Ana Sayfa Blog Sayfa 740

Dışkı ve atık yemeği enerjiye çeviren otobüs

0

İnsan dışkısı ve atık yemeklerin enerjiye dönüştürülmesiyle elde edilen enerji ile çalışan otobüs, ilk kez İngiltere’de kullanılmaya başlandı. Yapılan açıklamaya göre, otobüs, dizel motora sahip aynı boyuttaki araçlara oranla yüzde 30 daha az karbondioksit salınımı yapıyor.

İnsan dışkısının ve atık yemeklerin verimli bir şekilde enerjiye dönüştürülmesiyle elde edilen “biyometan” gazı ile çalışan doğa dostu otobüs, ilk kez İngiltere’de kullanıma girdi.

Bristol şehrindeki kanalizasyon arıtma işleri ile ilgilenen GENeco isimli şirket, insan dışkısı ve atık yemekleri biyometan gazına çeviriyor ve söz konusu şehirler arası yolcu otobüsü bu gaz sayesinde aktif bir şekilde çalışıyor.

Ülkenin Bristol ve Bath kentleri arasında ulaşıma hizmet veren otobüs, aldığı yakıtla saatte maksimum 300 km seyahat edebiliyor, bu da 5 kişinin 1 yıllık yemek atığı anlamına geliyor. 40 yolcu kapasitesine sahip olan otobüs, biyometan gazını otobüsün üzerinde bulunan depolarda saatlerce muhafaza edebiliyor. Karbon salımının yüzde 30 azalmasını sağlayan bu otobüsün çevre kirliliğini önemli derecede azaltacağı belirtiliyor. Bu otobüslerin İngiltere’deki sayısı gün geçtikçe artıyor. Yeşil dostu, ekoloji dostu ve doğa dostu olarak bilinen otobüsün, tüm teknolojik özelliklere sahip olduğu söyleniyor.

Yapılan açıklamaya göre, bir kişinin yıllık atık yemeği, otobüsün 37 km gitmesine imkân veren gazın üretilmesine sağlıyor.

40 kişilik Bristol-Bath havaalanı arasında taşımacılık yapan “2 Numara” lakaplı otobüse, İngiliz vatandaşlar “Poo Bus” diyorlar.

Başlık Görseli: Washington Post

Jane Addams’ı tanımak

0

Jane Adams’ı tanımak ilham verici, onu öğrenmek güzel.

Kahramanımız Jane Addams 6 Eylül 1860’de Cedarville, Illinois’te doğuyor. Varlıklı bir aileden gelen Jane, iki yaşındayken annesini kaybediyor. Annesinin yokluğu ve geçirdiği tüberküloz hastalığı nedeniyle diğer çocuklardan daha zor bir çocuk geçirdiğini söylüyor.

Jane üniversite hayatı boyunca kendini her yönde geliştiriyor. Okulunu bitirdikten sonra uzun bir Avrupa yolculuğuna çıkıyor ve bu yolculukta yaptığı gözlemler gelecekteki Jane’i ince ince dokuyor. Döner dönmez “göçmenler için dayanışma merkezi”, “göçmen çocuklar için anaokulları” ve “aileler için açıköğretim” gibi pek çok projeleri filizlendiriyor.

Jane’in bundan sonraki hayatı son derece aktif geçiyor. Sanırım hikâye de buradan sonra koşuyor. Çevresindeki adaletsizliklere kayıtsız kalamayan Jane’in duyarlılıkta enfes varlığı harekete geçmesini sağlıyor.

1896 yılında Lev Tolstoy ile tanışıyor Jane. O sırada 68 yaşında olan Tolstoy, Jane’i görüşleriyle büyülüyor.

Her geçen gün ufkunu genişleten Addams, radikal savaş karşıtı görüşleri ile mevcut gündemi durmadan sorguluyor. ABD’nin İngiltere ve Fransa yanında savaşa girmesine tepki göstermek için New York’a gidiyor. Burada kendi küçük kadını ile birlikte savaş karşıtı çalışmalar başlatıyorlar. Bu süreç boyunca basının hedefinden hiç düşmeyen Jane duruşundan kesinlikle taviz vermiyor.

