Ana Sayfa Blog Sayfa 347

Bilimin görmediğimiz yüzü: Toplama kampları ve acı

Holokost, Adolf Hitler liderliğindeki Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi, yönettiği Nazi Almanyası döneminde, işgal edilen sınırlar içerisindeki yaklaşık 6 milyon Yahudi’nin yanı sıra Romanlar’ın, engellilerin, Sovyet tutsakların, Polonyalılar’ın ve eşcinsellerin sistemli ve acımasız biçimde üzerlerinde deneyler yapılıp öldürüldükleri, insanlığın utancı olan soykırımdır.

Starved prisoners, nearly dead from hunger, pose in concentration camp in Ebensee, Austria. The camp was reputedly used for “scientific” experiments. It was liberated by the 80th Division. May 7, 1945. Lt. A. E. Samuelson. (Army)

1933-1945 yılları arasında, Nazi Almanyası milyonlarca kurbanı hapsedebilmek için yaklaşık yirmi bin kamp kurdu. Bu kamplar; zorla çalıştırma kampı, geçiş istasyonları olarak kullanılan geçici yerleşke ve esasen sadece katliam için inşa edilen imha kampı gibi pek çok biçimde kullanıldı. Auschwitz, toplama, zorunlu çalıştırma ve imha kamplarından oluşan en büyük kamptı. Bazı Alman doktorlar bu toplama kamplarındaki binlerce esir üzerinde insanlık dışı tıbbi deneyler gerçekleştirdi. Kampa getirilen Yahudiler arasında inceleme yapılır, sağlıklı görünenler, üzerlerinde deney yapmak ya da zorla çalıştırılmak üzere ayrılırve geride kalanlar ise gaz odalarında ölüme gönderilirdi. Gaz odalarında karbonmonoksit ya da Zyklon B (fareleri ve haşereleri öldürmekte kullanılan yüksek tesirde zehirli böcek ilacı) kullanılırdı.

Üçüncü Reich, (İmparatorluk) döneminde yapılan deneyler üç kategoriye ayrılırdı:

Birinci kategori deneyleri

Dr. Sigmund Rascher tarafından Dachau’daki kampta yapıldı. Alman Hava Kuvvetleri’ne bağlı personellerin bedenlerinde oksijenli ve oksijensiz paraşütlü atlama esnasında gerçekleşebilecek, fiziksel farklılıkları gözlemlemek ve personelin uçaklardan atlayabileceği tehlikeli üst sınırı tespit edebilmek için, düşük irtifa odaları kullanarak, Yahudileri yüksek basınç altında iç organları patlayana kadar tutuyorlardı. Hipotermi için bir tedavi yöntemi bulmak amacıyla Yahudi mahkûmlara kamuflajlar giydirip onları içi buzlu su dolu küvetlerde bekleterek, donarak ölmeden önce kaç dakika yaşayabildiklerini araştırdılar. Bu deneydeki asıl amaç, Kuzey Buz Denizi’nde düşman atışlarına maruz kalan, Alman pilotların soğuk suda kaç dakika hayatta kalabileceklerini öğrenmekti. Dr. Sigmund Rascher önce Dachau’da, sonra Auschwitz’de bu deney ortamını kurarak, toplam 300 denek kullanmıştır. Dachau’da, Dr. Hans Eppinger tarafından çingeneler üzerinde deniz suyunun içilebilmesine ilişkin deneyler yapılmıştır. Deniz suyu hiç değiştirilmeden deneklere verilmiş, deneklerde ciddi patolojik vakalar ve ölümler gözlemlenmiştir.

İkinci kategorideki deneyler

Nazi doktorları tarafından Alman Askeri ve İşgalci Personelinin sahada karşılaştığı yaralanmalara ve hastalıklara çare bulabilmek için yapıldı. Doktorlar, deneklerin akciğerlerine tüberküloz bakterisi enjekte edip bakterinin gelişim evrelerini kaydettiler. Buchenwald’de bir araştırma ekibi, Rus mahkûmlara fenol, benzin ve siyanür bileşiminden oluşan bir ilaç enjekte ederek deneklerin ölüm sürelerini ölçtü. Ravensbrueck kampında, Dr. Herta Oberheuser tarafından sülfanilamid deneyleri yapıldı. Sağlıklı Yahudi denekler üzerinde savaş yaraları açıp daha sonra bu yaraların kangren ve tetanos olmaları sağlanmış, açık yaralarda sülfanilamid kullanılarak tedavi evreleri izlenmiştir. Natzweiler ve Sachsenhausen’de, panzehir test etmek için esirler, fosgen ve hardal gazına maruz bırakıldı.

Üçüncü kategorideki deneyler

Nazi dünya görüşünün ırksal ve ideolojik öğretilerini iletmek için Josef Mengele (ölüm meleği) tarafından Auschwitz’de yapıldı. Kampa gelen tüm ikiz çocukları ve cüceleri diğer tutsaklardan ayırıp üzerlerinde farklı deneyler yaparak, kalıtımsal faktörlerin etkisini ölçtü. İkizlerin kanını birbirlerine enjekte ederek hematolojik ve fizyolojik tepkileri ölçtü, çoğunda ikizlerin biri veya ikisi şiddetli ağrılar ve yüksek ateş yaşadı. Kimisinin gözüne mürekkep enjekte ederek, göz rengi genetiğinin değişip değişmediğini incelemeye çalışmış ve deneklerin enfeksiyon kaparak kör olmalarına sebep olmuştu. Birçok ikizi uyuşturma gereği duymadan ameliyat etmiş ve bir ikizin uzuvlarından birini kesip diğer ikize dikmeye çalışmıştı. İkizlerden biri deneyde ölürse, diğeri gaz odasına gönderilirdi. Mahkûmların midelerini hiçbir anestezi yöntemi uygulamadan çıkarıp yemek borusuyla ince bağırsağı birleştirerek, bu şekilde yaşayıp yaşamayacaklarını kontrol ediyordu. Ayrıca farklı ırkların hastalıklara karşı ne tepkiler verdiğini araştırmak üzere Romanlar’ın üzerinde serum imali deneyleri yapmıştı.

O dönemi yaşayan tanıklardan birkaçının anlattıkları ise şöyle:

1940-44: Fransa’nın işgalinin ardından, 6 hafta içinde Alman ordusu tarafından yakalandım. Diğer savaş esirleri gibi ben de Reich (İmparatorluk) için zorunlu çalıştırıldım. Subaylardan birini öldürmekle tehdit etmemin cezası olarak, Nazi doktorların “tıbbi deneyler” yaptığı hastanede çalışmaya zorlandım. Erkekleri hadım ederken, kırık kemikleri “araştırmak” üzere, esirlerin parmaklarını pres makinesinde ezdiklerinde yanlarındaydım. Esirlerin çoğu, söz konusu ameliyatlarda hayatını kaybetti. Göğüslerinin her ikisi de alınırken izlemesi için, kadının birinin göz kapakları dikilmişti.

Claude J. Letulle

1940-1945: 6 yaşıma girmeden kısa bir süre önce, ailem Auschwitz’den Theresienstadt gettosuna sevk edildik. Kampta 70917 numaralı esirdim. Kardeşimden zorla ayrılarak hastaneye götürüldüm. Röntgene girdim ve boynumdan kan alındı. Bir defasında kayışla masaya bağlayıp bıçakla kestiler. Kusma ve ishale yol açan enfeksiyonlara yakalandım. Enfeksiyon nedeniyle hastanede yatarken, subaylar hastaları öldürmek için götürmeye geldi. Bakımımla ilgilenen hemşire beni uzun eteğinin altında sakladı ve subaylar gidene kadar sessiz kaldım.

Renate Guttman

Auschwitz-Birkenau’daki krematoryumu anlatıyor: Kampın kendisi, gerçekten de ölüm fabrikasıydı. Birkenau’da dört krematoryum, iki gaz odası, yolun iki yanında da ikişer krematoryum, iki gaz odası vardı. İki gaz odası, iki krematoryum… Tren yolu krematoryuma doğru, krematoryumun yakınına gidiyordu. Kampın her yerinden görülebiliyordu. Yalnızca dumanı değil, alevleri görebiliyordunuz. Çatıdan bakınca alevler görünüyordu. İnsanlar iskeletten, dumandan ibaretti yalnızca. Kilolu kalan insanlar olduğundaysa alev çıkıyordu.


Miso (Michael) Vogel

Ne toplama kamp sistemi kurbanlarının ne de ölüm yürüyüşlerinde hayatını yitirenlerin sayısını tahmin etmek mümkün; ancak, toplama kamplarında insanlık dışı koşullar altında köle işçilik, açlık ve hastalıklar sonucunda ölenlerin sayısı 500 bin ila 750 bin kişi arasında değişmektedir. Toplamda ise 6 milyonun üzerinde kişinin öldürüldüğü varsayılmaktadır.

Her ne kadar günümüz tıp bilimine olumlu katkılarından bahsedilse de bu, yapılanların insanlık suçu olduğu gerçeğini değişmez. O insanların yaşadıklarını, çektikleri acıları tahayyül edebilmemiz ne yazık ki mümkün değil.

Kaynak: ushmm.org

 

 

 

Sanrılar, gizem, ayinler ve vahşet: Sahnede acıyla arınmak

“İnsan aklı, kavramların arasında hastadır.”

Çağdaş tiyatroya öncülük etmiş ve kendinden sonra gelen sanatçıları etkilemiş Antonin Artaud, insanı tüm çıplaklığıyla ortaya koymak ister. Ona göre insan çirkinlikleri, acıları ve bitmek bilmez tüm istekleriyle sahneye çıkarılmalıdır. Artaud, toplumun insan üzerinde yarattığı baskıyı reddeder. Kurallar yüzünden bastırılan cinsel istekler, hatta gizlenmeye çalışılan saldırganlık eğilimi, insanı özünden uzaklaştırır. Kendi olmayı başaramamış bir insan topluluğuysa son derece sıkıcı ve sahtedir. Artaud, insanların yüzündeki maskeyi boş verip bilinçaltına sakladıklarıyla ilgilenir ve ona göre bu, son derece acı bir durumdur!

Artaud, bilinçaltına inebilmek için tiyatroyu önerir. Önerdiği tiyatro, tüm kalıpları yıkan türde olacaktır. Amaç, insana engel teşkil eden araçları ortadan kaldırmaktır. Bu araçlar arasında sosyal kurumlar, toplum düzeni, dil ve edebiyat vardır. Artaud, insan bedeninin de kısıtlayıcı olduğundan söz eder. Bu yüzden sahnede, kullanılagelen beden dilini de yıkmak ister.

“Ben, jest ve davranış dilinin, dansın, müziğin bir kişiliği açımlamasının, bir oyuncunun insanlarla ilgili düşünceleri anlatmasının, bilincin açık ve kesin durumlarını sergilemesinin sözlü dile göre daha zor olduğunu elbette biliyorum, ama tiyatronun, bir kişiliği açımlamak, insansal ve tutkusal, güncel ve ruhsal nitelikli sorunların çözümü için var olduğunu söyleyen kim? Zaten günümüz tiyatrosu bu sorunlarla doludur.”

(Yaşayan Mumya)

Artaud’yu farklı bir arayışa çeken ilk etki, Bali Tiyatrosu olmuştur. Bu tiyatronun ayinsel tarafı, Artaud’yu etkiler. Danslar ve kullanılan beden dili, onu yeni bir yaratım sürecine götürür. Bundan sonra, Batı tiyatrosunu reddeder. Artık büyüsel olanın etkisine girmiştir ve dayatılan gerçekçilikten kaçmak ister. Onun için köklere, dolayısıyla da ritüellere dönüş önemlidir. Bilinç ve akılla gelen kısıtlamaları tiyatrosunda görmek istemez. Bu sebeple ortaya “Vahşet Tiyatrosu” fikri çıkar. Vahşet Tiyatrosu, seyirciyi kendisiyle yüzleşmeye zorlar. Burada “vahşet”, fiziksel bir tavırdan ziyade ahlaki ve ruhsal bir durumu ele alır.

“Vahşet’ diyorum ya, herkes önce, hepimize özgü o her şeyi aşağılama alışkanlığıyla ‘kan’ anlamına geldiğini düşünüyor. Ama bence ‘Vahşet Tiyatrosu’ zor tiyatro ve öncelikle yabanıl tiyatro demektir. Ayrıca, gösterim düzeyinde, öyle birbirimizin gövdesini parçalayarak, testereyle organlarımızı biçerek ya da bazı Asur imparatorlarının yaptığı gibi ulakla kutularda insan kulağı, kıyılmış insan burnu ya da boğazı göndererek, birbirimize karşı girişebileceği bir vahşet söz konusu değil, bundan daha korkunç ve zorunlu, nesnelerin ve olayların bize karşı girişebileceği bir vahşet söz konusudur. Bizler özgür değiliz. Ve gökyüzü başımızın üstüne düşebilir. Tiyatro da bize önce bunu öğretmek için yaratılmıştır.”

