Ana Sayfa Blog Sayfa 361

Can sıkıcı yaşanmışlıklara inat, yaşasın renkli hayat!

1
Düşünüyorum da; bizleri dost ortamlarında yeni tanıştığımız bir kişiye takdim ederken, evvela cinsel yönelimimizin vurgulanması kadar itici bir hâl daha varsa o da; anlatacak hikâyeler noktasında, can sıkıcı yaşanmışlıklarımızdan, eğlenceli hikâyelere sıra gelmiyor oluşudur. Ne yazık ki pembe kaplı defterlerimizin sayfaları kin, kan ve kara yazılarla dolu olsa da en gullümünden hikâyeler hepimizin hakkı değil mi kızlar?

Velhasılı, başımdan geçen şu olayı paylaşmak istiyorum

Bir gün yolda en cantisinden yürüyoruz bizim Murtaza ile. Doğruya doğru; havamız o biçim… Murtaza’nın da Allah’ı var (dünya ahiret bacım olsun.) Ee ben de fena gacı sayılmam hani! Nasıl olmuş ise olmuş bizim Murtaza atmış kapağı devlete… E bunu kutlamak lazım! O bar senin bu bar benim, o havuçlu kek senin bu soya sütlü chai latte benim; parayı bitireceğiz. Belki bir güzellik yaparsa beyimiz, iki viski bile içebilirmişiz, o kadar yani… Kız, Sakarya’da ekmek arası neyimize yetmiyor? Ama olsun o para bitecek! Efendim, hiç olmaz ya; nasıl olduysa iki kadın dikkatimi çekiyor saatler sonra. Hangi mekana girsek onlar da orada, hangi masaya otursak yanında, köşesinde bu ahretlikler bitiyor. Yok anacığım, baksam bir dert, bakmasam başka dert. Ben başlıyorum dedikoduya;
 
– Kız Murtaza! Şu gacıya bak. O balyaj, o saç, o kaşlara gitmiş mi?
– Ay hele yanındaki… Haspam, o eyeliner öyle mi çekilir gebermeyesice…
– Bir şey diyeyim mi? O yağlı yüze o simli allık olay yalnız.
– Aynen… Donatella’ya bak sen kaşlar da kömür karası! Anacım az araştırın bir milyon youtuber var, açın onlara bakın bari frenchmiş… Oldu ayağına da o koyun postu botu geçir tam olsun!
– Hadi kalk kız bana tatlı ısmarla maaş böyle bitmez, ama light olsun.
 
Neyse efendim muhabbet bu minvalde ilerler… Ay bir de ne göreyim, iki kadın da peşimizde geldik yeni mekâna… “Hadi hayırlısı bunlar bizi madileyecek ama neyse bakalım…” derkeeeen iki laço da oturmuş, bir bize bakıyorlar bir kadınlara… Biz kadınların tarzlarına bakıp bakıp kikirdedikçe onlar da bize bakıp kikirdiyor (seslerimizi duyamıyoruz ama). Ben kızın taktığı taba çantanın rengini sevdim; hoş orjinalinde o demir rengi rose olsa da, Trabzon burması renk gözüme batmıyor. Murtaza çanta diyorum, kız göz süzüyor. Murtaza consilerı akmış diyorum öbürü kikirdiyor, ben eyeliner diyorum, laçolar ifrit oluyor.
 
– Eee kalkalım hadi!
 
Ay bir rahat yok şunlardan sana ne kardeşim! Cemil İpekçi’nin mülkiyet kavramına getirdiği izahı anıyorum derken mekândan çıktık, Murtaza’nın attığı tok kahkaha ile kadınlar dibimizde bitti. Ben ne olduğunu anlamadan başladı konuşmaya; vay efendim Murtaza Bey bu da Işılaksu imiş diğeri de Deniznur imiş filan… Ay bu kadar da bodoslama çarkı ömrü hayatımda görmedim, demeye kalmadan havada asılı duran bir parmağında gümüş, bir parmağında gold yüzük olan eli tutmuş bulundum ki vaziyet orada anlaşıldı. Murtaza zaten şok; ömründe görmemiş böyle rezalet. Hangi çılgın kadın bizimkine yürüyecekmiş şaşarım! Ama madiliğim tuttu, bizim de bir izzeti nefs-i şahanemiz var değil mi efendim?
 
– Müsaitseniz bir kahve içmeye davet etmek istiyoruz ikinizi, hem tanışırız da…
– Aaaayyy ne münasebet! (en femineninden) Kız bana baksana sen? Ben senin bildiğin erkeklerden değilim tamam mı? Öyle ulu orta, yollarda çevirip de tanılışacak bir halimiz mi var?
Zavallı kadıncağız şok.
– Aa… Şey… Kem küm veli hasbel kader vekilim ben yarabbim, tarzı şeyler…
 
– Bana baksana sen, evvela git şu kuaföre selamımı söyle, o kaşlarını açsın bacım, oryallemesin döker bu kömür karalarını. O saçları da az kestir bu ne böyle… Gelelim asıl meseleye: İbne diye bir gerçeklik vardır insan doğalı beri… Bunun envai çesidi var fakat kapasiten bunu sindirsin sonrasında adını vereceğim yayınları okur, filmleri izlersin… Ha; ibnelik küfür değil, bir varoluş biçimidir ayrıca, eril toplumun nakşettiği küfür anlamını kabul etmeyiz tıpkı sizlere atfedilen “bayan” iticiliği gibi de tiksiniriz. Kadın olmak ve ibne olmak kötü değil, asıl sizlerin yaptığı gibi yolda yürüyen iki erkeğin peşine takılıp, “her kırıtan ibne mi? Bu endamla ibneyse ölsün zaten” demek kötüdür.
 
Uzunca bir nutuktan sonra, bizi “denemek” için flörtlük teklif etmeye kalkışan kadınlara, hiç olmamama rağmen en feminen tavrımla karşılık verdim (olsam olurdum, ama gerektiğinde olmayı da bilirim). Murtaza’nın karnına ağrılar girerek gülmesine vesile olduğu için her gün yaşadığımız envai çeşit olaydan biri olarak, gülerek hatırlanan bu olayı paylaşmak istedim efendim…
Yaşça küçük kardeşlerimize seslenmekti niyetim; sizler, bizler ne yanlışız ne de yalnız! Ne kadın olmak suç ne de kadına benzemek. Ne ibne olmak suç ne de erkek… Olan bu ve bu kabullenilene kadar yılmayınız. Gerektiğinde ters köşe yapınız. “Kız gibi” diyene “Ne var ayol?”,  “erkek gibi” diyene de “Bir sorun mu var gardaş?” demeyi eksik etmeyiniz. Akıl, en büyük silahımızdır, unutmayınız ve hiçbir devrim, kolay yapılmıyor bilesiniz… Deli cesaretine hayır! Aman! Ama kimsenin de sizi üzmesine izin vermeyin kardeşlerim. Biz, hep birlikte güzeliz! Heterosu, homosu, transı, krosu… (sonuncusu olmasa da kimi fetişistlerin hatrına dursun n’apalım). Dilimizi düzelteceğiz efendim işte o kadar. Ne kadın, ne ibne, ne nefret, ne cinayet; yaşasın çok renkli memleket! 

Küçük bir not

Olay yaşanmış olmasına rağmen kullanılan isimler, hayal ürünüdür. Amacım ifşa ya da hakaret, herhangi bir kişiyi incitmek değildir. Sadece toplumdaki nefret söylemini düzeltmeden, yanlış algıları yıkmadan ve farklı olana saygıyı öğrenmeden “O güzel atlar, bizleri sırtlarına alıp o güzel diyarlara götürmeyecektir”i anlatmaktır amacım. (Hayvan sömürüsüne karşıyız efendim, atlar bizim aracımız değil dostlarımızdır. Teşbihte hata olmaz.) Sevgiler…

Bir kanayan yaramız daha: Türkiye’de çocuk tiyatrosu

Bilimsel görüşü ve aklı esas alan bir nesil, güzel olan her şeyi doğurur ve kümülatif bir şekilde gelişir. Sanatın, çocukların bünyesinde oldukça geniş bir yer kapladığı gerçeğini kimse yadsıyamaz. Çocuklar oyun oynamayı, resmetmeyi, izlemeyi ve hareket halinde olmayı sever, keşke çocuklara “Şunu yapma, bunu yapma.” gibi kalıp bir görüşü dayatarak onları pasifize etmesek… Çocuklar her şeyi deneyimlemeli ki elde ettiği deneyimi ileride kullanabilsin.