10 Ocak 1915’te ise Washington’da “Kadınların Barış Partisi’nin” mitinginde (üç binden fazla kişinin katıldığı) etkileyici bir konuşma yapıyor. Bu güçlü mitingle birlikte kadınlar sağlam bir savaş karşıtı platform oluşturuyor. Bundan sonra Jane için “barış maratonu” başlıyor. Birçok Avrupa ülkesini ziyaret ediyor, binlerce insanla konuşuyor. Savaşla yılmadan kesinlikle durmadan mücadele ediyor. Kadın olarak bulunduğu her oluşumda ilgi çekiyor. Dönemi için son derece imkansız ilklere imza atıyor.

jane adams

Bundan sonra pek çok yerel, ulusal ve küresel organizasyonda rol alıyor. Addams; Chicago Yerleşimciler Federasyonu, Yerleşimciler Ulusal Federasyonu, Tüketiciler Derneği, Kadın Klüpleri Federasyonu Çalışma Komitesi, Kamp Ateşi Kızları, Ulusal Oyun Bahçeleri, Ulusal Çocuk Emeği, Beyaz Olmayan İnsanları Geliştirme ve Amerikan Sivil Haklar dernekleri gibi kuruluşların ya kurucusu ya başkanı ya da üyesi.

Efsane Hull House Merkezi ile döneminin en etkin feministlerinden biri. Şikago’da kendisinin ve diğer sosyal reformcuların oturduğu, kentin yoksul semtlerindeki koşulları düzeltmek için çalışmalar yaptıkları bir kurum olan Hull House, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki diğer toplumsal yardım merkezlerinin çoğu için bir model oluşturdu. Burada kadınlara iş imkanı sunarak “ekonomik özgür kadın’a” yürümesi için çiçekler dolusu yollar açıyor.

Ölümünden dört yıl önce, 1931’de Nobel Barış Ödülü‘nü alıyor güzel kadın. Nobel Kurulu, onun için şu değerlendirmeyi yapıyor: “Dünya barışını sağlamak için bize yardım edecek, kadına yakışan en iyi nitelikler Jane Adams’ta toplanmıştır.“

Doyasıya dolu geçirdiği yılları ile hâlâ birçok feministin rol model aldığı Jane barış tutkusu, felsefe aşkı ile adanmışlığını yazıyor:

Democracy and Social Ethics (Demokrasi ve Toplumsal Ahlak), 1902
Twenty Years at Hull House (Hull House’da Yirmi Yıl), 1910

Kadınların erkeklerden daha iyi(!) olduklarına inanmıyorum, tren kazalarını biz yapmadık. Yolsuzluğa bulaşmış yasalar ve diğer korkunç şeylerde bizim payımız yok. ama unutmamalıyız ki, bunları yapacak bir fırsatımız da hiçbir zaman olmadı.

Toplumbilimci, yazar, kadın hakları savunucusu, barış yanlısı ve toplumsal reformcu. Jane Addams kadının güzeli. Jane’i tanımak ilham verici, onu öğrenmek güzel.

Nice Jane’lere!

Başlık Görseli: Samsara

İklim değişikliğinin dünyaya 11 farklı etkisi

Tarih boyunca iklimde doğal dengelerden kaynaklı değişimler meydana gelmiştir. Sanayileşme ile birlikte bu dengelerin bozulmasına insan ırkı çok daha şiddetli şekilde yön vermiştir. 

Karbondioksit, metan gibi sera gazları atmosferde bir molekül katmanı oluşturarak seradaki cam gibi ısıyı tutar. Son 200 yıl içinde yakılan kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlar, atmosferde daha önce görülmemiş miktarda CO2 salınmasına sebep olmuştur. (Yeşil Politika, sf:39) Galeriyi gezerek, iklim değişikliğinin korkunç etkilerini inceleyin.

Ana fotoğraf: John Moore/Getty Images
Galeri kaynak: CNN

Yırca’da bayram havası

Danıştay, Yırca’da yapılacak termik santrale “dur” dedi.

Manisa’nın Soma ilçesine bağlı Yırca’da 6 bin 666 zeytin ağacının söküldüğü alanda termik santral yapılması için bakanlar kurulunun aldığı acele kamulaştırma kararı hakkında yürütmeyi durdurma kararı veren Danıştay, bakanlar kurulu kararını esastan iptal etti. Dün gece saatlerinde gelen bilgi Yırca’da adeta bir bayram havası yaşanmasını sağladı.