(Tiyatro ve İkizi)

Artaud için şiddet, özgürleşme biçimlerinden biridir. Vahşet ve şiddet kavramları, bizlerin arınmasını sağlayacaktır. Bu sayede kişi, bir iç hesaplaşmaya gidecektir. Bu hesaplaşmaysa fiziki olmasa da, ruhsal bir acı duyulmasına neden olacaktır. Bu acının ortaya çıkışı, maskelerimizi savurmamız anlamına gelir.

“Tiyatro ve Veba”

Batı tiyatrosu, insan denen katmanlı canlının küçücük bir alanına değer. Ana temayı, bireylerin ruhsal problemleri ya da toplumsal sorunlar oluşturur. Ona göre bu başlıklar, bilinçaltının ortaya çıkmasına ket vurur. Artaud yıkıcı bir sahne dilinin, bireyde duygu boşalması yaşatıp, bilinçaltına yönlendireceğini düşünür. İşte bu noktada, “veba” fikrini ortaya atar. Tiyatronun da veba gibi insanı saran, hesaplaşmaya götüren ve onu acıtan bir yapıda olması gerektiğini savunur. En sonunda bu acı, kişinin özgürleşmesini sağlayacaktır.

“… bulaşıcı olduğundan değil, veba gibi bir kişi ya da kitle üzerinde ruhun tüm sapkın olanaklarını yoğunlaştıran gizil bir acımasızlığın derinliğinden dışarıya doğru fışkırmasından açınlama, öne çıkış olmasındandır. Veba gibi tiyatro da kötülük zamanıdır, karanlık güçlerin utkusudur, bu güçleri, daha derin bir güç sönünceye dek besler.”

(Tiyatro ve İkizi)

“Tiyatro vebaya benziyorsa, bu onun geniş topluluklar üzerinde etkili olmasından ve onların yaşamını aynı yönde altüst etmesinden değildir yalnızca. Tiyatroda da, vebada olduğu gibi, hem yengi hem öç alma duygusuna değin bir şeyler vardır. Vebanın geçtiği her yerde kendiliğinden tutuşturduğu yangın, çok iyi sezinlendiği gibi, hem yengi hem öç alma duygusuna değin bir şeyler vardır. Vebanın geçtiği her yerde kendiliğinden tutuşturduğu yangın, çok iyi sezinlendiği gibi, geniş bir tavsiyeden başka bir şey değildir. Veba, uyuyan imgeleri, sinsi bir düzensizliği alır, onları ansızın en ölçüsüz jestlere dek vardırır; tiyatro da jestleri alır ve onları çileden çıkarır; veba gibi o da var olanla olmayan, olabilirliğin gücüyle maddeleşmiş doğada var olan şey arasındaki zinciri yeniden yaratır… Çünkü tiyatro, ancak olanaksız olanın görünür biçimde olası kılındığı ve sahneye geçen şiirin gerçekleştirilen simgeleri beslemeye ve kızıştırmaya başladığı anda gerçekleşir.”

(Tiyatro ve İkizi)

Yeni bir dil: Tiyatro ve İkizi

Artaud’ya göre dil eskimiştir. Geleneksel olan bu dilin yıkılması gerekmektedir. Yeni tiyatro dili, gerçek olanla düşsel olan arasında kalmalıdır. Bu dil, ilkel yanın ortaya çıkmasını sağlar. Dili tiyatrodan silmese de, mutlaka işlevinin değişmesi gerektiğini savunur. Tiyatro ve İkizi’nde, metnin yeri çok azdır. Artık sahne dilinde sanrılar, gizem, ayinler ve vahşet vardır. Jestler, soluk, ses, ışık ve çığlık ana ögelerdir. Yüzyıllardır savunulan metin şiirselliğini bir kenara bırakır çünkü sahne kendi şiirselliğini zaten yaratacaktır.

Artaud’nun bir diğer hedefiyse sahne ve seyircidir. Artık izleyicilerin koltuklarına oturduğu ve sahneye baktığı bir tiyatrodan söz edilemez. Büyük salonlar yerine depolarda ya da hangarlarda sahneleme yapmayı tercih eder. Seyirci de gösteriye dahil olacaktır. “Oyunu izledim ve evime dönüyorum.” konforu artık ortadan kalkmıştır. Artık o da gösteriye dahil olduğundan, tiyatro hem seyirci hem de oyuncu için ciddi bir deneyime dönüşür.

Artaud, dekora da karşı çıkar: “Bu amaç doğrultusunda, hiyeroglif figürler, törensi kostümler, Kral Lear’ın sakalını fırtınada gösteren on metre yüksekliğinde kuklalar, adam boyunda müzik araçları, bilinmeyen biçim ve yapıda nesneler yer alacaktır. Kuklalar, dev maskeler, alışılmadık boyutlarda nesneler, devimsel resimler gibi ortada yer alacak, her görüntünün, her anlatımın somut yanını vurgulayacaklardır; buna karşıt nesnel resimsel bir anlatım gerektiren şeylerin ustaca gizlenmesi ya da üstünün örtülmesi gerekecektir.”

“İşin başında -şimdi- acı var ve ben acının olduğunu yazmaktayım.” der Antonin Artaud. Tüm metinlerinde de “acı” kavramından bahseder. Tasarladığı tiyatroda da acı ön plandadır. Artaud bu tiyatroda, hem acıyı hem de acıya neden olan sorumluyu gösterir. Bizi kalıplara iten, kendimizle karşılaşmamızı engelleyen her araca karşı koyar. Bunu hem tiyatrosu hem yazdıkları hem de yaşamıyla yapmıştır.

 

İtalya’nın en eski mağaralarıyla tanışın: Sassi di Matera

İtalya’nın en eski mağaralarının geçmişi Taş Devri‘ne kadar uzanıyor ve bu mağaraların İtalya’daki en eski yerleşim alanlarından biri olduğu düşünülüyor. İlginç olansa bu evlerin hâlâ insanlar tarafından kullanılıyor olmaları.

Mağaralar, görenlere Taş Devri çizgi filmindeki evleri anımsatıyor. Sassi di Matera olarak bilinen bu mağaralar ülkenin güneyindeki sarp bir vadinin ucunda yer alıyorlar. Dünyada en uzun süreli yaşanılan mağara şehri olarak bilinen bu evlerin tarihi, 9 bin yıl öncesine kadar uzanıyor. Nehir tarafından şekillendirilmiş yüksek bir vadinin taşlarına oyularak yapılmış olan bu mağaralar, Matera şehrinin bir parçası ve UNESCO tarafından da koruma altına alınmış.

Matera, insanların 9 bin yıl önceki ataları gibi yaşamaya devam ettiklerini söyleyebildikleri tek yer.

Katman katman yerleşim

Dağılmış bir halde olan Sassi evleri, ilk bakışta manzarada beliriveren düzensiz kayalık kulübeler olarak gözüküyorlar. Ancak, mağaranın ve oranın insanlarının tarihini bilen birisi büyük bir yaşam mücadelesinin söz konusu olduğunun da farkına varıyor. Çünkü 20. yüzyıla kadar burada yaşayan insanların ne akan suyu, ne elektriği ne de kanalizasyon sistemi vardı.

Bölgedeki insanlar her buldukları kayadan faydalanarak katmanlı evler inşa etmişler. Bugün, bu evlerde birçok labirentvari geçit ve merdiven bulunuyor. Yıllar geçtikçe artan nüfusu barındırmak için yeni alanlar da kazılmış. Ancak, yaşayanların temel ihtiyaçlarını karşılamak gerekse de bölgede bunlara erişim yokmuş.

İnsanlar burada hayvanlarıyla birlikte yaşamışlar. Yedikleri basit şeylerden ibaretmiş ve hastalıklar yaygınmış. Özellikle de sıtma büyük bir tehdit oluşturuyormuş. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra insanlar gönülsüzce dağılmakta olan evlerini terk edip Matera’daki daha modern evlere yerleşmişler.

Kayalıktaki tarihi odaların birçoğu ya terk edilmiş ya da unutulmaya yüz tutmuş. Neyse ki UNESCO bölgeyi 1993 yılında Dünya Mirası kapsamına aldığında bölgedeki olanaklar çoğalmış ve bölgedeki birçok mağara yeniden hayata dönmüş. Şu an bu mağaralar rahat birer ev, otel ve bölgedeki tarihi mağaraları görmeye gelen turistlere hizmet etmek üzere restoranlara dönüştürülmüş durumda. Bölgeye gelen birçok ziyaretçi UNESCO’nun neden bu bölgeden bu kadar etkilendiğini keşfetmenin peşinde. Hatta bu bölge, çeşitli film ve televizyon programları tarafından da kullanıldığı için iyice popülerliği artmış durumda.

Mağaraların kısa bir tarihçesine gelecek olursak, Sassi mağaraları tarih öncesinde ilk insanların yerleşim yerlerine kadar uzanan bir geçmişe sahip. Bu insanların İtalya’daki ilk yerleşim alanlarını kurdukları düşünülüyor. Bu bölgenin milattan önce 7 binlere kadar giden geçmişi de bunu destekler nitelikte.

Sassi evleri, Basilicata ve Apulia bölgesine has kalkarenit kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş. Yerel halk, tufo (İtalyanca’da ev yapımında kullanılan bir kaya türüne verilen isim) olarak adlandırsa da bu kayalar, tufo ile benzerlik göstermiyor.

Buradaki birçok yapı sadece basit birer mağara. Hatta Sassi’deki bazı sokaklar bu mağaraların üzerine inşa edilmiş. Daha önce de bahsedildiği gibi bu eski şehir, nehrin varlığından dolayı vadinin sadece bir tarafında kurulabilmiş. Eski görkeminden eser kalmayan bu nehir, yerel halk tarafından La Gravina olarak adlandırılıyor.

1950’lerde İtalyan Hükümeti Sassi Bölgesi’nde yaşayan halkın büyük bir bölümünü zorla modern şehirlere yerleştirmek zorunda kalmış. Mağaraların sıtmadan geçilmemesi ve hijyen yoksunu yaşam şartları Alcide De Gasperi Hükümeti tarafından hoş karşılanmamış. Ancak insanlar hükümetin uyarılarına ve kötü sağlık koşullarına rağmen bu mağaralarda yaşamaya devam etmişler.

 

Kaynak: thevintagenews

Cittaslow’un “14. Sakin Şehir” olarak seçtiği ilçemiz: Eğirdir

2

Isparta’nın 17 bin nüfuslu güzel ilçesi Eğirdir, geçtiğimiz günlerde uluslararası bir organizasyon olan Cittaslow tarafından sertifikalandırılarak dünyadaki sakin şehirler arasına girdi. 1999 yılında İtalya’da teşkil edilen Cittaslow, son toplantısını Artvin’in yine daha önce sakin şehir olarak tescillenen Şavşat ilçesinde yaptı ve Eğirdir’i de ülkemizdeki 14. Sakin Şehir olarak onayladı. Yine aynı toplantıda Bolu’nun Göynük, Sinop’un Gerze ilçeleri de bu aileye dâhil edildi.

Gürültüden ve yorgunluktan başka hiçbir şey sunmayan kent yaşamına nazire olabilecek bu unvan, duyar duymaz bile insanda dingin bir heyecan yaratıyor. Tabii bu, kim için ne kadar önemli ya da önemli mi, bu da ayrı bir tartışma konusu. Buna değinmeden önce organizasyona ve Eğirdir’in bu süreçteki macerasına biraz bakmakta yarar var.

by Buse İnce

Cittaslow olabilmek için 70 ölçüt bulunuyor. Çevre ve altyapı politikaları, kentsel yaşam kalitesi, sosyal uyum, ortaklıklar, tarımsal yöntemler gibi alt başlıklara bağlı olarak şekillenen bu kriterleri taşıyan, dünyada birkaç yüz şehirden biri olabilmek pek kolay değil. Her şeyden önce nüfusun 50 binin altında olması gerekiyor. Sakin şehir kavramı ve oluşumu; Yavaş Hareketi’nin bir faaliyeti olarak 1999’da ortaya çıkıyor; Yavaş Hareketi, hızlı modern hayatı eleştiren ve hayatın farklı alanlarında (yeme biçimi, ekonomik hayat, insanlar arası ilişki vs.) hız ve modern tüketim kalıplarını dönüştürecek bir kültürel değişimi savunan toplumsal bir hareket olarak biliniyor.

