Ana Sayfa Blog Sayfa 339

Kadınlar güçlü ve hep bir ağızdan haykırıyor: HAYIR!

1
8 Mart bu sene tek adamlık durumunun oylandığı bir referandum gündemiyle iç içe geçiyor. Biz kadınlar her sene 8 Marta doğru kadın özgürlüğünü, eşitliğini ve yaşam hakkını hedef alan erkek egemen sisteme karşı sokaklarda bir arada olarak dayanışmayı ve mücadeleyi örüyoruz. Dokumacı kadınlar 1857’de büyük bir grev gerçekleştirmişlerdi. Patronların saldırısı sonucunda hayatlarıyla bedel ödeyen emekçi kadınlar bize büyük bir direniş mirası bırakmışlardı. Günümüzde de 8 Mart erkek devletin, erkek yargının, erkeklerin saldırılarıyla karşılanıyor, bu mücadele mirası ise yol gösteriyor.

Önümüzde referandum var. Önce başkanlık diye kanıksattılar, sonra Türk tipi başkanlık dediler, şimdi cumhurbaşkanlığı sistemi diyorlar. Her yönüyle tekçi, genel olarak da tek adamcı yapıya karşı itirazlar geliştikçe yeni ve makul isimler, yeni kılıflar bularak hayır yerine “evet”in tercih etmesi kolay bir seçenek olması sağlanmaya çalışılıyor. Ha bir de referandum tarihi her ne kadar 16 Nisan olarak açıklansa da gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda herkes kuşkulu. Çünkü uzun süredir siyasi çözümsüzlükler ve istikrarsızlık hâkim ülkeye. Patlayan bombalar, demokratik siyaset alanlarının zorla baskıyla kapatılması ve muhalefet yapmanın terörist olmakla eşitlendiği günler.

Neyin oylanacağını toplum bilmiyor diye herkes birbirine fısıldasa da bu referandumun niçin gerçekleştirildiği, neden evet yahut neden hayır tercihinin kullanılacağı şimdiden herkes açısından bence oldukça net. Başlangıçta “milletim” başkanlık sistemine sıcak bakıyor diyenler bugün henüz önerilen sistemin “millet” tarafından anlaşılamadığı söylense de bu yaklaşımları anket sonuçlarına göre şekillendirdikleri kesin.

Hayır demenin bunca risk barındırdığı bir ortamda, görüş beyan etmek bile zor hale getiriliyor. Bu bakımdan kararsızların büyük çoğunluğunun oyunun renginin hayır olacağını düşünüyorum. Referandumda evet diyecek pek çok kesim ise maddeleri savunacak bir dayanak bulamadıkları için yol, köprü deyip duruyorlar.

Peki ya kadınlar? Kadınlar olarak bizler anayasa referandumunda nasıl tutum almalı ve ne demeliyiz?

Toplumun değişik kesimlerinin hayır demek için pek çok sebebi var. Doğru. Ama biz kadınlar için tek bir yazının konusu olamayacak kadar çok sebep var.

Kadınlar erkeklere hayır dedikleri için; başta yaşamlarını kaybediyorlar. Öldürülüyorlar. Boşanmak istediği için, hayatında artık olmasını istemediği erkeklere hayır dedikleri için. Hayır demeye devam edeceğiz. Yaşam hakkımızın elimizden alınmasına, kadın cinayetlerine hayır diyoruz.

kadınlar hayır diyor Tacizi, tecavüzü ve şiddeti olağanlaştıran, erkeklere hak gören erkek egemen zihniyetle bizim hesabımız kolay kapanmaz. Tahrik indirimleri yaparak, kravat kibarlığıyla “pişman oldum”culara karşı sözümüz: Tacize, tecavüze, şiddete hayır diyoruz. Öldüren sevgiye hayır diyoruz.

Kadınların varlığı ve fikirleri yok sayıldığı için tek adam yasasına hayır diyoruz. Getirilmek istenen anayasa teklifinde kadın yok. Kürtajı yasakladılar, sokakları doldurduk. Hayır diye haykırdık. Çocukları istismar eden tecavüz yasaları çıkarttılar, kenetlendik hayır dedik. Tecavüzü aklayan yasaları durdurduk. Hayır dedik, demeye devam edeceğiz.

Kadınların yaşamın dışına itilmesine hayır diyoruz. Kadınlara annelik rolü dayatılarak, 3-5 çocuk doğurun denilerek evlere hapsedilmek isteniyor. Bizler kuluçka makinesi değiliz dedik. Başta kutsanan annelik, dayatılan tüm toplumsal rollere hayır dedik. Hayır diyoruz.

Savaş politikalarıyla ülkeyi yönetenler kadınlara evet dedirtemezler. Bizler savaşa her dilde, her renkte karşıyız. Savaşa, ırkçılığa ve militarizme karşı, diktatörlüğe karşı hayır diyoruz.

Bir kadın olarak susmamızı istedikleri için kahkahalarımızdan rahatsız oluyorlar. Ağız dolusu kahkahalarla hayır diyoruz. Yaşamın her alanında erkeklerin çıkarlarına göre kurulan ve korunan bu düzende her şeye itaat etmemiz isteniyor. İtaate zorlandığımız için hayır diyoruz.

Şort giydiğimiz için saldırıya uğradık. Ayşegül terzi şort giydiği için tekmelendi. Erkek şiddetine karşı mücadele ettik ve ediyoruz. Şiddeti gerekçe haline getiren muhafazakâr anlayışınıza ve politikalarınıza hayır diyoruz.

Kadın bedeninin ve emeğinin sömürülmesine hayır diyoruz. Babaanneye, anneanneye torun bakmayı görev görerek toplumsal cinsiyet rollerini pekiştiren uygulamalar aslında devletin kreş ve istihdam yaratma yükümlülüklerini ortadan kaldırmak içindir. Evlere hapsolmayacağız. Hayır diyeceğiz.

Kadınlar birlikte güçlü biliyoruz. Mücadele ettiği için, itaat etmediği için güçlü. Kadınlar birlikte güçlü ve hep birlikte haykırıyor: HAYIR!

Evde, sokakta, iş yerinde erkek egemenliğine, otoriterleşmeye ve sömürüye hayır diyoruz. İsyanımızla, kararlılığımızla ve haklılığımızla karşılarında olacağız, 8 Martta ve her zaman birbirimizden güç alarak isyanımızı büyüteceğiz.

Bu yazılar da ilginizi çekebilir:

Baş kaldırmanın, tavır almanın, mücadelenin günü: 8 Mart
Tarihin arka sayfalarından bugüne değen bir yangın: Triangle Yangını
Kadınlar hak ve özgürlüklerin yitirilmesine HAYIR diyor!

Salon İKSV’de Mart ayı yine şahane ve heyecanlı

Baharın sonunda yaklaştığı bu günlerde, hepsi birbirinden önemli pek çok etkinlikle Salon İKSV, kültür-sanat meraklılarını yine heyecanlandırmakta. Salon İKSV’de Mart ayında sizleri bekleyen şahane konserler var.

4 Mart Cumartesi

Partapart: IndieCity V

İlki 2012’de düzenlenen IndieCity serisi, müzikte kendine has duruşlar arayan insanları bir araya getirmek amacıyla dikkat çeken yerli ve yabancı müzik gruplarını ismi altında topladı. Bugüne kadar Solardip, The Away Days, Son Feci Bisiklet, Softa, Mind Shifter, Da Poet, Fakepakt, Men With A Plan, Astrofella, Weval ve Farfara gibi grupların aynı sahneyi paylaştığı IndieCity, yeni, özgün, farklı ve bağımsız sesler ve kesintisiz müzikle ikinci kez, Salon sahnesinde. 