Ülkemizde çocukluğunu ileriki yaşlara erteleyen birçok insan gördüm ve gözlemledim, toplumlara zararı çok büyük oluyor. Günümüzde çocuk tacizleri aldı başını gidiyor. Peki, taciz eden kişinin nasıl bir çocukluk dönemi geçirdiğini de sorguluyor muyuz acaba? Tacizcinin geçirdiği çocukluk döneminden de aynı şekilde toplum sorumludur. Çocuğu döverek yetiştirmek topluma nasıl bir birey kazandırıyor? Çocuğa şiddet, aynı zamanda kadına şiddeti doğuruyor ve şiddetin şiddet ile giderilebileceği bir bakış açısı sürülüyor ortaya…

Kurumlar, çocuk tiyatrolarını kenara ittiğinde, yukarıda bahsedilen çocuk modelleriyle karşılaşmaya hazır olmalıyız. Siz çocuğa, sorunun “Kırmızı başlıklı kız”ın başlığında olduğunu anlatısanız, çocuk için sorun artık kurt değil, “Kırmızı başlıklı kız”ın başlığıdır. Siz ağaca ne aşılarsınız, ağaç o meyveyi verecektir. Genç tiyatrocular çocuk oyunlarını ele alırken çocuğun kazanımı ne olacak? Mesela temamız “iyi insan olmayı” anlatmaksa neden soyut bir kavram etrafında dolaştırıyoruz konuyu? Dolaylamadan, konuyu deforme etmeden yaklaşılmalı ve öyle icra edilmeli tiyatro metinleri. Oyuncu arkadaşlarımdan şunları işittiğim zaman kendimi içten içe kötü hissetmiyor değilim: “Altı üstü çocuk oyunu,  oyna gitsin, ne anlar çocuk, doğaçlama oynayalım bitirelim oyunu.”

Bu gibi yaklaşımlar ciddi anlamda kurgu içerisinde bozulmalara yol açıyor, anlaşılmıyor gibi görünse de bir şeylerin ters gittiği hissediliyor seyircide.

Türkiye’de çocuk tiyatrosunun temeline inildiğinde, bu işe ayrılan bütçenin durumu ve kurumların oyun seçiminde ne kadar dikkatsiz olduğu ortaya çıkıyor. Çocuk oyunlarındaki dekora değinmeyeceğim bile, bazı özel tiyatrolar bu işi lâyıkı ile gerçekleştiriyor ancak yeterli değil, çoğalmalı da aynı zamanda. Güzel nesiller yetiştirmeliyiz, erdemli, ileriyi düşünen, girişimci, özgüven sahibi ve bilgili bir nesil. Oyun da olsa tankların önüne yatırmamalıyız çocuklarımızı. Barış ve huzur içinde kalın.

Yeni sezonda çocuk oyunları

İçinizi ısıtacak bir proje: Küçük çocuklar ve büyük köpekler

1

“Küçük Çocuklar ve Büyük Köpekler” küçük çocuklar ve onların devasa köpekleri arasındaki ilişkiyi ele alan, Andy Seliverstoff‘un yürüttüğü yüreğinizi ısıtacak bir fotoğraf projesi.

58 yaşındaki fotoğrafçı, projeyle aynı ismi taşıyan kitabını derlemeden önce St Petersburg’da dört ay boyunca binlece fotoğraf çekti.

Uzun yıllar boyunca fotoğrafçılık yapan Seliverstoff, bu projeyle ciddi bir çalışma yürütmeye başladı.

“Kameramın kadrajında olacak köpekle daima çok zaman geçirmeye çalışırım; böylece modelimi olabildiğince iyi tanımış olurum,” yazıyor fotoğrafçının internet sitesinde.

“Her bir köpeğin kişiliği ve karakteri kendine özgü ve eşsizdir. Köpeklere böylesi yakın hissetmemizi sağlayan şey, diğer özelliklerinin yanı sıra, onlarda olduğunu fark ettiğimiz insani özelliklerdir. Fotoğraflarımda ifade etmeye ve göstermeye çalıştığım şey de köpeklerin bu yönleridir,” diyor Seliverstoff.

Fotoğrafçının tüm fotoğraflarını görmek için instagram hesabına buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Bored Panda, Great Dane

Üçüncü sayfa haberlerinde 3 kere yer almış bir kadının hikâyesi

1

Yıllarca kocasından şiddet görmüş, iki çocuklu bir kadın Döndü Yenilmez. 28 yaşında ama üç kez üçüncü sayfaya haber oldu.

26 Nisan 2011’de 7 aylık hamileyken Kütahya’nın Hisar Kalesi’nde surlardan düşmüş; yazılan o ki yakınlarına intihar etmek için kaleye çıktığını telefonla söyledikten sonra atmış kendini surlardan. “Hayati tehlikesi var” diye not düşülmüş haberde. Olayın aslı ise; şiddete dayanamayan Döndü ölmek istemiş ama yaralı kurtulmuş. Şiddet yanlısı koca ise gözaltına alınıp hemen serbest bırakılmış. 

Bu olaydan 6 ay sonra ağır bir şiddet olayı daha…  22 Ekim 2011’de kayınbabası ve kaynanasıyla beraber yaşadıkları eve gecenin bir yarısı gelen kocası “açım, kalk yemek hazırla” diye uyandırmış Döndü’yü. “Çocuğu yeni uyuttum, çok yorgunum” diye cevap vermiş Döndü. Dayak yemiş. Çok dayak yemiş. Hastaneye götürülen Döndü’ye “kafa travması” teşhisi konmuş. Yine “hayati tehlikesi var” diye not düşülmüş haberde.

Bu haber, Döndü’nün hikâyesine ayrıntılar ekliyor; kocası için daha önce uzaklaştırma kararı verildiğini, Döndü’nün Kütahya Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağlı sığınmaevinde 10 gün kaldıktan sonra tekrar eşi ile bir araya geldiğini, “eşi tarafından sürekli şiddete uğrayan” Döndü’nün “kaçarak evlendiği için baba evi yerine kayınpederinin evine” döndüğünü, polisin de olayın ardından kaçan kocayı aradığını öğreniyoruz.

Eşinden ayrı yaşamaya başlayan Döndü, çocuklarının geçimini sağlamak için gündelik temizlik işleri yapıyordu. Yine temizlik işine gittiği bir gün, kömür sobasından sıçrayan ateş parçası yangın çıkardı, çocukları öldü. Taksirle ölüme sebebiyet vermekten hakkında soruşturma açıldı.

Ve 24 Aralık 2016 tarihli haberlere göre; “Annelerinin üzerlerine kapıyı kilitleyip çıktığı 2 çocuk yanarak can verdi” diye insafsız bir başlıkla yer almış kimi sitelerde. Kimisi Döndü’nün eşinden ayrılıp ayrı bir evde yaşamaya başlamasını, işe giderken çocukların üstüne kapıyı kilitleyip çıkmak zorunda kalışını bir “suç”muş gibi anlatmış. Kimisi gerçeğe parmak basmış; “şiddet gördüğü için eşinden ayrılan kadın, temizlik işleri yaparak çocuklarıyla beraber yeni bir hayat kurmaya çalışıyordu, çocuklarını bırakacak hiçbir yeri olmadığı için kapıyı üstlerine kilitleyip çıkmak zorunda kaldı. Evde çıkan yangında 3 ve 6 yaşlarındaki iki çocuk can verdi. Anne cenaze boyunca ‘evlatlarımı geri getirin’ diye ağladı.”

Eğer evlatlarının kaybıyla haber olmasaydı belki de evlendiği ilk günden beri şiddet gördüğü “kocasının öldürdüğü” ya da “kocasını öldüren” kadın olarak konu olacaktı bir başka habere. Döndü tam üç kez konu oldu üçüncü sayfa haberlerine. Bu ülkede kadınlara reva görülenlerin bir özeti gibi önümüze serilen haberlerin konusu olan hayatı hep tehlikedeydi. Döndü’nün hayatını “bireysel bir dram”a çeviren, iştahla yazılacak yeni bir üçüncü sayfa hikâyesine dönüştüren sistem, artık hayatta olmayan 3 ve 6 yaşındaki iki minicik çocuğun yanarak ölmesinin hesabını da Döndü’ye kesmiş. Devlet, bizzat yapmadıklarıyla taammüden işlediği cinayetin yükünü de bindirmiş Döndü’nün omuzlarına… Onu şiddete uğradığında korumaktan, ona konut, güvenceli iş, ücretsiz ve erişilebilir psiko-sosyal destek hizmetleri, çocuk bakım hizmetleri, kreş sağlamaktan imtina eden, hayatta kalabilmek için hiçbir güvencesi olmayan temizlik işine mecbur bırakanlar, çocukları diri diri yanarak ölen kadını “suçlu” ilan etmiş!

Kadın cinayetleri 2014'te de hız kaybetmediÖzay Şendir’in de dediği gibi; “Bazen üçüncü sayfalarda tek sütunluk bir haber, aslında yaşayan bir ölü haline gelmiş birinin hikâyesini saklar içinde.”