Christopher Richards‘ın hazırladığı Yavaş Hareketi’nin manifestosunda şöyle deniliyor:

“Bizi hızlanmaya zorlayanlar var. Direniyoruz! Ne bayrak kaldıracak ne de tükeneceğiz. Ofiste ve yollarda yavaşlayacağız. Çevremizdeki tüm insanlar (hiçbir şey ifade etmeyen) hiperaktivitenin sinir bozucu durumundayken biz, kendimize duyduğumuz güvenle yavaşlayacağız. Kendi huzurumuzu her ne pahasına olursa olsun koruyacağız. Alanlarda ve caddelerde yavaşlayacağız, tepelerde yavaşlayacağız, asla teslim olmayacağız! Çevrenizdekiler hızlanırken siz yavaşlarsanız bizden birisiniz demektir. Diğerlerinden biri değil bizden biri olduğunuz için gurur duyun. Çünkü diğerleri hızlı biz ise yavaşız. Yapmaya değer bir şey varsa onu yavaşça yapmaya da değer. Bazıları doğuştan yavaştır, diğerleri buna mecbur kalırlar. Ancak bir fincan sabah çayıyla yatakta uzanmanın insanoğlunun en iyi hali olduğunu bilen birileri hâlâ var.”

Oblomov’un ataletindeki devrimciliği sezmiş, büyük bir Oblomov hayranı olarak manifestonun beni fazlasıyla mutlu ettiğini söylemeden geçmeyeceğim.

Tabii modern kent yaşamı üzerinden, aslında küresel kapitalizmin insanların ve insanların yaşam alanlarının tahribatına bir karşı çıkış olduğunu anladığımız sakin şehir olgusunun, Eğirdir’in yerel yöneticilerince ele alınışına baktığımız zaman, pek de mutlu olacak bir şey kalmıyor elimizde. Belediye Başkanı Ömer Şengöl, yaptığı açıklamada, sakin şehir unvanını, bundan böyle Eğirdir’in tanıtımı için kullanacağını açıkladı ve şu cümleleri kurdu birkaç gün önce: “Gölün içinde bir yapıya müsaade edilmiyor, kenarında da yapılaşmaya müsaade edilmiyor. Eğirdir’in her tarafı ormanlık alan. Ormanlık alanların içindeki yeşillikler 100 yılda ağaç olmayan türden. Başka yerlerde gövdemiz kadar çam ağaçları kesilip yerine otel yapılıyor ama Eğirdir’de böyle bir imkânımız yok. Bırakın ağaç kesmeyi, etrafımızdaki ormanlık alandaki bir bitkinin yaprağını koparmak bile büyük suç. İlçemizdeki otel, motel, pansiyonlarda ortalama 800 yataklık kapasitemiz var. Yeterli mi, değil. Belediye olarak biz üzerimize düşeni yapıyoruz, bazı pürüzleri aşamıyoruz, devlet yasak koydu, yasakları kaldırmak da mümkün olmuyor.”

Yakın zamanda çeşitli tuhaf durumlar nedeniyle mavi bayrağı iptal edilen; ancak yine de çok temiz kumsallara sahip, iki küçük adası olan, bu adaların birinin üzerinde bir Ortodoks Kilisesi bulunan, toplu taşıma dahi gerek kalmadan bisikletle veya yaya olarak ulaşımın sağlanabildiği, gölünün tatlı sulu olmasından kaynaklı çok farklı balık türlerinin yetiştiği, iç pazarda göremeyeceğiniz kadar kaliteli elmaların üretildiği, dokuz bin yıllık tarihe sahip bu güzel ilçenin edindiği unvanın ruhuna rahmet okutmak için çaba göstereceğini söyleyen Şengöl; görüldüğü üzere, bir sonraki büyük toplantısını Eğirdir’de yapacak Cittaslow komitesine gürültülü bir şehir sunmaya kararlı. Bu da Eğirdir’in talihsizliği olabilir ancak.

Siyasal iktidarın ulaşım politikaları, kamusal nitelikli toplu taşımacılığı tasfiye etmeden önce, doksanlı yıllarda, Isparta’dan Eğirdir’e trenle gitmek, tarihi gar binasından göl manzarasını seyrederek şehre inmek, basit ama zevkli bir eylemdi. Merkezdeki medresede soluklanıp kaleye tırmanmak, oradan adalara geçmek; üstelik de bunları bir saatten az sürede yapabilmek büyük keyifti. Bugünlerde, bu gürültüsever Belediye Reisi, kenti çirkin bir yapılaşmaya teslim etmeye çalışıyor ve bunda da başarılı olacak gibi görünüyorsa da Eğirdir hâlâ çok güzel. Yazın ayrı kışın ayrı, denilir ya; öyle güzel.

Tabii Eğirdir’i güzel kılan sadece bunlar değil. Eğirdir, Türk sinemasının en önemli filmlerinden olan, 1982 yapımı Mine’ye mekân olması açısından da bizim için önemli ve eşsizdir. Defalarca seyrettiğim film; Türkan Şoray Kanunları‘nın yine kendisince alt üst edildiği, Cihan Ünal’ın, Orhan Çağman’ın, Ahmet Uğurlu’nun, Kerim Afşar’ın, Hümeyra’nın, Erdal Tosun’un, Selçuk Uluergüven’in muazzam oyunculuklarıyla hayat verdiği bir Necati Cumalı hikâyesinin, Atıf Yılmaz‘ın ustalıkla yönetimiyle, aslında sıradan bir toplumsal eleştirinin sanatla ne denli zarafetle yapılabileceğinin belgesidir. Büyük kentte ve bir anlamda kolay bir hayat sürdüren, edebiyatla yaşamını kazanmaya çalışan bekâr bir erkekle; kişiliği taşradaki ataerkil baskıyla ve bunu kabul etmek zorunluluğuyla şekillenen evli bir kadının, aşkla ve cinsellikle özgürleşme, varoluşlarını anlamlı kılma savaşımının resmi olan bu başyapıt; Eğirdir’in mavi fonuyla çekici hale geliyor.

Su ve dağ sporlarının pek çoğunun yapıldığı, göl kenarında çay içerken aynı zamanda karlı dağlara bakabileceğiniz, balık tutabileceğiniz ve yürüyüş yapıp bol bol fotoğraf çekebileceğiniz, Isparta’ya otuz beş kilometre uzaklıkta olan bu güzel kent; belediye iş makinelerinin, arabaların ve amaçsız kalabalıkların gürültüsüyle dolmadan ziyaretinizi bekliyor. 

Foucault’nun Piposu ve Berger’ın Görme Biçimleri

Rene Magritte’ın en bilindik eserlerinden biri olan İmgelerin İhaneti‘nde, bir pipo resminin altında Fransızca “Ceci n’est pas une pipe” (Türkçesi, “Bu bir pipo değildir.”) yazmaktadır. Sürrealist bir ressam olan Magritte, sade ve düz bir anlatımı olan eserler vermekten yaşamı boyunca kaçınmıştı, üstelik felsefe ile içli dışlı olmuş bir sanatçıdan olağan şeyler beklemek yersiz olurdu. Semiyolojinin (göstergebilim) en kışkırtıcı göndergesini sunmuş olan bu tablo, Michel Foucault’nun da dikkatini çekecek ve sonrasında Magritte ile söyleşilerinden ve tablo üzerine çözümlemelerinden bir araya gelmiş aynı isimdeki en bilindik kitaplarından birini yazacaktı.

Bu Bir Pipo Değildir

Bu Bir Pipo Değildir kitabındaki, Foucault’un ve dolayısıyla Magritte’ın en temel vurgusu; kelimeler veya imgeler, gönderimde bulundukları şeyleri tam olarak içine alamazlar. Diğer bir deyişle, gösterilen ile temsil ettiği şey, temelde örtüşüyor gibi gözükse de tümüyle aynı şey değildirler. Magritte’ın resminin altına yazdığı gibi “Bu bir pipo değildir” çünkü, bu bir pipo resmidir. Bir pipo imgesi ne kadar bir pipoya gönderimde bulunsa da tümüyle bir pipo olamaz.

Bu bağlama yönelik bir ayraç açacak olursak Foucault, Jorge Luis Borges‘nin yazdığı bir pasajı okuduktan sonra garip bir şüpheye kapıldığını Kelimeler ve Şeyler kitabında şöyle açıklar:
“Birbirine uymayan şeyler arasında bağ kurmaktan, yani aykırı’dan daha berbat bir düzensizlik türünün de varolduğunu” söyler ve şöyle devam eder: “Bundan, çok sayıda olanaklı düzenin ayrı ayrı göze göründüğünü ve bunun da heteroklit’in (alışıla-gelmemiş) yasasız ve bilinmeyen boyutunda gerçeklendiğini kastediyorum. Heteroklit sözcüğü tamıtamına etimolojik anlamında ele alınmalıdır ve bu durumda, şeyler, birbirinden o kadar farklı yerlere ‘yerleştirilmiş’, ‘konulmuş’ ve öyle farklı yerlerde ‘düzenlenmiş’lerdir ki, bunların altında ortak bir zemin bulmak olanaksızdır. Ütopialar, bir avunma sağlarlar; gerçek yerleri olmadığı halde yine de, kendilerini açıp gösterdikleri fantastik ve dingin bir bölge vardır. Onlara götüren yol bir hayalden başka şey olmadığı halde ütopyalar, geniş caddeli kentlerden, göz kamaştırıcı bahçelerden, yaşamın çok kolay olduğu ülkelerden söz ederler. Heterotopialar ise rahatsız edicidirler ve belki de bu durumun nedeni, bunu ve şunu adlandırmayı olanaksız kılmaları; adları paramparça ve karmakarışık etmeleri; sözdizimini, hem de cümleleri kurarken kullandığımız sözdizimini değil, sözcükleri ve şeyleri hem yanyana hem de karşıtlık içinde ‘birbirine tutturma’ya neden olan ve göze daha az çarpan sözdizimini önceden yıkıma uğrattıkları için, dilin altını gizlice kazıp oymalarıdır”.

Görme Biçimleri

Tuhaf bir tesadüfle John Berger da Görme Biçimleri kitabında söze Magritte ile başlar. İmgelerin simülasyon işlevi, aldatıcılığı, yönlendirim gücü, sansasyonelliği, hatta belki hepsinden öte kışkırtıcılığı üzerine bir değerlendirme yapmak için Magritte’ın eserlerinden daha elverişli olanı yoktur. John Berger’ın BBC’de yayımlanan belgesel dizisinden uyarlanmış kitabı şöyle başlıyor söze:

“Dünyanın güneşe arkasını dönmekte olduğunu biliriz. Ne var ki bu bilgi, bu açıklama gördüklerimize uymaz hiçbir zaman. Gerçeküstücü ressam Magritte Düşlerin Anahtarı adlı resminde sözcüklerle görülen nesneler arasında her zaman var olan bu uçurumu yorumlamıştır. Düşündüklerimiz ya da inandıklarımız nesneleri görüşümüzü etkiler. İnsanların Cehennem’in gerçekten var olduğuna inandıkları Ortaçağ’da ateşin bugünkünden çok değişik bir anlamı vardı kuşkusuz. Gene de onlardaki bu cehennem kavramı —yanıkların verdiği acıdan olduğu ölçüde— ateşi her şeyi yutan, kül eden bir şey olarak görmelerinden doğmuştur.”

Düşlerin Anahtarı

Hemen burada, kitabın kapağında da yer verildiği gibi, Magritte’ın “Düşlerin Anahtarı” yer alıyor. Tabloda yine izleyiciyi şaşkınlık içinde bırakan bir seyir var. Tabloda eşit şekilde bölünmüş, dört bölmeye yerleştirilmiş nesneler mevcut ve sırasıyla; atın altına “the door” (kapı), saatin altına “the wind” (rüzgar), sürahinin altına “the bird” (kuş) ve tüm bunlar yanlış isimlendirilmişken, valizin altında “the valise” (valiz) olarak doğru belirtilmiştir. İlk bakışta basit bir hatadan kaynaklanmış olduğu hissini veren bu tablo, dördüncü bölmedeki bu ters orantılı aksayışla bir belirsizlik içinde kalır.
Tüm bu yanılsamaların ötesinde, Görme Biçimleri’nde nihayetinde vurgulanmak istenen ise John Berger’ın kendi deyimiyle, teoride sanat eserlerinin (veya imgelerin) replikaları herhangi birisi tarafından kendi amacı doğrultusunda kullanılabilecek olduğudur. Özellikle güncel hayatta imgeler bombardımanına maruz kaldığımız alışveriş ilişkilerimizde, haber bültenlerinde olduğu gibi tüm dergi, gazete ve televizyon seyirlerinde imgelerin sunumuyla tümden yönlendiriliyor olabiliriz. Yine bu şekilde düşünüldüğünde, imgeler bizim için üretiliyor ve sunuluyorsa, bizim eylemlerimizi yönlendirme amacından bağımsız olduğu düşünülemez.
İki kitabın da benzer yönleri üzerine bir gözlem yapacak olursak, realitede gerçekleşen ile realiteye dair bizim yorumlarımız ve ilişkilerimizdeki farklılıklar, yanılsamalar olduğu söylenebilir. En basit örneği ile “Bu bir pipo değildir.” söyleminin yer aldığı resimde, bir pipo resminin altında neden böyle bir yazının olduğu bizi şaşırtmaktadır. Bir pipo resmine baktığımızda aklımıza gelen şey bir pipo imgesi olurken, altındaki yazının bunun aksini söylemesi, bize yersiz bir iddia gibi geliyor ve karşı bir söylem olarak “Bu bir pipo resmidir.” yanıtını abartılı bir diretme olarak görüyoruz. Belki “Söylemeye bile gerek yok, bu bir pipodan başka ne olabilir?” diye düşünüyoruz. Ancak böylelikle; bu, sosyal yaşantımızda gözlemleyebileceğimiz –yüzleşmemiz gereken yanılsamaların en minimal hallerinden biri olabilir. Bu şekilde, en basit haliyle, algılarımızın seçici davranıp ve peşin hükümde bulunup bir yanılsamaya kapılabileceğini görebiliriz.