Yırca’yı sevindiren haber gecenin geç saatlerinde Danıştay 6. Dairesi’nden geldi. Daha önce geçici olarak yürütmeyi durdurma kararı alan Danıştay, köylülerin müracaatını görüşüp kararını ‘esastan iptal’ yönünde verdi. Haberi alınca büyük mutluluk yaşayan köylüler ‘Şimdi hedefimiz 6 bin ağaç için tazminat almak’ derken, Avukat Deniz Bayram kararı Soma Kaymakamı Bahattin Aytaç’a armağan ettiklerini söyledi. Yırcalı köylülerin avukatı Deniz Bayram, “Artık bu kararla ortak oraya termik santral yapılamaz” dedi.

Kolin Grubu, termik santralin yapılacağı Yırca Mahallesi’ndeki zeytinliklere, geçtiğimiz 7 Kasım’da ağaç kesimi yapmak üzere iki otobüs özel güvenlik görevlisi ve iş makinelerini gönderip “ağaç katliamı“ yaptı. Bölgede ağaçların kesilmemesi için nöbet tutan köylülerin direnişine rağmen, iş makinalarının olağanüstü çalışma azmi ve yok etmeye yönelik tavırları ile, ağaçlar üzerlerindeki ürünleriyle birlikte söküldü. Kökünden sökülen ve kırılan 6 bin 666 zeytin ağacı, Mal Müdürlüğü tarafından yediemin olarak Yırca Muhtarı Mustafa Akın ve köy halkına teslim edildi. Kendi mallarına, zeytin ağaçlarına, yedieminlik yapma görevinin kendilerine verilmiş olmasında, sevinmekle üzülmek arasında kalan köy halkı direnişini kırmadı.

Hükümetin “yardım” paketlerinde bulunan kömürlerin kaynağı Soma. Soma’da bulunan kömür işletmesi artık yetersiz kaldığından harekete geçen Kolin Grubu, halka dağıtılacak bedava kömür gereği nedeniyle bir termik santral projesi oluşturmuştu. Proje kapsamında kesilen ağaç sayısı oldukça yüksek. Proje hayata geçseydi, muhtemelen var olan işletmelerde yaşanan sorun ve acılara yenileri eklenecekti.

Yani Danıştay’ın verdiği karar ülke, çevre ve insanlık için oldukça olumlu yönde. İş güvenliği, hatta iş güvenliksizliği kapsamında da düşündüğümüz zaman konunun aslında ne büyük bir felaketin giriş kapısı olduğu da anlaşılıyor. Zeytinliklerin kesilmesine tepkisini gözyaşları içinde anlatan Yırca köyü muhtarı Mustafa Akın medyanın reyting kaygısı ve dram açığında kullanılmış da olsa; sonucun bir ağaç katliamı, takip eden yıllarda da ihmal sebebiyle hayatını kaybeden işçiler, doğa katili santraller şeklinde uzamamış olması Yırca halkının direnişinin kazanımıdır. Umudumuz kararın emsal olması ve artık “emregönülverenler“in doğaya gönül verme yolunda bir hutbe dinleyerek insan olduklarını hatırlamalarıdır.

Norveçliler Tesla arabaları Abd’den daha çok seviyor

0

Norveç, Tesla arabaları kullanım oranında dünyada en yüksek seviyede yer alıyor.

2013 yılında Tesla S Model aracı Norveç‘e pazarlandığında çok hızlı bir şekilde 6 bin adet satış yapan Tesla Motors şirketi, Norveçte satılan tüm araç satışlarının yüzde 3’ünü kapsadı. Fakat bu oran, ABD pazarında sadece yüzde 0.2’lik bir rakama ulaşabildi.

Tesla modelleri de Nissan Leaf gibi diğer elektrikli araçlar ile birlikte Norveç’te gelişim gösterdi. Karbon salınımını sıfıra indirmek isteyen şirketlerin en büyük isteği bunun devlet teşvikiyle birlikte uygulamaya geçirilmesi.

Tesla Motors sözcüsü Esben Pedersen yaptığı açıklamada, “Devlet teşviği, talep pazarını kesinlikle arttıracaktır” dedi. Tesla Motors ve diğer elektrikli araç şirketleri bu teşvikle beraber kolayca araba taleplerini iki katına çıkarabilir ve dikey bir grafikle satışı artırabilir.