Bir kadının 28 yıllık gencecik ömrünü üçüncü sayfa dramlarına kenar süsü yapan, ömrüne bir ferahlık katmaktan hep imtina eden bu korkunç sistem kadınları “hayati tehlikeyle” yaşamak zorunda bırakıyor. Solduruyor hayatlarını… “Hayati tehlikeye” her direnişlerinde daha büyük acılarla sınıyor dirençlerini… Solduruyor umutlarını… Yeter! Başka kadınların hayatlarını üçüncü sayfa dramlarına konu ettirmeyelim. Dirençle yaşamaya çalışan kadınların umutlarını soldurmaya çalışanlara izin vermeyelim.

Kadına yönelik şiddet dünyada en yaygın insan hakları ihlalleri arasında. Her 3 kadından biri fiziksel, duygusal, ekonomik, cinsel ve psikolojik şiddete maruz kalarak yaşıyor yani kadınların hayatı tehlikede. Ataerkil toplumlarda yetişen erkeklerin; erkeklik, kendini yetersiz gördüğü için bunu kadının üzerinde egemen olarak tamamlamaya çalışma, erkeklik gururu gibi sorunları var ve daha çok bunlardan dolayı şiddete başvuruyorlar. Bu konuda her ne kadar önlem alınsa dahi yetersiz kalındığını ve uygulanan şiddete verilen cezaların caydırıcı olmadığını her defasında görüyoruz. Döndü gibi birçok kadın kardeşimiz var seslerini çıkaramayan ve medyaya yansımayan; lütfen sesinizi çıkarın, susmayın. Susmayalım. Hemcinslerim; şiddet, taciz, tecavüz vb. olaylar karşısında gözlerinizi kapamayın, ses çıkaramayan kadının sesi olun.

Kaynak: Sevda Karaca’nın Evrensel Gazetesi’ndeki yazısından alıntılanmış ve yorum eklenmiştir. Cümleler bütünüyle Sevda Karaca’nın cümleleri değildir, değiştirilmiş, yorum eklenmiştir. Haberin orijinal halini görmek için lütfen bu bağlantıya tıklayınız. 

Bir foseptik daha: 2016 bitti, 2017’den ne bekliyoruz?

Bir foseptik daha işte. Çukurda yuvarlandığımız bir sene daha bitti. Yuvarlandıkça daha da derinleşti çukur, sustukça dibe çöktük, sustukça kötüye gittik.

Susarken neler mi yaptık? Bol bol dizi izledik, tweetler attık, durum yazdık. Bol bol şükrettik. Çokça güzel şeyler diledik ama içimizden diledik. Yazın ayak fotoğrafı kışın kurdelelenmiş yemek fotoğrafları. Herkes “çok keyifli” taklidi yaptı. Halk öldü, asker öldü, polis öldü. Kimi kınadı, kimi nedense sevindi. Ölüme sevinilir mi? İnsan hep mi böyleydi, biz mi yeni fark ettik?

Kınamalar kısa sürdü. Zaten çoğu da laf olsun diyeydi. O kadar büyüdü, sakız gibi uzadı ki o klişeleşen kutuplaşma, insanlığımızdan utandık. Biri öldü, diğeri sevindi, “O PKK’liydi zaten” diyerek… Bir diğeri öldü, başka diğeri sevindi, “O çocuk öldüren polisti zaten” diyerek… Ölenlerin birçoğuna şehit denildi. Kimi askerdi, polisti şehit oldu, kimi devrimciydi devrim şehidi oldu, kimileri sokakta patlayan bombalarda öldü, onlar da şehit oldu. Darbe gördük, darbe görmemiş çocuklar olarak, sokağa çıkıp ölenler şehit oldu. Sokağa çıkmasaymış, öyle konuşmasaymış, devlete baş kaldırmasaymış, askere gitmeseymiş vicdani retçi olsaymış, polis olunur mu, olmasaymış. Ama olmuş. O sokağa çıkmış, diğeri askere gitmiş. Sonuçta hepsi ölmüş, ölenlere kimi şehit demiş, kimi ölü demiş, kimi bir şey diyememiş.

Ben bir şey diyemeyenlerdenim. Şehit ne ki? Kime göre şehit? Şehit olunca daha mı az ölünüyor. Bir sokağa adını veriyorlar veya bir okula. Sonra, sonrası yok, öldün, artık yoksun, kalanlar ise acınla baş başa. Biri ölüyor kimine göre katil oluyor, aynı anda başka biri o ölene “şehit” diyor. Başka biri ölüyor, bir densiz çıkıp ona “terörist” diyor, oysa ölen henüz 15 yaşında çocuk… Kim belirliyor şehit olmayı, ölümü kutsamayı falan? Ölümün kutsalı mı olur, saçma! Kutsal falan değil, cinayetlere yenik düşen bir ölüler sürüsü var ve bizim de o kalabalığa katılıp katılmamamız şans ve maalesef an meselesi. O gün Beşiktaş maçından çıkıp oralarda oyalanıyor olabilirdik, başka bir gün Güvenpark’ta otobüs bekliyor olabilirdik. Bir başka gün, İstiklal caddesinin tadını çıkarıyorken de o kalabalığa karışabilirdik.

Ölenler, daha kalabalık kalanlardan. Kalanlar sessiz çünkü. Kalanlar şükrediyor ölmediğine. Peki, yaşamak mı bu? Ahmet Şık mesela, Selahattin Demirtaş ve  Atilla Taş bile ya hu. Bu adam zamanında “ham çökelek” diyerek mi ülke bütünlüğünü tehdit etmiş? Yaşıyorlar, ama esaret altındalar. Biri gazeteci, biri halkın iradesi, biri şarkıcı. Biri yazdı, bir konuştu, biri tweet attı. İşte yaşamak buysa esaret altında yaşıyorlar bu insanlar da…

Kalbi atan ama beyin ölümü çoktan gerçekleşmiş başka bir yığın var ki bu yığın özgür olduğunu ve yaşadığını sanıyor. Devletin bekası için yaptığı her şey, yasak sözcükleri kullanmıyor, mantıklı gelse bile öğretilenden dışarı asla adım atmıyor. Onaylıyor topyekûn. Evleniyor, şemsiye gibi gelinlik giyiyoruz, bir daha giymeyeceğimiz şeylere bir sürü para veriyoruz. Haftasonumuz AVM’lerde geçiyor, ne bomba engelliyor havasız insan sahalarında vakit geçirmemizi ne de fahiş fiyatlar. Yırtıp atıyoruz kağıtları, ne de olsa kırtasiyeler her yerde. Süperötesi marketlerden paketlenmiş gıdalar alıyoruz, emülgatör tanrısına tapıyoruz. Vegan olacağız ama şu B12 yok mu, her vitaminimiz tam bir B12’miz yok, vegan da olamıyoruz. “Aman, böyle gelmiş böyle gider, ben mi kurtaracağım hayvancıkları?” diyoruz. Yulin Festivali’ne avazımız çıktığı kadar bağırıyoruz, “Köpek yenir mi ya…” diyoruz, kuzucuklara hiç acımıyoruz?

Sokaklar bizim bırakmayacağız, bombalara alışmayacağız, dedik… Ama yapamadık. Sokaklar artık boş, bombalara da alıştık. Az kişinin ölümüne neden olduğu için çok da gündemde tutulmayan, bomba haberleri var. Kimi patlamada, hükûmet açıklama yaptı, sokağa çıkın, dedi. Kimi patlamada, halk sokağı sahiplendi. Sokağı sahiplenen halkı bile 2016’da ikiye bölmeyi başardılar.  İçtiği suyun şişesini çöp kutusuna atmayı bilmeyenler, darbe girişimine karşı mücadele edenler sokaklarda haftalarca mitingler, eylemler yaptı, hiçbir şekilde polis müdahalesiyle ve “terörist” suçlamasıyla karşılaşmadı, darbelerle gözaltına kimse alınmadı. Miting alanlarını da öyle bir çerçeveye aldılar ki evine gitmek için illa o çerçevenin içinden geçeceksin. “Yok kardeşim ben o mehter marşlı alandan geçmek istemiyorum.” diyemiyorsun, zira FETÖCÜ olursun. Sol kesim sokağı sahiplendiğinde ise olanları bilmeyenimiz var mı? Vardır belki, yazayım. Darbelerle uzun gözaltlarına alındılar, “terörist” yaftalamalarıyla tutuklandılar. Sol, sağ diye ayırt etmeye de gerek yok aslında şimdi bunu. Bakın kimlere bu muameleyi yaptı devletin polisleri. İşimi istiyorum diyen öğretmenlere, emeğimi istiyorum diyen işçilere, özgürlüğümü istiyorum diyen kadınlara… Belki bu insanların içinde sol görüşlüsü yoktur. Vatandaşlık hakkı olan, “…kendi çıkarlarını korumak için eylem yapma hakkına sahiptir.” e dayalı hakkını kullanan insanlara yapılıyor bunlar.