Kelimeler ve Şeyler

Diğer yandan Görme Biçimleri’nde ise algılarımızın yönlendirilebileceğini, algıların seçiciliği üzerine bir kurgu sağlanabileceğini, yani ilkinde olduğu gibi kendiliğinden oluşabilen bir yanılsama yerine daha edilgen bir yanılsamanın sağlanabileceğini söyleyebiliriz. Bu yönüyle John Berger imgelerin daha çok kitle iletişim araçlarındaki yeri, sunuluşu ve insanlar tarafından tüketilen ilişki yönüyle ilgilenir. Kitapta yine Foucault’nun bir diğer kitabı olan Kelimeler ve Şeyler’den aktarıldığı gibi alıntılayalım:

“…dilin resimle ilişkisi, sonsuz bir ilişkidir. Bunun nedeni, sözcüklerin kusurlu olması ya da görünenle karşılaştırıldıklarında aşırı ölçüde uygunsuz olduklarını göstermeleri değildir. Ne dil ne de resim, birbirinin terimlerine indirgenebilir: ne gördüğümüzü söylememiz boşunadır; çünkü gördüğümüz söylediğimizin içine hiçbir zaman yerleşmiş değildir. Ve söylediğimizi, imgeler, mecazlar, benzetmeler kullanarak göstermeye çalışmamız da boşunadır; çünkü onların göz kamaştırıcılıklarını edindikleri mekan, gözlerimizin önümüzde açtığı mekan değil, sözdiziminin art arda gelen öğelerinin belirlediği mekandır. Ve bu bağlamda uygun bir ad, sadece bir oyundur ve bize işaret etmemize yarayan bir parmak sağlar; başka bir deyişle, kişinin, konuştuğu alandan baktığı alana gizlice geçmesini olanaklı kılar ve bir başka deyişle de, sanki eşdeğerliymişler gibi, birini ötekinin üzerine katlamamızı sağlar.”

Foucault’nun Magritte’ın tablosuna olan ilgisi buradan başlar. Kelimeler, işaret ettikleri şeylere tam anlamıyla bütünleşik bir gönderimde bulunabilir mi? Bu yönüyle tabloda bir pipodan değil, bir piponun tahayyülünden, yorumundan bahsedilebilir ancak. Her iki yönüyle, hem tablonun hem kelimelerin işaret ettikleri şeyler ile gördüklerimiz arasında bir örtüşme olmadığını kabul ederiz.
Böylesi bir durum göz önüne alındığında bizim de şeylerin, temsil ettikleri şeylere dair yönergelere ve ön kabullere koşullanmak yerine, tümüyle baştan sorgulayıcı, irdeleyici ve şeylerin tözünü araştırıcı, bu bakımdan tarafsız olmamız gerektiği önem kazanır. En basit haliyle mikro düzeyde yanılsamalar içine düşebiliyorsak, daha makro düzeylerde de yanılsamalar içinden geçiyor olabiliriz. Öyle ki, bu çok vahim bir yanılsamanın çemberidir, kişiyi büsbütün bir hicap ve buruklukla yüz yüze bırakabilir. Ve insan böylesi bir yenilgiden, yenilgi ile yüzleşmekten her daim kaçar. Kaçar ve inkar eder… Görüngüler, görece ne kadar gün gibi ortada olsa dahi; kabul buyurmaz, kendini seyrine bahşettiği her göz tarafından.

“Tüm dünya reklamlarda sözü edilen güzel yaşamın gerçekleştirebileceği yer olarak sunulur. Dünya bize gülümser. Kendini sunar bize. Ne var ki her yer kendini bize böyle cömertçe sunduğundan, bu yerlerin hepsi birbirinin aynı olup çıkar sonunda. (…) Reklamların dünyayı yorumlayışıyla dünyanın aslında içinde bulunduğu durum arasındaki uyuşmazlık apaçık ortadadır. Bu uyuşmazlık zaman zaman, haber öyküleri yayınlanan renkli dergilerde açıkça görülür. (…) Böylesi bir uyuşmazlığın yarattığı sarsıntı oldukça büyüktür. Gösterilen iki dünyanın bir arada gerçekten var olmalarından değil bunları alt alta koyan ekinin aldırmazlığından geliyor bu sarsıntı” (Görme Biçimleri. 2016, ss. 150-152).


Görme Biçimleri’nde imgelerin veya uyarıcıların bize sunuluş şekli veya ne şekilde sunuldukları algılarımızı ve düşüncelerimizi etkileyebileceği savunulur. Öncelikle reklamlarda bize sunulan dünya ile gerçekte olan arasındaki uçuruma ve bizim bu sunuma yönelik inandırılışımız ve koşullanmamız arasındaki ilişkiye dikkat çeker. Berger’ın önem atfettiği bir başka ayrıntı; reklamcılığın, tüketimi demokrasinin yerine geçen bir şeye dönüştürmesidir. Reklam toplumda demokratik olmayan her şeyi örtbas etmeye, bu eksikliklerin bedelini ödemeye yardım eder. Bu arada dünyanın geri kalan kesiminde yer alan olayları ve toplumsalı da gözlerden siler. Reklamlar dünyayı kendi diliyle açıklar ve yorumlar, böylelikle biz de dünyayı ve güncel hayatı buna göre tüketiriz.
Malcolm X’in, “Eğer dikkat etmezseniz medya, mazlumlardan nefret etmenize ve zalimleri sevmenize sebep olur!” sözünü de bu çerçevede okuyabiliriz. Ve bu ayrıntıda sunulan ve tüketilen söylemler ve imgeler üzerine, sağlıklı bir yorum geliştirmemiz için eleştirel ve sorgulayıcı olmamızın önemine iştirak edebiliriz. Aksi halde yorumlarımız ve analiz üretimlerimiz yanlı ve yönlendirilmiş olması çok olası bir durum haline gelir.

Son olarak bir değerlendirme yapacak olursak;

Bu Bir Pipo Değildir kitabının içindeki söylencelerin, bu kadar güncel hayatın içinde oluşu ve bir o kadar güncel hayatın dışından değerlendirilmesi, sanki yaşantımız içinde böylesi bir göreceliğin ve yanılsamanın yeri yokmuş gibi gözükmesine karşın, yine de o denli bir özenle irdelenmesi ve yorumlanması eğlencelidir. Bu kapsamda, sosyal yaşamda gözden kaçırdıklarımız üzerine daha özenli ve peşin hükümsüz olmayı hatırlamak ve bu ayrıntıya önem atfetmek faydalı olacaktır okuyucu için. Kitapla birlikte değerlendireceksem, Magritte’ın eserleri de doğrudan toplumsaldır; kimi zaman toplumsalın aciz durumdaki sorunlarını alay edercesine hicveder ancak entelektüel zevklerini her zaman korur. Ayrıca Foucault’nun bu kitabını ne zaman elime alsam, Oscar Wilde’ın “Hiçbir şey hakkında konuşmayı severim, çünkü hakkında her şeyi bildiğim tek şeydir.” sözü gelir. Bu sözün bize anlatacağı şeyler hiçbir şeyden çok ötedir aslında. Günlük hayatımızda gözden kaçırdığımız küçük şeylerin aslında hayatımızın tamamını oluşturduğunu ve bu nedenle yaşamımızın tamamına değin bir yerde işlevinin olduğunu görmemiz için hafif bir gülümseme gibi.
Görme Biçimleri’nde ise eleştirel olmak ve eleştirel kalabilmenin önemine farklı boyutlarıyla bir kez daha vakıf oluyoruz. Sosyal ve ekonomik boyutlarıyla tüm yaşamımız boyunca koşullanmalarımız ve yönlendirilişimiz, tüm sosyalizasyonumuz içinde bizi domine eder ve eylemlerimizi komuta eder. Önemli ölçüde medya ve reklamlar bunu sağlar ve bizi siyasal düzlemde istenilen konumda dizginler, yönetir. Demokrasinin yetersizliği yine demokrasinin üretilen hali içinde giderilir ve bizi bu haline adapte eder. John Berger ise gerçekte olan dünya hali ile arzulanan, koşullandırılan dünya arasındaki uçurumu gözlemler ve ikisi arasındaki uyumsuzluğa rağmen bireyin yeterince sorgulayıcı olmadığı hallerde bu simülasyonun farkına varamayacağını ve eklemlendiği bu çatışma içerisinde nasıl aldatıldığını göremeyeceğini vurgular. Bu haliyle eleştirel olmak ve her an eleştirel kalabilmenin önemi; tümüyle sarmalandığımız gündelik, sosyal, ekonomik ve iktidar ilişkilerimiz içinde daha da artmaktadır.

 

“Anayurt Oteli” üzerine mekânsal analiz ve taşra sıkıntısı

1
“Anayurt Oteli”nde geçen mekânların analizi ile birlikte kitaptan yola çıkılarak “taşra” olgusu ve bireyin yabancılaşması üzerine…

Bilinç akışı tekniğiyle kaleme alının bu romanda Atılgan, Zebercet adındaki başkahramanın “…perşembe gecesi gecikmeli Ankara treniyle gelen kadının…” ( Atılgan, 2016: s.7 ) kitaba da adını veren kâtipliğini yaptığı Anayurt Oteli’ne geri dönüşünü heyecanla beklemesini, önce ortalıkçı kadını daha sonra da kendini öldürmesi konularıyla başkahramanın kendine karşı yabancılaşıp yalnızlaşması temalarını işlemiştir.


Cumhuriyet’ten önce konak olarak yaptırılan otel, Cumhuriyet’in kuruluşu ile otele çevrildiği için kuşkusuz mekânın “zaman içinde” dönüşümü bağlamında çok şey anlatmaktadır. Zebercet’in uzun süre kâtipliğini ve yöneticiliğini yaptığı otel başkahramanın “yalnızlaşmasının” zeminin atıldığı, dayısı tarafından evlendirilen bakire çıkmadı diye geri gönderilen ortalıkçı kadın üzerinde kurduğu “erkeklik” ve gecikmeli Ankara treniyle gelen kadına karşı kurulan “dişilliğinin” gerçekleştiği yer olduğundan incelenmesinin kesinlikle beyhude yere olmayacağı bir mekândır.

Karar tarihi

Roman, Zebercet’in gecikmeli Ankara treniyle gelen kadının otele geri dönmesini, bunun için de hazırlıklı olmak adına traş olması, odayı kimseye kiralamaması, odanın ışığını 1 hafta kadar açık bırakması, otele gelen müşterileri geri çevirmesi gibi eylemlerle bireyin “kendine yabancılaşması” – bundan dolayı da “anlam kaybına” maruz kalarak iğrenci (abjection) hissetmesini – konusunu sembolik bir isim taşıyan “Anayurt Oteli” gibi bir mekânda işler. Romanın başkahramanı Zebercet’in beklediği kadının otele geri dönmeyeceğini anlamasına üzerine okur/okuyucu, kahramanı içsel çöküşünün yansımaları olan içkili aşevlerinde, sokaklarda, horoz dövüşlerinin yapıldığı yerlerde, Ekrem adında bir genç tarafından uyarılan homoseksüel dürtülerini yaşayacağı sinema gibi mekânlarda görür. Cinselliğini yaşamak isteyen Zebercet, cinsel ilişki sırasında bile, uyuyan ortalıkçı kadını boğarak öldürdükten sonra, karısını gerdek gecesi öldüren bir damadın mahkemesine katılır ve damat ile kendini özdeşleştirip kendi içindeki mahkemesini kurar. 28 Kasım’a ertelenen duruşma aynı zamanda Zebercet için de karar tarihi olur. O tarihe kadar beklemeyen Zebercet “duruşmadan” 18 gün önce yani 10 Kasım tarihinde boynuna bir ip geçirerek otelde intihar eder.

“Anayurt Oteli” 

“İstasyon arkasındaki alandan ana caddeye çıkan sokağın karşısında, eskiden zengin rumların da oturuduğu bir semtte olduğu için yanmadan kalmış yapılardan biri, üç katlı bir eşraf konağı. (Keçecilerin Rüstem Bey Yangın’dan bir süre sonra İzmir’e yerleşince eskiden nüfus kâtibi olan Ahmet Efendi’nin üstlenmesiyle konağı otel yaptı.)”