8 – 9 Mart, Çarşamba & Perşembe

Souad Massi

Cezayirli folk müziği sanatçısı Souad Massi, kariyerine Cezayirli rock grubu Atakor ile başladı, politik şarkılarıyla dikkat çekti. En çok sevilen şarkısıyla aynı başlığı taşıyan ilk albümü “Raoui” ile dünya çapında en iyi yeni Kuzey Afrikalı müzisyen olarak tanımlandı. Arapça, Fransızca, İngilizce ve Berberice yazdığı şarkıları ve duru vokaliyle dünya müziği takipçilerinin aklını başından alan Souad Massi, sınırlar ötesine taşan barış dolu melodileriyle 8 ve 9 Mart, Çarşamba ve Perşembe akşamları, art arda iki konserle Salon sahnesinde.

Sesiyle insanı adeta hipnoz eden, huzur veren Souad Massi’yi mutlaka dinleyin.

10 Mart Cuma

Son Feci Bisiklet

2013’te kurulan Ankara çıkışlı indie grubu Son Feci Bisiklet, ilk kısaçalarları “Son Feci” ile bizlerin kalbini bir çırpıda çaldı. Müziğiyle olduğu kadar isimleriyle de dikkat çeken grup, yükselişe geçen yerli alternatif sahnenin başrol oyuncularından birine dönüştü. 2015’te yayımladığı ilk uzunçalar ‘Vesaire’nin ardından birçok festival ve mekânda ardı ardına konserler verdiler. Son Feci Bisiklet, kısa bir aradan sonra gümbür gümbür konserlerine bir yenisini Salon’da ekleyecek. Merak uyandıran ve düşündüren şarkı sözleri, akustik melodiler ve eğlenceli bir performans vadediyor Son Feci Bisiklet.

11 – 12 Mart, Cumartesi – Pazar

No Clear Mind

2006’da kurulan Yunan deneysel rock grubu birçok büyük festivalde sahne aldı. Ulrich Schnauss ve A Whisper in the Noise gibi isimlerin öncesinde performanslar gerçekleştirdi. The XX’in övgüyle söz ettiği No Clear Mind, bugüne kadar üç uzunçalar yayımladı. Shoegaze ve post rock takipçilerinin adeta bir gölge gibi takip ettiği No Clear Mind, nihilist, bilinç akışına yol açan ve karanlık tınlayan şarkılarıyla geceleri yaşayanların en büyük eşlikçisi oldu. 2015’te bir Türkiye turnesi de gerçekleştiren üçlü, aradan geçen kısa sürenin sonunda, Aralık başında yayımladıkları yeni albümleri ‘Makena’nın turnesi kapsamında 11 ve 12 Mart, Cumartesi ve Pazar akşamı Salon’da hayranlarıyla buluşmaya hazırlanıyor.

15 Mart Çarşamba

Kafası Karışık Kontrtenor

Dünyadaki sayılı kontrtenorlardan biri olan Nuri Harun Ateş’in hikâyelerini anlatmak için şarkı söylemeyi seçtiği projesi Kafası Karışık Kontrtenor, Salon’un Mart ayındaki konuklarından. 2002’de sokak tiyatrosuna katılarak sanat hayatına başlayan Ateş, kazandığı bursla İsviçre Schola Cantourum Basiliensis eski müzik okulunda eğitim aldı. Hollanda, Almanya, İsveç, İtalya, Danimarka, Belçika, İsviçre, Fransa’nın başlıca müzik ve tiyatro festivallerinde performans sergiledi. 2009’da “Glorious Death” isimli müzikal ile İsveç, Norveç, İngiltere turneleri yaptı. 2010’dan bu yana İstanbul Gay Pride organizasyonlarında sahne alan Ateş, 2011’den bugüne Kafası Karışık Kontrtenor projesiyle hem yurtiçi hem yurtdışında konser vermeye devam ediyor. Farklı yıllar, farklı lisanlar ve farklı tarzlar ile keyifli bir yolculuğun yaşanacağı Kafası Karışık Kontrtenor Salon performansıyla 15 Mart Çarşamba akşamı izleyicinin karşısında olacak.

Salon İKSV’de bu sezon da %100 Müzik konseptinde düzenlenecek konserler ile Garanti Bankası sponsorluğunda gerçekleşecek Garanti Caz Yeşili konserleri de izleyicilerle buluşacak.

Baharı bu güzel etkinliklerle karşılamanızı öneririm.

Biletleri ise Biletix’ten ya da Salon İKSV’nin ana gişesinden temin edebilirsiniz.

Salon hakkında ayrıntılı bilgi için: saloniksv.com

Çoğunluk bencildir, zulmü görmezden gelendir

Geçmişten günümüze devam eden çarpık sınıfsızlık ve ötekileştirme (ayrımcılık) meselesini konu alan Çoğunluk filmi, Türkiye’nin son 30-40 yılının aynası niteliğindedir demek yanlış olmaz gibi görünüyor. Filmde sadelik ve gerçeklik ilk olarak göze çarpan nokta oluyor. Verilmek istenen abartısız, net, sade bir dille izleyiciye aktarılıyor.

Filmdeki Mertkan karakteri, orta-üst sınıf, ataerkil ve milliyetçi tipik bir Türk ailesinin oğlu olarak karşımıza çıkıyor. Baba (ata) hegemonyası altında ezilen, babanın yaptırımlarıyla, yönlendirmeleriyle yaşamını sürdüren Mertkan, filmde pasif bir kişilik profili çiziyor. Fakat çoğu sahnede vicdanıyla babasının arasında sıkıştığını görebiliyoruz. Filmde baba karakterinin çocuk ve anne üzerindeki baskıcı tutumu, erkek egemen yapı, paranın güç olarak görülmesi ve sorunları çözmede tek silah olarak düşünülmesi mevcut toplumdan sosyolojik ve psikolojik anlamda mesajlar içeriyor. Anne karakterini yemek yapan, vaktinin çoğunu mutfakta geçiren dışarıya genellikle sadece ev alışverişi için çıkan, sürekli bir hizmet halinde görüyoruz. Olaylar karşısındaki sessiz tutumu, ifade hakkına sahip olamaması, pasifize edilen bir kadın modelini açıkça gösteriyor.

Filmde, üç kişilik bu çekirdek ailenin sadece yemek saatlerinde bir araya geldiğini görüyoruz. Bir diğer önemli nokta ise aynı masada oturup birbirlerinden kopuk davranışlar sergilemeleri oluyor. Televizyonun açık oluşu (özellikle haber kanallarının açık olması) babanın yemek yerken hem oraya odaklanıp hem de serzenişlerde bulunması, annenin her zamanki mutsuz ve pasif duruşu, Mertkan’ın hiçbir tarafla alakası olmayan sorumsuz ve ruhsuz tutumu filmde dikkat çekiyor. Bu durum oldukça sık gördüğümüz hatta belki evlerimizde de yaşadığımız tipik bir tablo olarak karşımıza çıkıyor. Sohbet eksikliği, ilgisizlik ailede kopuk bir iletişim hatta iletişimsizlik sorununu meydana getiriyor.