Norveç’li kullanıcılar elektrikli araç kullandığı sürece otobüs yollarını kullanabilecek, park ücreti ödemeyecek ve yol parası ödemeyecekler.

Norveç’in başkenti Oslo’da, Tesla Motors kurucusu Frederic Hauge, CNNMoney’e verdiği demeçte, Model S için duydukları heyecan ve coşkunun diğer ülkeleri de etkilediğini söyledi. Hauge sözlerine ek olarak, “Norveç’te bu kadar çok elektrikli aracın olması inanılır gibi değil, elektrikli araçlar gerçekten de son iki yılda artış gösterdi. Sadece arkamdaki pencereden bakarsanız yolda 5 adet Tesla aracı olduğunu görürsünüz” dedi.

Hauge, bazı Tesla sürücülerinin vicdani olarak petrol kaynaklarının güvence altına alınması için elektrikli araç satın aldığına inanıyor. 2014 yılı itibarı ile elektrikli araçlar, Norveç’te yeni alınan araçların yüzde 10’unu kapsıyor.

Neil King’in Euromonitor International‘e verdiği demeçte “ABD, Almanya ve Çin gibi ülkeler yüzde 1’lik market pazarına sahip olmasına rağmen Norveç’te elektrikli araçlar önemli derecede bu ülkelere nazaran daha popüler” dedi.

Norveç’in neredeyse tamamı, çevre dostu olarak bilinen elektrikli araç Tesla’nın kullanımını destekliyor.

Kaynak: CNN

Çocuklarla aktiviteler: Nereye gitmeli, neler yapmalı?

0

Çocuklarla birlikte dış mekan ve doğa aktiviteleri yapmanın aile bağlarına ve çocukların gelişimine etkisinden bahsetmiştik. Peki, özellikle büyük şehirde yaşıyorsak, nereye gidebiliriz?

İmkânlar doğrultusunda yapılabilecekler çok büyük değişiklikler gösterebilir tabii. O nedenle, birkaç farklı örnekten bahsedelim:

♦  Şehrinize yakın açık alanları tespit edin: Eğer imkânınız varsa şehrinize yakın açık alanları tespit edebilirsiniz. Küçük bir google araştırması çok işinize yarayacaktır. Çevredeki göller, tesisler, kamp alanları yürüyüşe ve pikniğe elverişli yerler vb… Çocuklarınızın özgürce hareket edebilmeleri ve yolculuk tecrübeleri onlar için çok yararlı olacaktır.

♦  Şehrinizin içinde ufak gezintiler yaparak en uygun çocuk parklarını bulmaya çalışın: Dış mekan aktivitelerini çocuk parklarında da gayet yapabilirsiniz. Fakat çok önemli bir nokta var, ana trafik yollarına yakın parkları tercih etmeyin. Hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerden kaçının. İstanbul’da yapılan bir araştırmaya göre ana trafik yollarının yakınlarında bulunan çocuk parkları yoğun partikül madde içeriyor. O nedenle deniz kıyısına yakın bölgelere veya ağaçlık alanlara kurulu parklara gidilmesinde yarar var.

♦  Şehrinizdeki parkları keşfedin: Eğer şehir dışına veya yakınına çıkmak sizin için çok zor ise, şehrinizdeki parkları keşfedebilirsiniz. Çocuğunuz ile birlikte yapacağız planlarla düzenli olarak park aktiviteleri yapabilirsiniz.

Neler yapabilirsiniz?

Doğa koleksiyonları: Çocuklarınızla birlikte doğa koleksiyonları yapın. Örneğin, kuru yapraklar toplayın ve onları incelemek için bir defter edinin. Aynı şekilde farklı renk, boyut ve özellikteki taşları da toplayabilir ve onlar için de bir kutu edinebilirsiniz.

Doğadan enstantaneler toplayın: Eğer dijital dünyadan bir türlü kopamıyoruz diyorsanız, onu da doğayla birleştirebilirsiniz. Birlikte çıktığınız geziler sırasında, çiçeklerin, böceklerin, ağaçların ve denk gelirseniz hayvanların fotoğraflarını çekerek çocuğunuzla birlikte bir albüm oluşturabilir ve daha sonra bu fotoğrafları çocuğunuzla birlikte adlandırabilir veya resimlerini yapabilirsiniz.