(Atılgan, s.10) diye tanımlanıyor otel romanda.

Otelin küçük bir kasaba ya da kentte yer almasını Özgür Cangüleç “Franz Kafka’nın Die Verwandlung ve Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli Adlı Yapıtlarında Yabancılaşma ve Yalnızlık” adlı tezinde tesadüfü olmadığını, “yabancılaşmanın entelektüel bir sorun olmadığı, küçük kent ya da kasabalarda da insanın aynı sorunu yaşayabileceği gerçeğidir.” (2006: s, 56) düşüncesinin okuyucuya verilmek istendiği için seçildiğini ifade ediyor.

Otele dair en önemli noktalardan bir tanesi; “istasyonun arkasındaki alandan ana caddeye çıkan sokağın karşısında…” (Atılgan, 2016: s.10) oluşudur. Bir uğrak yeri, geçiciliği temsil eden otel ne özel alana ne de kamusala ait bir mekândır. Özel ve kamusal alanı bünyesinde bulunduran otel roman boyunca “dişilleşen” Zebercet’in “ikizi” görevinde olan melez bir ortamdır. Hem özel alanı hem de kamusal alanı temsil ettiği için Zebercet’in kurmaya çalıştığı kimliğinin yansıması ve arada kalmışlığının temsili mahiyetinde romanın “ikincil” karakteridir. Otel ve tren arasındaki ilişkiyi Burak Boysan ve Deniz Erksan’ın çevirdiği Michel Foucault’nun “Öteki Mekanlara Dair” makalesindeki şu ifadeleriyle anlatmak daha sağlıklı olabilir:

“İçinde yaşadığımız, bizi kendi dışımıza çıkaran, hayatımızın, zamanımızın ve tarihimizin erozyonuna sahne olan, bizi yitip bitiren mekân, aynı zamanda bizatihi heterojen bir mekândır. Başka bir değişle fertleri ve nesneleri içine yerleştirebileceğimiz muhtelif ışık tonlarıyla renklendirilebilecek bir boşlukta değil, birbirine indirgenmeyecek ve katiyetle birbirlerinin üzerlerine oturtulamayacak mahalleri resmeden bir ilişkiler seti içinde yaşıyoruz…ulaşım mahallerini, caddeleri, trenleri ( tren fevkalade bir ilişkiler kümesidir; çünkü birincisi içinden geçilen bir şeydir, sonra insanın bir noktadan diğerine gitmesine aracılık eden bir şeydir, ve son olarak da insanın önünden geçip giden bir şeydir.) (s. 9)
Bu bağlamda; otel ve tren arasındaki ilişkinin dolayısıyla Zebercet ve gecikmeli Ankara treniyle gelen kadın arasındaki ilişkinin devamlılığının olmayacağını, kadının hayatındaki olayların öncelik sonralık bağlamında geçişliliği sağlanması için kullanılan otel ve istasyon mekânlarının Zebercet’in tıpkı özel ve kamusal alanlardaki geçiciliği ya da heteroseksüel ve homoseksüel dürtüler arasındaki yaptığı geçişliliği anlatmak için kullanıldığını söylemekte haklılık payımız olabilir.
Evli olmayan çiftlerin, oteli cinselliklerini yaşamak için kullandıkları bir mekân olarak anlatımını göz önünde bulundurduğumuzda ise yine “Öteki Mekanlara Dair” adlı makale de bahsi geçen; “… cinsel uyanışın ilk belirtilerin evden uzak ‘başka bir yerde’ tezahür etmesi…”(s.10 )

Yine aynı makaledeki; “Uygarlığımızdan hemen hemen tamamen silinmiş bu heterotopya türünün belki bir örneği de erkeklerin arabaya atlayıp metrestleriyle gittikleri meşhur Amerikan motel odalarıdır. Bu odalarda gayrımeşru cinsel ilişki mutlak olarak himaye edilir, gizlenir, tecrit olur, fakat açıkta yapılmasına izin yoktur.” (s. 14) ifadesi de bir önceki düşünceyi destekler niteliktedir.

Öteki Mekanlara Dair 

Zebercet’in ikincil karakteri olarak yorumlanabilecek otelin, tıpkı başkahramanın kendini toplumdan soyutlayıp herhangi bir dış ilişkiye karşı kendisini kapatması gibi, zamanla sembolik açıdan dönüştüğü gerçeği de yadsınamaz. Zamanında konak olarak kullanılan daha sonra otele çevrilen bu mekân, Zebercet’in yönetimine geçtikten sonra günbegün işlevini yitirecek ve başkaramanın sebep olduğu cinayetlere ve intihara ev sahipliği yapan bir mezar/mezarlık hâline gelecektir. Otelin romandaki tasviri göz önünde bulundurulduğunda – “(istasyon alanından otele çıkan sokağın başında bir çam ağacının gövdesine tenekeden kesilmiş, koyu yeşil üstüne ak harflerle OTEL yazılmış ok biçimi bir gösterge çakılı, ama yıllar sonra çivilerden biri çürüyüp kopunca okun ucu aşağıya dönmüş toprağı gösteriyor, otelin yeraltında olduğu sanısını veriyor insana.)” (Atılgan, 2016: s.12) – kapısına “kapalı” yazısının asıldığı otelin artık tamamen işlevsiz olduğunu, sahibinin ise ölmüş olacağını/ölüyor olduğuna dair bir önseme (foreshadowing) olduğu söylenebilir. Bu bağlamda otelin sürekli bir oluş içinde – önce konak, sonra uğrak yeri olan/geçici bir konaklama imkanı sağlayan otel daha sonra da mezar – olduğunu söyleyebiliriz. (Aynı zamanda Zebercet de bu otelin bir numaralı odasında doğmuştur. ) Mezarı/mezarlığın zamanla değişimini Öteki Mekanlara Dair adlı makalesinde Foucault şöyle anlatır:

“Batı kültüründe neredeyse ilk günden beri varolmuştur mezarlık. Fakat mühim değişikliklere de uğramıştır. 18. asrın sonuna kadar, mezarlık şehrin göbeğinde, kilisenin hemen yanında yer alırdı. Her çesit mezarı kapsamına alan bir hiyerarşisi vardı. Bir yandan ölü kemiklerinin toplandığı ve vücutların son bireysellik kalıntılarını da kaybettiği mahzen, bir yanda birkaç şahsi mezar ve son olarak da klisenin içindeki mezarlar…” (s.10)

Mezar/mezarlığın farklı türlerde oluşu “…içinde yaşadıkları topluma ve beşeri çevreye nazaran kriz halinde bulunan fertlere…” (s.11) ve “…her halükarda, herkesin kendi kalıntılarını içeren küçük birer kutu edinme hakkı 19. asırla birlikte başlamıştır…ölümün bireyselleştirilmesi…ölümün bir ‘hastalık’ olduğu saplantısı…” (s.-12) gibi ifadeleriyle beraber okunduğunda şizoid/şizofrenik bir karakter olarak tanımlanabilecek Zebercet’e uyarlandığında karakterin moderniteyle beraber bireysel ve toplumsal yabancılaşma çekmesi sonucu moderniteyle beraber değişime uğrayan “Anayurt Oteli”ni mezarı olarak seçmesi tesadüfi olamaz. Müşterilere kapatılan dolayısıyla işlevini yitiren mekân olarak otelin de ölümü gerçekleştirilmiş ve “ikincili” olan diğer karakterle beraber otel de artık “ölmüştür.” Oteli bir mezarlık düşündüğümüzde otelin kedisi, ortalıkçı kadın ve Zebercet’in ölümleri de birer mezar olarak değerlendirebilinir.

1 numaralı oda

Otel kadar önemli bir diğer mekân ise gecikmeli Ankara treniyle gelen kadının kaldığı 1 numaralı odadır. Kadın otelden ayrıldıktan sonra odaya giren Zebercet, 1 hafta boyunca ışığı bile söndürmez ve hiçbir şeye dokunmadan kadının anılarını/arkada bıraktığı izleri – tam içilmemiş sigaralar, bardakları dudak izleri vs. – dolayısıyla kadının kendisini yaşatmak istermişcesine hayatına sürekli onu düşünürek devam eder. Romanın devamında gelmeyeceğini anladığında o odada yaşamaya başlayarak kadından kalan izlerin yerlerini değiştirmiş ve artık kadına en uzak hâle gelerek, kadının hafızasındaki ölümünü de gerçekleştirmiştir. Bu açıdan okunduğunda otelin bu odasının Zebercet’in zihnindeki kadın için de mezar görevi gördüğünü söylemek doğru olabilir.

Taşra

Romanda değinilmesi gereken bir diğer konu ise; taşradır. Romanın sonlarına doğru anlatıcının otelin tarihi hakkında bilgi vermesi üzerine konağın Keçecizade Malik Ağa’a ait olduğunu, Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1839 yılında yapıldığını öğreniriz. Cumhuriyet’in ilanından sonra otele çevrilen konak “moderniteye” geçiş bağlamında sembolik olarak kullanılmış olabilir. Atılgan’ın romanda anlattığı üzere; “Düşman elindeyken belirli bir direnme göstermemiş kasaba ya da kentlerde kurtuluşun ilk yıllarınki utançlı yurtseverlik coşkusunun etkisi belki.” (2016: s. 11) ifadeleri ise modernizme karşı yapılan bir eleştiri mahiyetinde değerlendirebilir zira romanda tasvir edilen taşra, Yunanlılar tarafından 1922 yılında yakılmış ve buna kimse direnmemiştir, dolayısıyla “Anayurt” ismi satirik olarak işlenmiş olabilir. “Geniş arsalar yıldan yıla yüksek yapılarla doluyordu.” (Atılgan, s. 2016: 21) ifadesi de yaşamış olduğu çevrenin değişmekte olduğunu gösteriyor. Tek düze bir hayat yaşayan Zebercet’in berbere bile ne zaman gideceğinin belli oluşu, belli zamanlarda belli başlı görevlerini yerine getirmek için taşrayı temsil eden otelden dışarı çıkması, her ne kadar taşranın tam bir tanımını yapmamaya özen göstersem de – moderniteye karşı tutumunu anlatıyor olabilir.
Özel ve kamusal alan arasında sıkışıp kalmış olarak yorumlanabilecek otel modernite/taşra karşıklıklarıyla okunduğunda ise ikisi arasında eşik görevi gören bir mekân olarak okunabilir.

Romanlar ve taşralar

Mehmet Narlı’nın Romanlar ve Taşralar: Türk Romanında Taşra Üzerine Bir Değerlendirme adlı makalesinde de belirttiği gibi “…taşradaki rol, cemaatten cemiyete geçilirken konaklanan bir ara mekândır.” (2013: s.303) Taşrayı günümüz algısıyla düşündüğümüzde, köhnelik, itilip kakılmışlık, unutulmuş olarak tanımlayabilir ve bu özelliklerin her birini de romanda gözlemleyebiliriz. Romanda otel tabelasının betimlenişini göz önünde bulundurduğumuzda ise otelin bir taşra olduğunu söyleyebiliriz. Bu taşra da tekdüzeliğe mâhkum olan, her günü birbirinin aynısı olan, gündeliğinden ödün vermeyen yaşamı onu potansiyel şizoidliğine sürüklemediğinden “normal” bütünlüğünü koruyup “taşra sınırlarını” aşmasına engel oluyor ve gecikmeli Ankara treniyle gelip otelde bir gece kalan kadına karşı geliştirdiği zihinsel/duygusal temasından sonra, taşradan çıkma çabaları olarak yorumlayabileceğimiz eylemlerde bulunsa da “moderniteyi” temsil eden bu kadın ruhsal çöküntüye uğramasına sebep olacak, ona iyi gelmeyecek ve zihinsel çöküntüsünün ilk darbesini alacaktır.

“Köylerin, kasabaların merkezlere öykünüp taşralaşmalarındaki en tipik simgelerinden biri oteldir. O, hem taşranın içindedir hem de taşraya kapanandır. Ona mahkûm olan Zebercet de öyledir. Sokağa, meydana, esnafa kapanan Zebercet, odalara açılır. Hiçbir yerleşik değere sahip olamayan, olmayı da tercih etmeyen ama büyük şehirlerden gelebilecek çağrıları cevaplayacak gücü de olmayan Zebercet için otel, tam bir yurtsuzluk mekânıdır. Otelde bulunan gündelikçi kadın da yurtsuz, evsiz ve kimsesizdir. Zebercet kendi iradesi ya da iradesizliği ile otele mahkûmdur; kadın ise otele atılmıştır. Uykusu arasında üzerine abanan Zebercet’i fark ettiğini gösterecek kadar bile iradesi kalmamıştır. Zebercet ise bütün kasılmalarını tiksintiyle onun üzerine boşaltır. Aslında otelden yani kötücüllüğün cehenneminden çıkmak istediğini gösteren tek davranışı, Ankara’dan gelip bir gece otelde kalıp ayrılan kadının yeniden döneceğini saplantı haline getirmesidir. Oteldeki gündelikçi kadını, Ankara’da gelen kadının geleceğinden ümit kestikten sonra öldürür. Öldürür çünkü o kadın olduğu için, bir kadın tarafından beklenilen olamamıştır; sevgiyle sarmalanmış bir cinselliği bulamamıştır; rahmine sığınacağı bir anası olmamıştır; rahatlıkla sokaklara salacağı bir bedeni olmamıştır. Öldürmüştür çünkü o kadın, bütün yetersizliklerinin, aşağılanmışlıklarının, başarısızlıklarının insanlıktan çıkardığı Zebercet’tir.”