Filmin ilerleyen sahnelerinde Mertkan’ın Kürt bir kıza aşık olduğunu görüyoruz. Fakat bu durumu arkadaşlarının ve çevresinin hoşuna gitmeyeceğini bilen hatta dalga geçeceklerini düşünen Mertkan, kendine bile başta itiraf edemiyor. Belli bir sürenin ardından Gül karakteri, Mertkan’ın evine gelerek ilk adımı atıyor. Kızı gören baba bu durumu “geçici” olarak görüyor ve “erkekliğini tatmin etsin” mantığıyla önceleri önemsemiyor. Daha sonra durumun ciddileşmesiyle baba oğluyla “erkek erkeğe” bir sohbet gerçekleştiriyor. Filmde babanın “Oğlum bak biz müslümanız, Türk’üz, vatana millete faydası olan insanlarız, bizden birileriyle olmalıyız” gibi ifadelerle oğluna nasihat verdiğini görüyoruz. Sahneden de anlayacağımız gibi Türk – Kürt meselesinin toplum olarak bizi getirdiği nokta ele alınıyor.

Toplumun genelinde birinin Van’lı olması o insanın bölücü, komünist, dinsiz, değersiz en önemlisi de Kürt damgalamasına uğramasına yani “bizden” olmayan biri gibi etiketlenmesine yetiyor. Etnik kimliği, insan olduğu değerinin, önüne geçerek yapılan ötekileştirmeyle sisteme bir tuğla daha koyabiliyor. Bu tip düşünce yapısına sahip insanları filmde ya da çok uzakta aramaya gerek yok belki bu sisteme biz, çevremiz hatta ailemiz bile katkı sağlıyor olabilir. Zengin-fakir, güzel-çirkin, Türk-Kürt, müslüman ya da müslüman değil gibi etiketlerle hedef göstermek içselleştiriliyor.

Mertkan, babası ve sevdiği kız arasında sıkışıp kalmıştır. Kızla konuşmak için evine gider. Kızın oturduğu semt oldukça yoksul bir yerdir. Kuştepe denilince akla gelen çingeneler, hırsızlar, kaba tabirle varoş kesimdir. Mertkan’ın da sosyal statüsü gereğince o muhitte sırıtması ve yabancılaşması kaçınılmazdır. Kızın evine varır ve Gül karakterine “hayalin nedir?” diye sorar. Gül de “zengin biriyle evlenmek” olarak cevap verir. Aynı soruyu Gül ona sorduğunda ise “bir hayalim yok” diye bir cevap alır. Çünkü Mertkan hayallerinde bile baba gölgesinden kurtulamaz. Onun yerine her şey düşünülmüştür çünkü. Askerliğini yapacak, babasının şirketinin başına geçecek ve kendine yakışır bir kızla evlenecek, soyunun devamı için çocuk sahibi olacaktır. Hayattaki var oluş amacına verilen görev sadece budur.

Babanın bu dürüst, doğrucu ve düzgün ahlaki tavırları, Mertkan’ın bir taksiciye çarpmasıyla son buluyor. Taksiciye susması, sorun çıkarmaması için verilen rüşvetle ve tartaklamalarla baba karakteri kendiyle çelişiyor. Pürüzler parayla, güçle, şiddetle hallediliyor. Daha sonra taksicinin Mertkan’a olumlu tavırları, Mertkan’ı oldukça duygulandırıyor ve o an taksiciye sarılıyor. Belki de hayatı boyunca karşılaştığı ilk samimi tavrı taksicide buluyor.

Çoğunluk filmi, Kürt meselesiyle ve erkek egemen yapısıyla Tepenin Ardında filmleri ile benzerlikler taşıyor. Mertkan’ın anne modeliyle, Tepenin Ardında‘daki Meryem karakteri, Gözetleme Kulesi’ndeki Seher karakterinin annesi, Duvara Karşı filmindeki Sibel karakterinin annesi de benzer kadın profilleri çiziyor. Çoğunluk’taki baba-oğul ilişkisi, Tepenin Ardında filmindeki maskülen kadroda baba karakterlerinin diğerlerini efemine ettiğini görebiliyoruz. Babaya (ataya) itaat etme, olması gereken bir görenek olarak karşımıza çıkıyor. Bu iki filmde militarizm, erkeklik, ötekinin nasıl kurulduğuna da değiniliyor. Dört tarafımız düşman mantığıyla hareket ediliyor. Totalde ailedeki tüm erkekler büyük babanın altında eziliyor. Babanın gölgesinde ezilen Mertkan karakterinde olduğu gibi.

Filmin afişine baktığımızda, çoğunluğu oluşturmamız bizden olmayanı ayırmamız öncelikle ailede hatta okul sıralarında başlıyor. Evde anne babaya olan itaat, ilkokul sıralarında öğretmene itaatle devam ediyor. Farklı renge, kültüre, statüye sahip olanları kolayca etiketleyebiliyoruz. Seren Yüce, geçmişte bir ödev için gerçekleştirdiğimiz çekimde de çoğunluk ismini özellikle seçtiğini, filmde çoğu sahnenin kendi yaşamından izler taşıdığını belirtiyor. Kendisini Mertkan karakteriyle bütünleştiriyor. Çoğunluk filmi, popülarite kaygısı taşımıyor. Filmde dikkat çekilecek noktalar oldukça sade ve anlaşılır bir şekilde veriliyor. Mevcut sisteme göndermeler yapılıyor.

Tarihin öteki sayfalarındaki kadınlar: Orospular

Tarih kitaplarını okuruz. Önce karanlık dönem vardır, insanlığın tarihinde. Sonra yontma taş devri gelir, ardından farklı madenlerle anılan çağlar. Tarımın icadına, oradan orta çağdaki veba salgınına, bilimin direnişine ve endüstri devrimine geliriz. Ama bize hiçbir zaman, tarihin en kadim ve en çok yuhalanan mesleğini anlatmazlar. “İnsanlık” kelimesinin tam olarak ne anlama geldiğini gösterecek olan meslek dalıdır o.

“İnsanın ilk kullandığı alet, başka bir insandı” diyor Hakan Günday. Tarihte kurulan “medeniyetleri” düşünüyorsun, bu cümleyi okuyunca. Üç kişi bir araya gelince, liderlik için nasıl birbirlerine girdiklerini. Bir ihtiyaçları veya güdüleri karşılanmadığında, insanların nasıl kimyasal madde geçişleri gibi durum değiştirdiğini görüyorsun. Bir topluluğun, aç kalınca nasıl zayıf insanları öldürdüğünü, insan öldüremediğinde, hayvanların hayatlarını nasıl bitirdiğini görüyorsun. “Neslin devamı” olarak anlatılan bir güdünün doyurulmamasının, insanın sahip olduğu ilk enstrümanı, ilk aleti nasıl kullandığını veya kullanmak zorunda kaldığını anlayabiliyorsun. Bu kullanımın, sonraları nasıl bir meslek dalı halini aldığını da.

2015 yılında yapılan “Slut Walk” yani “Sürtük Yürüyüşü”nden.

İnsan neslinin ilk mesleği ne çobanlıktır ne çiftçilik. İnsan türünün ilk mesleği; orospuluktur. Hep farklı haller almış, hep farklı şeyler için icra edilmiştir orospuluk, ama ona karşı yaklaşım hiç değişmemiştir. Her zaman sınıf farklılığının bir sembolü olarak, kadının bedenini nasıl kullandığı üzerinden kullanılmıştır. Erkek yarattı bu hakareti, bu mesleği de erkeklerin savaşları ve güç mücadeleleri yarattı. Davranışı, hakareti, mesleği erkek yarattı, kalıbın içine kadın girdi. Tarihin her döneminde tekrarlanan bu davranışlar dizisi, asla değişmedi.