Bitki sahibi olun: Çocuklar okul öncesi yaşlardan itibaren sorumluluk almayı öğrenirler. Siz de evde, balkonda veya uygun bir köşede çocuğunuzla birlikte çiçekler veya saksı bitkileri büyütebilirsiniz. Ayrıca, yaşadığınız yerde veya yakınlarında küçük veya büyük ağaçlar veya bitkiler vardır. Çocuğunuzun en sevdiği ağacı veya bitkiyi seçmesini isteyin ve belirli aralıklarla çocuğunuzun o ağaç için bir şeyler yapmasına yardımcı olun. 

Yardımcı Kaynaklar:

Araştırma: Özdemir, H., Borucu, G., Demir, G., Yiğit, S., & Ak, N. (2010). İstanbul’daki çocuk oyun parklarında partikül madde (PM2, 5 ve PM10) kirliliğinin incelenmesi. Ekoloji, 20(77), 72-79.
Children and Nature

Başlık Görseli: Studiomla

Brezilya’nın “testere kraliçesi” Tarım Bakanı oldu

Brezilya Devlet Başkanı Dilma Rousseff, tartışmalı bir karar vererek ülkenin yeni Tarım Bakanlığı görevine, “Testere Kraliçesi” olarak bilinen tarım savunucusu Katia Abreu’yu atadı.

Brezilya Devlet Başkanı Dilma Rousseff, Katia Abreu‘yu Tarım Bakanı olarak atayarak çevrecilerin büyük tepkisini çekti. Katia Abreu, ülkesinde orman karşıtı olarak biliniyor.

Sevilmeyen çoğunluk tarafından testere kraliçesi olarak lakaplanan Abreu, Rousseff’i yeniden seçim zaferinde destekleyenlerden birisi olduğu için, siyasi müttefikleri ödüllendiren bir kabinede yer aldığı iddia ediliyor.

Brezilya’nın orman koruyuculuğuna düşman bir hükümet düşünüldüğü zaman halkın aklına ilk gelen isim “tarımcı” lobiden Katia Abreu oluyor.

Abreu, kongredeki tartışmalarda ve şahsi yazılarında; Amazon üzerinden geçirilen bir yolu, kabileler üzerinde daha fazla yetkiyi, çok-kültürlülükten tek kültürlüğe geçişi ve gerekirse ekilebilecek genetiği değiştirilmiş terminatör tohum konularını desteklediğini belirtiyor.

Yıl içerisinde The Guardian gazetesi ile olan röportajında Abreu; Brezilya’yı dünyanın en büyük tarım üreticisi yapma hedefine ulaştırmak istediğini söyledi. Ayrıca eski İngiltere Başbakanı “Demir Leydi” lakaplı Margaret Tatcher’in izinden gittiğini ve bir gün kendisinin de başbakan olmak istediğini belirtti. Abreu, sürdürülebilir kalkınma savunucusu olduğunu ve Brezilya’nın ormancılıktan daha çok tarım üretiminde ve verimliliğinde ABD’yi sollayabileceklerini iddaa etti. Fakat yaptığı bu açıklama, birçok çevreci örgütü ayağa kaldırdı.

Greenpeace, “Brezilya’nın Tarım Bakanlığı’na ‘Bayan Ormansızlaşma’ atandı” adlı başlığı yayımlayıp, Abreu’nun Brezilya için endişe verici olduğunu ve alarma geçilmesi gerektiğini dile getirdi.

Brezilya Devlet Başkanı Dilma Rousseff, Katia Abreu’yu seçerek Brezilya’nın önümüzdeki yıllarda sergileyeceği politikayı da belirlemiş oldu. Rousseff’in orman imhası ve yerli halkın haklarının kısıtlanması taraftarı olduğu herkesçe biliniyor.