KHK’lar çıktı sonra. Özgürlük, direniş falan diye açıklanan 15 Temmuz ve sonrasındaki sokak süreci, KHK’lar ile hukuksuz şekilde işlerinden atılanlar için işlemedi. Devlete biat etmeyen öğretmenlerimiz FETÖCÜ diye soruşturma yedi, işten çıkarıldı, hapse atıldı. Gazeteler kapatıldı, ifade özgürlüğü ayaklar altındaydı. Televizyon kanallarımız, internet medyalarımız, şimdi çoğu yok. Konuşan yandı, konuşmayan hâlâ mutlu.

Zaten herkes yaşadı, hep birlikte yaşadık bunları. Çokça da analizini yapacağız önümüzdeki aylar boyunca. Türkiye’de 2016 yılı içinde kaç kadın, erkekler tarafından öldürüldü, kaç çocuk istismarı yaşandı derken midelerimize kramplar gönderecek pek çok konu var.

Peki ne istiyoruz?

2017’den isteğimiz, haklara saygı ve empati. Bu olan ya bana olsaydı ne yapardım? Neden eşit haklara sahip olamayalım? Neden özgürlüğümüz düşündüklerimizden dolayı kısıtlansın? Neden yüzlerce yıldır konuşulan hak kavramını anlamakta bu kadar zorlanalım ki? Ne bir ırk üstün diğerinden, ne bir hayvan daha kıymetli ötekinden. Neden mücadele edip kazandığımız haklardan ödün verelim ki, neden bu yalakalık, neden bu riya?

Egoları bırakıp koca evrendeki minik noktalar olduğumuzu hatırlamalıyız. Beni cumhurbaşkanından, papayı nesli tükenmekte olan pandalardan ayıran nedir bu noktalar içinde? Koca bir hiç. O zaman “ne bu havalar” demeden geçemiyor insan. Bir ara sürekli “İnsan gerçekten hayret ediyor” modumuz vardı. (Gül sağ olsun lügatımıza işledi…) Hayretlerimiz kurudu.

Yeni anayasa sayesinde başımızda duracak insan, yaratıcı taklidi yapacak bize adeta. Bizse ezilmeye, ölmeye, hapsedilmeye devam mı edeceğiz? Bunun bir yolu, çaresi olmalı. Bu sene, biraz daha fazla düşünmemiz lazım hayatlarımız üzerine. Kim çiziyor bu rotayı? Neden dilediğimiz gibi özgürce konuşup düşünemeyelim ki? Nedir bunun engeli? Dört duvar hapishanelerse zira hepimizin sığacağı bir hapishane yok bu dünyada.

Daha da anlatacağız, buralardayız. Klişelerden kaçmayacağım. Sizi bunaltacağım. Çünkü “Bilgi azaptır” der Voltaire. Azaplarla uyanıp sakinleşeceğiz. Azaplar bizi arındıracak günden güne. İsyan edip haykıracağım. Çünkü biliyorum, çoğumuz aynı şeyleri yaşıyoruz. Mutsuz olanlar farkında, mutlu olanlar ya görmezden geliyor -böylesi onun için daha huzurlu- ya da gerçekten bakış açısı dar, göremiyor. Böylesine kayıtsız kalıp mutlu olmaktansa mutsuz olmayı tercih ediyorum ve sizi azabı paylaşmaya davet ediyorum.

Polonya’da sırların bir araya getirdiği iki kadının yarattığı “Gizli Bahçe”

1

Paulina Maksjan, Polonyalı ressam ve sanat eğitmeni. Anita Zdrojevska, Publink PR Ajansı ve Sanat Merkezi’nin kurucu ve yöneticisi. Paulina ve Anita’nın özgün ifade tarzları, ortaya koydukları işler beni de sırlarına ortak etti ve beraber hayat verdikleri “Gizli Bahçe“(Sekretne Ogródny) sergisi üzerine konuştuk.

Paulina, yılın son haftasını ise, Ukraynalı kanser hastası Nilsa için resimlerini açık arttırmayla satacağı bir etkinlikle değerlendiriyor. Resimler 40x40cm ölçülerinde paspartulanmış şekilde sunuluyor.

Paulina Maksjan

Paulina, biraz kendinden bahseder misin?

Gdansk Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü mezunuyum. Kişisel alanımda ve anlaşmalı olduğum bir galeride resimlerimi yapıyor ve sergiliyorum, oyuncak bebekler yapıyorum. Samodzielne Koło Trenerowe’de engelli çocuklarla beraber güzel sanatlar çalışmaları yapıyorum. Resim, sanat ve birlikte olduğum çocuklar benim hayatla bağlantım ve bunları birbirine bağlayan sanat terapisi eğitimime devam ediyorum bu dönemde.

Sanat ve üretim tarzından bahsetmek gerekirse?

Daha önceleri kendime ait büyük bir atölyem vardı ve genellikle 2×1,5m gibi büyük boyutlu resimler yapıyordum. Şimdiki odam küçük ve bu boyutlara uygun değil. Atölyemden taşındıktan sonra elimde defterimle gezmeye başladım, daha küçük boyutlu. Ancak fark ettim ki, küçük boyutlar bana büyük esneklik ve özgürlük sağlıyor. Her an çizebiliyorum, her an bir malzemeye dönüşüyor ve daha çok üretebiliyorum, daha çok an saklayabiliyorum.

Farklı malzemeleri kullanmayı çok seviyorum. Çeşitli renkler, çeşitli kağıt, kurdela, kumaş parçaları. Bazen büyük mağazalardan bazen ikinci el satan dükkanlardan alıyorum ya da birileri veriyor. Malzemeden çok ilham alıyorum. Günlük, basit bir malzemeyi dönüştürmek bana her zaman yaratımın sınırlarının olmadığını gösteriyor. Tabi önemli olan onu nasıl dönüştürdüğünüz; ne çok fazla ne çok az; dengesini bulabilmek.

Nasıl bir esneklik ve özgürlük getirdi bu değişiklik sana? Büyük bir alan sanki daha büyük bir özgürlükmüş gibi gelebilyor kulağa?

Büyük bir şeye başlayınca o daha çok odaklı gidiyordu ve yorucu oluyordu. Şimdiyse bir resime Romanya’da başlayıp Polonya’da bitirebiliyorum. İstediğim her yerde çalışabiliyorum. Kendimi baskı altında hissetmeden, beğenmediğim bir şey varsa, herhangi bir kesim, kolaj, renk gibi mesela tekrar baştan başlamam daha kolay, anlık.

Küçük boyutlu alanlarda ilk defa daha kişisel işler yapmaya başladım. Bu değişim aslında kendime dönmemi ve kendimi daha çok keşfetmemi sağladı. Kendimi o anda ifade edebilmemi.

Resimlerindeki imajlar ve renkler ile ne demek istiyorsun? Neden “Gizli Bahçe”?

Soyut renk ve ifadeleri kullanıyorum. Bir model ile çalışmayı sevmiyorum. Bu ifadeler hep içerden dışarıya yansıyor. Bazen aynayla çalışıyorum mesela, kendimi daha iyi öğrenmek için ve kız kardeşlerimle.

Otoportre demek istemiyorum. Bu imajları izleyiciyle paylaşmak istiyorum ki onlar da kendileri keşfetsin. Bu sebeple, eserlere isim vermedik, böylece herkes kendisi adlandırsın istedik resimleri. Mesela, bir keresinde resim yaparken bir kadın ne kadar mutlu bir resim olduğunu söyledi. O kadar şaşırdım ve etkilendim ki. Çünkü benim için mutlu hissettiğim, öyle bir an değildi. Ve o zaman anladım, bu benim sırrım. Ben bir sır çiziyorum, bu çok aleni değil. Ve serginin adı da bu şekilde ortaya çıktı.

Peki kadınlar?

Bilmiyorum. Resim. Bilinçaltından çıkan kişiler belki de. Bazen sanat terapisinde meditasyon sırasında görüyorum bazı imajları, bir hikayesi olmuyor en başta, çizdikçe şekilleniyor. Kendi yolunda yürümeye başlayınca once çok fazla kişi oluyor, zamanla daralıyor ve doğru kişiler kalıyor sadece. Sergilerde artık aynı yaşamları paylaştığın kişilerle buluşuyorsun.

Resimlerdeki hayvan figürleri erkekler, erkek arkadaşlarım. Onları olduğu gibi resmetseydim bu çok kişisel olurdu. Ben gerçekten utangaç biriyim. Bu utangaçlık, kendimi resimlerle daha iyi ifade etmemi sağlıyor aslında.

Okuldayken daha açıktım, herşeyi olduğu gibi ifade ediyordum. Bunu sevmiyordum da ama. Güvende hissetmiyordum kendimi. Soyut şekiller ve semboller kullanmaya başladıkça daha güvende hissediyorum çünkü bunlar çok kişisel hikayeler.

Sanat terapisinden bahsettin. Nasıl ilgini çekti bu konu?