Foucault’nun tarifi, “Cinselliğin tarihi, yasakların güncesidir” şeklinde özetleniyor. İnsanın ilk üretim aracı olan bedeni, aslında hiçbir ilerici doktrin tarafından, daha ilk anda fark edilmedi. İşçi sınıfının, zincirlerinden başka kaybedeceği bir şey olmadığını söyleyen, insanlığın vicdanını sahiplenmiş bir sakallı isyancı, bu açıdan bakmadı olaya. Aslında sözlük tanımlarında gözümüze sokulan yaklaşım, tuttuğumuz her alanda karşımıza bir şekilde çıktı.

Türkçe sözlükte, “orospu” kelimesinin iki anlamı var; 1-Hayat kadını. 2- Düşük ahlaklı kadın. Tarihsel evrim içindeki yerini düşündüğümüzde, ahlakı kasıkların arasına gizleyen tek hayvan türünün, insan olduğunu net bir şekilde görebiliyoruz. “Ahlak” demek, seks eylemini kaç kişiyle, arada bağ bulunup bulunmadan, bir akde dökülüp dökülmeden yapıldığını anlatan bir “değer” demekti, her zaman atalarımız için. Küfürlere konu olan, sürekli saldırıya, tacize, tecavüze muhatap kalan orospularla alakalı, sadece aşağılama ve yargılama faaliyeti yürütebiliyor, yüce ahlaki değerlerimiz.

Oysa hepimiz bedenimizin bir kısmını kullanmalıydık doğduğumuz andan itibaren. Hep bir meslek erbabı olmak için, “okul” adı verilen hapishanelerde içtima sebebiyle sabahın soğuğunda, çatlayan ellerimizi birbiriyle ovuşturarak bekledik. Ama seks, hiçbir zaman normal bir eylem gibi görülmedi otorite tarafından ve yemek yemek, boşaltım yapmak kadar doğal olan bu eylem üzerinden söylenen her söz, kadının bulunduğu topluluk içindeki yerini belirledi.

Courtesy of the Brooklyn Museum

Tarihin “öteki” sayfalarındaydı kadınlar hep. Bedenleri erkeklerden farklı bir üretim aracı olarak kullanılabiliyordu ve o bedene dokunmanın zorluk seviyesine göre, “ucuz” ve “kaliteli” olabilirdi kadınlar. Diğer hayvan türlerini de hâkimiyet altına alıp onları da farklı etiketlerle pazarlayan erk, yerine göre yücelttiği ve aşağıladığı kadını da, farklı dolaşım değerleri üzerinden pazarlamayı seçti. Hayatı geçirebileceğiniz bir “bayan” da olabilirdi, kibar bir tanımlamayla, cinsel güdülerinizi doyurabileceğiniz bir “kadın” haline de gelebilirdi, kelimeyi bir değerlendirme kıstası haline getirenlerin gözünde. Kadın hep aynı kadındı ve aslında erkek gibiydi; aynı neslin üyesi, aynı güdülere sahip, aynı derecede “iyi” ve “kötü” kabul edilebilecek özelliklere sahipti. Ama ya “ana” olmak zorundaydı ya “orospu”, arası bulunamadı asla.

Tarihin en eski mesleğinin günü bugün. İster “seks işçileri günü” olarak kutlayıp bir emekçi grubunun haklarını ve yaşadıkları zorlukları hesaba katın, ister “orospular günü” diyerek, bunu da kadınlara kendinden menkul değerler biçmek için kullanın. Bir hakaret olarak gördüğünüz her tür sıfat, en çok ezilene yakıştı. Bunu da uydurur, kalıbına uygun olarak giydirirsiniz.

Dünyanın bütün ahlaksızları, ibneleri, orospuları, birleşin! Üzerinize giydirilen ahlak normlarından başka, kaybedeceğiniz hiçbir şey yok. Kazanacağınız bir tarih var.

**

For English

The women on the other pages of history: Whores

We read history books. There was a dark period first, in the history of humankind. Then the stone comes to stone, then the ages which are called with different mines. We come to the invention of agriculture, from there to the plague epidemic in the middle ages, the resistance of science and the industrial revolution. But they never tell us about the most fascinating profession of history. It is the profession that will show exactly what the word “humanity” means.

“The first tool that a person uses is another human”, says Hakan Günday. You think of “civilizations” established in history, reading this sentence. When three people came together, how they struggle for the leadership. If you do not meet a need or motive, you see how people change things like chemical substances. You see how a community kills weak people when they are hungry, if they can not kill people, how they end the animals’s lives. You can understand how they did or forced to use the first instrument, first tool if they can’t meet a motive that they thought themselves as “continuation of generation”. And how it turned out as a profession.

Slut Walk-2015

The first profession of human generation was neither shepherd nor farming. The first profession of the human race; was prostituation. Prostituation has always reshaped, always performed for something else, but the approach towards it, has never changed. It is always used as a symbol of class difference, over how the woman uses her body. Men created this insult, and this profession created by men’s wars and power struggles. Behavior, insult, profession created by men, women entered the mold. These behaviors repeated every period of history, never changed.

The description of Foucault is summarized as “The history of sexuality, is also the history of the prohibitions.” The body, the first production tool of man, was actually not recognized at first by any progressive doctrine. A bearded rebel who claimed that the working class had nothing to lose besides their chains, and that possessed the conscience of humankind. In fact, the approach that sticked in our eyes, comes across of us at any field.

In the Turkish dictionary, the word “bitch” has two meanings; 1- Prostitute. 2- Low moral woman. When we think of its place in historical evolution, we can clearly see that it is the only species of animal that hides morality in the groin. “Morality” means a “value” that tells us about how many different persons a woman haves sex, whether there is a bond between them or not, and whether it had been spilled on a contract or not, always for our ancestors. Our ”divine” so-called moral values, can only produce a humiliation and judicial activities about whores that always faces with insults, abuses and rape.

But we always should use some parts of our body since we were born. We have always waited in the cold of the morning for assembly in the prisons called “school”, to rub our fractured hands with each other, in order to be a professional on something. But sex has never been seen as a normal act, and every word uttered by authority over this action as natural as eating and discharging has settled within the community where the woman is. Women were always on the other pages of history. Their bodies could be used as a means of production different from men, and depending to the level of ”difficulty” of touching it, women could be “cheap” and “good quality”.

Courtesy of the Brooklyn Museum

The “men power” that dominated on other animal species and marketed them under different labels, had also choose to marketing the women, which he flattered and insulted depending on the circumstances, with different circulation values. It could have been a “lady” you could spend a life with, in a gentle description, in the eyes of those who sees words as a criterion, or it could be ”woman” which you can feed your sexual instincts. She was always the same woman and in fact she was like a man; The same generation, has the same instincts, can be considered equally as ”good” or ”bad”. But it had to be the ”mother” or the ”whore”, the middle between them has never been found.

Today is the day of the first profession of history. You can call it as “sex workers day” and celebrate it and consider the rights and difficulties faced by a labour community, or call it ”whores day” and use it to measure values to the women with your own understanding. This label that you use as insult has always been fit to the opressed ones. You can fit it and make ’em wear that with measuring the mold.

All the immorals, faggots and whores of the World, unite! You have nothing to lose, but the moral norms which has been covered upon you. But you have a history to win.

Türkçesi için

Vegan beslenme ile kanserden korunmak mümkün mü?

Veganlık, vejetaryen beslenmenin alt sınıflarından biri olarak gösterilse de işin aslı bu değildir. Vejetaryenlik ağırlıklı olarak bitkisel kaynaklı besinlerin tüketildiği beslenme tarzı/biçimiyken, veganlık başlı başına bir felsefeye sahip olup bir yaşam biçimidir. Vejetaryenliğin aksine, veganlık safi “etyemezlik” değil, sistemin hayvanları barbarca kullanmasına karşı çıkan bir direniş felsefesidir.

