı amaçlar. Dokusu sıktır, yoğundur. En uzun haliyle bile yoğunluğu, bazen de söyleme biçimleri nedeniyle şiire yakındır. Ne var ki sonuçta düz yazıdır ve onu düzyazı kılacak özelliklerden oluşmalıdır. Bu başkaldırı meselesine gelince böyle bir kesinleme yapmamız doğru olmayabilir. Başkaldırının ya da muhalefetin varlığı ve yokluğu bütün türler için söylenebilir. Yazarının tutumuna bağlı bir şey.

Türkiye de beğendiğiniz öykücüler, şairler, romancılar var mı?

Elbette, pek çok, hem önceki kuşaklardan, hem benim kuşağımdan hem de genç kuşaklardan birçok yazarı severek, beğenerek okuyorum. İsim saymaya kalkarsam çok uzun bir liste olur.

Başucu kitabınız var mıdır?

Başucu kitabı demeyelim de, dönüp dönüp okuduğum Edip Cansever şiirleri, Ferit Edgü’nün, Leyla Erbil’in kitapları var.

Hem çocuk büyütmek, hem çalışmak, hem de yazmak zor olmadı mı?

Çok zor oldu tabii. Her şeye yetişmek zorunda kalıyor insan. Hele de vahşi bir sektörde, tam gün mesaili bir iş olunca, hem çocuğa hem yazmaya zaman ayırmak için sözgelimi dinlenmekten, uyumaktan, kendine zaman ayırmaktan vazgeçebiliyor. Gene de yazmanın bütün bu sıkıntılara iyi geldiğini, beni ayakta tuttuğunu söyleyebilirim.

Edebiyat ve felsefenin buluşması kaçınılmaz mıdır?

İlişkilidirler, aynı ya da benzer soruları sorarlar, birbirlerine katkı sunarlar, demek, kaçınılmazdır demekten daha doğru olur.

Yazamadığınız dönemler oluyor mu? Kalemi fırlattığınız ya da fırlatmadan masaya yavaşça koyduğunuz?

Yok kalemi hiç fırlatmadım, yazamadığım nadir zamanlar oldu elbette, bunu dert haline getirmedim, zorlamadım, zihnimi dinlendirdim, yazamama nedenimi çözmeye çalıştım.

Bir cümle, bir ritim, bir ses, bir anı, bir olay içinizde yazma talebi oluşturuyor mu?

Elbette, saydığınız şeyler ya da benzerleri kışkırtır, yazma, anlatma isteği uyandırabilir birden. Duyar, karşılaşır, etkilenirsiniz. Sonraya yol açar. Çoktur bende böyle karşılaşmalar.

Yazmayı bırakmayı hiç düşündünüz mü? Yoksa yazmadan yapamam mı diyorsunuz?

Bırakmayı hiç düşünmedim bu güne dek. Sevdiğiniz bir şeyi neden bırakmayı düşünesiniz ki? Yazmak bana hep iyi gelen bir şey oldu. Dünyaya katlanmamı kolaylaştırdı. Ne var ki yazmadan da yapılabilir. Bir zorunluluk değil.

Belki Yarın kitabının hazırlanış süreci nasıl oldu? Ne kadar sürdü? Neler yaptınız süreç içerisinde?

Belki Yarın’daki öyküler üç dört yıllık bir zaman içinde yazıldı. Araya Fırtına Takvimi adlı romanım girmişti. Roman bittikten sonra öncesinde yazmış olduğum öyküleri yeniden gözden geçirdim, çalıştım, sonrasında da yeni öyküler yazdım. Sürekli ve hızlı çalışırım ama yazdıklarımdan kolay memnun kalmadığım için bir öykünün yazılma süresi çok uzun sürer bende. Çünkü yoğun bir şekilde çalışırım üstünde.

En sevdiğiniz öykünüz hangisi?

Sevmek demeyelim, daha iyi, güçlü bulduğum kimi öykülerim vardır. Belki Yarın’dan örnek verirsem, “Geç Kaldı Şermin Meyhanesi, Bataklık Öyküsü, Sıradan Hayatlar” öyledir. –

Şu an hazırladığınız bir kitap var mı?

Bir roman yazmaya başladım. Onunla uğraşıyorum. Epeyce zaman alacak gibi görünüyor.

Galapera Kültür ve Sanat Derneği iyi öykücüler yetiştiriyor. Peki, yazmak için gerçekten akademik ya da teorik bir eğitim gerekir mi? Eğitimin olması süreci hızlandırır mı ve yazmak için sadece okumak yeterli olabilir mi?

Okumadan asla olmaz ve bizim atölyelerde anlattığımız şeyler iyi kitaplarda fazlasıyla mevcuttur. Atölye sizi yazar yapmaz, böyle bir şeyi garanti etmez, etmemeli, ederse saçma olur. Atölyeye gelmeden de pekala yazabilir, yazar olabilirsiniz. Yazar olmak, yazmak başka şeylere bağlı. Ama nasıl resim derslerinde resim yapmak için gerekenleri, araçları, teknikleri öğrenir, işinizi kolaylaştırırsanız, yazı atölyelerinde de aynı şey gerçekleşir. Zararı yoktur, yararı vardır.

Galapera Kültür ve Sanat Derneğini açmak aklınıza nereden geldi? Neden? Bu tür eğitimler günlük hayatınızı etkiliyor mu? Zorlanıyor musunuz?

Galapera’yı 2010 yılında edebiyat etkinlikleri yapmak, edebiyata katkı sağlamak isteğiyle açtık. Uzun süre edebiyat söyleşileri, yazar-okur buluşmaları düzenledik. Hepsi de çok keyifliydi. Sonra da atölyeler düzenlemeye başladık. Bu tür etkinlikler beni zorlamıyor, severek yaptığım, yapmayı arzuladığım için tam tersine, özellikle bilgi paylaşımı, aktarımı mutluluk veriyor.

**

Röportajda bol bol bahsettiğimiz Galapera Atölyesi eğitim ve söyleyiş süreçlerine devam ediyor. Facebook üzerinden Galapera Kültür ve Sanat Derneğini takip ederseniz, son etkinlikleri, eğitim kayıtlarını, iletişim adreslerini bulabilirsiniz. Saygıdeğer Jale Sancak’a röportajımızı kabul ettiği için teşekkür ediyor, sevgilerimizi yolluyoruz.