İklim değişikliğine inanmayan biri olarak bilinen Aldo Rebelo’nun yakın zaman içerisinde Bilim ve Teknoloji Bakanlığı görevine atanacak olması çevreci örgütleri ve yerel halkı endişeye düşürüyor. Birkaç yıl önce attığı tweet’te Belo Monte Hidroelektrik Santrali’ni desteklediğini belirten Rebelo, küresel ısınma iddialarına karşı, “Merhaba Sao Paulo, buralar soğuk değil mi? Küresel ısınma savunucuları şu anda neredeler? Mağazalarda son kalan ısıtıcıyı satın alıyorlar… Elektrik! Yaşasın Belo Monte!” diyerek alaycı bir tavır sergilemişti.

Önceki yıllarda Spor Bakanı olarak görev yapan Aldo Rebelo, 2014 Dünya Kupası’nın hazırlıklarının kötü yapılması yüzünden istifa etmek zorunda kalmıştı.

Kaynak: The Guardian
Başlık Görseli: Diariodocentrodomundo

Venüs’e koloni gönderilecek

0

ABD’nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi ‘ne (NASA) bağlı HAVOC adlı şirketin planına göre Venüs’e insan kolonisi göndermek şu anda mümkün.

Bilim insanlarının yaptığı uzun araştırmalar sonucunda Venüs hava sahasının 50 kilometre dışındaki alan bölgenin tüm Güneş sisteminde bulunabilen en uygun hava sahası olduğu tespit edildi. Bu hava sahasında yerçekimi Dünya’dan sadece biraz daha düşük ayrıca hava basıncının Dünya’dan daha az olduğu ve bu basıncın radyoaktif hasarlara karşı kalkan görevi yapabilecek konumda olduğu tespit edildi. Bu da Venüs hava sahasının 50 kilometre (3o mil) dışı, Dünya’ya en çok benzer özelliğe sahip olduğundan en çok yaşanılası yer olduğunu gösteriyor.

NASA’nın Venüs araştırma grubu olarak bilinen HAVOC (High Altitude Venus Operational Concept) in yürüttüğü bu program için ayrılmış bir fon bulunmuyor. Fakat mühendisler bu yolcuğun 10 yıl içerisinde gerçekleşebileceğini düşünüyor. Ayrıca hala Hampton, Virginia’da insanların ve robotların Venüs tabakasında nasıl en kolay yaşanabilir seviyede hareket edebilecekleri konusunda araştırma yapıyorlar.

Alınan bilgilere göre havadan daha hafif 2 kişilik araçlarla Venüs’ün 1 ay içerisinde yer yüzü tabakasının tamamının keşfedilebileceği öğrenildi. Araştırmacılar Venüs’e yolcuğun çok daha kısa süre içerisinde gerçekleşebileceği ve bunun Mars’a 2023 yılında gönderilecek koloni için bir görev niteliği taşıyacağını söylediler.

“Venüs hava sahasının 50 kilometre yukarısına yolculuk yapmak, Kanada’ya gitmekten daha az zararlı.”

Venüs’ün avantajlı olan yanı ise Mars’a göre Dünya’ya daha yakın olması. Venüs ile Dünya arasındaki uzaklık 38 M/km iken Dünya ile Mars arasındaki uzaklık 58 M/Km. Bilim insanları, Venüs tabakasında 30 gün boyunca tam yakıtlı keşif yapabilecekleri araçlar üzerinde mimari çalışma yaptıklarını belirtti.

Görevin en can alıcı noktası ise, Venüs’e iniş yapmadan keşfedebilecek uzay aracı tasarımının yapımına başlanmış olması.

Venüs’teki hava sıcaklığının 470 dereceyi bulduğu, atmosfer basıncının ise Dünya’nınkinden 90 kat daha fazla olduğunu düşünürsek, çok mümkün gözükmemesine rağmen bilim insanları Venüs hava sahasının 50 kilometre yükseğine bakıldığında Dünya’nınkine çok yakın koşulların var olduğu açıklandı. Bu yüksekliğe çıkıldığında atmosfer basıncı Dünya’dakiyle hemen hemen aynı. Venüs’ün atmosferi de Güneş’in radyasyon yayan ışınlarından yeterli derecede koruma sağlıyor. Yerçekimi de Dünya’dakine çok yakın.

Araştırmacılar: “10 yıla ihtiyacımız var”

Hava kenti ‘havadan hafif uzay araçları’ içinde kurulacak. Henüz NASA’nın projeye ayrılmış bir bütçesi yok. HAVOC grubu ise on yıl içinde planlarının gerçeğe dönüşmesini umuyor.