Bu felsefe, sadece hayvansal ürün tüketmemekle, giysiyi dolabında bulundurmamakla sınırlı değildir. Veganlık, hayvanlara eziyet olarak değerlendirilen her türlü avcılıktan, sirklerden, hayvanat bahçesi ziyaretlerinden, kısacası hayvanların kullanıldığı her türlü eğlence ve etkinliklerinden de uzak durmayı ifade eder.

Tam da burada Pisagor’un (MÖ 530) bir sözünü paylaşmak ve hatırlatmak gerektiğini düşünüyorum. “İnsan diğer varlıkların acımasız yok edicisi olduğu sürece sağlık ya da barış nedir bilmeyecektir. İnsanlar hayvanları katlettiği sürece birbirlerini öldürecekler. Cinayet ve acı tohumları eken sevinç ve sevgi biçemez.” Matematikçi ve filozof olarak modern toplumda da kabul gören bu değerin beslenme konusunda bir tespit mi yaptığı yoksa insan davranışları üzerine bir öngörüde mi bulunduğuna varın siz karar verin.

Son dönemde dünyada vegan beslenmeye artan ilgi ile bu beslenme biçimini derinlemesine inceleyen bilimsel araştırmalar da hız kazanmaya başladı.

Bilim insanları, Ulusal Bilimler Akademisi Bildirisi’nde yayınlanan bir çalışma ile, diyetimizden sadece hayvansal kökenli besinleri çıkartarak 2050 yılına kadar 8,1 milyon insanın hayatını kurtarabilmemizin mümkün olduğunu gösterdiler.

Veganlar, dünyanın pek çok yerinde çeşitli organizasyonlarla birbirlerine destek olmakta, hayvansal besinlerin insan sağlığına zararlı olduğunu savunmaktadırlar. Bu savunulan görüşün tam olarak doğru olduğu kanıtlanamasa da, sadece bitkilerle beslenen hayvanların, etçil hayvanlara göre ömrünün daha uzun olduğu bilinen bir gerçektir.

Daha fazla dikkatinizi dağıtmadan vegan beslenmeye, sağlıklı beslenme protokolleri çerçevesinde yakından bakalım.

Veganlığın beslenme değerlendirmesi:

Vegan diyetler, karma diyetlere göre genellikle, kolesterol seviyesi daha düşük olduğundan kalp hastalığı riskini azaltır ve tansiyonun düşük seyretmesine yardımcı olur.

Bitkisel ağırlıklı bu beslenmede, doymuş yağ ve kolesterol içeriği karma beslenmeye göre daha düşüktür. Posa, magnezyum ve potasyum, C ve E vitaminleri, folik asit, karoten, flavonoid ve diğer bitkisel kimyasalların oranı ise daha yüksektir. Bu da çok yönlü olarak iyi dengelenmiş vegan diyetin sağlık faydalarını gözler önüne serer.
Amerikan Beslenme Derneği 2009 yılında bir Vegan Beslenme raporu yayınlayarak; doğru (besin çeşitlilikleri iyi ayarlanmış) planlanmış vegan diyetlerin sağlıklı besin ögeleri açısından yeterli olduğu ve bazı hastalıkların önlenmesinde fayda sağlayabileceğini vurgulamıştır.

Vegan bireylerin besin çeşitliliklerini iyi ayarlaması son derece önemlidir. İyi ayarlanmamış vegan diyetlerin, Demir, Çinko ve Kalsiyum mineralleri, B12 ve D vitaminleri ve omega 3 (n-3) yağ asitleri açısından yetersiz olabileceği unutulmamalıdır.

Veganlık ve kanser ilişkisi

• Veganlar, vegan olmayan bireylere göre kanser açısından daha düşük risk taşımaktalar. Güncel veriler, hayvansal kökenli gıdalara beslenmelerinde ağırlık veren bireylerin, veganlara göre oldukça yüksek oranda kalın bağırsak ve prostat kanseri riski ile karşı karşıya kaldığını gösteriyor.

• Kabul gören bir sağlık verisi haline gelmiş olan obezitenin kanser riskini arttırdığı bilgisi değerlendirildiğinde ise yeşil insanlar daha şanslı. Veganların beden kitle indeksi, karışık beslenenlere göre daha düşük olduğundan kansere yakalanma riski de düşüktür.

• Vegan diyeti, ceviz, fındık gibi sert kabuklu meyveler, kurubaklagil, taze sebze ve meyveler ile saflaştırılmamış tahıl ürünlerinden karışık beslenmeye göre zengindir. Bu besinler de kansere karşı koruyucu olarak bilinen antioksidan ögelerin (E vitamini, C vitamini, karotenoidler, bioflavonoid ve diğer biyoaktif bileşikler) alımını arttırarak vücut savunmasını güçlendirir.

• Düzenli meyve-sebze tüketimi bazı kanser türlerinin oluşumunu engellemektedir. Sebze meyveler antioksidan (yağların oksidasyonunu yavaşlatarak hücrelere zarar vermelerini önleyen madde), antiproliferatif (çoğalım önleyici anlamında tıbbi bir terim)ve antikanser fitokimyasallar (kansere karşı koruyucu bitkisel kimyasallar) içermektedir. Bu bitkisel kimyasallar kanser oluşumu ve ilerleyişine sebep olan bazı hücresel süreçleri engellerler.

• Taze sebze meyve tüketiminin düzenli olması, çeşitli kanser türleri için koruyucu etkilidir. Vegan beslenmesinin önemli bir kısmını oluşturan taze sebze meyvelerin ağız kanseri, akciğer kanseri, mide kanseri ve yemek borusu kanseri için önemli ölçüde koruyucu olduğu, diğer kanser türleri için daha az olmakla birlikte koruyucu etkili olduğu görülmektedir.

• Kırmızı et tüketimi ve işlenmiş et ürünleri tüketiminin artışı ile kalın barsak kanseri artışı arasında doğrudan ilişki olduğu kabul edilmiştir. Kalın barsak kanserinden korunmada önemli etkiye sahip olan diyet lifi (posa) açısından yine veganlar daha şanslı. Vegan bireylerin günlük posa alımı, kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri ile beslenenlere göre daha yüksektir. Düzenli olarak posa yönünden zengin beslendiklerinden veganlar kalın barsak kanseri yönünden daha düşük risk atındalar.

• Herhangi bir et grubu tüketmeyen kadınların, genel olarak kansere (özellikle meme kanseri) yakalanma oranının et tüketen kadınlara göre daha düşük risk taşıdıkları bilim insanlarınca öngörülmektedir.

Son sözler;

Oxford Üniversitesi’nden Dr. Marco Springmann liderliğindeki araştırmacılara göre; dünyadaki herkes vegan olsaydı, her yıl, koroner kalp hastalıkları kanser ve tip 2 diyabete bağlı ölümlerin sayısı yüzde 19 oranında daha az gerçekleşecekti.

Sadece et tüketiminden vazgeçilerek şişmanlık kaynaklı diyabet riskini yarıya indirmenin mümkün olduğunu bilim insanları söylüyor. Ancak doğru ve dengeli planlanmışsa.

Bilinçli beslenen veganların, et yiyenlere göre ortalama yaşam sürelerinin daha uzun ve daha sağlıklı olduğu ABD’de 50 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirilen bir araştırmada tespit edilmiştir.

Doğru planlanmayan, besin çeşitliliği iyi ayarlanmamış vegan diyetlerinin sağlığa zararlı olabileceği unutulmamalıdır. Vegan bireylerin yeterli protein, B12 vitamini, D vitamini, n-3, kalsiyum, demir ve çinko gibi besin öğelerinin alımına dikkat edilmeli, yeterli düzeyde olup olmadığı 6 ayda 1 kontrol edilmelidir. Yetersiz bir tablo varsa uzman yardımı almak için geç kalınmamalıdır.