Bu programa başlamamla her şey değişti. Resimlerim bile. Akademideyken, duygularım, hikayelerim daha egoistti. Şimdi, değiştim, büyüdüm sanırım. Farklı zihinsel hastalıklar, durumlar gördüm ve sanatın insanlara nasıl yardımcı olabildiğini. Bu, sanata bakış açımı tamamen değiştirdi.

Önemli olan çıkan ürün veya sonuç değil, önemli olan süreç. Başkalarıyla çalışırken, artık odağınız kendinizde olmuyor, tüm odağınız diğer kişide. Bu bakış açısını çok genişletiyor. Okulda, resimlerimiz, hislerimiz, hayattan ne istediğimiz hakkında konuşmuyoruz, sadece sonuç, oraya ne çıktığı önemli. Neden “neden?” demiyoruz da “ne?” diyoruz?

Sanat terapisi bir iletişim başlatıyor, bir diyalog. Hisleri, duyguları, motivasyonu ortaya çıkarıyor. Hayatı kabullenmeyi de getiriyor bir taraftan. Bu bir problem de değil. Geçmiş geçmişte kalıyor kabule başlayınca. Yeni fikirler ortaya çıkıyor. Sürekli bir dönüşüm. Tamam bu çözüldü, şimdi devam edelim. Hayat devam ediyor.

Anita Zdrojevska

Anita, Paulina’yla nasıl tanıştınız?

Modern sanatla ilgilendiğimi bilen bir ortak tanıdığımız bana Paulina’nın resimlerini gösterdi. Resimlerde hikayeler gördüm, özgün, ilginç, çok özel bir şey. Ve daha fazlasını görmek istedim.

Sanata olan ilgin nereden geliyor?

Çocukluğumdan beri çiziyorum. Daha o zamandan resimlerle hikayeler yaratıyordum. Yüzlerce resim yaptım. Hep sanat okuluna gitmek istemiştim ama kendimi çok yetenekli görmedim. Kişisel bir algı sanırım.

Japonoloji okumayı seçtim. Bu alanda da odaklandığım alan sanat oldu ve Japon sanatı çok fazla açılımlar getirdi. Japon sanatının gördüğünüzden daha fazlasını barındıran gizli, gizemli bir güzelliği var. Görünenden fazlasını hayal etmek durumundasınız. Japon sanatı basit, sade, siz hayal etmek durumundasınız. Bunu her zaman sevmişimdir.

Butoh dansına başlamamla ise kendi sanat çalışmalarım geri geldi. Modern sanat ama özellikle performans sanatı. Butoh estetiği; çok güzel olmayan, görünür olmayan ama içinde gizli bir güzellik barındıran bir tarz. Daha çok içine girdikçe, görsel anatlar, müzik, tiyatro alanını öğrenmeye, yönetmenler ve Butoh dansçılarını araştırmaya başladım.

Böylece sanat, işinin de bir parçası olmaya başladı, öyle mi?

Ben biraz maymun iştahlıyım, çok şey yaşamak, öğrenmek istiyorum. Ama bir taraftan da yaşlanıyorum, tamam belki yüz yaşında değilim ama artık elli yaşındayım. Bunun için üzgün olduğumdan değil, ama dedim ki Anita, fazla zamanın da yok istediğin her şeyi öğrenmek için. O zaman işimi ve sanatı birleştirmek. Neden olmasın? Kendimi geliştirmek ve daha çok kendim gibi insanlarla olmak istedim. Buna özellikle zaman ayırdım, araştırmaya. Dolayısıyla, öncelikle odaklanmayı ve seçmeyi öğrenmem gerekti. Bana iyi gelen şey ne, bunu bulmam. İyi gelen insanlar, hayatlar. Neyi daha fazla keşfetmek istediğimi seçtim. Genellikle görsel sanatlarda. Diğerleri onu destekleyen elemanlar.

Sadece görsel sanatlara mı evsahipliği yapıyor Publink? Butoh’nun senin için çok önemli olduğunu biliyorum.

Keiji Matsuda’nın bir performansını gördüm. Tamamen içindeydi yaptığı işin, çizimin. İlk gördüğüm anda çok birleştirici bir etkisinin olduğunu düşündüm. Geçen yıl, tekrar deneyimlemek istedim. Çok içten, çok kalpten geldiğini düşünüyorum. Paulina’nın eserlerinde de gördüğüm buydu. Gizemli. Katmanlı. Daha çok içine girdikçe, daha çok şey görebiliyorsunuz.

Butoh, benim aracım. Her zaman ilk sırada. Hiç bedensel bir çalışma yapmadığım uzun bir süreden sonra daha güçlü bir keşif arzusu duymaya başladım. Butoh’yla yaşadığım kırılmalar ve açılımlarla beraber hem yaratıcı hem de araç olanın aslında bir ve kendim olduğunu fark ettim.

İnsanı okuyabilir ve hissedebilirim. Bu benim güçlü yanım. Herhangi bir sanat alanıyla sınırlamıyorum kendimi. Kelimelerle ifade edemiyorum. Gizemli bir şeyler bağlantılı olmak, metafiziksel, somut ya da görünür değil, hissetmem lazım. Trendleri takip etmek gibi bir kaygım yok. Ben bunun uzmanı değilim ama benim yaptığım benim hissettiğim şeyle ilgili. Her sanat merkezinin, galerinin kendi tercihleri vardır ve ruhları. Ben de bunu yapabiliyorum. İlginç kişilerle tanışıyorum ve onları başkalarıyla buluşturuyorum. Birliktelik daha büyük büyük bir his açığa çıkarıyor, daha güçlü.

Publink nasıl bir yer? İş ve sanatı nasıl bir araya getiriyor?

Halkla ilişkiler işine başlayalı yirmi yıl oldu ve bunca zamandır çok geniş bir çevrem oldu, çok kişi tanıdım. Bazen, onlar için üzülüyorum. Elimde sanat ve sanatın içinde olmayan kişileri biraraya getirebilecek böyle bir imkan varken de bunu kullanmak istedim. Sanat aslında kişisel gelişimimiz ve işlerimiz içinde ne kadar önemli bir yere sahip bunu göstermek istiyorum. Dolayısıyla, sanatçının da aslında sanatından hayatını kazanabilmesi gerektiğine inanıyor ve bu desteği vermek istiyorum.

Publink, bu anlamda, bir öğrenme ve paylaşma alanı. Sadece işlerin sergilendiği bir sanat gelerisi değil, belki bir galeri bile değil; bir buluşma bir iletişim noktası sanatın deneyimlenebildiği, hatta üretildiği de bir yer.

Son olarak, neden “Gizli Bahçe”? Bu isme nasıl karar verdiniz?

Anita: Aslında “Secret Garden” (Röportajı ingilizce gerçekleştirdiğimiz için bu şekilde ifade ediyorduk serginin adını) Lehçe’de “Sekretne Ogrody”. “Sekretne”, “Secret” kelimesine çok benziyor ama anlamı aynı değil. Gizli gibi değil de daha gizemli, büyülü gibi bir anlamı var. Leh yönetmen Agnieszka Holland’ın aynı isimli bir filmi var. Paulina’nın resimlerindeki ağaçları bu filmdekilere çok benzettim.

Paulina: Bu sırada okulda bir gün çocuklara resimlerimi gösteriyordum. Birisi dedi ki “Hey, senin gizemini çözdüm!”. Bunu Anita’ya anlattığımda o da heyecanla “Evet buldum, Gizli Bahçe” diye serginin ismini buldu. Hatta, tam da bunun üstüne okula gittiğimde, bir de baktım çocuklar okulda bu filmi izliyor; Agnieszka Holland’ın “Gizli Bahçe” filmi. Bu süreç zaten yeterince büyülü.

Son not: Ben hiçe yakın Lehçe bildiğimden söyleşiyi İngilizce yapabilecektik. Paulina iyi İngilize konuşmamasına rağmen, söyleşi ricamı büyük bir açıklıkla kabul etti ve sohbetimiz sırasında da nerdeyse hiç yardım almadan kendini ifade etti. Bu cesareti ve açık yürekliliği ile çok güçlü biri olduğunu ve aslında iletişimin sadece konuştuğumuz dille ilgili olmadığını kanıtladı. Sonsuz teşekkürler.

İlgi çekici ve lezzetli: Maitake mantarı

“Sağlığınız için bol sebze ve meyve tüketin” yaygın bir diyet tavsiyesidir. Fakat bunun yanı sıra “Sağlıklı olmak için daha fazla mantar yiyin” ifadesini daha az sıklıkla duyuyoruz ve eğer araştırmalar incelenirse neden mantarları ilgi odağı haline getirmediğimizi, onu ihmal ettiğimizi merak edebiliriz. Bunun nedeni belki de mantarları sebze grubuna dâhil etmemiz. Oysa mantar biyolojisi incelendiğinde mantarların daha çok meyveye benzediklerini görürüz. Nedeni ne olursa olsun, birçok mantar türü oldukça besleyici ve çoğu ise tıbbi alanlarda kullanılabilir.