(Narlı, 2013: 305)

Taşra Sıkıntısı

Fiziksel yetersizliği ve ruhsal çöküntüsüyle kendini tamamlayamayan/gerçekleştiremeyen bir bireyin merkezleşememiş bir taşrada yaşadığı bir oluş halini anlatması bakımından romanı bu çerçevede incelemek önemlidir. Taşra Sıkıntısı adlı makalesinde Atılgan’ın romanındaki taşra yansımasını şu sözlerle açıklıyor Nurdan Gürbilek:

“…kendisin mahrum bırakılmış, başka yaşantıların kendisinden esirgenmiş hisseden… Merkez olmadığını fark ettiği merkez karşısında içinin boşaldığını hissettiği, kendi kabuğunu farkettiği, darlığını gördüğünü, bunun sıkıntısını yaşadığı, ama bunu henüz sessizce yaşadığı, bunu ifade edecek dili bulamadığı bir dönem. Karşıtlığıyla karşılaşmanın onda doğurduğu sıkıntıyı henüz bir öfkeye, bir hırsa, bir inatlaşmaya, bir ödeşmeye dönüştüremediği; dışındaki anlam vaadine, yetişkinlerin dünyasına, büyük şehre açılma umudunu koruduğu sessiz yıllar.”

(1995: s. 52)

Bu alıntıyla romandaki taşranın/taşra ruhunun Zebercet karakteriyle nasıl iç içe geçtiğini görebilir, Zebercet’in, gecikmeli Ankara treniyle gelen kadın tarafından uyarılan hislerinkiyle Gürbilek’in taşraya dair yorumunun bu denli örtüşmesi göz önünde bulundurulduğunda, Atılgan’ın Zebercet ve taşrayı birbirlerinin yanılsamaları olarak kullandığını söyleyebiliriz.
Sonuç olarak, modern romanda mekân, olayların geçtiği/olay örgüsünün gerçekleştiği yer olmaktan ziyade “Anayurt Oteli”nde olduğu gibi bir “karakter” görevi görür.

Kasaba. Ya da Kent

Yazarın/yaratıcının duygularını ve hislerini yansıttıkları bu “karakterler” olayları ve diğer karakterleri etkilediği ölçüde bütün metnin bir parçasıdır. Bu bağlamda romandaki mekânların her biri – otel, berber, sinema, meyhane, adliye vs. – “romanın karakterini” belirlemek hususi kullanılmış ve söz konusu ana temaların işlenmesi için özellikle seçilmiş olabilir. (Sarıkaya, 2014: 168-69) Arada kalmışlık temasının en net örneği sayılabilecek “Kasaba. Ya da Kent.” (Atılgan, 2016: s.10) ifadesi başkahramanın roman boyunca yaşadığı “saçma”nın en temel sebeplerinden biridir. Yabancılaşma temasının, eskiden konak olarak kullanılan yapının otele dönüştürülmesiyle anlatarak bunun birey odaklı yaşanan olaylar zinciri ile bir toplumun aynası niyetinde kullanılması takdire şayan bir yetenektir. Mehmet Bakır Şengül’ün Romanda Mekan adlı makalesinde yaptığı tanıma göre;

 (“Kapalı mekânlar, ev, konak, apartman, okul, dükkân, otel gibi yerlerdir. Psikolojik romanlarda daha çok karımıza çıkan kapalı mekânlar, dorudan kişi ve kişilikle ilgilidir. Kapalı mekânlarla özdeşleşen tipler, kendi iç dünyalarında yaşayan, toplumsal ilişkilerinde çeşitli arızalar gösteren özelliklere sahiptirler. Kişi, kendisini ait gördüğü kapalı mekânda daha rahat ve özgürdür. Kapalı mekândaki her nesne veya her köşe, onun kişiliğinin bir parçası olur.”) (2010: 533)

otel bir kapalı mekândır, “sosyal değişimlerin, kültür farklılıklarının, ekonomik durumlarım simgesi olarak kullanılmış…”tır. (Çetin, 2016: 137)

Hazırlayan: Raven

KAYNAKÇA
Atılgan, Yusuf. ( 2016 ). Anayurt Oteli, 34.bs, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Cangüleç, Özgür (2006 ) “FRANZ KAFKA’NIN DIE VERWANDLUNG VE YUSUF ATILGAN’IN ANAYURT OTELİ ADLI YAPITLARINDA YABANCILASMA VE YALNIZLIK.” T.C.YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ALMAN DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI. s. 56
Çetin, Nurullah (2006). Roman Çözümleme Yöntemi, Ankara: Edebiyat Otağı.
Deler, Zehra (2012). “Batı’dan Doğu’ya Modernizm Bağlamında Değişim, Anayurt Oteli ve Kör Baykuş Adlı Eserlerin İncelenmesi.” T.C. Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü. s. 21
Faucault, Michel. “Öteki Mekanlara Dair”. Çev. Burak Boysan, Deniz Erksan. s. 9-10-11-12-14
Gürbilek, Nurgül. ( 1995 ) Yer Değiştiren Gölge içinde “Taşra Sıkıntısı”. Metis Yayınları. S.42-68. Burada: s. 52
Narlı, Mehmet. (2013) Romanlar ve Taşralar: Türk Romanında Taşra Algıları Üzerine Bir Değerlendirme. Bilig. Sayı 64. s. 303-305
Sarıkaya, Orhan. ( 2014 ) Türk Edebiyatında Bir Yabancılaşma Prototipi Olarak “Otel Kâtibi”. International Journal of Languages’ Education and Teaching Volume 3. s. 164-177 Burada: s. 168-169
Şengül, Mehmet Bakır (2010) Romanda Mekân Kavramı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. Sayı3/11. s. 533

Erk zihniyetin bir yansıması olarak: “Kadın Nasıl Dövülür?”

2
S.Muhammed Saki Erol‘un yazdığı, Gaziantep Şahinbey Belediyesi‘nin yönettiği, yeni nikahlanmış çiftlerin oynatıldığı “Aile Saadeti” adlı dizinin bir bölümünde “Kadın Nasıl Dövülür?” kısmı oldukça yankı uyandıracağa benziyor.

Kitabı yazan Muhammed Saki Erol’un dünyaya vermek istediği mesaj: Kadın “aklen ve dinen dûn” olduğu ya da “İki kadının tanıklığının bir erkeğin tanıklığına bedel” bulunduğu ya da “Namazı katleden şeyler, kara köpek ve kadın olup cehennemin çoğunluğunu kadınların oluşturduğu” gibi ya da buna benzer nice şeriat hükümlerinin doğruluğu mesajını vermek ve yaşatmaktır. Kadını, erkeğin sömürüsüne ve hizmetine terk eden ve şehvetine araç eden şeriat zihniyetini baş tacı yapan erkekler, bu büyük suç ve sorumsuzluğun affedilemez bir parçasıdır. Tiksinti yaratıcı bu bencillik içerisinde en cahilinden en okumuşuna, en solcusundan en sağcısına sırf rahat ve çıkarları adına şeriatın kadınlarla ilgili küçültücü hükümlerine inanmış, inanmasalar da ses etmemişlerdir. Kadını küçülten ve erkeğin sömürüsüne terk eden bu düzeni eleştirmek, yermek ve değiştirmek gerektiğini hiçbir zaman akıllarından geçirmemişlerdir.

Erkeklerin cahil saltanatı

“Tanrının kimini, kimine üstün kılmasından ötürü erkekler, kadınlar üzerinde hakimdirler.” ya da “Biz kadınlar sizlerin ellerinde özgürlüklerimizi yitirdik.” ya da “İki kadının tanıklığı bir erkeğin tanıklığına bedeldir” ya da “Kadınlara danışın, fakat yaptıklarının aksini yapın.” ya da “Nikah, kadınlar için köleliktir.” şeklindeki ve bunlara eklenebilecek nice “tanrı” ve “peygamber” emirlerini ciddiye alıp bunları tanrıdan gelme sanmışız. Yıllar boyunca sırtlarını bu hükümlere dayayan erkekler, kendilerini Seyyid, Efendi ya da Metbü mevkinde görmüştür. Biz kadınları da Tabi, Köle, Cariye diye tanımlamışlar. Yüzyıllar boyunca kadın sınıfını aşağılayan bir düzeni kutsal bilmiş ve çok büyük bir kurnazlıkla kadınlara da o şekilde kabul ettirmiş ve öylece saltanatlarını sağlamışlardır.

Cumhuriyet’in kadınlara getirdikleri (!)

Atatürk’ün akılcı ve şeriata sırt çeviren reformları hariç, bu reformlar dışında o tarihten bu yana değişen bir şey yoktur. Şu bir gerçektir ki; Cumhuriyet ideolojisi, kadın hakları konusunda ciddi bir zihniyet ve bakış açısı değişikliğini gerçekleştirmek gerektiğini düşünerek hareket etmiştir. Ve bu zihniyet değişikliğinin de en başta eğitim ile olacağının farkında ve fevkinde olan Genç Cumhuriyet, reformlar çerçevesinde yeni toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda eğitimin araçlarını yeniden düzenlemişlerdir. Bu yeni  ders kitaplarında kadınlar; okuyan, yazan, çizen ve özgüven sahibi özgür karakterler olarak tanıtılıyordu. Erkekler ise eşlerine yardımcı ve anlayışlı bir kimliğe sahip, müşterek bir aile hayatının ortak bir parçası olarak tanıtılmıştır. Türkiye’de kadının gelişmesini engelleyen çelik hatlar koparılıp atılmıştır.

Tarihteki devrimci kadınlar: Kathleen Neal Cleaver – Esma Mahfuz

Cumhuriyet ile birlikte, çok kadınlı evlilik yasa dışı ilan edilmiş oluyordu. Evli olan kadına ve erkeğe eşitlikçi bir anlayışla eşit boşanma hakkı tanınmıştır. Böylece biçimsel olarak kadınların özgürlük ve eşitlikleri teminata kavuşturulmuştur. Çocukların velayeti eskiden yalnızca erkeğe verilirken artık anne ve babaların her ikisine birden veriliyor ve bu davaya bakan hakimin kararına bırakılıyor. Kadının erkek kardeşiyle birlikte tam eşit bir miras hakkı var. Tanıklık konusunda da eski hukuktaki kadının tanıklığı bir erkeğin tanıklığına eşit sayılırken, yeni yasayla cinsiyetler arasında tam eşitlik yasası kabul edilmiştir.

Kadınlara hak verilmez, kadın o hakkı söke söke alır

Burada kadınlara hakların, bir erkek tarafından verildiğini söylemiyorum. Elbette tarihte, kadınların onurlu duruşu ve mücadelesi, kadının toplumsal cinsiyet rollerini aşmasında çok çok önemli bir yere sahiptir. Cumhuriyet rejimi her ne kadar bir nebze kadın erkek eşitliğini sağlamış olsa da tüm devletlerin erk olduğu unutulmamalıdır. 

#HAYIR diyemeyen biz kadınların ihmalinden doğmuş ve doğacaktır

Türkiye kadınının, Atatürk devrimine rağmen, bugün yine şeriatçının pençesine düşmüş olarak bu hazin duruma itilmişliği, muhakkak ki utanç vericidir. Nisan 1935’de Uluslararası Kongre Birliği Başkanı Ashley‘nin kapanış konuşmasında Latife Bekir‘in bazı sözlerine karşılık olarak yaptığı bu konuşmanın hakikatine ve içtenliğine sığınarak sizlerle de paylaşmak isteriz:

“Evet, Atatürk kadın hareketlerinin her aşamasında kadınların yanında olmuş ve onları desteklemiş, hatta takdirle izlediği her mücadele sonunda başarıyı içtenlikle alkışlamayı da ihmal etmemiştir. Ama yine de kazanılan kadın hakları bir lütuf olarak verilmemiştir. İdealist Türkiye kadınları haklarını, iğne ile kuyu kazarcasına başlattıkları mücadeleler sonucunda almıştır. Fakat hatırlatılması gereken, kadınları özgürlükten köleliğe ve eşitlikten haysiyetsizliğe indiren bu geriye yöneliş , şeriatın çağdaşlıklarına isyan etmeyen, #HAYIR diyemeyen biz kadınların ihmalinden doğmuş ve doğacaktır.”