Sağlık, hoşgörü ve umut dolu yarınlarda görüşmek üzere!

Kaynaklar:

• Donald Watson, Interview with ‘Vegetarians in Paradise’,11th August 2004
• Amerikan Beslenme Derneği / 2009 Temmuz
• http://ajcn.nutrition.org/content/89/5/1627S.full.pdf+html
• British Journal of Cancer (2009) 101, 192–197. doi:10.1038/sj.bjc.6605098 www.bjcancer.com.Published online 16 June 2009
• Lifelong vegetarianism and breast cancer risk: a large multicentre case control study in India , BMC Women’s HealthBMC series – open, inclusive and
• http://www.ivu.org/history/greece_rome/pythagoras.html
• http://ozgurdiyet.com/veganlik-nedir/
• https://goo.gl/8VWMGr

Editör notu: Bu yazı veganlığın sadece sağlık açısından faydalarını anlatmaktadır. Ancak veganlık sadece sağlık için değildir. Veganlığın etik sebepleri ile ilgili şu yazılara da göz atabilirsiniz:

Topyekûn ve bütünsel bir özgürlük talebi: Veganlığın felsefesi
Ortak bir mücadele: “Hayvan ve kadın bedeninin özgürlüğünü savunmak”
Veganlık ile ilgili kafa karıştıran birkaç nokta
Vegan olmak için 12 önemli neden

Seks işçileri güvenlikli ve sağlıklı koşullarda çalışabilmek istiyor!

1
Bugün 3 Mart Dünya Seks İşçileri Günü.

Seks işçilerinin cinsel sağlık, üreme sağlığı ve genel sağlık durumları ile genel insan hakları durumlarının iyileştirilmesi amacıyla savunuculuk, kapasite güçlendirme ve hizmet sunma çalışmaları yürüten bir sivil toplum kuruluşu olan Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık ve İnsan Hakları Derneği olarak, seks işçilerinin güvenlikli ve sağlıklı koşullarda çalışabilmeleri gerektiğini düşünüyoruz.

Seks işçilerinin güvenlikli ve sağlıklı koşullarda çalışabilmeleri ve genel sağlık ile kamu düzeninin hem seks işçileri hem de toplumun diğer kesimleri açısından tesis edilebilmesi için seks işçiliğinin ve seks işçiliği ile ilişkili suç içermeyen fiillerin suç olmaktan çıkarılması ve seks işçilerinin yasal çalışma alanlarının genişletilmesi gerekmektedir.

Seks işçilerinin maruz kaldıkları damgalanma, ayrımcılık ve şiddet ile başa çıkabilmesi amacıyla, seks işçilerinin hak ihlallerine karşı güçlendirilmesi, adalet mekanizmalarına erişimlerinin kolaylaştırılması, hak ihlali sonrası ihtiyacını duydukları her türlü hizmete kolay bir şekilde erişebilmelerinin sağlanması ve hak ihlalleri sonrası korunma ve destek mekanizmalarından faydalanabilmeleri için gerekli yasal ve fiili politikaların oluşturulup uygulanması gerekmektedir.

Seks işçilerinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı başta olmak üzere, genel sağlık hizmetlerine erişimlerinin güçlendirilmesi, sağlık bilgi ve hizmetlerine erişim süreçlerinde karşılaşmaları muhtemel olan hak ihlalleri karşısında korunmaları ve kendilerine yönelik geliştirilen veya geliştirilecek programlarda söz sahibi olmaları gerekmektedir.

Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık ve İnsan Hakları Derneği olarak, yukarıda kısaca ifade ettiğimiz amaçlara ulaşılabilmesi amacıyla aşağıdaki alanlarda faaliyetlerimize devam etmekteyiz:

  • Trans kadınların ayrımcılık ve şiddet karşısında korunmaları,
  • Trans kadınların seks işçiliği dışındaki iş alanlarında güçlendirilmeleri,
  • Seks işçilerinin şiddet sonrası korunma mekanizmalarına erişimlerinin güçlendirilmesi,
  • Seks işçilerinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı durumlarının iyileştirilmesi,
  • Geçici koruma altındaki Suriyeli seks işçilerinin cinsel sağlık/üreme sağlığı ve insan hakları durumunun iyileştirilmesi,
  • Genelevlerde kayıtlı çalışan seks işçilerinin cinsel sağlık ve insan hakları durumlarının iyileştirilmesi,
  • Sağlık hizmet sunucularının ve avukatların seks işçiliği mevzuatı ve politikaları ile hizmet sunumu konusunda kapasitelerinin güçlendirilmesi,
  • Seks işçilerinin sağlık ve insan hakları durumları ile ilişkili politika üreten ve uygulayan kamu kurum ve kuruluşlarının konu ile ilgili farkındalıklarının ve bilgi düzeylerinin arttırılması.
  • Hak ihlali mağduru seks işçilerine hukuki danışmanlık sunulması,
  • Seks işçilerinin ihtiyaç duydukları alanlarda kapasitelerinin güçlendirilmesi.

Bir yandan seks işçilerinin ihtiyaç duydukları çeşitli alanlarda kapasitelerinin güçlendirilmesi çalışmalarını sürdüren, diğer yandan kamu kurum ve kuruluşları ile diğer paydaşlara yönelik savunuculuk faaliyetlerine odaklanan Kırmızı Şemsiye, 3 Mart Dünya Seks İşçileri Günü vesilesi ile tüm kamuoyuna seks işçileri ile dayanışma çağrısını her yıl olduğu gibi yineliyor.

Seks işçilerini baskılayan, yeraltına iten, hak ihlallerini arttıran, genel sağlığın zarar görmesine sebep olan her türlü suçlayıcı ve damgalayıcı mevzuat ve politikanın bertaraf edilmesi amacıyla yürüttüğümüz çalışmalarımız sürecinde desteklerinizi bekliyoruz.

KIRMIZI ŞEMSİYE CİNSEL SAĞLIK VE İNSAN HAKLARI DERNEĞİ

Adres: Meşrutiyet Mah. Konur 2 Sok. 44/8 06640 Kızılay, Çankaya, Ankara
Tel: 03124192991; 05389734800
Faks: 03124192991
E–Posta: [email protected], [email protected]
Web: www.kirmizisemsiye.org

Neden kadınlar doğa konularında bu kadar radikalleşirken, erkekler geri planda kalıyor?

Ecehan Balta 25-26 Şubat’ta Bilkent Kadın Çalışmaları Topluluğu’nun düzenlediği Bilkent Kadın Zirvesi’nde Ekofeminizm anlattı.

Ecehan Balta, sözlerine “İlk olarak, KHK ile ihraç edilen, zorla emekli edilen Alev Özkazanç’la ve İlkay Kara ile konuşmak benim için bir onurdur. Ben de üniversitede çalışıyor olsaydım, onlar gibi atılmış olacaktım” şeklinde başladı.

Ekolojik krizi yaşadığımız üretim tarzı bunu nasıl belirliyor? Doğa ve kadın bedeni, emeği arasında nasıl bir ilişki var? Bu ilişkiler kadınlar üzerinden nasıl etkiler yaratıyor? Balta’nın başlıklara ayırarak yaptığı konuşma şöyle:

Ekolojik kriz derken…..