Kaynak: CNN

Hayatımızı alglere borçluyuz

1

Dünyadaki en önemli canlı hangisidir diye bir soru yöneltildiğinde, çoğumuz hiç düşünmeden “insan” cevabını veririz. İnsan türünün bir üyesi olarak bu cevabı vermemiz çok doğaldır, yalnız soluduğumuz oksijen olmasaydı hiçbirimizin bırakın bir önemi, bir hayatı bile olamazdı. 

Algler hücre yapısına göre sınıflandırıldığında, ökaryot canlılar arasında yer alır. Bu da demektir ki hücrelerinde DNA’ları bir çekirdek içinde yer alır ve zarlı organelleri vardır. İnsanların da hücre yapılarına göre bulundukları kategori ökaryottur ve diğer alternatif olan prokaryotlara (ör. bakteri) göre daha düzenli bir hücre yapıları vardır.

Alglerin tek hücreli veya çok hücreli türleri olduğu gibi, koloni oluşturan türleri de vardır. Bu kolonilere volvoks ismi verilmektedir. 1988 yılında Şebnem Ferah tarafından kurulmuş; Özlem Tekin ve Buket Doran’ın da içinde bulunduğu müzik grubunun (Volvox) isim kaynağı da alg kolonileridir. Çok hücreli alglere ise yosun türleri örnek verilebilir. Bunlara ek olarak algler, diğer türlerden alglerle simbiyotik (ortaklaşa) hayat sürebilir ve bu canlılarla karşılıklı yararlaşabilirler. 

Fotosentez yaparak hayatlarını devam ettiren algler, aynı zamanda endosimbiyoz kuramına göre, diğer canlıların fotosentez yapabilmesinin de sebebidir. Fotosentez yapımının gerçekleştiği kloroplastların, mavi yeşil alglere çok benzemesi ve ribozomlarının da mavi yeşil alglerinkiyle yüksek derecede benzerlik göstermesi ile büyük oranda kanıtlanan bu kuramı kısaca açıklarsak; bundan milyonlarca yıl öncesinde fotosentez yapan tek hücreli bir canlı, fotosentez yapamayan başka bir hücre tarafından yutulmuş ve sindirilmemiştir. Daha sonrasında çift zarlı bu yeni canlı, fotosentez yapamayan başka bir canlı tarafından yutulmuş ve sindirilmemiştir. Bu süreç sonunda, fotosentez yapabilen hücreler oluşmuştur. Yutulan ilk hücre ise şimdiki alglerin atası olarak kabul edilmektedir.

Algler hakkında yapısal ve tarihi kısa bilgilerden sonra onların şimdiki durumlarına geçebiliriz. Okyanuslar ve durgun sularda çokça üreyen bu türler, gündüzleri fotosentez yaparak atmosfere oksijen sağlarlar; geceleri ise sadece, ürettiklerinden çok daha az miktardaki oksijeni kullanarak ürettikleri besinleri parçalarlar.

Okyanuslarda sıcaklık farkı ve hava olaylarından kaynaklanan akıntılar olmaktadır. Bu akıntılar yüzeyde oldukları gibi okyanusun içerisinde de suyun hareketini sağlamaktadır. Bazı akıntılar okyanusun tabanından, yüzeyine doğru olmaktadır. Bu tür akıntılara yukarı doğru akıntı denilmektedir. Yukarı doğru akıntılar, okyanusun dibindeki besinleri yüzeye çıkararak yüzeyde besin zenginliği yaratmaktadır. Alglerin en çok ürediği noktalar bu akıntıların olduğu noktalardır ve bu noktalardaki oksijen üretimi çok fazladır. Okyanusun her noktasında alg yoğunluğu aynı değildir. Kara parçalarında olduğu gibi okyanuslarda da “çöl” bölgeler bulunmaktadır ve bu bölgelerde üretim çok azdır. Yukarı doğru akıntıların olduğu bölgelerde ise, üretim çok yoğundur ve bu alanlara deniz biyolojisinde “sıcak nokta” adı verilmektedir.