Yeni Zelanda’da sistemin sıkıcılığından doğanın kucağına akan bir öykü

Çoğunlukla yoğun yaşantılardan uzaklaşmaya çalışan ve kendini doğanın kucağına atan güzelim insanlara dikkat çekmeye çalışıyoruz. Denk geldiğimiz ve sizinle de paylaşmak istediğimiz kaçış öyküsü ise bu defa  Yeni Zelanda’da sistemin çıkmaya çalışan bir çifte ait. İlham vermesi dileğiyle…

“Hafta sonları

Hafta sonları ile bir aşk-nefret karışımı ilişkim vardı. Çalışma haftasında onları hayal ettim hep. Fakat hafta sonu sonunda geldiğinde, varlığı zayıf hissediliyordu. Çalışma haftasının kavurucu güneşi vasıtasıyla hızla buharlaşıyordu. Pazar en kötüsüydü hatta. Hamster tekerleğinin pazartesi gününe istekli kurbanı için beklediğini bilerek, sözde özgürlüğü anladım. Ve çalışma haftası beni tekrar bütünüyle tekrar ve takrar yutmaya devam ediyordu. Rüzgarlara dikkat çekmek ve sevdikleri şeyleri yaparak bir hayat yaşama peşindeki cesur olanların hikayelerini gıpta ile okumaktaydım.

Ama bu başkaları için bir hayattı. Şanslı insanlar. Benimkinden farklı bir durumda olanların hayatlarıydı okuduklarım. Ben asla onlardan olamazdım. Ve yaklaşık 40 yıl oldu. Bu biz miydik gerçekten? Yaşadığımız hayat bizim miydi? Bunları kendimize sora sora sonunda 3 sene önce kaçtık. Evet kaçtık. Bildiğiniz kaçtık yani. Şimdi nasıl kaçtığımızı anlatacağım.

Biz rahat değildik, sadece uyuşmuştuk

Çevrimiçi videoları izlemeye başladık ve birgün o beklenen an gelmişti ve birden yoldan çıkarak rüzgara dikkat çekmeye çalışan insanların bloglarını okudum.

Bazıları, şimdiye kadar verdikleri en iyi kararın bu olduğunu yazıyordu. Bazıları da en kötüsü olduğunu…

Her iki durum da benim için korkutucuydu. İkimizin de iyi ve güvenli işlerimiz, yıllık tatilimiz ve New Plymouth’ta birlikte kiraladığımız hoş bir evimiz vardı. Zengin değildik ama fakir de değildik.

Sue, New Plymouth’da çalışmaya devam ederken eski bir tanıdık ile birlikte Pest Control’e geri döndüm. Her şey iyi gitmedi elbette. Ancak ben değişim için bunun hızlandırıcı etkisi olduğuna sevindim. Belki de hızlandırıcıdan daha da başka bir etkisi vardı. Bilemiyorum.

Çok küçük bir karavanda yaşarken Tramede adlı satış sitesinde bir kamyon ilanı gördük.

Kamyon Dean’e aitti ve birkaç yıldır bu kamyonda yaşıyordu Dean. Parasına oldukça dikkat eden Dean tabii bunu kamyonuna da yansıtmıştı. Kamyonun zaten satılmış olduğundan bihaber onu almak için oldukça heveslenmiştik.

Hayal kırıklığına uğramıştım. Fakat iki hafta sonra tekrardan Trademe’de de ilanını gördüm. Hem de çok daha düşük bir fiyat etiketiyle. Dean’le buluştuktan sonra bir fiyatta anlaştık ve bu 1989 HINO FD1017 markalı kamyonun gururlu sahibi biz (ve biraz da sinir sahibi) olduk.

Kamyonun çatısında birçok yer sızdırıyordu. Kamyonun bir Neil Young albümünden daha fazla pası vardı ve görünen oydu ki elimizde bunu aşmamızda bize yardımcı olacak bir tek limon vardı. E biz de onu kullandık.

Kamyonun eski hali

Kanepeli bir salon
Mutfak
Kahvaltı barı – Evet, oldukça dağınık

Tekerlekler üzerindeki minik evimiz

Darmadağın bir kamyondan günler sonra içinde neredeyse hiç eşya deposu olmayan bir yaşam alanı yaratmıştık.

Eşyalarımız gitti ve acayip özgürleştirici bir deneyimdi bu. Elveda, dedik ve tüm eşyaları kamyondan dışarı attık. Bundan sonra da biz bu kamyonu nereye park edersek orası bizim evimiz oldu.

Tüm klişeleri tekrarlamak istemem ama şu an sahip olduğumuz tek şey özgürlüğümüzdü ve bizimdi.

Fakat bazı şeyler biraz alışılmamış gelmeye başlamıştı. Sanki bir şekilde altın toplumsal kuralları çiğneyip duruyormuşuz gibi hissettiriyordu. Ama kabul etmemiz gereken gerçek şu ki daha özgürdük böyle.

Değişen arka bahçemiz

Gerçeği söylemek gerekirse sabah uyandığımda kendimi biraz suçlu hissediyorum ve kalkmak, işe gitmek için hazırlanmak zorunda kalan ve bu sıkıcı ritüellerle yüzleşmek zorunda kalan sayısız insanları düşünüyorum.

Temel olarak özgürüz. Kira, elektrik faturası yok, çim biçme, gürültülü komşular yok… Evet, ödememiz gereken faturalarımız var ve biz çalışıyoruz. Ancak ikimiz de sevdiğimiz şeyleri yapıyoruz ve hayal edebileceğiniz en şaşırtıcı manzaranın tadını çıkarıyoruz.

Seyahatlerimizde şaşırtıcı şeyler görüyoruz. Saraylar, bakımlı bahçeler, şık oyuncaklar… Ancak neredeyse istisnasız olarak bunların, bu eşyaların, bu mekanların sahiplerinde ciddi anlamda bir sahiplenme duygusu var. Tüm zaman ve gayretlerini sahip oldukları eşyaları muhafaza etmeye harcıyormuş gibi görünüyorlar. 

Başka bir gün, başka bir arka bahçe

Biz öyle büyük konutların, tatil evlerinin ya da her neyse işte pahalı olan şeylerin sahibi değiliz. İhtiyacımız olan tek şey var, fazlasını istemiyoruz, artık ne yapacağımızı bildiğimizden fazlasını istemiyoruz. Biz sadece ihtiyacımız olan şeyler tükendikçe yenisini alacağız.“

 

Kaynak: Outdoor Revival

Aşk dolu bir kalem ehli: Kerime Nadir

“…Zaten evli kalsaydım, bu kadar roman yazmama imkân yoktu. Bütün dünya nimetlerini roman yazmaya değişmem. Romancılığı, aşktan da fazla seviyorum.”

Kadınların hayatı, dünyanın her yerinde statü fark etmeksizin zorlaşırken; şansı zorlayanlar, engeli aşanlar ve bazen içinde yer aldığı çevrenin avantajını kullananlar oldu. Erkek egemen dünyanın tarihi, bu tarz pek çok yaşamla doldu. Kadınların tarihi, engelleri aşmanın ve özgürlüklerin kısıtlanmasının tarihi haline geldi.

Biyografi

Edebiyat tarihinde ismi atlanmaması gereken yazarlardan biri de Kerime Nadir. Kalemini tutkuyla kavrayan yazar, 5 Şubat 1917 tarihinde İstanbul’da doğdu. Annesi Zehra Hanım ile babası Nadir Bey’in okuma merakından etkilenmiş olmalı. Bilinçli bir çevrede doğmuş olması çocukluğundan beri tesirini göstermişti. Fakat bu bilinç dahi ileride onu durduracak, engelleyecek bir bilinçti.

Yazım hayatı

Kerime Nadir, yazım hayatına öykü ile başladı. Yabancı, Kerime Nadir’in yazdığı ilk öyküsüydü. Bu eseri hiçbir yerde yayınlanmamıştı. Daha sonra sırası ile Dağ Adamı ve Yeşil Işıklar’ı yazdı. Bunları yazdığı sırada on altı yaşındaydı. Bu arada okuduğu Yarımay Dergisi yazarları Cahit Uçuk ve Mükerrem Kamil Su’nun yazılarındaki konuları, duyguları ve olayların anlatılışını, kendi düşüncelerine ve yazdıklarına yakın bulması, eserlerini yayınlatma arzusunu pekiştirdi. Fakat bu noktada ailesi tepki gösterdi. Kitaplarının yayınlanmasını engelledikleri yetmiyormuş gibi yazı yazmasını da yasaklamışlardı. Fakat Kerime Nadir’in ne roman okumasına ne de yazı yazmasına mâni olamadılar. Bu yasaklı dönemde de yazmaya devam ederek birçok öykü kaleme aldı ve romanlarının sayısını da beşe çıkardı. Yasağın getirdiği üzüntü ile zayıflayan kızları karşısında çaresiz kalan ailesi, yasağı kaldırdı ve eserlerinin basılması için harekete geçti. Böylece yazma tutkusunu bırakmayan Nadir, hayali için ilk adımı attı. Servet-i Fünûn–Uyanış Dergisi’nin baş dizgicisi olan Mehmet Dizman kanalıyla dergide yayınlandı.

Kerime Nadir, Solmuş Çiçekler romanını dergiye verir ve dergide basılır romanı. Bu, Kerime Nadir’in tefrika edilen ilk eseri olur böylelikle. Uyanış Dergisi’nde şiirleri de ara ara yayınlanır. Fakat bir süre sonra düz yazıya yoğunlaşmak için şiir yazmayı bırakır. Eserleri, dergi ve gazetelerde yayınlandıkça okuyucularından birçok mektup alır. Kalemine olan beğeni her geçen gün artmıştır. Saint Joseph Kız Lisesini bitirip pek çok özel ders alan Nadir, ilerleyen dönemlerde ressamlık ve tercümanlıkla da tanıştı. Özellikle resim sevgisine amatör de olsa hep devam etti.
Eserleriyle ünlenen halka mal olan Kerime Nadir’in pek çok eseri sinemaya da uyarlanmıştır. Romanlarının yanı sıra okuyucu ile direkt temas kurabileceği bir yazı dizisi 20. Asır Dergisi‘nde yayınlandı. Hıçkırık, Samanyolu, Gelinlik Kız, Posta Güvercini, Solan Ümit, Funda, Kalp Yarası, Gönül Hırsızı, Kırık Hayat Kerime Nadir’in bazı romanlarındandır.

Nadir’in kadınları güçlü, dirayetli ve ne istediklerini bilen kadınlardı

Yazar romanlarında kadınları, geleneksel rollerin dışında aktardı. Fakat yeterince ataerkiden sıyrılamadığı da görülüyordu. Hıçkırık’ta Nâlân, Samanyolu’nda Zülal, Posta Güvercini’nde Şahizer, Ecmel, Mübeccel, Gelinlik Kız ve Saadet Tacı’nda Feyza, Güller ve Dikenler’de Verda benzer toplumsal cinsiyet rolleri taşıyordu. Bu kadınların hiçbiri geleneğin belirlediği toplumsal cinsiyet algısındaki kadınlık rollerini barındırıyordu. Kerime Nadir’in kadınları güçlü, dirayetli ve ne istediklerini bilen kadınlardı. Kerime Nadir’in incelenen romanlarındaki kadınların hepsi iyi eğitim almıştır. Kadın karakterlerinin eğitimli ve güçlü olmasına her zaman dikkat etti.

Yaşadığı sağlık problemleri bile artık yazma tutkusuna mani olamıyordu. Sol elinin işaret parmağında oluşan ağrının yanlış tedavisi ile sol elinden geçirdiği ağır operasyon ve kulaklarındaki duyma kaybıyla geçirdiği operasyonlar yaşamındaki önemli sağlık problemleriydi. En önemli sağlık sorunu ise ömrünün son döneminde yakalandığı kanserdi. Bu hastalık tüm vücuduna yayıldı ve 20 Mart 1984 günü altmış yedi yaşında hayata gözlerini kapadı. Bir dönem binlerce kişinin romanlarını okuduğu, sinemada eserlerini seyrettiği ve hâlâ okunmaya devam eden Kerime Nadir’in cenaze töreni oldukça mütevazıydı. Cenaze törenine katılan Selim İleri o günü şöyle anlatmaktadır: “Şüphesiz yüz binlerce, belki de milyonlarca kişiye eseriyle ses yöneltmiş; bu, okuma alıştırıcısı, okur yaratıcısı romancının cenaze töreni gerçekten hazin bir törendi. Soğuk, adamakıllı ayazlı günde, Şişli Camii’nin avlusu bomboştu diyebilirim. Bir köşede Melisa Erdönmez, Doğan Hızlan, Yaşar İlksavaş ve ben duruyorduk. Uzakta bir başka köşede Kerime Nadir’in yakınları, yayıncısı, sinemadan bir tek vefakâr Bülent Oran… Sinemaya aktarılmış romanları sayesinde üne kavuşmuş nice film yıldızı bu cenazeye gelmeyi herhalde gereksiz, anlamsız bulmuşlardı. Türk sineması o günlerde ‘sosyal içerikli’ filmler dönemini yaşıyordu… Neyse ki tabutuna iliştirilmiş birkaç gelin çiçeği, çok az kişinin katıldığı o cenaze törenine, Kerime Nadir’e yaraşır bir romanesk sunmuştu.”