Maitake adı, Japonca’da dans eden mantar anlamına gelir. Ayrıca ormandaki tavuk, mantar kralı ve bulut mantarı olarak da bilinir. Latince adı Grifola Frondosa’dır.

Bir Japon efsanesine göre, bir grup Budist rahibe ve odun toplayan halk, ormanda bulunan bir maitake mantarını keşfettikleri bir dağ yolunda bir araya geldi, bu lezzetli mantar keşfini memnuniyetle kutlamak için dans ettiler.

Grifola Frondosa ağırlıklı meşe ağaçlarının dibinde bulunan ancak akçaağaç veya karaağaç gibi diğer ağaçların altında da görülebilmektedir. Maitake mantarları, en çok Birleşik Devletler ve Kanada’nın Kuzeydoğu bölgelerinde bulunur. Ayrıca Japonya, Çin ve Avrupa’daki bazı bölgelerde de görülebilmektedir.

D vitamini

Tüm mantarlar “ergosterol” içerdikleri ve UV ışınlarına maruz kaldıklarında ergosterol D vitamini ve ergokalsiferole dönüştüğü için D vitamini açısından yüksek bir besin kaynağıdır.

Teropatik etkiler

Maitake, Çin ve Japonya’da uzun süredir şifalı bitkiler sınıfında kendine yer edinmeyi başarmıştır. Mantar, mutfaklarda ve ilaç yapımında kullanılmıştır.Mantar hakkındaki gerçek bilimsel araştırmalar 1980 yılında Japonya’da yapılmıştır.

Kanser üzerine etkileri

Maitake mantarının, tümörün büyümesini yavaşlatmanın yanı sıra interlökinlerin ve ayrıca lenfokinlerin üretimini arttırarak kanserin ilerlemesini önleyici bir etkisi vardır.

Bağışıklık Sistemi

Maitake mantarı yüksek miktarda polisakkarit içerdiğinden ötürü düzenli tüketimi elbette ki bağışıklık sistemini güçlendirecektir. Bunun yanı sıra içinde bulunan antioksidanlar nedeni ile vücutta serbest radikallerin bulunması engellenmektedir. Maitake mantarını düzenli tüketen bir kişide kan basıncı seviyesinde güçlü bir dokunulmazlık hâkim olduğu yapılan çalışmalarla saptanmıştır.

Kan şekeri ve kolesterol

Araştırmalar gösteriyor ki Maitake mantarı polisakkarit içeriğinden dolayı kan şekeri ve kolesterolü düzenlemektedir. Özellikle Tip2 diyabet hastaları için önerilen bir besin kaynağıdır. Bunun yanı sıra yapılan araştırmalar insülin direncini düşürerek insülin duyarlılığını arttırabileceğini de göstermiştir.

Obezite

İçerdiği yağsız protein ve düşük miktarda kolesterolden dolayı Maitake mantarı, etkili bir kilo verme ajanıdır. Bu mantar düzenli olarak tüketildiği takdirde bireylerin ihtiyacı olan tek şey düzenli fiziksel aktivitedir.

Kaynak: Mushroom Appreciation, Wild Foodism, Huffington Post, Medical Mushrooms

Sürdürülebilir tarım, beslenme zorlukları ve gıda israfı konusunda yolun neresindeyiz?

25 ülkeyi 58 kritere göre değerlendiren Gıda Sürdürülebilirlik Endeksi verilerine göre Economist Intelligence Unit tarafından hazırlanan Fixing Food raporu, sürdürülebilir tarım, beslenme zorlukları ve gıda israfı olmak üzere üç ana bölümden oluşuyor. Proje, Barilla Gıda’nın ve Beslenme Merkezi’nin (BCFN) işbirliği ile geliştirildi.

Birinci bölümünde sürdürülebilir tarım konusuna değiniliyor. Almanya bu konuda ilk sırada yer alırken, Türkiye 14. sırada yer alıyor. Almanya daha az gübre ve tarım ilacı kullanımı yönünden sürdürülebilir tarım performansında oldukça başarılı. Tarımsal sübvansiyon, üretkenlik ve tarım sistemlerinde çeşitlilik gösteren Kanada ise sürdürülebilir tarım konusunda, ikinci sırada yer almakta. En kötü performansı sergileyen ülkeler arasında ise Hindistan, Birleşmiş Arap Emirlikleri ve Mısır bulunuyor.

Rapor çözüm olarak işlenebilir toprakların korunmasını, gübre ve tarım ilaçlarının kullanımının azaltılmasını, suyun etkili kullanılmasını; hatta tarım bilgisi, bilimi ve teknolojilerine yatırımlar yapılmasını öngörüyor. Tarım sektöründe yer almakta olanların ormanları yok etme ve ağaçları kesme gibi konulara büyük bir hassasiyetle yaklaşmaları da büyük önem taşıyor. Rapor, iklim değişikliğine uyumlu, üretken ve kaliteli ürünlerin yetişebileceği bir tarım için biyoçeşitlilik önceliğinin önemine vurgu yapıyor.

2025’te 8,1 milyar olması beklenen insan nüfusu arttıkça sermaye artışını da tetikleyecektir. Ekonomik büyüme her ne kadar uzun ve sağlıklı bir yaşam anlamına gelse de, gıda sistemine dair kimi da sorunları beraberinde getirecektir. Günümüzde milyonlarca insanın  beslenme alışkanlıkları, gitgide değişiyor. İnsanlar; meyve ve sebze gibi besinler tüketmek yerine et, şeker, yağ ve işlenmiş gıda tüketmeyi tercih ediyorlar. Bu da gıda sistemi temelleri üzerinde bir baskı oluşturuyor. Gelişmekte olan ülkeler, kalorisi ve proteini yüksek gıdaları daha sık tüketiyorlar. Bu, dünyanın ilgilenmesi gereken önemli durumlardan yalnızca bir tanesi.

Raporun ikinci bölümü beslenme zorlukları konusuna değiniyor. Fransa, Japonya ve Güney Kore bu endeksin ilk sırasında yer alıyor. Türkiye ise 19. sırada bulunuyor. Fransa’nın ilk sırada yer alıyor olmasının nedeni, yetersiz beslenme yüzdesinin düşük olması. Beslenme zorluklarının en çok olduğu yerlerse Hindistan, Nijerya ve Güney Afrika. Endeksin sonunda yer alan Hindistan’da yetersiz beslenme ve yanlış beslenme bu zorlukları tetiklerken, Güney Afrika’da fastfood türü gıdaların çok satıyor olması ve insanların sağlıklı gıdalar almak için alım gücü olmaması beslenme sorunlarına zemin hazırlıyor.

Etiyopya, Kolombiya, Çin ve Hindistan yetersiz beslenme konusunda ilk sıralarda yer alırken; Amerika, Suudi Arabistan ve Birleşmiş Arap Emirlikleri obeziteden ve fazla kilolardan yakınıyor. Beslenmeyle ilgili olumsuz faktörler, henüz beş yaşına bile basmamış olan çocukların yüzde 45’inin ölümüne neden olmaktadırlar. Öte yandan, gelişmekte olan ülkelerdeki çocuklarda ve gençlerde yoğun miktarda kilo artışı gözlemlenmekte. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 8,1’den yüzde 12,9’a yükselmiş durumda. Kız çocuklarında ise bu oranın yüzde 8,4’ten yüzde 13,4’e çıkmış olduğu görülüyor. Rapor yetersiz beslenmeye çözüm olarak gıda takviyesi yapılmasını ve özellikle anne ve çocuklar için eğitim kampanyaları yürütülmesini öneriyor. Obeziteye ve aşırı kiloya karşı ise şeker, yağ ve tuz gibi ürünlerin daha az tüketilmesi öneriliyor.

Günümüzde 795 milyon insan yetersiz beslenme mağduruyken, 2,1 milyon insan ise aşırı kiloyla veya obeziteyle mücadele ediyor. Bahsi geçen rapor, Milan Protokolü’nün önerilerini şu şekilde sıralıyor: Herkese yeterli, güvenli ve besleyici gıdalar sağlanmalı; yetersiz beslenme sona erdirilmeli; gıda üretim sistemleri daha üretken, etkili, sürdürülebilir ve dirençli olmalı; çiftçilere ve küçük çaplı firmalara erişim sağlanmalıdır.

Raporun üçüncü bölümünde ise gıda kaybına ve israfına değiniliyor. Fransa, bu konuda ilk sırada yer alıyor. Bu durum ülkenin israf konusunda uygulamakta olduğu yenilikçi politikalardan kaynaklanmaktadır. Türkiye ise bu endekse göre 20. sırada yer alıyor.

Gelişmiş ülkelerde gıda israfı, perakendeci ve tüketici düzeyinde meydana gelmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise öncelikli olarak çiftlikten, satış öncesi evreden, kuraklıktan ve doğal afetlerden, yetersiz yol altyapısından, depolama veya soğutma sistemleri eksikliğinden kaynaklanmaktadır.