Durgun sularda da belli ölçüde alg bulunması göller için yararlıdır. Su bitkileri ise, göllere oksijen sağlamaktadır ve diğer canlıların göllerde barınmasına imkan tanımaktadır. Yalnız algler ve su bitkileri arasında birbirini etkileyen ince bir ilişki vardır. Sıcaklığın artmasıyla veya göllere atık suların karışmasıyla algler fazlaca üreme imkanı bularak, gölün yüzeyini kaplar. Gölün yüzeyinin alglerle kaplanması halinde oluşan duruma ötrofikasyon denilmektedir ve göl içerisinde yaşayan türlere zararlıdır. Nedeni ise suyun yüzeyini tamamen kaplayan alglerin, güneş ışığına muhtaç olan bitkilerin ölümüne sebep olması ve buna bağlı olarak göl içi türlerin bir kısmının da oksijensizlikten dolayı yok olmasıdır. Eymir Gölü, yakın zamana kadar bu problemle karşı karşıyaydı. 1970’ten beri Gölbaşı ilçesinin atıklarının kontrolsüz bir şekilde göle verilmesi, gölde alg patlamasına sebep olarak, pek çok balık türünün azalmasına sebep olmuştu. ODTÜ Biyoloji Bölümü profesörlerinden Meryem Beklioğlu Yerli ve ekibinin çalışmalarıyla Eymir Gölü bugün gördüğümüz haline kavuşmuştur.

Oksijen döngüsündeki ve ekolojik ilişkilerdeki yerini açıkladığımız algler aynı zamanda insanlığın yararı için başka alanlarda da kullanılmaktadır. Geçmiş haberlerimizde bahsettiğimiz gibi algler enerji üretiminde bir alternatif olarak kullanılabilmektedir. Ayrıca gübre olarak da kullanımları mümkündür. Özellikle Uzak Doğu mutfağında, yemeklere konulmaktadır. Bunlara ek olarak da bazı türlerin aşırı artmasını kontrol etmek için kullanımları da mümkündür.

Bütün bu bilgiler ışığında bakıldığında algler, dünyanın atmosferine sundukları muazzam katkılarıyla, canlılığın türemesine ve bugünkü türlerin oluşmasına imkan oluşturdukları gibi, kozmetik sanayiinden, enerji sektörüne pek çok alanda da bizlere hizmet etmektedir. Eğer bir gün size de “Dünyadaki en önemli tür nedir?” sorusu sorulursa, varlığımızı borçlu olduğumuz bu türleri de unutmayalım…

Kaynak: Ecology, ScientificAmerican, Metu
Başlık Görseli: Laserhouse

Hayvan deneylerine son veriliyor

Bilim insanları, laboratuvar ortamında yeni bir deri tabakası keşfetti. Elde edilen yeni ürünün kozmetik ürünlerde ve ilaçlarda hayvanların denek olarak kullanılmasını engelleyeceği düşünülüyor.

İngiliz bilim insanları, ilk kez geçirgenlik özelliği bulunan deri tabakası geliştirmeyi başardı. Bu şekilde herhangi bir ürün denetiminde hayvanların kullanılması engellenecek. İngiltere’nin başkenti Londra’daki King’s College araştırmacıları, insan kök hücreleri kullanarak deri tabakası elde etti.

Daha önce de kök hücre deneyleri sık sık yapılıyordu fakat geçirgenlik özelliği bir türlü elde edilemiyordu. Yeni oluşturulan bu yöntem ile tabaka geçirgenlik özelliği kazanıyor. İnsan derisinin epidermis olarak adlandırdığı dış tabaka, mikropların girişini engelleyici özelliğe sahip koruyucu bir kalkan görevi üstleniyor.

Araştırmacılar epidermiste bulunan hücrelerin geçirgenlik özelliğini kırmak için bilgisayar ortamında yeniden programladılar. Gerçeğe en yakın deri tabakasını üretmek için deri tabakaları düşük nemli ortamda bırakıldı.

Araştırmayı yöneten Dusko İliç, elde edilen geçirgen derinin, kozmetik ürünleri ve ilaçların test edilmesinde kullanılabileceğini, böylece hayvanların bu tür deneylerde acı çekmesine son verilebileceğini kaydetti.

İliç; “Kök hücreden elde edilen deri tabakasının cilt hastalıkları için yeni tedavi yöntemlerinin bulunmasında da önemli ilerleme sağlayacağına inanıyoruz” dedi.

Kaynak: ntv
Başlık Görseli: The Independent