Kaynak: Nilüfer Günay, KERİME NADİR’İN ROMANLARINDA TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNİN İNŞASI, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı, İzmir, 2007.

Görsel Kaynak: Şehir Üniversitesi e-arşiv

 

Soğuk, karanlık bir rüya ya da monarşinin kalbi: Londra

2
 

“Londra bazen soğuk, karanlık bir rüya gibi…” demiş Jean Rhys. Belki de hiç uyanmamak gerek bu rüyadan…

Birleşik Krallık veya Büyük Britanya’yı oluşturan 4 ülkeden en büyüğü İngiltere’nin ilk yerlileri Keltler, bu ülkeyi fethedip “Britania” adını verdiler. Daha sonra ise direnemeyip Anglosakson akınları ile göç etmişlerdir. Anglosakson’lar 1066’daki Norman istilasından yenik çıkmış ve ülkeyi  1. William’a devretmek zorunda kalmışlardır. Ülkenin şu an kültür karışımı, Normandiya Krallarının Fransız asıllı olmasından ileri gelmektedir.

Kuşkusuz devletin büyümesine en önemli etken Tudors Hanedanlığı idi. Tudor’lar olarak ülkeyi yöneten ilk kral VII. Henry ülkeyi düzene sokup I.Elizabeth’e bir nevi güçlü devlet teslim etmiştir. I.Elizabeth döneminde Altın Çağı’nı yaşadı. Tabii ki çekişmeli geçen Tudors-Stuart Hanedan kavgaları, Kanlı Mary’in vahşi tutumları, Mary Stuart’ın idamı gibi olaylar yaşansa da ülke 17. yüzyılda en parlak dönemini yaşamıştır.1707 yılında İngiltere ve İskoçya krallıklarının birleşmesiyle “Birleşik Krallık” hukuken ortaya çıkmıştır.

Bu kısa tarih anımsamalarından sonra gezimizi anlatmaya başlayabiliriz…

Birleşik Krallık’ın en büyük merkezi İngiltere’nin başkenti Londra’ya 3 saatlik uçuş ile varıyoruz. Şehir merkezine en yakın havalimanı Heatrow. Metro ile şehre ulaşım mümkün. İlk etapta karmaşık ve zor gelebilir. Mutlaka bir Oyster Card edinmelisiniz.

Tercih edeceğiniz otel mutlaka merkezi olsun. Biz Victoria’yı tercih etmiştik. Hemen hemen her dönem yağış olduğu için kıyafet seçimleriniz buna göre uygunluk gösterebilir.

1-2 gün yeter diye düşünmeyin. 4 gün bile bazen yetmiyor. Taksi kullanmak tercih sebebi. Biz her yere gelişmiş metro ağı ile gittik. En çok kullanılan hat mavi olan Hyde Park Corner ve Picadilly. Yeşil hat olan ise Victoria, Westminster, Tower Hill.

Kendi tur programımda ilk gün neler yaptığıma bakacak olursak, daha uzak olan bölge arasında yer alan Tower Hill metrosunda inerek Tower Bridge (Kule Köprüsü)  Tower Of London (Londra Kalesi) , The Monument , Borough Market ve St.Paul’s Katedrali’ni ziyaret ettim.

İkinci gün; mavi hat üzerinden Hyde Park Corner durağında inerek Buckingham Sarayı, Westminster Katedrali, Parlemento Binası, Big Ben, London Eye ve Akvaryum’u ziyaret ettim.

Üçüncü gün; mavi hat üzerinden Leicester durağında inerek şehrin ünlü meydanları olan Piccadilly, Leicester ve Oxford’u görüp The British Museum’u ziyaret ettim.

Dördüncü gün ise programımda Chelsea vardı ama arzu ederseniz Greenwich’e uğrayabilirsiniz.

Görmeden Gelmeyin

Tower Bridge (Kule Köprü): 1886 yılında yapımına başlanıp 8 sene sonra biten köprü, şehrin iki yakasını birleştirmektedir. Bu açılır kapanır köprü, iki yürüyüş yolu ve bir araç yolu olmak üzere iki kuleden oluşmaktadır. Köprü kanatları bir zamanlar hidrolik düzen ile açılırken şu an bunun için elektronik düzen kullanılıyor. Thames Nehri üzerinde yer alan bu köprüde mutlaka yürüyün.

Tower of London (Londra Kalesi): I. William tarafından şehrin güvenliğini sağlamak için yaptırılan yapı, Richard tarafından surlarla çevrilmiş ve Kraliyet ailesinin kullanımına sunuşlmuştur.  Kale; Kraliyet Sarayı, devlet hazinesi ve hapishane olarak hizmet vermiştir.

Giriş Ücreti: 25 Pound

The Monument : 61 metre uzunluğundaki Dikilitaş, 1666 yılında çıkan büyük yangında ölenlerin anısına yapılmıştır. 311 basamak çıkarak kulenin tepesine ulaşabilirsiniz.

Giriş Ücreti: 4 pound

Borough Market: Londra’nın en eski ve en büyük yiyecek pazarının tarihi 1851 yılına dayanıyor. Bridget Jones’un Günlüğü, Harry Potter ve Azkaban Tutsağı filmlerinin geçtiği sokak ve marketi ziyaret edebilir, taze yiyeceklerden tadabilirsiniz.

St.Paul’s Katedrali: Derin bir tarihe sahip olan bu katedral 4 kez yıkım geçirmiş olup beşinci ve son hali ile Londra’nın en ilgi çeken mekanlarından biri şu an. 17. yüzyılda tamamlanarak son haline kavuşan katedral, birçok yangına maruz kalmıştır.1666 yılındaki büyük yangın ile de tamamen yıkılmıştır. Katedral birçok tarihisahneye tanıklık etmiştir. Prens Charles George ile Prenses Diana’nın düğün töreni bu katedralde düzenlenmiş.

Giriş Ücreti: 18 pound

Öğle arası için katedrale çok yakın mesafedeki restoran zincirlerinden PAUL’de lezzetli atıştırmalıklardan tadabilirsiniz.

Buckingham Sarayı: Westminster bölgesinde yer alan ihtişamlı saray için Londra’nın kalbinde konumlanmış diyebiliriz. 1703 yılında Westmisnter Dükü için inşa edilmiş daha sonra ise 1763’de III. George tarafından satın alınıp genişletilmiştir.1837 yılında ilk Kraliyet ailesinden Kraliçe Victoria bu saraya taşınmıştır. Resmi organizasyonlar ve idari yönetim bu sarayda yer alır. 1952 yılından bu yana II. Elizabeth burada yaşamaktadır.19. yüzyıl sonlarına doğru halkı selamlama balkonu ve Kraliçe’nin Galerisi yapıya eklenmiştir. 700’den fazla odaya sahip bu sarayda mutlaka nöbet değişimine denk gelin. (11:30 Askerlerin Nöbet Değişimi)

Giriş Ücreti: 21.5 pound

Westminster Katedrali: Buckingham Sarayı’ndan nehre doğru yürüdüğünüzde karşınıza direkt bu katedral çıkıyor. Bin yıldan fazla tarihi serüvene tanıklık etmiş bu kilise 87 metre uzunluğunda olup Neo-Byzantine mimari tarzında inşa edilmiştir. Pek çok taç giyme merasimi, evlilik törenleri ve cenazeler bu kilisede düzenlenmiştir. Prens William ile Kate Middleton’un evlilik törenlerine bu kilise ev sahipliği yapmıştır. Isaac Newton ile Charles Darwin’in mezarları da bu kilisede yer alır.

Giriş Ücreti: 6 Pound

Parlamento Binası ya da Westminster Sarayı: Avam ve Lordlar Kamarası’nın aldığı politik kararların yürütüldüğü parlamento binasının yapımı 1016 yılına dayanmaktadır. Bin yüz odalı bu bina, 1834 yılında bir yangın geçirmiştir. 30 senelik onarım sürecinden sonra tekrar kullanılmaya başlanmıştır. Thames Nehri üzerinde konumlanan Parlamento Binası, Gotik mimarisi ile ihtişamını koruyor.1987 yılından bu yana Dünya Kültür Miras Listesi’nde yer alıyor.

BigBen: Hemen Westminster Sarayı’nın yanında konumlanmış saat kulesinin yapım tarihi 1855’tir. Elizabeth Kulesi olarak da adlandırılıyor. Bigben, Saat Kulesi’nin çanının adıdır. Yine Gotik Mimari tarzında inşa edilen yapı, 96.3 metre boyundadır.

LondonEye: 135 metre yüksekliğindeki dönme dolap Avrupa’nın en büyüğü. 2000 yılında tamamlanan yapıyı şimdiye kadar 30 milyondan fazla insan ziyaret etmiştir. Yarım saat süren tur ile Londra’yı ayaklarınızın altına alabilirsiniz. Biletleri internetten almanızı tavsiye ederim. Diğer türlü upuzun bir kuyruk sizi bekliyor olacak.

Giriş Ücreti: 21 Pound

British Museum: Mavi hat kullanarak Russell Meydanı ya da Holborun Durağı’nda inerek müzeye geçebilirsiniz.1753 yılında açılan müze 4 bölümden oluşuyor. Müzede; sikke ve madalyalar, el yazmaları, kabartmalar, II.George tarafından bağışlanan Krallık kütüphanesi, fil dişinden Afrika heykelcikleri ve en acısı ise Bodrum’daki Mausoleion’dan alınan frizler sergilenmektedir.

Giriş Ücreti: 16.5 Pound

Londra Doğa Tarihi Müzesi: 1884 yılında açılan müzede zooloji, mineraloji, botanik ve jeoloji bölümlerinden parçalar sergilenmektedir. 3 boyutlu görselleri ve dinozor iskeletlerinden daha fazla şey bulabileceğiniz bu müze, çok geniş alana yayılıyor. Hemen yanında ise Bilim Müzesi mevcut. Mavi hat ile Gloucester Road durağında inebilirsiniz.

Müze’den Chelsea’ya 10 dakika yürüyerek ulaşabilirsiniz.

Avrupa’nın en çok turist çeken başkentlerinden biri olan Londra; asaleti, tarihi, mimarisi, sanatı, yüksek yaşam standardı ve metropolitenliği ile artık sık gidilen destinasyonlardan…

Ne kadar soğuk olarak adlandırılsa da gezdiğim yerler arasında en çok beğendiğim şehirlerden biri. Özellikle Londra ile birlikte İskoçya ve Dublin turu yapmanızı tavsiye ederim. Gecesi ve gündüzü bambaşka olan bu şehirde müzeleri ve sarayları ziyaret edebilir, devasa parklarında yürüyüş yapabilir, nehrin kokusunu doyasıya içinize çekebilir, festival ve gece gösterilerine katılabilirsiniz.

İngiltere’de trafik soldan akıyor. Zamanla alışıyorsunuz. Meşhur taksilerini bir kez kullanın. İkinci kez kullanmak hata olur. Gelişmiş metro ağı, her yere ulaşım sağlıyor. Yağışlı dönemine denk gelmekten kaçının ve programınızı bu tarihlere göre planlayın.

Oxford, Regent, Leicester, Piccadilly en yoğun ve meşhur meydanları… Bu meydanlar, alışveriş merkezleri, mağazalar, restoranlarIarın ve pubların bolca olduğu bölge. Mutlaka Leicester meydanındaki M&M’s World’u ziyaret edin. Çok yakın mesafede bulunan Her Majesty’s Theatre’de The Phantom of The Opera müzikalini izleyin. Londra’nın yeni ikonu Avrupa Birliği’nin en yüksek binası The Shard’a da mutlaka çıkmalısınız.

Harrods: Londra’nın batısında Knightsbridge’de yer alan pek tarihi alışveriş merkezi, muhteşem mimarisi ile bin bir çeşit ürün sunuyor. 1834 yılında kurulan alışveriş merkezi sanırım Londra’nın en ünlüsü.

Yapmadan Dönmeyin

  • Thames Nehri kenarında yürüyüşlere çıkın,
  • Royal Albert Hall’de klasik müzik dinleyin,
  • Warner Bros Stüdyoları’nda tura katılın,
  • Fish&Chips yeyin. İngiliz çayı için,
  • Harrods’da alışveriş yapın,
  • LondonEye’da şehri izleyin.