Kişi başına düşen yıllık gıda israfı yönünden en çok israf yapan ülkeler Suudi Arabistan, Endonezya, Amerika ve Birleşmiş Arap Emirlikleri’dir. En çok tüketici israfı zengin ülkelerde yapılmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise gıda kaybı, gıda daha tüketicinin eline ulaşamadan yaşanmaktadır.

Dünyadaki gıda miktarının üçte biri olan 1,3 milyar ton gıda, ya tüketicinin eline ulaşamadan ya da kasıtlı olarak israf ediliyor. Bu sayı, yıllık 750 milyar dolara tekabül ediyor. Bir yandan durum böyleyken, diğer yandan açlık yaşayan insanların sayısı 795 milyonu bulmuş durumda. Elbette bu israfın başka yansımaları da var. Üretilen ama yenmeyen gıdaların karbon ayak izleri, atmosfere gönderilen 3,3 milyar ton sera gazının salımı anlamına geliyor. Eğer kaybedilen ya da israf edilen gıdaların dörtte biri saklanmış olsaydı, bu miktar dünyadaki tüm aç insanları doyurmaya yetebilirdi.

Rapor gıda kaybı ve israfını önlemek için yapılabilecekleri şu şekilde sıralıyor: Ürünler üzerine daha net son kullanma tarihleri yazılmalı, perakendeciler tarafından bağış yapılmalı, tüketici eğitilmeli ve zarar gördüğü için kaybedilen gıdalar dönüştürülmelidir.

Aslında dünyada yeteri kadar gıda var. Önemli olan ise bu gıdayı dağıtmak ve bu gıdalara eşit derecede erişim sağlamaktır. İnsanların bu konuya olan duyarlılığı, giderek artıyor. Bu konuda bir şeyleri değiştirebilmek adına, hepimizin öncelikle gıda israfından kaçınması; sonrasında ise israfı tamamen ortadan kaldırmaya yönelik girişimlerde bulunması gerekiyor. Rapor, israf konusunda tüketici eğitiminin öneminin altını çiziyor.

İsraf konusu görmezden gelinemeyecek kadar önemli bir konu. İnsanlığın devamlılığı için en hayati gereksinimlerden biri olan gıdanın mevcut durumu konusunda bireyler israfın ölçüsü konusunda bilgilendirilmeli, bunun ciddiyetini anlamalı ve çözümü için eğitilmelidirler. Ayrıca üreticilerin ve satıcıların bağış yapma, geri dönüştürme ve israfı önleme konusunda güdülenmesi şarttır. Gıda kaybı ve israfını önlemek ekonomik açıdan tasarruf sağlar; hatta üzerinden para kazanmaya bile olanak tanıyabilir. Bu konularda insanların bilinçlenmesi gerekmektedir. Devletler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve satıcılar, tüketici duyarsızlığının üstesinden gelebilmek için, bireylerin ekonomik anlamda tasarruf etmeleri ve daha az israf yapmaları konusunda birlikte çalışmalıdırlar.

Dünyamız farklı yaşamlara tanıklık ediyor. Bir tarafta bir şeylerden bol miktarda bulunuyor ve değeri bilinmiyorken, diğer tarafta o şeyin özlemi yaşanıyor. Konu gıda olunca ise durum daha üzücü bir hal alıyor. Bizlerin, hiç değilse bireyler olarak yapması gereken, bu konularda bilinçlenmek, okumak, çevremizi bilinçlendirmek ve bununla kalmayıp sorunları çözüme kavuşturmak adına bir eylemde bulunmaktır. Mesela işe kendi yaptığımız israfa son vererek başlayabiliriz. Bunları aşmamız içinse önümüzde epey uzun bir yol var gibi görünüyor.

Kaynak: Food Sustainability

Başlık Görseli telif: Genevieve Simms

Yılbaşına özel 5 vegan Antakya lezzeti

Bine yakın lezzeti bünyesinde barındıran Antakya Sofrası, kendine has mezeleri, çorbaları, tatlıları, hamur işleri, kurabiyeleri ile ülkemizin en zengin mutfaklarından biridir. Vegan olmayan tarifleri de rahatlıkla vegan tarifler haline getirebilirsiniz. İşte size birbirinden güzel 5 vegan Antakya lezzeti:

Babagannüş

Mardinlilerin Ebugannüş dedikleri Babugannüş’e Antakya’da Ğannüş de denildiği oluyor. Ğannüş Arapça’da sevgi isteyen, sevimli anlamlarına geliyor.

Malzemeler:

  • 2 adet közlenmiş patlıcan
  • 2 adet közlenmiş yeşil biber
  • 2 adet közlenmiş kırmızı biber
  • 1 adet közlenmiş büyük boy soğan
  • Mevsim yaz ise közlenmiş domates
  • Yarım demet maydanoz
  • 3 diş sarımsak
  • Nar ekşisi

Yapılışı: Tüm közlenmiş malzemeleri doğrayın, sarımsakları inceleşene kadar ezin. Tüm doğradığınız malzemeleri karıştırın. Maydanozu ince ince doğrayın. Daha sonra üzerine nar ekşisi, isteğe göre bir tatlı kaşığı zeytinyağı ilave edin. Babugannüş’ünüz hazır!

Muhammara

“Kırmızılaştırmak” anlamına gelen Muhammara, kahvaltılarda, yemeklerde en sık kullanılan Antakya Mezesi’dir.

Malzemeler:

  • 1 çay bardağı kadar domates salçası

  • 1 çay bardağı kadar biber salçası (Tatlı ya da acı)

  • Yarım çay bardağı hakiki zeytinyağı

  • 1 su bardağı ezilmiş ceviz

  • 4 diş sarımsak
  • 1 yemek kaşığı zahter(kekik)

  • 1 çay kaşığı karabiber

  • 1 çay kaşığı kimyon
  • 1 tatlı kaşığı kırmızı biber

  • 1 tatlı kaşığı limon suyu

  • 1 tatlı kaşığı nar ekşisi

Yapılışı: Bütün malzemeleri iyice birbirine yedirin. Karışımı cam bir kavanoza ağzı sıkı bir şekilde alın. Bir buçuk saat kadar buzdolabında bekletin. Muhammaranız hazır!

Fellah köftesi 

Antakya’nın en sevilen yemeklerinden biri olan Fellah Köftesi’ne tadını veren sosudur, bunu hatırlatalım.

Malzemeler:

  • 3 çay bardağı köftelik bulgur
  • 1 yemek kaşığı biber salçası
  • 2 yemek kaşığı un
  • 1 çay kaşığı kimyon
  • 1 çay bardağı sıcak su
  • 1 çay kaşığı tuz
Sosu için malzemeler:
  • 1 tatlı kaşığı domates salçası
  • 2 tatlı kaşığı biber salçası
  • 6 diş sarımsak
  • Yarım çay bardağı zeytinyağı
  • 1 çay kaşığı tuz
  • 1 adet kuru soğan
  • 2 tatlı kaşığı nar ekşisi
  • Üzerine: Yarım demet maydanoz

Yapılışı: Bulgur, biber salçası, kimyonu bir çay bardağı sıcak suyu ilave edip bir kaba alın. Bu malzemeleri karıştırmadan 20 dakika dinlendirin. Sonra karıştırma kabına unu da ekleyerek tüm malzemeyi karıştırın ve yoğurun. Bu hamur hafif cıvık olacak, korkmayın!

Bir yandan kaynayan suya bir çay kaşığı limon suyu, zeytinyağını ilave edin. Köfteleri kaynayan suya atın. Köfteler kaynayadursun, biz bir yandan yemeğe asıl lezzetini veren Fellah Köftesi sosunu hazırlayalım. Sarımsak ve soğanı ince ince doğrayın, normalde soğan ve sarımsak yağda kızartılır ancak ben kızartmak yerine kaynar suda yumuşatıyorum. Daha sonra salçayı ilave edin. 6-7 dakika kadar bu karışım ocakta kıvamlaşsın. Nar ekşisini de ilave edin ve tüm bu sos malzemesini karıştırın.

Köftelerin suyunu süzün ve bir servis tabağına alın, sosu da üzerine ilave edin ve hepsini birden karıştırın. Son olarak, maydanozları servis tabağının üzerine ekleyin. Fellah köfteniz hazır!

Humus

Hem protein, hem vitamin mineral deposu humus, Antakya’dan!

Malzemeler:

  • 300 gram kuru nohut
  • 2 çay bardağı tahin
  • 2 adet limonun suyu
  • 4 diş sarımsak
  • Zeytinyağı
  • Pul biber
  • Kimyon
  • Sumak
  • Maydanoz

Yapılışı: Bir gece önceden ısladığınız nohutları yumuşayıncaya kadar kaynatın. Bir çay bardağından az suyu ilave edip blendırdan geçirin. Ben blendır kullanmıyorum. Annelerimizin demir süzgeçleri olur, makarna süzmek için, onda kol kuvvetiyle sıcak su da kullanarak nohutları eziyorum. Bu şekilde elin değdiği bir tarifin daha lezzetli olacağını düşünüyorum. Nohutları süzgeç yardımıyla ezdikten sonra, tahini, limon suyunu ekleyip karıştırın. Maydanozu ve sumağı üzerine serpiştirin. Humusunuz hazır!