Aslında “doğanın kendisini yeniden üretebilme hızının, onu tüketme hızının, onun üstüne geçtiği bir dönemden” bahsediyoruz, böyle bir dönemden geçiyoruz, buna “3. Büyük Ekolojik Kriz” deniliyor. 1700’lü yıllarla yani sanayi devriminden itibaren 400 yıldır, bu 3. Ekolojik krizi gözlemliyoruz, bu hızlı kriz insan türünün de sonunu getirebilecek bir kriz. Kapitalizm yani üretim tarzımız, ekolojik krizin en önemli ve birinci nedeni, çünkü kapitalizmle, mümkün olan en ucuz meta üretimini yapıyoruz, bunu sınırsızca üretiyoruz ve kontrolsüzce satıyoruz.

Kapitalizmle gelmiş modernizm kavramıyla da…

ekoloji ve kadın özdeşleştirme konusu ortaya çıkarıldı iyice, doğa nedir, statiktir. Tarih nedir? Buna karşılık dinamiktir. Kadın da doğa gibi statiktir, çünkü döngüleri vardır, menstrüasyon dönemi, kadınlarla doğayı birbirine çok yaklaştıran bir unsur olarak görülür. Yine bu statiklik ve döngüsel olarak, en güvenilir yer olan “aile”de yaşamlarına devam ederler. Ailede o doğal habitustur, yani nasıl buğdaylar, buğday tarlasına aitse kadınlar da aileye aittir. Dolayısıyla “kutsal aile miti” bize modernizmin bize dayandırdığı meselelerden bir tanesidir. Tabii bundan ibaret değildir, doğaya mesela idari olarak müdahale edemezsiniz, en teorik haliyle çok kendi halindedir, kadınlar da otomatik olarak doğururlar. Aslında tarih boyunca bu özdeşleştirme, “doğa ve kadın” biraz doğru, hâlâ bile tarımda çalışan kadın oranı yüzde 65’ti en son, tarımın endüstrileşmesiyle bu sayı azaldı. Tarih boyunca kadınlar toprak ilişkisinden öte bir ilişki kurdular, şimdi de baktığımızda toprak sahiplerinin yüzde 1’i kadın.

Peki neden ekofeminizm?

Almanya’da 1970’lerde İnsta King bu kavramı ortaya atıyor, Almanya bu konuda 70’lerden itibaren çok güçlü bir ülke, özellikle nükleer karşıtı eylemlerde kadınlar çok fazla ön plandalar. “Neden kadınlar doğa konularında bu kadar radikalleşirken, erkekler geri planda kalıyor?” King’in bu dikkatini çekiyor. Aynı zamanda 90’lardan itibaren bizim Türkiye’de gördüğümüz çok net bir şey. Ben Bergama’da toplumsal mücadele de bunu gözlemledim; “kurumsallaşana” kadar, ekofeminizmin geleceği açısından burası çok önemli, bunu daha sonra Artvin’de gördük, Gerze’de gördük, Cerattepe Direnişi’nde gördük. Kadınların çevreci hassaslığının erkeklerden çok fazla olduğunu biliyoruz, görüyoruz, bunun tarihsel birçok nedeni var. Birincisi bunu özcü olarak söylemiyorum. Ama kadınlar da kendilerini doğayla özdeşleştiriyorlar bir yerde, ikinci olarak ise bu ekolojik krizlerde kadınlar daha çok etkileniyorlar. Bunun etkilerini örnek olarak kesintiye uğramış Mısır devriminde görüyoruz; Mısır Devrimi’nin nedenlerinden asıl iki tanesi gıda ve temiz su krizleridir, bu krizlerden asıl etkilenen elbette evde çamaşır, bulaşık yıkayan, çocuklarını büyütmeye çalışan kadınlardır.

Son olarak…

Temiz su krizi, gıda krizi ve üçüncü olarak doğal dengenin bozulmasıyla iklim krizine değineyim, Birleşmiş Milletlerin kendi açıklamasıyla söylüyorum, 2050 yılında bir buçuk milyar insan, iklim göçü yapacak, yani doğal afetlerin artması nedeniyle göç etmek zorunda kalacaklar.

Manzaralar boşluklara yansıdı, insanız çünkü, his boşluklarımız var

Her şeyi içimizde yaşatıyoruz. 

Yaşadığından emin olmadan yaşatıyoruz hem de. Nedir bu içimizin hali böyle, içimize neler yapıyorlar da sesimiz çıkmıyor. İçimizde on binlerce anlar, anılar biriktiriyoruz. İçimiz çok kıymetli, kıymetini bilelim.

Akıp giden tarafından bakmayı denediniz mi hayata hiç? 

Bir şeyler akıp gidiyor biz içimizle meşgulken çünkü. Kimi zaman bir şeyler getiriyor, çokça zaman götürüyor belki. 

İçin dışına, dışın akıp giden tarafına takılıyor hayatın. 

İnsanız hepimiz takılırız. Kendimize bile dolanırız.

Bunların hepsi beklenmedik bir anda olur genelde. Bütün bunlar bir açıklama zorunluluğu getirir. 

Nasıl açıklarsınız kendinizi? Açıklayabildiniz mi hiç? Tam anlamıyla?

Açıklayabildiyseniz eğer,

İçinizden çıkarak mı, dışa vurarak mı, içinizde kalarak mı açıkladınız? 

Açıklayamadıysanız eğer,

Merak etmeyin ille bir sıfat gerektirmiyor olup bitenler. 

İnsanız, hissederiz, yansır ve yansıtırız. Fiziksel, ruhsal veya başka bir şekilde. 

İnsanız çünkü, boşluklarımız var. En önemlisi his boşluklarımız var. Dolduramadığımız, nasıl dolduracağımızı bilemediğimiz boşluklarla doluyuz. 

İzi kalıyor onların, kendi içinizde fark etmiyorsunuz, fark etseniz de açıklayamıyorsunuz belki. Nasılsınız? Nasıl görünüyor o boşluklar? Hepinizin bir hikâyesi düştü değil mi o boşluklara? Anlatamadınız, hissedemediniz belki hiç bilmediniz. Düşündüğün şekle bürünüyorsun bir şekilde, sen sana yansıyorsun yansıdığını fark etmeden. 

Ben bütün bu hissettiklerinize, dışarı çıkıp baktım. İçinden çıkamayınca dışarı çıkıp baktım. Yansıma hayatın soyut bir parçası olsa da, dışarı çıkıp somut somut baktım. İçinize, size, boşluklarınıza.

Manzaralar bu şekilde yansıdı. Yaşanmışlıklara veya yaşanmamışlıklara rağmen o kadar güzelsiniz ki. Yaşadığınız onca berbat şeyin içinde bile çok güzelsiniz. 

Çizimler: Nazlı Kocaçınar – Twitter, Instagram

Kadınlar anlatıyor: “Sen İstanbul’dan Daha Güzelsin”

Murat Mahmutyazıcıoğlu, oldukça genç ve oldukça üretken oyun yazarlarından biri. Son oyunu ise “Sen İstanbul’dan Daha Güzelsin“. Üç farklı kuşaktan kadının ağzından dinlediğimiz bu hikâyede, hem kuşaklar arasındaki çatışmaya hem aile ilişkilerine hem de İstanbul’un son elli yıllık sürecine tanık oluyoruz. Hem metin hem de oyuncuların performansı açısından, bu sezon izlenmesi gereken oyunlardan biri. Kaçırmayın, diyorum.

Sahnede üç ayrı kuşaktan kadını izliyor ve bir yandan da İstanbul’un değişimine tanık oluyoruz. Hayatlarımızın da tabii… Bu proje nasıl ortaya çıktı biraz anlatır mısın?

İkincikat‘ta kendi aramızda farklı disiplinleri incelediğimiz bir atölye sırasında yazmaya başladım oyunu, yazım olarak farklı ne yazabilirim, hikâye anlatıcılığını araştırabilir miyim gibi sorular vardı kafamda. Bir süre sonra raftan çıkarttım oyunu ve tamamlamaya başladım. Beraber çalışmak istediğim arkadaşlarıma okuttum çok sevdiler, beraber okumalar yaptık ve metin son haline geldi. Sonra da başlamaya karar verdik.

“Bam” nasıl ortaya çıktı peki? Nedir Bam’ın hikâyesi? Renkli bir ekip ismi olmuş…

Oyunu yapmaya ve oyuncularla çalışmaya başladığım zaman bir ekip ismi gerekiyordu. Başak, Ayfer ve Melis’in baş harfleri Bam‘a karar kıldık. Çok özel bir anlamı yok yani, ya da bir tarafıyla çok özel, bilemiyorum.

“Her yerin deniz olup da bu kadar az yosun kokusu olan başka bir şehir var mı acaba? Bu kadar köprü olup da, kimsenin birbirine ulaşamadığı başka bir şehir. Bu kadar çok insanın olup da, her yerin bomboş olduğu.” diye başlıyor oyun. Biz genç insanlarız. Bu şehir yordu mu bizi? Ya da bu ülke?

Yorgunluk değil de hep bir içe kapanma… Tam çoşkulanıyorsun sanki her şey çok güzel olacakmış gibi sonra hayal kırıklığı hayata devam etme zorunluluğu, sonra alışma, tekrar çoşkulanma, umutlanma ve yine hayal kırıklığı. Böyle tuhaf bir kısırdöngü bu ülke benim için. Sevdiğinin sana bakmaması gibi ama arada elini tutuyor filan.

Bir oyunun en zor süreci sahneleme kısmı oluyor. Ve sizi izlerken çok sıcak, iyi anlaşan bir ekip olduğunuzu hissettim. Prova süreci nasıl geçti?

Bu oyunun provaları diğer her şeyinden daha kolaydı. Oyuna ve bana inanan çok iyi üç kadın oyuncu vardı, oyunu o kadar sahiplendiler, ki bu bana çok büyük bir güven verdi ve yaratıcılık alanımız açıldı, hepimizin çok şey öğrendiği zevkli bir dönemdi.

Oldukça sade ve senin çizimlerini de gördüğümüz bir dekor var? Bu üç kadın ise anlatıyorlar. Ve çok güzel anlatıyorlar. Oyunculuğun merkezde olduğu bir sahneleme bu?

Evet, tamamen oyuncunun malzemesinin sınırlarını zorlayan bir sahneleme, daha doğrusu öyle olmasına çabalanan diyeyim. Anlatı çok büyülü bir alan, ayda yürüyebilir, yıldızları tutabilirsiniz, çok zevkli.

Her kuşağın ve kendi sorunuyla, bir diğerini çok doğal bağlamışsın. Melis, bizim yaşımıza daha yakın, daha içindeyiz. Ama anne ve anneanneyi, hatta İstanbul’un değişimini de çok iyi yakalamışsın. Bu iyi bir gözlem yeteneği mi? Her karaktere nasıl aynı yakınlıkta yaklaşabildin?

Karakterle konuşmaya ve epizodlar yazılmaya başlayınca, o kadınlarla ilgili birçok ayrıntı da kağıda dökülüyor. Sanırım konuşturmaya başlamak önemli sonrası daha kolay geliyor. Üç kadını da tanıyorum bir yerlerden, belki aileden, belki de sokakta yürürken göz göze gelmişizdir muhtemelen.

Seyirciden geri dönüşler nasıl? Ben hep iyi şeyler duyuyorum.

Çok güzel şeyler söylüyor insanlar, en çok da bizdeki hissini başkalarında yakalayınca çok mutlu oluyoruz, iyi ki yapmışız, iyi ki çalışmışız diyoruz.

Peki sen bir yazar olarak yerli metinleri nasıl buluyorsun? Sence ciddi bir üretim var mı?

Çok iyi metinler izliyorum, genel olarak iyi bir üretim olduğunu söyleyebilirim. En çok da istikrarla yazan insanlar beni çok mutlu ediyor. Çünkü bu uzun bir serüven insan büyüdükçe yazdıkları da gelişiyor, arkadaşlarımı ya da hiç tanımadığım insanların bu serüvenlerine tanık olmak bana heyecan veriyor.

Bir yazar olarak yaşadığın sıkıntılar nedir? Yazıyorsun orada bitmiyor. Provalar, sahne bulmak ve neredeyse hiçbir maddi getirinin olmaması. Üretkenliği korumak açısından koşullar oldukça güç değil mi?

Yani öyle tabii ama yapacak bir şey yok. Ben yapmak istediğim şeyi yapıyorum, hangi ülkede yaptığımı biliyorum, sıkıntıları önceden öngörmeye başladığın zaman biraz daha rahatlayabiliyorsun. Şimdi bir şey yazacağım ama kimse izlemeyebilir, batabilirim gibi sıfır noktasından yola çıkınca her şey daha da kolaylaşıyor. Kurumların, aidiyetin çöktüğü, tüm ahlaki değerlerin yer değiştirdiği bir dönem yaşıyoruz… zor. Benim için sadece boş bir oda ve sandalye bulduktan sonra her şey kolay… en azından bu oyun için.

Peki senin düşlediğin tiyatro nasıl? Sen hem bir oyuncusun, hem de bir yazar. İmkanlarda kısıtlama olmasa diye düşününce, nasıl hayaller geçiyor aklından?

Benim düşlediğim tiyatro, tüm süslerinden ayrılmış ve başka hiçbir şeyle yarışmayanından. Dolayısıyla imkanların kısıtlı olmasına takılmamaya çalışıyorum, yoksa hiçbir şey yapamayız. Ama büyük bir prodüksiyon içinde olmak nasıl olurdu, onu da tatmak isterim tabii.

Oyunda bir “diyemedim tabii” durumu var. Karakterler, kendilerine sansür uyguluyorlar. Peki sen bir oyuncu, yazar hatta sadece Murat olarak, ne kadar sansür uyguluyorsun kendine?

Bu “diyemedim tabii” durumu karakterlerin kendilerine söylediği şeyler tabii. Yoksa oyun her şeyi söylüyor, daha doğrusu onların söylemek istediklerini. Bir otosansür durumu olmadı sanırım yazdığım şeylerde, olmuş mudur acaba, bak şimdi kafama takıldı. (Güler)

Bu sansür halini sadece kendimize dayatmıyoruz tabii. Ülkenin durumu da pek parlak değil. Bu gidişat sende nasıl bir his uyandırıyor? Özgür değiliz ama umutlu muyuz?

Umutlu olmaktan başka çare var mı? Bence yok. Sanat her şekilde var olacak, zifir karanlıkta da, güneş ışığında da… Bize bir şey olmasın da, kollayalım birbirimizi, sıkıca tutalım yeter.

Ben hem seni hem yazdıklarını seviyorum biliyorsun. O yüzden gelecek projelerini merak ediyorum. Yeni bir şeyler var mı?

Kadıköy Emek Tiyatrosu‘nda Pınar Yıldırım’ın bir hayaliyle başlayan, benim yazdığım, Berfin Zenderlioğlu’nun yönettiği “Sevmekten Öldü Desinler” 3 Mart’ta başlıyor. Bir de eğer yetiştirebilirsem, Tiyatro Festivali’ne tek kişilik bir oyunla başvuracağım. Ben de seni çok seviyorum… Hem tiyatroyla uğraştığın için hem de sen, sen olduğun için.