Vegan şıhıl mahşi

“Dolmaların şahı” anlamına gelen bu Antakya yemeği aslında vegan değil ancak ben bu tarifi veganlaştırdım.

Malzemeler:

  • 6 adet küçük kabak
  • 1 iri soğan
  • Yarım kilo karnabahar (Karnabahar yerine mercimek, soya kıyması gibi içerikler de kullanılabilir.)
  • 2 yemek kaşığı domates salçası
  • Karabiber
  • Sarımsak

Yapılışı: Kabakların başlarını kesin, kabuklarını soymanıza gerek yok, kestiğiniz başları atmayın, bunları kabağın ağzını kapatmada kullanacağız. Normalde bu yemekte kabaklar kızartılır, ancak ben kabakları çok yumuşak olmayacak, diri kalacak şekilde kaynatmanızı öneririm. Bir yandan karnabaharı yine çok yumuşak olmayacak şekilde kaynatın. Kabakların içine dolma oyacağı ile delik açın. Karnabaharı az salça ile karıştırıp kabakların içine yerleştirin. Kabakların kestiğiniz başları ile kabakların ağzını kapatın. Ayva dilim şeklinde doğradığınız soğanlarla beraber yağlı kağıt yerleştirdiğiniz fırın tepsisine kabakları dizin. 180 derecede pişirin.

Piştikten sonra salçayı, karabiberi, içine bir su bardağı kaynamış su ilave edin ocakta bir taşım kaynatın, karışım biraz soğuduktan sonra sarımsakları ilave edin. Daha sonra bu karışımı kabakların üzerinde gezdirin. Vegan Şıhıl Mahşiniz hazır!

Afiyet olsun.

2016’dan “Başka bir spor hâlâ mümkün” dedirten 10 olay

Futbol başta olmak üzere spor dünyası 2016 yılında da geçmiş yıllarda olduğu gibi şiddetten ırkçılığa, cinsiyetçilikten, doping ve siyasetin spora karışmasına kadar türlü sorunla uğraştı. Ama binbir sorunla boğuşurken, spor dünyasına nefes aldıran, bu dünyada da halen güzel insanlar ve umut var dedirten olaylar da yaşandı.

Irkçılığa ve engellilerin yok sayılmasına karşı sessiz tezahürat

Toplumsal olaylara duyarlılığı ve yaratıcılığıyla bilinen Beşiktaş taraftarı, bu kez de tüm dünyanın dikkatini çekecek bir organizasyon yaptı. Benfica ile oynanan Şampiyonlar Ligi maçında hem ırkçılığa hem de engellilerin yaşadığı sorunlara dikkat çekmek için 1 dakika boyunca sessiz tezahürat gerçekleştirildi, tezahürat el ve beden dilini kullandı.

Çocuklar ölmesin maça gelsin pankartıyla barış çağrısı

Amed Sportif ve Fenerbahçe arasında oynanan Türkiye Kupası maçında takımlar sahaya “Çocuklar Ölmesin Maça Gelsin” pankartıyla çıktılar. Her gününün şiddetle geçtiği bir yılda anlamlı bir çağrı olarak hafızalara kazındı.

Gümüşlükspor’dan Ali İsmail Korkmaz’lı sezon açılışı

Geçen yıl Muğla Amatör Küme’de şampiyon olup Süper Amatöre yükselen, başkanlığını oyuncu Nejat İşler’in yaptığı Gümüşlükspor sezon açılışında bir açıklama yayınladı ve takım, endüstriyel futbola karşı duruşunu gösterdi. “Gümüşlükspor olarak, etiketlerini emek, hak, insanlık, sevgi, barış gibi kavramların oluşturduğu bir hikâye yazmak istiyoruz” denilen açıklama stadda okunurken, Nejat İşler ve taraftarların tişörtünde ise Ali İsmail Korkmaz vardı.

İzlanda futbolu ve taraftarlarıyla dünyaya kendini aşık etti

2016’nın en sempatik takımı ve taraftar grubu kim miydi? Tabii ki İzlanda. Neredeyse herkesin ortak cevabı İzlanda olabilir dünyada. Avrupa Şampiyonası’nda hem futbollarıyla sempati topladılar, hem de taraftarların tribündeki güzel şovlarıyla, fanatizme ve çirkinliklere prim vermemesiyle.

Acı kaza sonrası tüm dünyada dayanışma

Bu yılın en acı olaylarından biri Brezilya takımı Chapecoense’nın yaşadığı uçak kazası idi. Nerdeyse tüm takımın ölümüne neden bu acı olay sonrası tüm dünyada kulüple ve Brezilyalılarla örnek bir dayanışma örneği sergilendi. Keşke bu acı yaşanmasa ve bu dayanışma eksik kalsaydı da dedirtti.

1860 Münih ve St. Pauli’de “Faşiste Irkçıya Yer Yok”

Almanya’da futbol tribünlerde ırkçı ve faşist yapılanmalara karşı mücadele bu yıl da sürdü. Bundesliga 2 takımlarından 1860 Münih’in ırkçılık ve aşırı sağla mücadele kapsamında hazırladığı el ilanlarında, statta maçları izlemek isteyen taraftarların kullanması yasak olan sembol ve işaretlere yer verildi. Kulübün internet sayfasından yapılan açıklamada, bazı kişilerin, mavi-beyazlı kulübü aşırı sağcı siyasi tutumunu yaymak için kullandığı bilgisinin alındığı belirtilerek, 1860 Münih Kulübünde aşırı sağ düşüncenin hiçbir şekilde yeri olmadığı ifade edildi.

Almanya’da ırkçılığa ve her türlü ayrımcılığa karşı tutumuyla bilinen St. Pauli takımı da Şubat ayında çıktığı RB Leipzig maçına üzerinde “Faşistlere Futbol Yok” formasıyla çıkmıştı.

Tribünlerde “Göçmenler Hoşgeldiniz” pankartıyla destek

Göçmenlerin yaşadığı sıkıntılar ve onlara özellikle Türkiye ve Avrupa ülkelerinde gösterilen ırkçı tutum, yılın kahredici olaylarının başındaydı. Ama Avrupa’da birçok tribün de göçmenlerle dayanışma gösterdi, “Welcome Refugees-Göçmenler Hoşgeldiniz” diyip bu insanlara sahip çıktı.

Celtic’in Filistin bayrağı cezası için harçlıklarını verdiler

İskoçya temsilcisi Celtic ile İsrail ekibi Hapoel Beer Sheva arasında oynanan maçta sosyalist görüşleriyle tanınan Celtic taratarları Filistin bayrağı açtı. UEFA, bu nedenle İskoç kulübünü 10 bin euro para cezasına çarptırdı. Ceza henüz açıklanmamışken, Batı Şeria’da bulunan Ed-Dehişa Mülteci Kampı’ndaki yüzlerce Filistinli çocuk ise, Celtic’e verilmesi beklenen para cezasını ödemek için harçlıklarını çoktan bağışlamıştı.

Şortlu eylemle kadına şiddete karşı duruş

çArşı grubu, kadına yönelik şiddete de sık sık ses çıkarıyor. Beşiktaş’ta Köyiçi Meydanı’nda bir araya gelen grup, şort giydiği için şiddete uğrayan Ayşegül Terzi’ye destek vermek ve yaşananları protesto etmek amacıyla şortlu eylem yaptı. “Hayat siyasetten büyüktür” başlıklı metinde şu ifadelere yer verildi:”Bu eylem bireysel bir çağrı ve bir kız çocuğu babasının insani bir eylemidir. Eylem toplumu ayrıştırmak yerine bütünleştirme gayreti içindir. Eylem her ne sebeple olursa olsun bir kadına yönelik şiddet eylemi vuku bulduğunda ister şortlu olsun ister inancı veya kişisel tercihi gereği ne şekilde giyinmeyi tercih ederse etsin kadına şiddeti izlemeyin, seyirci olmayın, kabullenmeyin demek içindir.”

ABD’de ırkçılığa karşı maçlarda sivil itaatsizlik

ABD’de ırkçılık ve polis şiddetine sporcular da protestolar düzenledi. Eylem dalgasını  NFL (Amerikan Futbol Ligi) takımı San Francisco 49ers’ın oyuncusu Colin Kaepernick başlatmıştı ve ulusal marş okunurken ayağa kalkmamıştı. Futbolcu Megan Rapinoe, ABD-Hollanda maçında ulusal marş sırasında ayağa kalkmayarak ırkçılığa karşı eylem yaptı. NFL ve NBA’de bu protestolar sürdü, gündemi belirledi, farkındalık yarattı.